Oud raadsvoorstel Rapport Berenschot 'Zicht op besparingspotentieel binnen het sociaal domein'

Raadsvoorstel Aan: de gemeenteraad Datum: 18 september 2024 Raadsvergadering: 24 oktober 2024 Commissie: Commissie Samenleven, Veiligheid, Bestuur en bedrijfsvoering en Financiën Organisatieonderdeel: Team Welzijn en Samenleving en Team Toegang Jeugd en Wmo Portefeuillehouder: Maarten van der Greft en Cees van Uden Naam behandelend ambtenaar: Tessa Coumou en Miriam Wouters Registratienummer: 18353 Ter inzage: Bijlage(n): Bijlage A - Rapport ‘Zicht op besparingspotentieel binnen het sociaal domein’ van Berenschot Bijlage B - Bestuurlijke reactie op het rapport ‘Zicht op besparingspotentieel binnen het sociaal domein’ van Berenschot

Onderwerp: Verbeter- en besparingsmaatregelen in het sociaal domein Voorstel 1. Kennis te nemen van het rapport ‘Zicht op besparingspotentieel binnen het sociaal domein’ van Berenschot en de bestuurlijke reactie daarop. 2. In te stemmen met de verbeter- en besparingsmaatregelen uit het rapport ‘Zicht op besparingspotentieel binnen het sociaal domein’ van Berenschot. Inleiding Voor het zomerreces heeft het college de raad geïnformeerd over de ontwikkelingen in de uitvoering van de Jeugdwet middels drie raadsinformatiebrieven. Het college zag twee opgaven voor zich, namelijk dat de ontwikkelingen in de uitvoering van de Jeugdwet tijdig in beeld zijn (inzicht) en dat een verdere kostenstijging voor de uitvoering van de Jeugdwet zoveel mogelijk wordt beperkt en beheersbaar is (grip). Voor het zomerreces heeft het college zich gericht op het verkrijgen van in- en overzicht van de uitgaven en de voorspelbaarheid ervan. Daarnaast zijn de resterende aanbevelingen, te weten de verplichtingenadministratie en de forecastmethodiek, ten behoeve van een betere monitoring vanuit het rapport ‘Grip op budget sociaal’ uit 2020 doorgevoerd. Naast een betere monitoring van de kosten heeft het college zich ook ingezet om te komen tot verdere sturingsmogelijkheden inclusief maatregelenpakket om de kostenstijgingen te beperken. Het college heeft toegezegd de raad hierover in te lichten.

Het college heeft ervoor gekozen om dit te verbreden naar Wmo om te anticiperen op de toenemende (zorg)vraag.

blad 1 van 5

In mei 2024 heeft het college onderzoeksbureau Berenschot de opdracht gegeven een onderzoek te doen naar de mogelijkheden die er zijn binnen de Jeugdwet en Wmo om de kostenstijging af te buigen en waar mogelijk te laten dalen. Tijdens de informerende bijeenkomst op 20 juni 2024 heeft Berenschot een presentatie gegeven over het proces dat zij doorlopen om tot inhoudelijke verbeter- en besparingsmaatregelen te komen. Het college informeert de raad met dit raadsvoorstel over de uitkomsten van het onderzoek door Berenschot en stelt voor hoe aan de inhoud hiervan vervolg wordt gegeven. Na instemming van de raad kunnen de verbeter- en besparingsmaatregelen worden ingezet om (duurzaam) kosten te besparen en meer grip op de financiën te krijgen binnen het sociaal domein. Beoogd effect Het college wil met een inzet op de voorgestelde verbeter- en besparingsmaatregelen een verdere kostenstijging voor de uitvoering van de Jeugdwet en Wmo zoveel mogelijk beperken, zodat -in lijn met het coalitieakkoord ‘In het hart’ 2022-2026- de zorg en ondersteuning die nodig is beschikbaar en toegankelijk blijft voor onze inwoners. Argumenten 1.1 Met het verstrekken van het rapport ‘Zicht op het besparingspotentieel binnen het sociaal domein’ van Berenschot ter kennisname aan de raad wordt voldaan aan de toezegging.

Het college heeft in de raadsinformatiebrief van 11 juni 2024 toegezegd de raad na het zomerreces te informeren over de uitkomsten van het onderzoek van Berenschot. 1.2 De bestuurlijke reactie laat zien hoe het rapport ‘Zicht op besparingspotentieel binnen het sociaal domein’ van Berenschot door het college is ontvangen. Het college geeft in haar bestuurlijke reactie aan dat zij zich grotendeels herkent in de conclusies van het rapport ‘Zicht op besparingspotentieel binnen het sociaal domein’ van Berenschot en gaat met haar reactie in op de aanbevelingen van Berenschot. Voor de conclusies en aanbevelingen van onderzoeksbureau Berenschot verwijst het college naar hoofdstuk 6 van het rapport ‘Zicht op besparingspotentieel binnen het sociaal domein’ van Berenschot. 2.1 Met de inzet op alle voorgestelde verbetermaatregelen wordt voldaan aan de randvoorwaarden die nodig zijn voor het laten slagen van de besparingsmaatregelen. Het gaat hierbij om de volgende verbetermaatregelen: - Werk een gedragen strategische beleidsvisie uit - Vergroot het kostenbewustzijn - Breng datasturing in de praktijk - Zet in op kaderstellend beleid - Vergroot het kennisbehoud binnen de organisatie - Bezie het sociaal domein vanuit een groter geheel

blad 2 van 5

Voor een inhoudelijke toelichting op de verbetermaatregelen verwijst het college naar hoofdstuk 3 van het rapport ‘Zicht op besparingspotentieel binnen het sociaal domein’ van Berenschot. 2.2 Met de inzet op alle voorgestelde besparingsmaatregelen wordt de beperkte ruimte die er is om te besparen binnen de wettelijke kaders van de Jeugdwet en Wmo maximaal benut. Het gaat hierbij om de volgende besparingsmaatregelen inzake de Jeugdwet: J1 Verhoog de inzet op casemanagement J2 Bied (individuele) begeleiding voorliggend aan J3 Investeer in de samenwerking met huisartsen J4 Herbeoordeel veertig complexe casussen J5 Herzie de inzet op voorliggend aanbod* *Het college maakt binnen J5 een uitzondering: Het college stelt zich op het standpunt om de preventieve inzet op logopedie vanuit de gemeente op dit moment niet te herzien. Het college onderschrijft, evenals Berenschot, het belang van de inzet van preventieve werkzaamheden. Preventie is een belangrijke pijler in het beleid van de gemeente, zoals ook vermeld in het coalitieakkoord ‘In het hart’ 2022-2026. De inzet van preventieve logopedie draagt bij aan een vroege identificatie van spraak- en taalproblemen. Daarnaast is de relatie tussen een spraak- en/of taalstoornis en ontwikkelingsproblematiek voldoende wetenschappelijk aangetoond.

Dit betekent dat vroege identificatie en eventuele behandeling van spraak- en taalproblemen ook de druk op de zorgkosten behorend tot de Jeugdwet kan verlagen. Wel kiest het college ervoor te verkennen of en zo ja op welke manier de inzet op preventieve logopedie op de langere termijn wordt voortgezet. Dit wordt een onderdeel van de strategische beleidsvisie sociaal domein, zodat verdere afwegingen omtrent preventieve logopedie -met het vizier op de toekomst- zorgvuldig gemaakt kunnen worden. Het college neemt daarbij in ogenschouw dat andere gemeenten, vanuit hun beleidsvrijheid, kiezen om in beperkte mate of geen inzet te plegen op preventieve logopedie. Het gaat hierbij om de volgende besparingsmaatregelen inzake de Wmo: W1 Bied (individuele) begeleiding voorliggend aan W2 Formuleer cliëntdoelen en stuur daarop na afgifte van een voorziening W3 Limiteer individueel gebruik van Regiotaxi W4 Verhaal kosten op de inwoners Het gaat hierbij om de volgende domeinoverstijgende besparingsmaatregelen: D1 Toezicht en handhaving jeugdzorg en Wmo D2 Herbeoordeling van de twintig meest complexe of dure casussen Voor een inhoudelijke toelichting op de verbetermaatregelen verwijst het college naar hoofdstuk 4 van het rapport ‘Zicht op besparingspotentieel binnen het sociaal domein’ van Berenschot.

Kanttekeningen 2.1 De uitvoering van de verbeter- en besparingsmaatregelen kunnen gevolgen hebben voor de hulp en ondersteuning die inwoners nu en in de toekomst ontvangen.

blad 3 van 5

Na de vaststelling van dit raadsvoorstel gaat het college aan de slag met de maatregelen en wordt in kaart gebracht wat de consequenties van de uitvoering kan zijn op de hulp die inwoners ontvangen. Het college acht het echter nodig om maatregelen te nemen om ook in de toekomst grip te kunnen houden op de kosten en tegelijkertijd de zorg toegankelijk te houden voor de inwoners die het nodig hebben. 2.2 Om uitvoering te kunnen geven aan de voorgestelde verbeter- en besparingsmaatregelen uit het rapport ‘Zicht op besparingspotentieel binnen het sociaal domein’ van Berenschot zijn financiële middelen noodzakelijk. Het is noodzakelijk om extra ambtelijke inzet te plegen om de verbeter- en besparingsmaatregelen tot uitvoering te brengen. Indien hiervoor minder of geen budget beschikbaar wordt gesteld kan geen volledige uitvoering worden gegeven aan de voorgestelde verbeter- en besparingsmaatregelen en zal de uitvoering meer tijd in beslag nemen. Financiën In onderstaand overzicht van Berenschot zijn de ingroeipaden voor alle besparingsmaatregelen tezamen weergegeven.

Hierbij heeft Berenschot rekening gehouden met het moment waarop de maatregelen effect sorteren. De effecten van de mogelijke beïnvloeding van de verschillende maatregelen op elkaar is niet in dit overzicht meegenomen. Het college heeft voor de financiële impact van de verbeter- en besparingsmaatregelen in het sociaal domein een besparing van € 1.000.000 ingeboekt in de begroting 2025. Dat is minder dan wat Berenschot voor besparingsmogelijkheden ziet voor 2025. Het college houdt echter voor de uitvoering van de voorgestelde verbeter- en besparingsmaatregelen rekening met (tijdelijke) implementatie- en uitvoeringskosten. De kosten hiervan worden beschouwd als een investering om op de korte, middel- en lange termijn te komen tot de betaalbaarheid en continuïteit van de jeugdzorg en de Wmo. Betrokkenheid en communicatie n.v.t. Vervolg Het college heeft ervoor gekozen om de raad zo spoedig mogelijk te informeren over de uitkomsten van het rapport Berenschot en tevens een voorstel te doen voor het vervolg. Het college wil de raad in de gelegenheid stellen om technische vragen te stellen over het rapport en het raadsvoorstel bij de technische commissie van 3 oktober 2024.

blad 4 van 5

Na vaststelling van het raadsvoorstel wordt gestart met het opstellen van het ambtelijke programma ‘Verbeter- en besparingsmaatregelen in het sociaal domein: vizier op de toekomst’. Een belangrijk onderdeel hiervan is inventariseren welke maatregelen op korte termijn kunnen worden gerealiseerd. Het programma heeft als doel dat de inzet op de voorgestelde verbeter- en besparingsmaatregelen ambtelijk en politiek wordt geborgd alsmede dat er -zowel inhoudelijk als financieel- heldere mijlpalen vastliggen en resultaten worden behaald. Dit programma krijgt uitvoering in een bredere context van opgaven in het sociaal domein, zoals de Hervormingsagenda Jeugd, en waar mogelijk worden raakvlakken en kansen op verdere verbeteringen en/of besparingen benut. Het college informeert de raad in de kwartaalbrief Sociaal Domein over de ontwikkelingen van het programma. Daarnaast hecht het college er belang aan de Adviescommissie Sociaal Domein en de Jongerenadviescommissie mee te nemen in het proces. Vanwege het bewaken van de voortgang in het bestuurlijk proces is het echter niet gelukt om de commissies -met inachtneming van de daarvoor gestelde termijnen- eerder om advies te vragen. Het college zet zich ervoor in om dit proces tijdig richting de raad te doorlopen en is daarnaast benieuwd naar de opvattingen van de commissies.

De commissies zullen het rapport, de bestuurlijke reactie en het raadsvoorstel na de behandeling in het college ontvangen, zodat zij in de gelegenheid worden gesteld om vooraf of tijdens de politieke commissie hun inbreng mee te geven. Bij de uitvoering van het programma wordt advies gevraagd, bijvoorbeeld wanneer een maatregel leidt tot aanpassingen in de lokale regelgeving voor de uitvoering van de Wmo en/of Jeugdwet in de verordeningen. Evaluatie Het programma maakt inzichtelijk wanneer en met welke frequentie evaluatie van de voortgang op de voorgestelde verbeter- en besparingsmaatregelen wenselijk en/of noodzakelijk is. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van de gemeente De Ronde Venen

Marco Vonk secretaris

Maarten Divendal burgemeester

blad 5 van 5