Raadsvoorstel 07 Toetreding gemeente De Ronde Venen tot U10

Voorstel raad de gemeenteraad

AAN AGENDAPUNT NUMMER RAADSVERGADERING COMMISSIE ORGANISATIEONDERDEEL PORTEFEUILLEHOUDER BEHANDELEND AMBTENAAR

REGISTRATIENUMMER TER INZAGE

07/21 1 april 2021 Commissie ABZ/F CS-BMO Maarten Divendal Martin Heijtel

BIJLAGE(N)

U10 Convenant

Onderwerp Toetreding gemeente De Ronde Venen tot U10.

Voorstel 1. In te stemmen met het voorgenomen besluit van het college van burgemeester en wethouders d.d. 2 februari 2021 om toe te treden tot de netwerkorganisatie U10. 2. Bij U10 een formeel verzoek tot toetreding in te dienen met als uitganspunt dat De Ronde Venen toetreedt per 1 mei 2021.

Inleiding In de Programmabegroting 2020 is onder activiteit 3.07.1 opgenomen, dat wordt uitgezocht wat de mogelijkheden zijn om onze positie in de regio verder te optimaliseren of te formaliseren. In dit verband hebben in 2020 gesprekken plaatsgevonden over de toetreding van De Ronde Venen tot de netwerkorganisatie U10. In het vervolg op deze gesprekken zijn wij als college voornemens om hiertoe een formeel verzoek bij U10 te gaan indienen. Wij vinden het echter van belang, alvorens dit verzoek te doen, om eerst uw raad te consulteren of u kunt instemmen met het indienen van een toetredingsverzoek bij U10. Deelname aan deze netwerkwerkorganisatie is naar onze mening namelijk alleen aan de orde als ook uw raad deze deelname steunt. Hiertoe leggen wij u dit voorstel ter besluitvorming voor. Wat is U10? De U10 samenwerking is in 2015 ontstaan na afschaffing van de wettelijk verplichte samenwerking in de regio Utrecht (het voormalige BRU-gebied). Doel van de samenwerking is het samen verkennen van gemeenschappelijk onderwerpen en belangen en op basis hiervan gemeenschappelijke ambities te formuleren en gezamenlijk activiteiten te ondernemen.

De samenwerking is daarbij gestart vanuit de gedachte van een netwerksamenwerking tussen de colleges van burgemeesters en wethouders van de Utrechtse gemeenten en is met name gericht op de werkvelden economie, ruimtelijke ontwikkeling, wonen, sociaal domein, energietransitie en landschap. De samenwerking vindt plaats op

Voorstel raad - documentnummer: 46451

basis van een bestuursconvenant, waarbij is afgesproken dat de gemeente Utrecht de menskracht levert voor het ondersteunende procesteam. Alle deelnemende gemeenten dragen bij aan de uitvoering van het bestuursconvenant via bestuurlijke en ambtelijke inzet en betalen jaarlijks een deelnemersvergoeding. Inmiddels werken 12 gemeenten samen via U10, te weten Bunnik, De Bilt, Houten, IJsselstein, Nieuwegein, Stichtse Vecht, Utrecht, Utrechtse Heuvelrug, Vijfheerenlanden, Wijk bij Duurstede, Woerden en Zeist. Hoe wordt samengewerkt binnen U10? De U10 samenwerking fungeert als een netwerkorganisatie waarbij de samenwerking met name plaatsvindt via de zogenaamde U10-bestuurstafels. De bestuurstafels zijn gevormd rondom de integrale thema's die belangrijk zijn in de U10-regio, te weten Gezonde woon- en leefomgeving, Economische positionering, Gezonde en inclusieve regio, Duurzame bereikbaarheid, Groen en landschap en Klimaat neutrale regio. Vanuit de deelnemende gemeenten wordt aan de bestuurstafels deelgenomen door de portefeuillehouders. De U10 samenwerking houdt niet in, dat alle U10-gemeenten per se moeten meedoen aan ieder via de bestuurstafels besproken onderwerp of project. Iedere gemeente beslist zelf over deelname aan concrete projecten. Evenmin betekent de samenwerking dat gemeenten buiten de formele deelnemers, nooit mee mogen doen aan bestuurstafels of regionale projecten.

De Ronde Venen werkt op onderdelen al samen met de U10. De Ronde Venen neemt al enige tijd deel aan de U10. Deze samenwerking is ontstaan in 2019 via onze deelname aan het door U10 op te stellen Ruimtelijk Economisch programma (REP). Via dit door U10 op te stellen programma worden regionaal afspraken gemaakt over grote regionale opgaven als woningmarkt, duurzame energie, bereikbaarheid, economie en landschap. Via U10 worden hierover ook afspraken met provincie en rijk gemaakt. Deze onderwerpen zijn ook van groot belang voor De Ronde Venen. Door deel te nemen aan het opstellen van de REP zit De Ronde Venen direct aan tafel bij van de over de REP te voeren discussies en hebben wij ook rechtstreekse inbreng in de op te stellen REP.

Beoogd effect Het doel van aansluiten bij U10 is om de positie van De Ronde Venen in de regio verder te optimaliseren en te formaliseren om zo de belangen van onze inwoners en bedrijven beter te behartigen in de regio, maar ook richting provincie en rijk.

Argumenten 1.1. Uitbreiding van U10 was tot voor kort door U10 gekoppeld aan de in 2020 gehouden evaluatie van de U10-samenwerking. In 2019 hebben de gemeenten Lopik, Oudewater en Montfoort aan U10 het verzoek gedaan om ook formeel onderdeel te kunnen deelnemen aan U10. Dit verzoek is aangehouden in afwachting van de evaluatie van de U10 in 2020. Voor ons college is dit aanleiding geweest om op dat moment nog geen besluit te nemen over toetreding en de evaluatie af te wachten. Via verschillende informatienota’s hebben wij u geïnformeerd over de mogelijkheid tot toetreden tot U10, de voortgang van de totstandkoming van het nieuwe U10convenant en het belang van dit nieuwe convenant voor De Ronde Venen.

Voorstel raad - documentnummer: 46451 - pagina 2

Parallel hieraan zijn wij op alle niveaus aangehaakt bij de U10 samenwerking in afwachting van de besluitvorming. Inmiddels is binnen U10 het nieuwe convenant vastgesteld en door de colleges van alle bestaande deelnemers ondertekend. Het nieuwe convenant biedt mogelijkheden tot uitbreiding van U10 en in het document zijn de criteria opgenomen waaraan leden en nieuwe leden van het netwerk moeten voldoen. Gekoppeld hieraan is door U10 ook het proces voor toetreding tot U10 vastgesteld. Via de informatienota van 21 oktober 2020 bent u hierover geïnformeerd en aansluitend is in de commissie van 12 november 2020 van gedachten gewisseld over de U10 en de eventuele toetreding door De Ronde Venen. 1.2. Uit het overleg met U10 blijkt dat De Ronde Venen kan toetreden tot U10. Zoals aangegeven in de informatienota van 21 oktober 2020, is onderdeel van het toetredingstraject, dat een delegatie van de U10 gesprekken voert met de colleges van de eventueel toetredende gemeenten. Op 15 december 2020 heeft het gesprek tussen de delegatie van U10 en ons college over de toetreding plaatsgevonden. Het gesprek heeft plaatsgevonden aan de hand van 3 vragen, te weten: 1. Wat kan de regio voor De Ronde Venen doen? 2. Wat kan De Ronde Venen voor de regio doen? 3.

Waar lopen de strategie en ambities van enerzijds het college en/of de raad van De Ronde Venen en anderzijds de U10 eventueel uiteen en hoe zien we de betekenis hiervan? Sprake is geweest van een prettig en open gesprek, dat van beide kanten als positief is ervaren en waarbij het belang van toetreden zowel van de kant van U10 als De Ronde Venen is vastgesteld. De uitkomst van het overleg is dan ook dat U10 openstaat voor toetreden van De Ronde Venen tot U10 en dat binnen U10 hiertoe een formeel voorstel wordt gedaan aan de huidige deelnemers van U10. Hierna lichten wij de door ons college met U10 besproken reactie op de 3 vragen toe. Ad 1. Wat kan de regio voor De Ronde Venen doen? Bij deze vraag zijn wij ingegaan op het belang van De Ronde Venen om toe te treden tot U10. a. Toetreden is van belang voor het realiseren van lokale opgaven. Toetreden door De Ronde Venen is van belang omdat meedoen bijdraagt aan het vormen van een sterke en aantrekkelijke regio. Actief meedoen en meedenken over de regio, is daarbij van belang voor zowel De Ronde Venen zelf als voor de regio. Bepaalde onderwerpen zoals woningbouw, bedrijvigheid en duurzaamheid zijn immers beter in regioverband te regelen dan als zelfstandige gemeente. Dit is ook in de commissie van 12 november 2020 met u besproken. b.

Deelnemen aan U10 verbetert de onderhandelingspositie van De Ronde Venen richting provincie en rijk. Door een gezamenlijk optrekken verbetert de onderhandelingspositie van De Ronde Venen richting provincie en rijk. Dit vanwege de ontwikkeling, dat rijk en provincie steeds vaker zaken met regio’s doen in plaats van met individuele gemeenten. Het betreft dan niet afspraken over generieke regels, maar over specifieke zaken. Denk hierbij aan de regiodeals die specifiek met de U10-regio worden gemaakt, maar ook voor het vinden van oplossingen en het maken van afspraken over bijvoorbeeld

Voorstel raad - documentnummer: 46451 - pagina 3

bodemdaling. Zonder samenwerking in U10-verband, bestaat het reële risico dat wij als De Ronde Venen bij veel ruimtelijke dossiers alleen staan in het overleg met de provincie of zelfs niet aan tafel zitten bij de provincie. Door deelname aan U10 wordt onze onderhandelingspositie dus beter. Binnen U10 is de samenwerking vooral gericht op het gezamenlijk vaststellen van een Ruimtelijk Economisch Programma (REP). Dit ter uitwerking van het toekomstbeeld voor de regio voor de langere termijn zoals deze is vastgelegd in de door U10 vastgestelde gemeenschappelijke Ruimtelijke Economische Koers (REK). In de REP worden de onderwerpen wonen, economie, bereikbaarheid, energie en landschap in hun onderlinge samenhang afgewogen en beoordeeld, met het doel om zo gezamenlijk de grote opgaven in de regio aan te pakken. De REP wordt vervolgens de basis om de grote regionale opgaven te bespreken met de provincie en het rijk en over deze opgaven met hen afspraken te maken. Bijvoorbeeld over afspraken in het kader van de verstedelijkingopgave waarvoor Nederland staat en het daaruit voortkomende centrale beleidskader voor het omgevingsbeleid. Aan dit centrale beleidskader wordt naar verwachting ook de verdeling gekoppeld van de hiervoor bij het rijk beschikbare gelden over de verschillende regio’s. In U10 verband wordt erop ingezet dat U10 als regio onderdeel wordt van deze plannen.

Vanaf 2019 levert De Ronde Venen een actieve bijdrage aan het opstellen van het REP en is De Ronde Venen zo deelnemer geworden van de REP. In dit verband zijn er door uw raad ook de nodige besluiten genomen over de REP. Voor meer informatie over de REP verwijzen wij naar de besluitvorming die hierover door uw raad heeft plaatsgevonden. Het doel van REP maakt dat het voor De Ronde Venen van groot belang is dat De Ronde Venen actief meedoet aan de REP en onderdeel is van U10 en zo aan tafel zit en direct betrokken is bij het maken van regionale afspraken. Door zelf aan tafel te zitten hebben wij immers directe invloed op besluitvorming door provincie of rijk over onze gemeente. Door zelf directer aan tafel te zitten biedt de U10-samenwerking De Ronde Venen kansen om volwaardig onderdeel te zijn van een sterke en aantrekkelijke regio. Een regio die van groot belang is voor onze inwoners en bedrijven in het kader van wonen, werken en recreëren. Ad 2. Wat kan De Ronde Venen voor de regio doen? Als De Ronde Venen verwachten wij in U10 te kunnen bijdragen om de verbinding tussen de stedelijke en overige gemeenten in de regio te zoeken en te verbeteren, waardoor beter de belangen van alle deelnemers in besluitvorming wordt betrokken.

De situering van De Ronde Venen centraal in de Randstad en onze deelname aan de gemeenschappelijke regeling Amstelland Meerlandenoverleg (AM) biedt kansen en voordelen voor U10, bijvoorbeeld bij het vinden van de verbinding tussen U10 en de Metropool Regio Amsterdam (MRA). Ad 3. Waar lopen de strategie en ambities van enerzijds het college en/of de raad van De Ronde Venen en anderzijds de U10 eventueel uiteen en hoe zien we de betekenis hiervan? De Ronde Venen ziet de U10-samenwerking als een belangrijke netwerksamenwerking. In het gesprek met de U10-delegatie hebben wij benadrukt, dat ons uitgangspunt hierbij is, dat de uiteindelijke besluitvorming op onderwerpen altijd via de gemeente (college en/of raad) zelf loopt. Verder hebben wij ook geconstateerd, dat de opgaven van De Ronde Venen niet bijzonder uiteenlopen van die van de U10. We zijn onderdeel van een en dezelfde provincie, waar de

Voorstel raad - documentnummer: 46451 - pagina 4

beleidsontwikkeling op vele fronten mee samenhangt. Evenals de U10 hebben we te maken met ruimtedruk en grote opgaven op het vlak van woningbouw, werklocaties, mobiliteit, duurzaamheid, groen en landschap. De landschappelijke kwaliteiten, dorpse uitstraling en de hands-on-mentaliteit die het ondernemerschap in De Ronde Venen kenmerkt, zien we als een aanvulling voor de U10. Besluitvorming bij U10 is ingericht in twee fasen, namelijk eerst kader stellend en vervolgens besluitvormend. In het gesprek hebben wij benadrukt dat wij het van groot belang te vinden dat de kader stellende besluitvorming in de eerste fase, in beginsel vooraf door de deelnemers zelf plaatsvindt. Besluitvorming door de gemeenteraad bijvoorbeeld over de REP of RES is daarbij aan de orde. Uiteraard kan dit aan de hand van een voorzet vanuit U10. Wij realiseren ons daarbij dat hierdoor een spanningsveld kan ontstaan tussen enerzijds de netwerkorganisatie U10 en anderzijds de besluitvorming die wij van de raad vragen. Uitgangspunt voor De Ronde Venen bij de U10-samenwerking is om zoveel mogelijk op te trekken in gezamenlijkheid met U10. Desondanks kan het voorkomen dat op specifieke onderwerpen de politieke noodzaak aanwezig is om een van U10 afwijkend of verdergaand standpunt in te nemen en hiervoor inzet te doen. Uit het gesprek hebben wij geconcludeerd dat deze ruimte binnen de U10samenwerking mogelijk is.

1.3. In het overleg is belang van een actieve betrokkenheid van de raad bij U10 benadrukt. De U10-samenwerking is in eerste aanleg gericht op een samenwerking tussen colleges. Door ons college is tijdens het gesprek benadrukt dat er bij ons college zelf en bij de gemeenteraad van De Ronde Venen de behoefte bestaat om de raad actief te betrekken bij de U10-samenwerking. Verder blijkt uit het overleg dat de betrokkenheid van de raad bij U10 per gemeente verschilt. Bij enkele gemeenten is de betrokkenheid beperkt tot het in U10 verband georganiseerde Informerende U10-beraad(t) avonden voor raadsleden en het verwijzen van de raad naar de door U10 uitgegeven nieuwsbrief. Vanuit ons college is in het gesprek met de delegatie van U10, dat wij als De Ronde Venen op zoek zijn naar andere vormen om de raad te betrekken bij U10. Als college willen wij met de raad een geschikte werkwijze afspreken, waardoor de raad al aan de voorkant van een via U10 op te pakken onderwerp wordt betrokken en de gelegenheid wordt geboden om vooraf al kaders mee te geven aan ons college over het desbetreffende onderwerp. Over de wijze waarop dit vorm wordt gegeven, willen wij in commissieverband verder met u (of uw raad) van gedachten wisselen. Doel van deze gedachtewisseling is te komen tot een werkwijze waardoor uw raad actief wordt betrokken en ook betrokken wordt gehouden bij de U10-samenwerking.

Uw ideeën daarover zien wij dan ook met belangstelling tegemoet. 1.4. Toetreden betekent dat De Ronde Venen de uitgangspunten en voorwaarden van het Bestuursconvenant samenwerking U10-gemeenten 2020 onderschrijft. Bij dit raadvoorstel treft u het Bestuursconvenant samenwerking U10-gemeenten 2020 aan. Verwezen wordt naar deze bijlage. In dit verband wijzen wij op de artikelen 3 en 16. Deze artikelen gaan in op de toetreding en de uitgangspunten bij samenwerking die een toetredende gemeente dient te accepteren bij toetreding. Daarbij is onder meer bepaald dat een toetredende gemeente zich committeert aan de Ruimtelijke Economische Koers 2017 (REK 2017), of een later door de colleges vastgestelde nieuwe koers ter

Voorstel raad - documentnummer: 46451 - pagina 5

vervanging of concretisering van deze koers. Deze koers in uitgewerkt via het hiervoor benoemde uitvoeringsprogramma, het Regionaal Economisch Programma (REP). In het nieuwe bestuursconvenant is naast de toetreding ook de uittreding van een deelnemer geregeld. Hiervoor verwijzen wij u naar artikel 18 van het convenant. Naar de mening van ons college kan met het convenant worden ingestemd.

Kanttekeningen 1. Samenwerken betekent dat sprake kan zijn van compromissen. Samenwerken in U10 betekent, gelijk als bij alle andere samenwerkingen, dat op onderwerpen sprake kan zijn van compromissen en dat niet altijd alle inbreng van een specifieke deelnemer volledig wordt gehonoreerd. Ons college realiseert zich dit terdege, maar het feit dat we zelf direct aan tafel zitten bij onderwerpen die van belang zijn voor De Ronde Venen en daardoor direct invloed op de besluitvorming kunnen uitoefenen, vinden wij dusdanig belangrijk dat wij uw raad daarom het voorstel tot toetreden met volle overtuiging voorleggen. 2. Toetreden vraag bestuurlijke en ambtelijke inspanning. Een besluit tot toetreden betekent dat De Ronde Venen zich zowel bestuurlijk als ambtelijk actief gaan inzetten in de U10 samenwerking. Qua tijdsbesteding is de gedachte dat gemeentelijke opgaven zich steeds meer op regionaal niveau voordoen. Toetreden tot U10 zou dus geen ‘extra’ werk moeten zijn om samen te werken, maar vooral een mogelijkheid bieden om de regionale opgaven in samenhang aan te pakken. Vanuit deze gedachte gaan we niet uit van extra ambtelijke inzet op inhoudelijke onderwerpen vanwege U10. Uiteraard blijven we wel onze bestuurlijke en ambtelijke inzet prioriteren op basis van onze lokale opgaven.

De extra werkzaamheden op het gebied van coördinatie en proces zullen zo praktisch mogelijk worden opgepakt.

Financiën Voor de deelname aan U10 betaalt iedere gemeente per inwoner een bijdrage van € 1,10 per jaar. In de Programmabegroting 2021 zijn structurele middelen ter grootte van € 50.000, opgenomen per 2021 voor de vaste inwonersbijdrage van onze gemeente aan de U10 onder de noemer ‘Regionale samenwerking’. Als De Ronde Venen gaat deelnemen aan U10 is de financiële dekking van de inwonersbijdrage dus geregeld. Voor de volledigheid merken wij op dat de U10-samenwerking ook de mogelijkheid biedt om op andere onderwerpen allianties met andere deelnemers aan te gaan. Vooralsnog zien wij geen aanleiding hiertoe over te gaan. Hiervoor zijn op dit moment ook geen gelden in de programmabegroting opgenomen.

Voorstel raad - documentnummer: 46451 - pagina 6

Betrokkenheid en communicatie Om toe te kunnen treden, wordt het door U10 aangegeven toetredingstraject gevolgd. Via dit raadsvoorstel vindt besluitvorming in De Ronde Venen plaats.

Vervolg Na een instemmend besluit van de raad op dit voorstel, wordt een formeel verzoek tot toetreding bij U10 ingediend. Uitgangspunt is dat toetreding vervolgens plaatsvindt per 1 mei 2021.

Evaluatie Periodiek wordt binnen U10 de totale U10-samenwerking geëvalueerd. In het convent is bepaald dat in 2025 een evaluatie plaatsvindt van de samenwerking. Dit evaluatiemoment is naar onze mening een goed moment om ook onze eigen deelname aan U10 te evalueren en daaraan gekoppeld een besluit te nemen over voortzetting.

Het ontwerpbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Burgemeester en wethouders van De Ronde Venen, de secretaris,

Voorstel raad - documentnummer: 46451 - pagina 7

de burgemeester,

De raad van de gemeente De Ronde Venen gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders (raadsvoorstel nr. 07/21) van 1 april 2021.

Besluit 1.

In te stemmen met het voorgenomen besluit van het college van burgemeester en wethouders d.d. 2 februari 2021 om toe te treden tot de netwerkorganisatie U10.

2.

Bij U10 een formeel verzoek tot toetreding in te dienen met als uitganspunt dat De Ronde Venen toetreedt per 1 mei 2021.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente De Ronde Venen, d.d. 1 april 2021.

De raad voornoemd, de griffier,

de voorzitter,