Memo Leegstandsheffing 20 oktober 2025

MEMO Aan:

De Gemeenteraad

Van:

Maarten van der Greft oktober 2025

Datum:

Onderwerp: Leegstandsheffing Kenmerk:

Aanleiding Op 23 september 2025 heeft de Tweede Kamer ingestemd met de invoering van de leegstandsheffing. Deze maatregel stelt gemeenten in staat een heffing op te leggen aan eigenaren van woningen die langer dan één jaar leegstaan. Het doel van een leegstandsheffing is om woningenspeculatie tegen te gaan, eigenaren te stimuleren tot verhuur of verkoop, en leegstand preventief te beperken. Gemeenten hebben beleidsvrijheid in de invoering van deze heffing: zij bepalen zelf of zij deze toepassen, hoe hoog de heffing is en hoe deze wordt vormgegeven. De leegstandsheffing dient te worden vastgelegd in een gemeentelijke verordening. De Eerste Kamer moet de wetswijziging nog goedkeuren, naar verwachting na het herfstreces. Vragen vanuit de raad Tijdens de behandeling van de begroting in de politieke commissie op 9 oktober stelde de heer Kroon (PvdA/GroenLinks) vragen over de leegstandsheffing. Aanleiding was een artikel in NRC van 2 oktober, waarin melding werd gemaakt van 330 leegstaande woningen in De Ronde Venen. Dit cijfer is eerder genoemd in een artikel van het AD van 12 mei 2025, getiteld “Aantal leegstaande woningen in De Ronde Venen afgelopen jaar gedaald”. Het genoemde aantal van 330 betreft een momentopname per 1 januari 2025, gebaseerd op cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek.

Het gaat om woningen zonder inschrijving, zonder bedrijfsmatige activiteit en zonder gebruik volgens het WOZ-register. Op basis van de leegstandsmonitor 2024 van het CBS van 29 november 2024 heeft bureau RIGO een analyse gemaakt van redenen waarom woningen langdurig leegstaan. De uitkomsten zijn genoemd in de Kamerbief Evaluatie 2024 Leegstandwet. Hierin is aangegeven dat dit met name te maken heeft met sloop/verbouwing, dat de eigenaar ergens anders woont, dat de woning in een krimpgebied ligt of dat de laatste bewoner is overleden. Inzicht in leegstand binnen de gemeente De gemeente De Ronde Venen beschikt momenteel niet over gegevens over het aantal woningen dat langer dan één jaar leegstaat. Ook het genoemde aantal van 330 betreft niet noodzakelijk langdurige leegstand. Binnen de gemeentelijke systemen is een lijst van leegstaande panden beschikbaar, maar ook dit betreft een momentopname, inclusief panden die slechts één dag leegstaan. Het gaat om ongeveer 700 adressen. De gemeente werkt aan het verbeteren van het inzicht in langdurige leegstand. Beoordeling van de leegstandsheffing als instrument De heer Kroon vroeg of de leegstandsheffing een geschikt instrument is voor onze gemeente. Voor een gedegen beoordeling is eerst inzicht nodig in:

Memo

 

Het aantal woningen dat langer dan één jaar leegstaat; De achterliggende redenen voor deze leegstand.

Redenen voor leegstand kunnen sterk uiteenlopen. Het is daarom van belang om bij constatering van langdurige leegstand eerst in gesprek te gaan met de eigenaar. Speculatie kan een reden zijn: woningen stijgen in waarde, ook zonder bewoning, en verhuur kan verkoop bemoeilijken. In dat geval kan een leegstandsheffing eigenaren stimuleren tot actie. Op dit moment is niet bekend in hoeverre speculatie met leegstaande woningen voorkomt in De Ronde Venen. Leegstand bij woningcorporatie Cazas Wonen Bij renovatie- en vernieuwbouwprojecten is tijdelijke leegstand noodzakelijk. Corporaties moeten bewoners eerst herhuisvesten, wat tijd kost. Hierdoor kunnen zij geconfronteerd worden met een heffing, terwijl de leegstand functioneel is. Aedes, de branchevereniging van woningcorporaties, heeft zich daarom kritisch uitgelaten over de leegstandsheffing. Cazas Wonen heeft de gemeente benaderd met het verzoek om overleg, mocht de gemeente voornemens zijn een leegstandsheffing in te voeren. Zij vragen om een werkbare regeling en om, net als in de gemeente Utrecht, uitgezonderd te worden van de leegstandsverordening. Cazas Wonen kent verschillende vormen van leegstand, zoals sloopleegstand, projectleegstand en logeerwoningen. Waar mogelijk zetten zij al in op antikraak om leegstand te beperken.

Conclusie Op dit moment vindt het college het nog te vroeg om te bepalen of de leegstandsheffing een geschikt instrument is voor De Ronde Venen. Eerst is meer inzicht nodig in het aantal langdurig leegstaande woningen. Vervolgens moet worden achterhaald wat de reden voor leegstand is, of speculatie een rol speelt en of de heffing daadwerkelijk leidt tot versnelling van verhuur of verkoop. De mogelijke voordelen moeten worden afgewogen tegen de benodigde ambtelijke capaciteit voor het onderzoek, de uitvoering en handhaving. Het college verwacht voor de behandeling van de Kadernota 2027 voldoende inzicht te hebben om de raad volledig te informeren, zodat indien gewenst, per 1 januari 2027 een leegstandsheffing kan worden ingevoerd.

Informatienota - documentnummer: VAR_nummer - pagina 2