Memo - Veelgestelde vragen regeling Utrecht-West

MEMO Aan:

De gemeenteraad van De Ronde Venen

Van:

College van B&W

Datum:

5-2-2026

Onderwerp:

Q&A gemeenschappelijke regeling Utrecht-West

Kenmerk:

Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein Utrecht West Deze Q&A geeft inzicht in de aanleiding, inhoud en gevolgen van het voorstel om de regionale samenwerking op het gebied van specialistische jeugdhulp en Wmo-maatwerkvoorzieningen te formaliseren. Daarnaast wordt ingegaan op de bestuurlijke, financiële en organisatorische aspecten, de rol van de gemeenteraad en de gevolgen voor inwoners en gemeenten. Het overzicht is bedoeld ter ondersteuning van de besluitvorming door de gemeenteraad. 1. Wat wordt de gemeenteraad precies gevraagd te besluiten? De raad wordt gevraagd in te stemmen met het treffen van de Gemeenschappelijke Regeling (GR) Sociaal Domein Utrecht West, het college toestemming te geven deze GR aan te gaan per 1 januari 2027 en akkoord te gaan met een aanvullende zienswijzesystematiek voor de eerste vijf jaar. 2. Waarom is deze gemeenschappelijke regeling noodzakelijk? De Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg verplicht gemeenten om specialistische jeugdhulp regionaal en in een geformaliseerde samenwerking in te kopen. Zonder GR wordt niet voldaan aan deze wettelijke verplichting. 3. Waarom is gekozen voor een openbaar lichaam? Een openbaar lichaam is de enige samenwerkingsvorm waarin ook raadsbevoegdheden kunnen worden overgedragen. Daarnaast sluit deze vorm het beste aan bij een beleidsrijke samenwerking tussen gelijkwaardige gemeenten. 4.

Welke gemeenten nemen deel? De Ronde Venen, Montfoort, Oudewater, Stichtse Vecht en Woerden.

Memo

MEMO 5. Welke taken worden ondergebracht in de GR? Specialistische jeugdhulp en Wmo-maatwerkvoorzieningen, inclusief: 

Beleidsafstemming en -vaststelling (waar wettelijk vereist);



Regionaal Expertise Team (RET);



Regionale inkoop en contractmanagement;



Toezicht, monitoring;



Backofficetaken zoals administratie, declaraties en berichtenverkeer.

6. Welke taken blijven lokaal? Preventiebeleid, algemene voorzieningen en regels voor toegang en toekenning van individuele voorzieningen blijven lokaal belegd. 7. Wat betekent ‘couleur locale’ in de praktijk? Gemeenten behouden ruimte voor lokale beleidskeuzes. Regionale afstemming vindt plaats om van elkaar te leren, maar lokale verordeningen en uitvoering blijven lokaal. 8. Wat verandert er ten opzichte van de huidige situatie? De huidige netwerksamenwerking wordt vervangen door een formele, stabiele en wettelijk geborgde organisatie met duidelijke governance en sturing. 9. Wat merken inwoners hiervan? Het treffen van een gemeenschappelijke regeling is vooral een bestuurlijke en organisatorische verandering. De vijf gemeenten in de regio Utrecht West kopen op dit moment de specialistische jeugdhulp en individuele maatwerkvoorzieningen op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 ook al gezamenlijk regionaal en bovenregionaal in. Dit gebeurt op dit moment in de vorm van een netwerksamenwerking. Deze netwerksamenwerking zorgt voor knelpunten in governance, sturing, capaciteit en samenwerking. Met de GR SD UW wordt de regionale samenwerking zelf professioneel, stabiel en wettelijk geborgd. Dit levert inwoners op termijn betere beschikbaarheid, continuïteit en samenhang in zorg op, zonder dat inwoners zelf iets anders moeten doen.

Overigens voldoet het treffen van de gemeenschappelijke regeling ook aan de verplichting tot samenwerking die vanaf 1 januari 2027 op grond van de Jeugdwet geldt, in tegenstelling tot de huidige netwerksamenwerking. 10. Wat zijn de belangrijkste voordelen? 

betere borging van specialistische zorg,



efficiëntere organisatie en inkoop,



minder administratieve lasten voor aanbieders,



betere regionale sturing en monitoring.

Informatienota - documentnummer: - pagina 2

MEMO 11. Wat zijn de belangrijkste risico’s? 

Minder directe lokale sturing;



Hogere (implementatie- of structurele) kosten;



Frictiekosten tijdens de overgang;



Onzekerheid over btw-positie.

12. Hoe blijft de gemeenteraad invloed houden? Via vertegenwoordiging in het bestuur, prestatieafspraken, evaluaties en gedurende de eerste vijf jaar via een extra zienswijzemogelijkheid op de kadernota en jaarrekening. 13. Waarom is die extra zienswijzeronde voor vijf jaar opgenomen? Om de raden meer grip te geven in de opstartfase en na vijf jaar te kunnen evalueren welke governance- en informatiecyclus wenselijk is. 14. Is advies gevraagd aan participatie- of adviesraden? Formeel niet. Het treffen van een GR valt onder het politieke primaat van raad en college. Wel zijn de advies- en participatieraden geïnformeerd en wordt binnen de GR een participatieverordening opgesteld, waarop de raden een zienswijze kunnen geven. 15. Wat zijn de eenmalige kosten? Het beschikbaar budget voor de implementatie in 2026 is in 2025 bepaald op €382.000 aangevuld met de resultaatsbestemming van het verwachte positief resultaat in 2025 t.a.v. het regionaal projectenbudget. De exacte kosten volgen uit het implementatieplan. 16. Hoe worden deze eenmalige kosten gedekt? In eerste instantie uit bestaande regionale middelen (o.a. resultaat 2025). Nadere besluitvorming loopt via de reguliere P&C-cyclus. 17.

Wat zijn de structurele kosten en waarom stijgen die? Het bedrag van 2,4 miljoen betreft de huidige kosten van de afdeling Inkoop en Monitoring Utrecht West en de huidige inzet van de (boven)regionale beleidscapaciteit. Op dit moment kopen vier gemeenten in de regio Utrecht West gezamenlijk jeugdzorg en Wmo in. In de GR SD UW gaat ook de gemeente Stichtse Vecht weer meedoen met de regio. In het bedrag van 3,1 tot 4,5 miljoen euro zijn ook de kosten voor de gemeente Stichtse Vecht meegenomen. Daarnaast zijn in dit bedrag ook de geschatte kosten voor een secretaris-directeur, secretariële ondersteuning/secretariaat, ICT, regionale backoffice, ICT systemen en een post onvoorzien meegenomen. Daar staat tegenover dat de lokale uitvoeringskosten van de individuele gemeenten zullen dalen. Functies en taken (bovenregionaal beleid, administratie) die nu nog lokaal worden uitgevoerd worden in de toekomst immers binnen de GR SD UW uitgevoerd.

Informatienota - documentnummer: - pagina 3

MEMO Samengevat: de totale regionale begroting wordt geraamd op € 3,1 tot € 4,5 miljoen. De stijging t.o.v. de huidige € 2,4 miljoen wordt verklaard door: 

deelname van alle vijf gemeenten (incl. Stichtse Vecht),



toevoeging van directie, secretariaat, ICT, regionale backoffice en toezicht,



professionalisering van governance.

18. Hoe wordt de kostenverdeling tussen gemeenten bepaald? Via een bijdrageverordening die na oprichting van de GR wordt vastgesteld. Dit zal waarschijnlijk zijn op basis van inwoneraantal. De raden krijgen hier vooraf een zienswijzemogelijkheid op. 19. Zijn er concrete KPI’s voor kwaliteitsverbetering voor wat de geboden zorg betreft? Kwaliteitsindicatoren worden vastgelegd in de (boven)regionale inkoop. Er vindt een nulmeting plaats en elke vier jaar een evaluatie op kwaliteit, kosten, governance en doelmatigheid. 20. Wat betekent de GR voor lokale teams? De werkwijze richting inwoners verandert niet. Lokale teams profiteren op termijn van minder administratieve druk en duidelijkere regionale afspraken. 21. Wordt de beleidsvrijheid van gemeenten beperkt? Nee. Lokale verordeningen en beleid blijven lokaal. Regionale afstemming kan wel leiden tot vrijwillige beleidsaanpassingen op basis van gedeelde ervaringen, bijvoorbeeld als blijkt dat een bepaalde beleidsregel uit de ene gemeente ook in een andere gemeenten tot positieve effecten zou kunnen sorteren. 22. Wat betekent dit voor bestaande IT-systemen? Dit wordt uitgewerkt in de implementatiefase. 23. Kan de samenwerking later worden uitgebreid? Ja, mits de taken passen binnen het doel en belang van de GR. 24. Wanneer neemt welke gemeenteraad een besluit? Commissiebehandeling

Raadsvergadering

De Ronde Venen

10,11 of 12 februari

5 maart

Montfoort

27 januari

9 februari

Oudewater

26 januari

5 februari

Stichtse Vecht

20 januari informatieve cie.

24 februari

10 februari commissie Woerden

5 februari

Informatienota - documentnummer: - pagina 4

5 maart

MEMO 25. Wat gebeurt er als de raad niet instemt? 1. De gemeente voldoet niet aan een wettelijke verplichting De Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg verplicht gemeenten om een GR te treffen waarin de verplichte regionale samenwerking wordt vormgegeven. Wanneer niet wordt ingestemd met het raadsvoorstel, voldoet de gemeente niet aan de wettelijke verplichting. Wanneer een gemeente een wettelijke samenwerkingsplicht niet nakomt, kan dit leiden tot aanwijzingen of ingrijpen door Gedeputeerde Staten en toezicht of zelfs dwingend opgelegde samenwerkingsvormen. Dat betekent in het uiterste geval dat het Rijk de uitvoering van de jeugdwet overneemt. De GR SD UW biedt juist de mogelijkheid om dit zelf regie gedreven te organiseren. 3. De gemeente verliest invloed op regionaal beleid en besluitvorming Zonder deelname aan de GR heeft de gemeente geen stem in het regionaal bestuur van de GR SD UW en worden afspraken over inkoop, kwaliteit en contractmanagement en regionale voorzieningen door de andere gemeenten in de regio bepaald. 4. Bestaande knelpunten in uitvoering blijven voortbestaan Zoals is gebleken uit de evaluatie van de huidige samenwerking kent de huidige regionale samenwerking problemen. De GR SD UW is bedoeld om deze knelpunten structureel op te lossen. Niet instemmen betekent dat deze problemen blijven bestaan. 5.

Er is een risico dat de regionale specialistische zorg minder goed beschikbaar blijft De GR SD UW moet zorgen voor een stabiele organisatie met voldoende expertise, borging van continuïteit en een dekkend regionaal aanbod van specialistische jeugdhulp en Wmo maatwerkvoorzieningen. Zonder GR SD UW blijft de organisatie kwetsbaar. Dit heeft als risico dat het moeilijker is om de specialistische zorg te contracteren, langere wachttijden of minder beschikbaar aanbod in de regio. 6. Er ontstaan financiële risico’s en hogere uitvoeringskosten Zonder GR SD UW blijft elke gemeente in de regio de eigen capaciteit inzetten voor complexe regionale taken. Daarnaast is er minder schaalvoordeel bij de inkoop. 7. Gevolgen voor de reputatie en samenwerking binnen de regio Utrecht West Niet instemmen kan leiden tot spanning tussen de vijf Utrecht West gemeenten, verlies aan vertrouwen en minder aansluiting op de regionale koers die andere gemeenten wel gezamenlijk inzetten.

Informatienota - documentnummer: - pagina 5