Raadsvoorstel 06 GEWIJZIGD Richtinggevende uitspraken toekomstige samenwerking recreatieschappen

Voorstel raad AAN AGENDAPUNT NUMMER

RAADSVERGADERING COMMISSIE ORGANISATIEONDERDEEL PORTEFEUILLEHOUDER BEHANDELEND AMBTENAAR ORGANISATIEONDERDEEL

de gemeenteraad 4 06/21

GEWIJZIGD

REGISTRATIENUMMER TER INZAGE BIJLAGE(N)

1. Brief deelnemers over toekomst RMN 2. Bijlage proces RMN in Transitie 3. Memo toekomstige samenwerking recreatieschappen met 4 bijlagen (a t/m d) 4. Conceptreactie naar SGL

4 maart 2021 Commissie ABZ/F RU-BR Alberta Schuurs Tamara Hooijman RU-BR

Onderwerp Richtinggevende uitspraken toekomstige samenwerking recreatieschappen

Voorstel 1

In te stemmen met het versturen van bijgevoegde concept reactie op de richtinggevende uitspraken voor de toekomstige samenwerking van de schappen, zoals verwoord in bijgevoegde brief aan de besturen van recreatieschappen Stichtse Groenlanden (SGL) en Plassenschap Loosdrecht.

Inleiding In dit raadsvoorstel vindt u 2 onderwerpen: •

Concept reactie richting SGL

•

Afdoening motie 150/20

Aanleiding U droeg het college op 1 oktober 2020 via een motie op om een aantal uitgangspunten in te brengen bij overleggen over de toekomst van de schappen met de deelnemers van de GR Stichtse Groenlanden, Recreatie Midden Nederland (RMN) en provincie. Uw uitgangspunten zijn door het college meegenomen in verschillende gesprekken over dit onderwerp. Op 10 december ontving u per mail van SGL het resultaat van deze gesprekken: de richtinggevende uitspraken voor de toekomstige

Voorstel raad - documentnummer: 48668

samenwerking van de recreatieschappen. Het schap legt u hierin haar denkrichting voor, en vraagt uw reactie daarop.

Beoogd effect Door het ontvangen van een (positieve) reactie op de richtinggevende uitspraken voor de toekomst, kan het schap de volgende stap nemen in dit traject. Dit loopt verder via twee sporen, waarvoor separate projectleiders worden aangetrokken: •

Toekomst schappen

•

Liquidatietraject voor RMN

Het doel is om per 1 januari 2022 te starten in de nieuwe samenwerkings- en organisatievorm.

Argumenten 1.1

Uw reactie wordt gevraagd op de richtinggevende uitspraken Waarover besluit u nu? Op dit moment vragen de schappen u enkel of u mee kunt gaan in onderstaande denkrichting:

1. Voor het Plassenschap Loosdrecht: a. Het uitwerken van een samenwerking binnen het schap op basis van centrumconstructie waarbij de gemeente Wijdemeren als opdrachtnemer kan optreden voor beheer en onderhoud en toezicht en handhaving van de gebieden. b. Het laten vervallen van de verordende bevoegdheid en de nautische bevoegdheid voor de plassengebieden om deze toe te wijzen aan de gemeente Wijdemeren (als opdrachtnemer van de samenwerking) en hierover advies in te winnen. c. Een verkenning uitvoeren naar scheiding van de zogenaamde ‘natte’ en ‘droge’ taken van het Plassenschap. d. Nader verkennen of samenwerking met de Vinkeveense plassen mogelijk is en op welke termijn. 2. Voor het Recreatieschap Stichtse Groenlanden: a. Het uitwerken van een samenwerking op basis van een convenant met een Stuurgroep die toekomstbestendig is. b. De wijze van aansturing en uitvoering van de nieuwe samenwerking verkennen, aan de hand van een logische ordening van gebieden en taken, met uitwerking van de volgende aspecten: 1. Onderzoeken of een centrumconstructie met de provincie Utrecht of een gemeente haalbaar is en aan welke eisen die moet voldoen. 2. Gesprekken met niet-commerciële terreinbeheerders aangaan om te bezien op welke wijze samenwerking mogelijk is (gebiedsgericht). 3. Onderzoeken of de taak van toezicht en handhaving overgedragen kan worden aan de RUD. c.

De uitkomsten van de verkenning samenwerking Vinkeveense plassen met het Plassenschap Loosdrecht worden waar mogelijk betrokken bij bovenstaande uitwerking. 3. De gevolgen te onderzoeken van de wijzigingen voor de externe opdrachten die door RMN worden uitgevoerd voor het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug en het Routebureau Utrecht, alsmede de positie van het Routebureau als organisatorisch onderdeel van RMN en hiervoor voorstellen te doen. 4. Het voornemen uit te spreken om Bedrijfsvoeringorganisatie RMN op te heffen. Hiervoor een liquidatieplan te laten opstellen door een apart hiervoor aangestelde projectleider met ondersteuning van een bureau. Als streefdatum voor de liquidatie te opteren voor 1 januari 2022.

Voorstel raad - documentnummer: 48668 - pagina 2

1.2

Wij hebben een positieve basishouding ten opzichte van de richtinggevende uitspraken. Deze uitspraken zijn opgesteld om een volgende stap in het proces te kunnen zetten. Het is nog geen gelopen race, maar een opstap naar een voorgenomen besluit. In de richtinggevende uitspraken is de lijn uit uw motie herkenbaar (we gaan hier in 1.3 nog specifieker op in). U heeft als raad duidelijk aangegeven dat u invloed uit wilt kunnen oefenen op de ontwikkeling en daarmee de toekomst van de Vinkeveense Plassen. Op dit moment doet u dit via zienswijzen op beleid van het Dagelijks Bestuur van SGL, dat fungeert als eigenaar/opdrachtgever van RMN. Een ingewikkelde en gelaagde constructie. Een belangrijke insteek van de richtinggevende uitspraken is om deze constructie te vereenvoudigen. Daarnaast vervult u als raad nog steeds een rol als kaderstellend orgaan, immers beleidsplannen en bestemmingsplannen vaststellen zijn een bevoegdheid van de raad. Voor de uitvoerende taken op gebied van beheer & onderhoud en toezicht & handhaving sluiten we het als gemeente zelfstandig doen niet uit, maar lijkt dit niet direct de meest voor de hand liggende keuze. Op dit moment lijkt de kwetsbaarheid toe te nemen als Gemeente De Ronde Venen deze taken zelf op zou pakken.

Door de geringe omvang van onze gemeente is samenwerking belangrijk, bijvoorbeeld om de benodigde kennis en kunde te waarborgen en de kosten die dit met zich meebrengt te kunnen dekken. Bij zelfstandige uitvoering is het risico dat de bijdrage van de provincie wegvalt reëel en dat maakt deze optie nog minder aantrekkelijk. Wij gaan de provincie vragen naar de voorwaarden op basis waarvan zij een bijdrage kan blijven leveren. Daarnaast baseren we deze positieve grondhouding op de volgende punten: - De te onderzoeken samenwerkingsverbanden beperken (financiële) risico’s voor beheer en handhaving. Door contracten af te sluiten met professionele organisaties voor beheer en onderhoud van de gebieden en met de RUD voor toezicht en handhaving, zijn de kosten helder en inzichtelijk. Het risico dat gemeente De Ronde Venen meer moet betalen dan de jaarlijks vastgestelde bijdrage voor beheer en handhaving is daardoor minder groot dan in de huidige constructie. Gezien de overeenkomsten tussen de ‘natte gebieden’ is het zinvol om te onderzoeken of een vorm van samenwerking met gemeente Wijdemeren (Loosdrechtse Plassen) tot voordelen voor de verschillende partijen leidt. - In een centrumconstructie is provincie Utrecht de beste optie als centrumpartij. De provincie is een belangrijke partner in de nieuwe vorm van samenwerking.

De Vinkeveense Plassen zijn immers een belangrijk regionaal recreatiegebied. Daarom heeft de provincie er ook belang bij om de taken goed te beleggen en ook het volume om zaken op te pakken. De provincie als centrumpartij biedt daarom meer zekerheid dan wanneer een collega gemeente de centrumpartij wordt. Ook met het oog op de bijdrage van provincie Utrecht lijkt dit voor De Ronde Venen een passende oplossing. Provincie Utrecht heeft daarnaast meer mogelijkheden om zaken op te vangen als iets tegenzit.

Voorstel raad - documentnummer: 48668 - pagina 3

- In een kleinschaligere vorm van samenwerking past RMN niet langer als bedrijfsvoeringsorganisatie Het voornemen dat de schapsbesturen uitspreken om een liquidatietraject voor RMN op te starten is begrijpelijk, echter de streefdatum lijkt ambitieus voor een dergelijk traject. - De consequenties van de samenwerking tussen RMN en NPUH en Routebureau Utrecht moeten in kaart worden gebracht. Gezien het voornemen RMN op te heffen is het noodzakelijk te weten welke (financiële) gevolgen dit heeft voor lopende opdrachten. Het moet hier niet gaan om ‘de gevolgen te onderzoeken’, maar ‘Onderzoeken wat de gevolgen zijn’. 1.3

De onderdelen uit motie 150/20 komen terug in bovenstaande richtinggevende uitspraken. In het traject om tot richtinggevende uitspraken te komen, nam het college de uitgangspunten uit uw motie mee. Daarmee doen we toezegging 150/20 af. Omdat dit aandachtspunten blijven nemen we uw motie letterlijk op in de concept reactiebrief. Hoe verhoudt uw opdracht aan het college zich tot de richtinggevende uitspraken en het memo waar deze in gepresenteerd worden? - U wilde het onderhoud en beheer van de Vinkeveense Plassen zelfstandig uitvoeren als dat kon, en anders in een zo kleinschalig mogelijke samenwerkingsvorm. Zoals u in argument 1.2 las, lijkt het zelfstandig uitvoeren van beheer en onderhoud tot een kwetsbaardere positie voor de gemeente te leiden dan een kleinschalige vorm van samenwerking. Het onderhouden en beheren van de Vinkeveense Plassen zijn specifieke taken en vragen daarmee specifieke aandacht. Dit past niet direct binnen de huidige structuur van onze organisatie. Het is ook de vraag of de juiste expertise voor kleine contracten aangetrokken kan worden. Wanneer iemand uitvalt of weggaat, zijn de gevolgen direct merkbaar en is het de vraag of er op korte termijn een vervanger vindbaar is met de juiste expertise. Dit maakt de situatie kwetsbaar.

Daarnaast is het onzeker of de Provincie bereid is een financiële bijdrage te blijven leveren als De Ronde Venen beheer en onderhoud zelfstandig op gaat pakken. Zonder samenwerkingspartners komen eventuele (financiële) tegenvallers volledig voor rekening van gemeente De Ronde Venen. Dit is een (te) groot risico. Uit de richtinggevende uitspraken blijkt dat de deelnemers van SGL, conform uw opdracht, streven naar een eenvoudigere samenwerkingsvorm. Risico’s, kosten en expertise worden gedeeld en de kans dat de Provincie bijdraagt is aanzienlijk. Gezien bovenstaande toelichting ligt het geheel zelfstandig uitvoeren van het beheer en onderhoud van de Vinkeveense Plassen niet direct voor de hand. - U wilde de subsidie van provincie Utrecht en de kennis die noodzakelijk is voor het onderhoud, beheer en exploitatie van de plassen behouden.

Voorstel raad - documentnummer: 48668 - pagina 4

Een nog aan te stellen projectleider onderzoekt of een centrumconstructie haalbaar is, met provincie Utrecht of een gemeente als centrumpartij. Een nieuwe vorm van samenwerking met provincie Utrecht biedt perspectief voor het behoud van de bijdrage van provincie Utrecht. Ook gaat de projectleider in gesprek met niet- commerciële terreinbeheerders. Door samenwerking met professionele partners is de kennis van onderhoud en beheer geborgd. Bovendien is het streven om medewerkers van RMN het werk ‘te laten volgen’. 1.4

We geven ook een reactie op een aantal genoemde aandachtspunten in het memo - Het is belangrijk om de bijdragen van de provincies zoveel mogelijk te waarborgen (bijlage 3, pagina 5, punt 2) Dit is mede van belang bij de afweging tot een eventuele samenwerking met gemeente Wijdemeren op basis van de overeenkomstige ‘natte gebieden’. Beide provincies zijn hierbij betrokken. In de afstemming wordt bekeken of dit een samenwerking op basis van het delen van verschillende elementen wordt vanuit de beide nieuwe samenwerkingsconstructies, of een andere, nauwere samenwerking. Eventuele haken en ogen moeten in kaart gebracht worden. - Het is essentieel om zo snel mogelijk inzichtelijk te krijgen of het eigendom van gebieden en paden van de schappen in de nieuwe samenwerkingsvorm kan worden doorgezet of ontvlochten moeten worden (bijlage 3, pagina 5, punt 3). Zoals bij punt 3 omschreven is het ontvlechten van eigendommen moeizaam en kost veel tijd en energie. Om een realistische planning op te kunnen stellen is duidelijkheid op dit vlak noodzakelijk. - Eigenaarschap, opdrachtgeverschap en de rol van raden en staten moeten duidelijk belegd worden (bijlage 3, pagina 5, punt 5). Er wordt een bestuurstafel of stuurgroep opgericht die de samenwerking beleidsmatig zoekt, bijvoorbeeld om toekomstige initiatieven of gezamenlijke marketing te bespreken.

De verschillende rollen in een nieuwe constructie moeten duidelijk in kaart worden gebracht. - Voor communicatie/gebiedsmarketing zien wij graag aansluiting bij het Groene Hart Communicatie wordt vanuit de nieuwe samenwerkingsvorm beperkt ingezet en enkel ter ondersteuning van collectieve taken. Op pagina 3 van bijlage 3 verwijst men naar Destinatie Management Organisaties als Visit Utrecht Region en Gooi en Vechtstreek. Gemeente De Ronde Venen werkt voor gebiedsmarketing samen met het Groene Hart. Daarom doen wij de suggestie deze partij ook mee te nemen in de overweging. Overige communicatie vindt via de eigen communicatie afdeling van De Ronde Venen plaats. Voor marketinguitingen is spreiding van effort en kosten mogelijk door dit gezamenlijk op te pakken met andere ‘natte’ recreatiegebieden.

Kanttekeningen 1.1

U wordt in dit stadium niet formeel om een zienswijze gevraagd Het schap vraagt u om een reactie; geen officiële zienswijze. Desalniettemin is het belangrijk om aan te geven of u zich kunt vinden in de lijn van de richtinggevende uitspraken. Het

Voorstel raad - documentnummer: 48668 - pagina 5

schapsbestuur gebruikt deze reacties van raden en staten om te komen tot een voorgenomen beslissing, waarop u vervolgens uw zienswijze kunt geven.

Financiën Uit onderzoek door Berenschot in 2020 bleek dat de huidige samenwerkingsvorm met uitvoeringsorganisatie RMN financieel gezien niet houdbaar is op de lange termijn. Daarom is dit traject in gang gezet. De volgende stap in het proces is het uitwerken van de onderzoeksvragen uit het memo ‘Toekomstige samenwerking recreatieschappen’ en het aanstellen van twee projectleiders. Hierdoor zal meer inzicht ontstaan in het financiële plaatje t.a.v. de liquidatie van RMN en de verandering in samenwerkingsvorm van de schappen.

Betrokkenheid en communicatie Het afgelopen jaar ontving u op meerdere momenten informatie over het transitietraject bij RMN en daarmee ook de toekomst van SGL. Tijdens een voorbereidende avond op 10 juni 2020 praatten wij u bij over de voorgang van het traject RMN in Transitie. Op 8 juli en 23 september 2020 en op 5 en 7 januari 2021 organiseerde het schap informatieavonden voor raden en staten om u mee te nemen in de voortgang in het transitietraject. Na bespreking van bijgevoegde concept reactie in de politieke commissie van 18 februari 2021, versturen wij uw concept reactie voor 26 februari 2021 naar SGL. U definitieve reactie volgt dan na de raadsvergadering van 4 maart 2021.

Vervolg Bijlage 2 is de voorlopige planning van het recreatieschap. SGL betrekt uw reactie bij het vervolg van de discussies en de uitwerkingen. Het bestuur van het schap streeft ernaar om in mei een voorgenomen beslissing te nemen en deze in juni aan de raden en staten voor te leggen. Het voorlopige doel is om op 1 januari 2022 te starten in de nieuwe samenwerkings- en organisatievorm. Een concretere planning volgt.

Evaluatie -

Het ontwerpbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Burgemeester en wethouders van De Ronde Venen, de loco secretaris,

Voorstel raad - documentnummer: 48668 - pagina 6

de burgemeester,

De raad van de gemeente De Ronde Venen gelezen het voorstel van (raadsvoorstel nr. 06/21 van 4 maart 2021).

Besluit 1

In te stemmen met bijgevoegde concept reactie op de richtinggevende uitspraken voor de ` toekomstige samenwerking van de schappen.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente De Ronde Venen, d.d. 8 maart 2021.

De raad voornoemd, de griffier,

de voorzitter,