Raadsbesluit Visie Religieus Erfgoed

Voorstel raad de gemeenteraad

AAN

REGISTRATIENUMMER

AGENDAPUNT

TER INZAGE

NUMMER

BIJLAGE(N)

RAADSVERGADERING COMMISSIE ORGANISATIEONDERDEEL PORTEFEUILLEHOUDER BEHANDELEND AMBTENAAR

1. Visie Religieus Erfgoed 2. Persbericht

24 november 2022 Commissie RZ RU-VI&AD Cees van Uden Mathilde Spruyt

Onderwerp Visie Religieus Erfgoed van gemeente De Ronde Venen

Voorstel 1

De Visie ‘Tijdloze kwaliteit in de polder – Religieus Erfgoed van gemeente De Ronde Venen’ vast te stellen

Inleiding Steeds meer mensen in Nederland verlaten de kerk, zijn niet langer gelovig of kiezen ervoor om op een andere manier aan zingeving en spiritualiteit te doen. Hierdoor zijn er steeds minder vrijwilligers die zich inzetten voor het behoud en beheer van het kerkgebouw. Ook is er steeds minder geld om de gebouwen, torens en interieurs te onderhouden. Bovendien voldoen de kerkgebouwen steeds minder aan onze hedendaagse eisen van duurzaamheid, comfort en gebruik. In reactie op deze ontwikkeling heeft de Rijksoverheid gemeenten opgeroepen om een Visie op te stellen, om samen met de kerken in gesprek te gaan over de toekomst. Hiervoor heeft de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed subsidie beschikbaar gesteld. De gemeente heeft gehoor gegeven aan de oproep en gebruikt gemaakt van deze rijksbijdrage. Sinds februari 2020 doorliep de gemeente daarom samen met kerkeigenaren een traject om te komen tot een Visie Religieus Erfgoed. Deze visie gaat niet alleen over kerkgebouwen, maar over al het onroerende, roerende, landschappelijke en immateriële religieus erfgoed. Zoals het kerkelijk interieur, de pastorie, religieuze kleding en objecten, de positie van kerkgebouwen in het landschap of historische verhalen en herinneringen aan het kerkelijk leven in De Ronde Venen.

Voorstel raad - documentnummer: 57000

Op 7 juli 2020 bent u als raad geïnformeerd over de aanpak en voortgang van dit traject. Met de kerkeigenaren is in 2020 en 2021 geïnventariseerd hoe de kerken ervoor staan en hoe men aankijkt tegen het beheren van het religieus erfgoed nu en in de toekomst. Het proces heeft tussen augustus 2020 en september 2021 stilgelegen door personele wisselingen. De raad is hierover geïnformeerd in de eerste bestuursrapportage van het jaar 2021. Ondanks de vertraging is het proces goed verlopen en resulteert het in een relevante aanvulling op het bestaande beleid. De gemeente wil het religieus erfgoed ook in de toekomst behouden. Daarom wil de gemeente met deze Visie duidelijk maken hoe het eigenaren van religieus erfgoed kan ondersteunen bij het instandhouden van het erfgoed. U vindt de Visie Religieus Erfgoed in bijlage 1.

Beoogd effect Met deze Visie biedt de gemeente duidelijkheid aan eigenaren van religieus erfgoed over hoe de gemeente hen in de toekomst kan ondersteunen bij het instandhouden van het erfgoed.

Argumenten 1.1 De gemeente is voorbereid op het voorkomen van leegstand en verval van kerkgebouwen In de Visie Religieus Erfgoed is opgenomen of kerken in De Ronde Venen verwachten ook in de toekomst hun kerkgebouwen in stand te kunnen houden. Het Interkerkelijk Contact in Overheidszaken – Kerkgebouwen (CIO-K), de organisatie die namens de kerken in Nederland bij de overheid aan tafel zit, verwacht namelijk dat in 2030 30% tot 80% van de kerkgebouwen in Nederland niet langer in gebruik zal zijn voor erediensten. De Visie maakt duidelijk hoe de gemeente kerken wil en kan ondersteunen in het instandhouden en toekomstbestendig gebruiken van het religieus erfgoed. Hierdoor is de gemeente voorbereid op het voorkomen van leegstand en verval van deze gebouwen. 1.2 De gemeente zet zich in voor het behoud en de versterking van de beleving van het erfgoed Dit is ook als doel opgenomen in de Programmabegroting 2022-2025 (B22 2.10). In hoofdstuk 5-8 van de Visie Religieus Erfgoed zet de gemeente uiteen hoe ze kerken wil ondersteunen bij het instandhouden en verder ontwikkelen van het religieus erfgoed. Hierdoor kan de bekendheid van het religieus erfgoed in De Ronde Venen vergroten en de beleefbaarheid ervan worden versterkt. Door de visie vast te stellen draagt de gemeente bij aan dit doel.

1.3 De gemeente draagt zorg voor de instandhouding van het monumentaal religieus erfgoed Volgens de Erfgoedwet en de Verordening Fysieke Leefomgeving De Ronde Venen zijn eigenaren van monumenten verplicht deze in stand te houden, vanwege hun bijzondere betekenis voor de samenleving door bijvoorbeeld hun schoonheid, architectuurhistorische en/of cultuurhistorische waarde. Het merendeel van de kerkgebouwen in De Ronde Venen is een gemeentelijk- of rijksmonument (zie bijlage 1, pagina 39). Ook hebben sommige onderdelen in kerkinterieurs een monumentale status, zoals een orgel. De gemeente is verantwoordelijk voor het handhaven van de instandhoudingsplicht. Door de Visie Religieus Erfgoed vast te stellen, kan de gemeente kerkeigenaren ondersteunen bij het instandhouden van hun monument.

Voorstel raad - documentnummer: 57000 - pagina 2

Kanttekeningen 1.1 De Visie Religieus Erfgoed gaat niet over de moskee of het kerkgebouw van de Jehova’s Getuigen Bij de opstart van het traject is ervoor gekozen om de Visie Religieus Erfgoed te richten op de door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed erkende kerkgebouwen. Dit zijn in De Ronde Venen de 18 kerkgebouwen zoals benoemd in bijlage 1 van de Visie Religieus Erfgoed (pagina 39). Op 7 juli 2020 is de raad over deze afbakening geïnformeerd. De Visie Religieus Erfgoed gaat over 18 christelijke kerkgebouwen, maar is zo opgezet dat het ook kan worden toegepast op de moskee of het kerkgebouw van de Jehova’s Getuigen. 1.2 Het parochiebestuur van de Rooms-Katholieke kerken in De Ronde Venen wilde niet meewerken aan de Visie Religieus Erfgoed De reden voor dit besluit was dat volgens het parochiebestuur het risico bestond dat de scheiding tussen kerk en staat door de Visie Religieus Erfgoed onder druk kwam te staan. De scheiding tussen kerk en staat is voor het parochiebestuur erg belangrijk. Daarom heeft het parochiebestuur besloten niet mee te willen werken aan de totstandkoming van de Visie Religieus Erfgoed. Het college respecteert dit besluit.

Financiën Het opstellen en uitvoeren van de actiepunten en de Visie Religieus Erfgoed hebben geen financiële gevolgen.

Betrokkenheid en communicatie In november 2019 zijn de kerkelijke gemeenten in De Ronde Venen geïnformeerd over het traject. Tussen februari en augustus 2020 is er een eerste gespreksronde georganiseerd. Tijdens deze gespreksronde is individueel en in vertrouwelijkheid met de kerkgemeenschappen gesproken over: 1) wat is een Visie Religieus Erfgoed? En 2) hoe gaat het met de kerkelijke gemeente? In september 2021 is het traject, na een personele wisseling, herstart en is er een tweede gespreksronde georganiseerd. Met kerkgemeenschappen werd gesproken over wat hun beeld was van een Visie Religieus Erfgoed en hoe ze aankijken tegen het beheren van religieus erfgoed nu en in de toekomst. Op 15 juli 2022 is er een eindbijeenkomst georganiseerd voor de kerkgemeenschappen die goed werd bezocht. Tijdens deze bijeenkomst werd de concept-Visie Religieus Erfgoed besproken en toegelicht. Met een persbericht heeft het college op 11 oktober 2022 bekend gemaakt dat zij deze Visie ter besluitvorming voorlegt aan de raad.

Vervolg Als de Visie is vastgesteld informeren we de stakeholders hierover en plaatsen we het definitieve document op de website van gemeente De Ronde Venen.

Voorstel raad - documentnummer: 57000 - pagina 3

Daarnaast geven we uitvoering aan de actiepunten uit de Visie Religieus Erfgoed, zoals benoemd in hoofdstuk 8 (pagina 37-39). Kerkeigenaren gaven tijdens de eindbijeenkomst van 15 juni 2022 aan het belangrijk te vinden dat de gemeente start met de actiepunten onder ‘toekomstbestendig gebruik’ (zie hoofdstuk 8, pagina 37-39). Het college wil hieraan gehoor geven. De beleidsadviseur Cultuurhistorie wordt het gemeentelijk aanspreekpunt voor eigenaren van religieus erfgoed. Daarna volgt de uitvoering van de actiepunten onder ‘behoud’ en ‘beleving’. Het besluit van de Rooms-Katholieke kerken om niet mee te werken aan de Visie Religieus Erfgoed heeft geen invloed op de uitvoering van de actiepunten uit de Visie Religieus Erfgoed. De gemeente biedt ondersteuning aan alle eigenaren van religieus erfgoed. Het is aan de eigenaren of ze van deze ondersteuning gebruik willen maken.

Evaluatie Niet van toepassing.

Het ontwerpbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Burgemeester en wethouders van De Ronde Venen, de secretaris,

Voorstel raad - documentnummer: 57000 - pagina 4

de burgemeester,

De raad van de gemeente De Ronde Venen gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders (raadsvoorstel nr. 00000/00 van 24 november 2022).

Besluit 1

De Visie ‘Tijdloze kwaliteit in de polder – Religieus Erfgoed van gemeente De Ronde Venen’ vast te stellen

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente De Ronde Venen, d.d. 24 november 2022.

De raad voornoemd, de griffier,

de voorzitter,

ValidSigned door Josette Jonker op 25-11-2022

ValidSigned door Maarten Divendal op 25-11-2022