Raadsinformatiebrief Stand van zaken Oekraiense vluchtelingen

Informatienota raad AAN DATUM ORGANISATIEONDERDEEL PORTEFEUILLEHOUDER BEHANDELEND AMBTENAAR TOESTELNUMMER

de gemeenteraad 5 april 2022 CS-BMO Maarten Divendal Rick Nederend Emily Joynes 06 82 69 91 69

REGISTRATIENUMMER TER INZAGE BIJLAGE(N)

Zie overzicht onderaan

Onderwerp Huidige stand van zaken opvang Oekraïense vluchtelingen.

Waarom naar de raad De oorlog in Oekraïne duurt voort. Hoewel de omringende landen de meeste vluchtelingen opvangen, lijkt de stroom vluchtelingen naar Nederland voorlopig niet te stoppen. Inmiddels duurt de oorlog 6 weken. Er is in deze periode gewerkt aan de opvang van Oekraïners en het opzetten van hulp voor onderwijs, werk, zorg en inkomen. In deze raadsinformatienota leest u de huidige stand van zaken.

Inleiding De gemeente De Ronde Venen zorgt samen met particulieren en ondernemers voor de opvang van en hulp aan Oekraïense vluchtelingen. Dit doen we in samenwerking met de veiligheidsregio (VRU), de VNG en het Rijk. Na de inval in Oekraïne, heeft het kabinet geanticipeerd op de komst van vluchtelingen uit Oekraïne door aan de 25 Veiligheidsregio’s te vragen om elk 2000 opvangplekken te realiseren. In eerste instantie 1000 en later nogmaals 1000. Dit is in onze regio ruimschoots en tijdig gelukt. Het regelen van opvang was een zoektocht. In het begin was er geen centrale sturing vanuit het Rijk of de VRU. Het was onduidelijk wat er op ons af kwam. Maar dat we in actie moesten komen, was wel helder. Niet alleen voor ons als gemeentelijke organisatie, maar ook voor particulieren en ondernemers die spontaan een bijdrage wilde leveren. Bijna als toevallige samenloop van acties, initiatieven en aanbiedingen is hulp en opvang ontstaan. Afstemming ging via social media zoals Facebook en Whatsapp. Hierdoor kwam al snel een groep vluchtelingen aan in Hotel Abcoude. De afgelopen periode heeft ons geleerd dat improvisatie belangrijk is om de opvang te laten slagen. In deze raadsinformatienota geven wij de actuele stand van zaken. We lichten toe hoe we onze gemeentelijke taken hebben opgepakt en gaan in op de samenwerken met derden.

Indien nodig benoemen wij hierbij tevens de relevante informatie vanuit de Rijksoverheid. Deze treft u in bijlagen of weblinks uitgebreider aan als achtergrondinformatie voor het geval u hierover meer wilt weten. Op het moment dat er ontwikkelingen zijn, dan hoort u opnieuw van ons. In de commissievergadering van 14 april kan een en ander vanzelfsprekend verder worden besproken.

Informatienota raad - documentnummer: 55552

Kernboodschap Actuele stand van zaken Oekraïense vluchtelingen zijn ondergebracht in De Ronde Venen Hotel Abcoude is de grootste opvanglocatie in De Ronde Venen. De opvanglocatie is op dit moment volledig benut. Het gaat in totaal om 76 personen. Doordat de nieuwe eigenaar en de exploitant deze locatie nog aan het opstarten waren, konden zij de gehele accommodatie beschikbaar stellen voor opvang voor vluchtelingen voor de duur van zes maanden. Hiermee heeft de gemeente een accommodatie beschikbaar die een bijdrage levert aan de vraag van het Kabinet en de opgave voor de Veiligheidsregio. Een tweede middelgrote locatie is in Wilnis waar 13 opvangplekken beschikbaar zijn gesteld, die inmiddels bezet zijn. Tevens zal in week 14 een locatie van soortgelijke omvang in Vinkeveen starten. Ongeveer 60 Oekraïners zijn opgevangen bij particulieren in huis, verspreid over de gemeente. In totaal gaat het om ongeveer 165 personen. Het merendeel (ongeveer 120) heeft zich inmiddels kunnen registreren bij de gemeente, zodat ze een BSN krijgen en we kunnen voorzien in de basisbehoeften, zoals een bankrekening, onderwijs, werk en zorg. Via onze website leggen we uit dat registratie noodzakelijk is. Degenen die nog niet ingeschreven zijn ontvangen wel al wekelijks leefgeld van de gemeente. We geven informatie aan Oekraïners bij registratie Er komt veel af op Oekraïners die zijn gevlucht.

Ze hebben veel vragen en willen graag aan het werk. Om zoveel mogelijk te voorzien in hun informatiebehoefte, wordt dit bij inschrijving in de Basisregistratie Personen (BRP) door de gemeente gegeven. Op verzoek is er een tolk aanwezig om de registratie te begeleiden, informatie te geven of gesprekken te vertalen. Gemeentelijke taken Vluchtelingen registreren we in de Basisregistratie Personen (BRP) Oekraïners kunnen zich laten inschrijven bij de gemeente. Deze mogelijkheid, alsook de aanwezigheid van de tolk, is bekend bij gastgezinnen. De ingeschreven personen ontvangen een BSN-nummer. Dit is nodig voor het openen van een Nederlandse bankrekening, een verzekering aan te vragen of aan het werk te kunnen. Dit is mogelijk vanaf deze week. Op locatie in hotel Abcoude en op de middelgrote locatie in Wilnis zijn vorige maand collega’s van burgerzaken geweest om ter plekke de inschrijving te regelen in samenwerking met tolken. Inkomen voor Oekraïners De vluchtelingen in De Ronde Venen ontvangen leefgeld van de gemeente vooruitlopend op de definitieve regeling van het Rijk. Dit wordt per 16 maart wekelijks verstrekt totdat er bankrekeningen zijn en bijstand mogelijk is. Oekraïners willen graag aan het werk De eerste vraag die vluchtelingen veelal stellen is: “Kan ik aan het werk?” Ze willen graag hun bijdrage leveren en vinden het lastig om hulp te vragen.

Oekraïners mogen werken in Nederland. Wanneer mensen eraan toe zijn, is het mogelijk om bijvoorbeeld via grotere uitzendbureaus aan het werk te gaan. Om het risico op arbeidsuitbuiting te voorkomen, worden er vanuit de arbeidsmarktregio afspraken gemaakt met de grotere uitzendbureaus. Waar mogelijk en zinvol zullen we aanhaken bij initiatieven die vanuit de arbeidsmarktregio opgestart (gaan) worden. Onze eigen accountmanagers zullen hierop aansluiten en de vertaalslag maken naar de lokale arbeidsmarkt (vraag en aanbod bijeen brengen).

Informatienota raad - documentnummer: 55552 - pagina 2

Onderwijs is geregeld; de kinderen gaan naar school We zijn constant in contact en in gesprek met onze partners over onderwijs. Er is driewekelijks een bestuurlijk overleg Primair Onderwijs tussen schoolbesturen, Passenderwijs (samenwerkingsverband primair onderwijs regio Utrecht West) en gemeente. Dat overleg wordt benut voor afstemming over onderwijs aan Oekraïense kinderen in de leeftijd van 4 tot 12 jaar. Vooralsnog kiezen de schoolbesturen ervoor om de kinderen op de school van hun keuze in te schrijven. Daar wordt Nederlands taalonderwijs aangeboden en rekenonderwijs, naast online onderwijs in Oekraïne. Afhankelijk van de ontwikkelingen van de oorlog en de vluchtelingenstroom zal deze oplossing geëvalueerd worden en waar nodig bijgesteld. Indien gekozen wordt voor een centrale opvanglocatie, zal in overleg met de scholen een geschikte locatie gevonden worden. De gemeente stemt huisvesting en beleid op elkaar af. Er is ook afstemming in de regio, zowel regio Utrecht West als de regio Amstelland. Voor het voortgezet onderwijs kunnen kinderen gebruikmaken van de Internationale Schakelklas in Utrecht. Gemeente Utrecht verkent de mogelijkheden voor een extra dependance om de opgevangen kinderen goed te kunnen bedienen. Wij zijn door gemeente Utrecht benaderd in verband met de kosten die hiermee gepaard gaan.

De wachtlijst voor kinderopvang is lang Het gaat op de opvang van kinderen tussen 0 en 4 jaar. Het advies aan Oekraïners is om met andere ouders of het gastgezin afspraken te maken over de opvang. En ook om snel contact op te nemen met de peuter- of kinderopvang in onze gemeente om hun kind in te schrijven. Oekraïners kunnen in Nederland naar de huisarts of ziekenhuis Het ministerie van VWS heeft besloten dat het verlenen van medische zorg aan vluchtelingen uit Oekraïne volledig wordt vergoed via de Subsidieregeling Medisch Noodzakelijke Zorg voor Onverzekerden. Dit verandert wanneer mensen uit Oekraïne gaan werken bij een Nederlands bedrijf. Dan zijn zij verplicht om een Nederlandse Zorgverzekering af te sluiten. Dit wordt door ons gecommuniceerd. We werken samen aan veilige opvang Binnen de gemeente hebben we een kleine, slagvaardige projectorganisatie met vertegenwoordigers vanuit Integrale Veiligheid, Sociaal Domein, Communicatie, Burgerzaken/Klantencontactcentrum en Ruimte. Bestuurlijk vindt intern afstemming en besluitvorming plaats in het Kern Gemeentelijk Beleidsteam onder voorzitterschap van de burgemeester.

Samenwerking met derden Met praktische zaken en informatie steunen we initiatiefnemers en vrijwilligers De gemeente is vanaf het begin in nauw contact geweest met de verschillende initiatiefnemers en de vrijwilligersgroepen eromheen en heeft praktische zaken gefaciliteerd voor zover dat nodig was. Geprobeerd is via de site, e-mail en telefonisch een volledige vraagbaak te zijn voor inwoners, organisaties en bedrijven die diensten aanboden. Dat is gelukt voor zover de informatie waar men om vroeg bekend was. Soms konden we vragen daardoor nog niet meteen beantwoorden. Praktijkervaring delen we met de regio Tevens heeft de gemeente de praktijkervaring ingebracht bij de Veiligheidsregio en de Rijksoverheid. De burgemeester is deelnemer aan het bestuurlijk afstemmingsoverleg van de Veiligheidsregio en neemt vanuit zijn functie als voorzitter van de VNG Utrecht deel aan de besprekingen vanuit de landelijke VNG met vertegenwoordigers van ministeries. Kabinet geeft steeds meer duidelijkheid en mogelijkheden

Informatienota raad - documentnummer: 55552 - pagina 3

Tijdens de installatieraad op 30 maart jongstleden heeft de burgemeester iets verteld over de actuele stand van zaken. Wat betreft wetgeving en regelgeving zijn door het kabinet eind vorige week diverse besluiten genomen. De komende periode zal duidelijk moeten worden hoe werkbaar een en ander is. Zo is er nu een “Regeling opvang ontheemden Oekraïne” en “Handreikingen voor gemeentelijke en particuliere opvang Oekraïners”. We voorzien in crisisopvang voor Oekraïners; opvang van asielzoekers is anders geregeld In de afgelopen jaren is regelmatig aan de gemeenten gevraagd meer capaciteit beschikbaar te stellen voor de opvang van asielzoekers. Deze opvang wordt verzorgd door het COA (Centraal Orgaan opvang Asielzoekers) in Ter Apel en op andere locaties. Het COA wil alleen grootschalige opvang en stelt hier dusdanige verdere eisen aan, waardoor in onze gemeente nooit geschikte locaties of accommodaties beschikbaar waren. Voor asielzoekers die na het doorlopen van de procedure mogen blijven, zogenoemde statushouders, zijn gemeenten verplicht huisvesting beschikbaar te stellen. Onze gemeente voldoet jaarlijks aan die verplichting. Bij de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne speelt het COA geen rol, zij kunnen hier zonder verdere procedure worden opgevangen.

Consequenties De hulp aan Oekraïners brengt kosten met zich mee Er is inmiddels een regeling opvang ontheemden vastgesteld door het Kabinet. Met de VNG en in andere overleggen wordt besproken hoe de regeling uitgevoerd moet worden. Momenteel wordt leefgeld uitgedeeld aan opgevangen Oekraïners, worden laptops of fietsen geregeld voor schoolgaande kinderen, zijn er kosten voor de opvang, etc. Ook komt er een (gedeeltelijke) vergoeding voor gemeentelijke kosten. We benutten zoveel mogelijk bestaande budgetten en regelingen die voor deze voorzieningen zijn ingesteld. De financiële verantwoording vindt plaats in de bestuursrapportage. De burgemeester is als bestuursorgaan, op grond van de regeling opvang ontheemden, bestuurlijk verantwoordelijk. Veilige opvang en hulp aan Oekraïners krijgt voorrang Deze taak en verantwoordelijkheid hebben we als gemeente vanzelfsprekend opgepakt. En het krijgt voorrang. Dat betekent dat we tijd vrijmaken zodat we deze taak zo goed als nodig volbrengen. Dit heeft mogelijk verschuivingen tot gevolg in planning of prioritering van andere taken of projecten. Indien nodig wordt u hierover geïnformeerd.

Communicatie Gemeentelijke website voorziet in informatie over opvang van vluchtelingen uit Oekraïne Via een prominente plek op de gemeentelijke website is relevante informatie te vinden voor inwoners over de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne in De Ronde Venen. Vragen die binnenkomen via het KCC, social media, servicepunten of rechtstreeks zijn van antwoorden voorzien en op de site geplaatst. Ook wordt doorverwezen naar sites van onder andere de Rijksoverheid en Veiligheidsregio Utrecht. Op dit moment wordt gewerkt aan een overzichtelijke hand-out voor vrijwilligers die met de opvang te maken hebben. Daarin is informatie te vinden over allerlei praktische zaken op het gebied van wonen, zorg, vrije tijd en werk.

Met een vertegenwoordiging van de groep in Abcoude wordt contact onderhouden om de communicatie onderling af te stemmen en persverzoeken af te handelen. Vanuit het team

Informatienota raad - documentnummer: 55552 - pagina 4

Communicatie is aangeboden ondersteuning te bieden bij het opzetten van de website abcoudevooroekraine.nl die binnenkort live gaat.

Vervolg Op het moment dat de situatie zich verder ontwikkeld wordt de raad opnieuw geïnformeerd over de actuele stand van zaken.

Bijlagen: • Bijlage 1 - Brief aan Tweede Kamer aanpak opvang ontheemden uit Oekraïne d.d. 30 maart 2022; • Bijlage 2 - Brief aan de Tweede Kamer inzake leefgeld d.d. 21 maart 2022; • Bijlage 3 - Besluit 31 maart 2022, … artikelen 2c en 4 van de Wet verplaatsing bevolking; • Bijlage 4 - Regeling opvang ontheemden Oekraïne; • Bijlage 5 - VNG ledenbrief; • Bijlage 6 - Brief aan colleges van Min Jen V.

Informatienota raad - documentnummer: 55552 - pagina 5