kadernota 2023
Tekst van het document
Kadernota 2023 Versie 21-04-2022
Kadernota 2023 - pagina 2 van 14
Kadernota 2023 - pagina 3 van 14
Inhoudsopgave Kadernota 2023 .......................................................................................................................................1 Inhoudsopgave .......................................................................................................................................4 Inleiding ...................................................................................................................................................5 Aandachtspunten voor de begroting 2023-2026 .................................................................................6 Prognose financieel meerjarenperspectief ..........................................................................................9
Kadernota 2023 - pagina 4 van 14
Inleiding Inleiding De Kadernota is de start van de jaarlijkse beleids- en begrotingscyclus. Deze Kadernota is opgesteld in een bijzonder jaar. Een maand geleden waren de gemeenteraadsverkiezingen. De inwoners van De Ronde Venen hebben een nieuwe gemeenteraad gekozen. De nieuwe gemeenteraad heeft nieuwe ambities en stelt de financiële kaders vast voor de komende jaren. De Kadernota vormt het financieel uitgangspunt voor de komende programmabegroting. De Kadernota is beleidsarm Normaal gesproken wordt de Kadernota opgesteld op basis van de afspraken uit het coalitieakkoord. Tijdens het begin van een nieuwe bestuursperiode wordt ook een nieuw college van burgemeester en wethouders geïnstalleerd. De gesprekken hierover vinden op dit moment plaats. Deze gesprekken leiden tot een nieuw coalitieakkoord. Het coalitieakkoord vormt het beleidsmatige uitgangspunt voor de komende programmabegroting. De ontwikkelingen in de Kadernota zijn niet beïnvloedbaar De ontwikkelingen die later in deze Kadernota worden toegelicht zijn niet beïnvloedbaar, maar zijn van invloed op de financiële situatie van de gemeente. Deze autonome ontwikkelingen zorgen voor een nieuwe financiële situatie. Er zijn autonome ontwikkelingen aan de inkomstenkant en uitgavenkant. De uiteindelijke situatie zorgt voor een positief meerjarenperspectief.
Dit positief meerjarenperspectief is een momentopname en verandert in de nabije toekomst. De financiële situatie wordt beïnvloed door verschillende factoren De financiële situatie moet geplaatst worden in een context van een grote onzekerheid. Deze aandachtspunten worden in het volgende hoofdstuk van deze Kadernota nader toegelicht. Op dit moment zijn de exacte meerkosten nog niet voor alle aandachtspunten bekend. Voor de zomer ontvangt u opnieuw een overzicht van de financiële stand van zaken. In het overzicht dat u voor de zomer ontvangt zijn de meicirculaire en de keuzes van het nieuwe college verwerkt.
Voorliggend besluit kadernota 2023 1. De effecten van de decembercirculaire en maartbrief te verwerken in de Kadernota 2023; 2. De aankoop van Provincialeweg 7a te Mijdrecht te verwerken in de Kadernota 2023; 3. De Kadernota 2023 vast te stellen en als financieel startpunt te gebruiken voor de programmabegroting 2023-2026.
Kadernota 2023 - pagina 5 van 14
Aandachtspunten voor de begroting 2023-2026 Inleiding Op dit moment zijn er nog diverse onzekerheden richting de behandeling van de programmabegroting in het najaar. In dit hoofdstuk treft u de belangrijkste aandachtspunten voor de programmabegroting 2023-2026. Naast de invloed op de algemene uitkering zien we door ontwikkelingen in de wereld ook andere uitdagingen op het gebied van de gemeentefinanciën. Het betreft onder andere de stijging van producten en diensten en daardoor ook de hoge inflatie. Een voorbeeld is bijvoorbeeld de gas- en energieprijzen en de kosten voor de aanschaf, het onderhoud en beheer van maatschappelijk vastgoed, zoals dorpshuizen, onderwijshuisvesting en het gemeentehuis. Maar ook de materialen en grondstoffen die nodig zijn voor de aanleg van nieuwe wegen en overig materiaal is kostbaarder geworden.
Gemeentefonds Ten aanzien van het gemeentefonds, onze belangrijkste inkomstenbron, zijn meerdere onzekerheden. Het Rijk hanteert het zogeheten ‘trap op-trap af-systematiek’. Dit betekent dat de uitkeringen van het Rijk aan gemeenten afhankelijk zijn van de uitgaven van het Rijk. Als het Rijk meer uitgeeft, wordt de uitkering hoger. Geeft het rijk minder geld uit, dan wordt de uitkering lager. Naast de onzekerheid die deze systematiek met zich meebrengt vindt er dit jaar besluitvorming plaats over de herverdeling van het gemeentefonds. Op dit moment hebben wij een raming ontvangen van het Rijk, hierover leest u meer in het financieel meerjarenperspectief. Meer zekerheid hebben wij in juni als de gemeenten de meicirculaire ontvangen.
Toeristenbelasting Het college stelt voor om te differentiëren op meegenomen accommodatie (tent, caravan) en aanwezige accommodatie (hotel, vakantiehuis). Dus niet op basis van prijs, soort accommodatie en langverblijf. Verder stelt het college voor de watertoeristenbelasting niet te differentiëren en te koppelen aan het hoogste tarief van de toeristenbelasting. Komende zomer wordt een volledigheidsonderzoek uitgevoerd. Zie bijgevoegde raadsinformatiebrief voor verder toelichting. Bij de begroting volgt een voorstel met tarieven op basis van actuele gegevens en cijfers.
Prijsstijgingen van grondstoffen In 2022 worden nieuwe meerjarenonderhoudsplannen opgesteld voor de gemeentelijke gebouwen. Het is de verwachting dat gebouwenbeheer de komende jaren aanzienlijk duurder wordt. Dat komt onder andere door forse prijsstijgingen van grondstoffen en strengere regels voor het verduurzamen van vastgoed.
Kadernota 2023 - pagina 6 van 14
Daarnaast werkt een forse stijging van de prijzen ook door in bijvoorbeeld de gas- en energieprijzen en de kosten voor de aanschaf, het onderhoud en beheer van maatschappelijk vastgoed, zoals dorpshuizen, onderwijshuisvesting en het gemeentehuis. Maar ook de materialen en grondstoffen die nodig zijn voor de aanleg van nieuwe wegen en overig materiaal is duurder geworden. Deze prijsstijgingen raken niet alleen de gemeente, maar ook de samenwerkingspartners, dorpshuizen en gemeenschappelijke regelingen.
Investeringskaders Bij de invoering van de nieuwe BBV grondslagen voor het activeren van maatschappelijk nut in de materiële vaste activa heeft de gemeente de Ronde Venen een investeringsplafond geïntroduceerd als signaalwaarde om oplopende structurele afschrijvingskosten goed te blijven monitoren. In de praktijk blijkt dat de gemeente vanaf 2022 niet meer kan investeren in projecten in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut, door het bereiken van dit investeringsplafond. Het investeringsplafond is op dit moment berekent middels de formule "3,5 x de onbenutte belastingcapaciteit (op dit moment is de onbenutte belastingcapaciteit € 7.900.000)". De signaalwaarde doet zijn werk, maar is niet meer de meest zuivere manier om als signaalwaarde te dienen naar de toekomst toe, omdat: 1. Het inzetten van onbenutte belastingcapaciteit als dekkingsmiddel om oplopende afschrijvingskosten van investeringen met een maatschappelijk nut te bekostigen werkt averechts. Vanwege de berekeningssystematiek van het investeringsplafond zorgt iedere stijging van een lokale heffing voor een lager investeringsplafond. Het inzetten van een lokale heffing als dekkingsmiddel zorgt er dus voor dat je investeringsplafond naar beneden gaat. Ook als de lokale heffingen voor andere doeleinden als dekkingsmiddel worden ingezet, beïnvloed dit direct de mogelijkheid om te investeren. 2.
Er zit enkel een investeringsplafond op investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut en niet op investering met een economisch nut. De investeringen met een economisch nut zorgen op dit moment voor een veel groter deel van de afschrijvingskosten dan investeringen met een maatschappelijk nut. Het instellen van andere monitoringsmiddelen die beide categorieën van investeringen monitoren is passender.
Als alternatieve signaalwaarde voor monitoring van oplopende structurele afschrijvingslasten stelt het college de volgende nieuwe instrumenten voor: 1. Sinds de begroting 2022-2025 is er een nieuwe tabel opgenomen die een doorkijk geeft in de oplopende afschrijvingslasten van het begrotingsjaar + 3 jaar vooruit. Het college stelt voor dit overzicht permanent in de begroting op te nemen als monitoringsmiddel. 2.
Sinds de begroting 2022-2025 is er een nieuw totaaloverzicht gepresenteerd met alle al reeds goedgekeurde toekomstige investeringen. Voorheen werden in de begroting alleen overzichten gepresenteerd van nieuwe investeringsbudgetten en geen totaaloverzichten van al reeds beschikbaar gestelde investeringsbudgetten.
3. Sinds de begroting 2022-2025 is er een nieuw financieel instrument toegevoegd, namelijk de totale structurele afschrijvingslasten ten opzichte van de totale exploitatielasten. Dit geeft inzicht in hoeveel procent van de totale lasten uit afschrijvingslasten bestaan.
Kadernota 2023 - pagina 7 van 14
Door deze 3 nieuwe sturingsmiddelen die sinds de begroting 2022-2025 zijn geïntroduceerd te behouden, geeft dit de mogelijkheid om investeringen en de bijbehorende oplopende afschrijvingslasten voldoende te monitoren om het huidige investeringsplafond te kunnen afschaffen. Besluitvorming hierover vindt plaats door het nieuwe college in samenspraak met de raad.
Moeilijke invulling van vacatures en hoog verloop Deze ontwikkeling vindt plaats in een tijd van krapte op de arbeidsmarkt. Dit uit zich onder andere in een hogere uitstroom dan voorgaande jaren en soms moeilijk in te vullen vacatures. De uitvoering van taken staat op sommige plekken onder druk. De impact van corona op het ziekteverzuim is nog steeds groot. Dit beeld is niet anders dan in andere gemeenten. Dit betekent dat wij een stap moeten maken om een nog aantrekkelijker werkgever te zijn voor onze bestaande en nieuwe medewerkers om zo in te kunnen spelen op de ontwikkelingen en opgaven en een betrouwbare overheid te blijven voor onze inwoners en ondernemers. De organisatieontwikkeling moet ons hierbij helpen.
Cao ontwikkeling In de meerjarenbegroting van personeelskosten is voor 2023 e.v. géén rekening gehouden met een stijging van de cao-lonen. De huidige cao-afspraken lopen tot 31 december 2022. Gelet op de economische ontwikkelingen waarbij inflatie en schaarste op de arbeidsmarkt in 2023 doorwerkt, is het niet onredelijk om met een loonstijging van minimaal 3% rekening te houden. In 2022 bedroeg de werkelijke loonstijging in totaal circa 4%.
Kadernota 2023 - pagina 8 van 14
Prognose financieel meerjarenperspectief Inleiding In dit hoofdstuk actualiseren we de financiële stand van zaken. Het uitgangspunt hierbij is de programmabegroting van 2023-2026 en de wijzigingen daarop die door uw raad zijn vastgesteld.
Nieuwe startpositie begroting 2023-2026 In de onderstaande tabel is de startpositie opgenomen na verwerking van diverse ontwikkelingen. Een negatief begrotingsresultaat betekent een begrotingsoverschot (- = voordeel, + = nadeel). De Kadernota is op hoofdlijnen opgesteld. Om die reden zijn bedragen vanaf € 25.000 meegenomen in de Kadernota.
Begrotingsontwikkeling (bedragen x 1.000 euro en - = voordeel/overschot en + = nadeel/tekort) Onderwerp
2023
2024
2025
2026
Startpositie begroting 2023-2026
-331
-160
-553
-553
Genomen Raadsbesluiten
94
94
94
94
B1 Inkomsten decembercirculaire
-460
-450
-450
-450
B2 Uitgaven decembercirculaire
286
280
281
281
A
C
Inkomsten vanuit de maartbrief
-2.510
-4.200
-4.880
-1.690
D
Autonome ontwikkelingen
1.450
1.298
1.298
1.298
E
Inzet reserves
-175
0
0
0
-1.646
-3.138
-4.210
-1.020
Begrotingsresultaat (- = voordeel en + = nadeel)
A. Genomen raadsbesluiten In de periode november 2021 t/m maart 2022 zijn 2 raadsvoorstellen door de raad aangenomen met een meerjarig financieel effect. raadvergadering van:
Genomen Raadsbesluiten
2023
2024
2025
2026
31-jan
Onderwijshuisvesting De Pijlstaart
68
68
68
68
16-mrt
Investeringsbijdrage De Schakel
9
9
9
9
Totaal
77
77
77
77
Kadernota 2023 - pagina 9 van 14
In de periode november 2021 t/m maart 2022 is 1 raadsvoorstel in een besloten vergadering behandeld en daarmee is dit budget nog niet officieel aangenomen. Met het aannemen van deze kadernota, wordt onderstaand budget voortkomend uit de besloten raadsvergadering officieel aangenomen:
raadvergadering van:
31-jan
Genomen Raadsbesluiten
Aankoop perceel Provincialeweg 7A, Mijdrecht Totaal
2023
2024
2025
2026
17
17
17
17
17
17
17
17
B. Inkomsten & uitgaven vanuit decembercirculaires Per griffiebrief 1 - 2022 is de raad geïnformeerd middels een informatienota over de uitkomsten van de decembercirculaire 2021 en de financiële voordelen en bestedingsdoelen hiervan. De financiële voordelen vanaf 2023 en de bestedingsdoelen vindt u in onderstaande tabel. Met het vaststellen van deze kadernota, stelt u ook de onderstaande budgetverhogingen (B2) vanuit de informatienota decembercirculaire 2021 vast. Effecten op de begrotingsresultaten 2021 – 2025 (bedragen x € 1.000)
2023
2024
2025
2026
B1
Hogere opbrengst van de algemene uitkering
-460
-450
-450
-450
Totaal hogere opbrengst algemene uitkering
-460
-450
-450
-450
B2
Salarislasten zorgdomein
141
141
141
141
B2
Rechtsbescherming
53
53
54
54
B2
Versterken ondersteuning kernteams
86
86
86
86
B2
Impuls integraal werken binnen het sociaal domein
6
0
0
0
Totaal voorstel verhogen budgetten
286
280
281
281
Totaal (-= voordeel, + = nadeel)
-174
-170
-169
-169
B2. Toelichting op de uitgaven vanuit decembercirculaires Salarislasten zorgdomein Het (toenmalige) kabinet heeft naar aanleiding van een aangenomen motie (Hijink en Bikker) extra middelen voor zorgsalarissen vrij gemaakt. De SER constateerde in een advies dat het salarisniveau van de eindsalarissen in de middengroepen van het functiegebouw in de publieke sector achterblijft bij de marktsector. In dat kader is 675 miljoen euro beschikbaar gesteld waarmee voor de middengroepen een extra loonsverhoging van circa 1,5% mogelijk wordt gemaakt.
Kadernota 2023 - pagina 10 van 14
Om tot de gewenste extra loonsverhoging voor de groepen in het midden van het loongebouw te komen maken sociale partners hierover afspraken in de nieuwe of vernieuwde cao’s. De doorvertaling door sociale partners van de hogere overheidsbijdrage voor loonsverhoging in een hogere cao zal tot hogere uitgaven leiden voor gemeenten die contracten hebben met of subsidies verlenen aan zorg- en welzijnsaanbieders in het sociaal domein (Wmo en Jeugdzorg). Het betreft zowel maatwerkvoorzieningen als algemene voorzieningen zolang deze maar onder de Wmo of Jeugdwet vallen. Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag Naar aanleiding van de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (POK) heeft het kabinet voorstellen gedaan om de dienstverlening vanuit de overheid fundamenteel te verbeteren. Het kabinet stelt onder andere voor om de uitvoeringscapaciteit bij de overheid te versterken en extra ondersteuning te bieden aan mensen in kwetsbare posities. Dit is een gezamenlijke opdracht voor het Rijk, de uitvoeringsorganisaties en de medeoverheden. Het doel van de middelen is extra ondersteuning van mensen in kwetsbare posities en voorkomen dat mensen in zo’n positie terecht komen. De gemeentelijke POK-middelen zijn toegekend in het kader van: 1. Meer capaciteit voor de uitvoering van de dienstverlening in de gemeente; 2.
Extra ondersteuning door de gemeente voor mensen met complexe problematiek; 3. Bij meervoudige problematiek betere coördinatie tussen de uitvoerders in de gemeente; 4. Versterken van het leervermogen in de gemeente om de uitvoering continu te verbeteren. In dit kader zijn middelen ontvangen voor de volgende onderdelen: •
Rechtsbescherming: versterking van de rechtsbescherming van inwoners door extra capaciteit voor sociale raadslieden in de gemeente en versterking van de gemeentelijke ombudsfunctie.
•
Versterken ondersteuning kernteams: extra middelen voor uitvoeringscapaciteit in de sociale wijkteams zijn nodig. De POK-middelen kunnen worden aangewend om de coördinatie tussen de verschillende soorten van hulpverlening in het sociaal domein te verbeteren en te versterken.
•
Impuls integraal werken binnen het sociaal domein: voor de aanpak van meervoudige problematiek in het sociaal domein krijgt de gemeente incidenteel extra middelen om methoden voor integraal werken te ontwikkelen en geleerde lessen beter met andere gemeenten te kunnen delen. De middelen kan de gemeente gebruiken om zich voor te bereiden op de werkwijzen die voor de WAMS (Wetsvoorstel aanpak meervoudige problematiek in het sociaal domein) zijn voorgesteld.
C. Toelichting op de extra inkomsten vanuit de maartbrief van het Rijk Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft de gemeentes en provincies per brief geïnformeerd over nieuwe ramingen van de algemene uitkering. De effecten samen zijn voor de gemeente De Ronde Venen op dit moment structureel op € 37,- per inwoner geraamd. Dit komt neer op een verwachtte stijging van de algemene uitkering van € 1.690.000 structureel. Daarnaast is er voor 2023 t/m 2025 incidenteel geld beschikbaar gesteld. Dit is in onderstaande tabel gepresenteerd. De maartbrief is geen circulaire. Dat betekent dat de exacte effecten pas met de volgende circulaires berekend kan worden.
Kadernota 2023 - pagina 11 van 14
Uitwerking maartbrief van het Rijk Onderwerp Aantal inwoners
2023
2024
2025
2026
45.600
45.600
45.600
45.600
€ 55
€ 92
€ 107
€ 37
2.508.000
4.195.200
4.879.200
1.687.200
2.510
4.200
4.880
1.690
Bedrag per inwoner Toename in de algemene uitkering Afgerond x € 1000
D. Autonome ontwikkelingen Onderstaand benoemen wij de autonome ontwikkelingen. Dit zijn ontwikkelingen die niet beïnvloedbaar zijn.
Autonome ontwikkelingen (bedragen x 1.000 euro en - = voordeel en + = nadeel) Nr Onderwerp
2023 2024 2025 2026
1 Toename van energiekosten
500
500
500
500
2 Groen onderhoudsbudget op orde
250
250
250
250
3 Toename in de kosten van brugbediening
235
180
180
180
4 Verhoging van deelnemersbijdrage aan Recreatieschap Stichtse Groenlanden
0
78
78
78
5 Elektronisch publiceren van bekendmakingen
10
10
10
10
6 Tariefswijziging papieren publicaties van bekendmakingen
15
15
15
15
7 Voorbereiden, begeleiden aanbesteding en implementeren vervanging personeelapplicaties
100
0
0
0
8 Voorbereiden, begeleiden aanbesteding en implementeren vervanging zaak- en document management
75
0
0
0
9 Uittreden Stichtse Vecht Inkoop-UW
60
60
60
60
10 Stijgende kosten leerlingenvervoer
150
150
150
150
11 Zelf uitvoeren van de WSW werkgeverstaken
55
55
55
55
applicatie
Totaal autonome ontwikkelingen 1.450 1.298 1.298 1.298
D. Toelichting op de autonome ontwikkelingen
Nr.
Toelichting
1.
Sinds medio 2021 zijn de energieprijzen fors toegenomen. Hierdoor is er structureel meer budget nodig.
2.
Voor het huidige onderhoudsniveau is de beschikbare 1,6 miljoen voldoende. Het incidentele budget van ongeveer 250.000 euro moet, om dit scenario in stand te houden, structureel
Kadernota 2023 - pagina 12 van 14
beschikbaar komen. Hiermee realiseren we een openbare ruimte op C-kwaliteit met accenten op een B-kwaliteit. Op deze manier voldoen wij aan de veiligheidseisen. 3.
De kosten voor brugbediening zijn toegenomen, doordat het aantal bruggen is toegenomen (Waverbrug, Brug Hoek van Spengen en Oudendamsebrug). De meerkosten voor de brugbediening in 2023 is hoger, vanwege een tijdelijk nieuw contract tot 15 april 2023. Door de verwachte stijging van de tarieven in de aanbesteding vanaf 15 april 2023 is het niet mogelijk om de geplande ombuiging van € 150.000,00 volledig te realiseren. Dit leidt tot een totale kostenstijging van € 235.000 in 2023 en € 180.000 euro voor 2024 en verder.
4.
Door het wegvallen van de deelnemersbijdrage van gemeente Amsterdam stijgt de deelnemersbijdrage met € 78.000. De exacte bijdrage voor de nieuwe gemeenschappelijke regeling Stichtse Groenlanden is op dit moment nog niet bekend, omdat de dienstverleningsovereenkomst met de terreinbeheerdersorganisatie nog niet is gesloten.
5.
Het elektronisch publiceren van de gemeentelijke bekendmakingen is bij een andere partij belegd. De in rekening gebrachte kosten hiervoor nemen € 10.000 per jaar toe.
6.
De jaarlijkse tarieven voor de gemeentelijke bekendmakingen in De Groene Venen nemen toe met € 15.000.
7.
Het contract voor de personeels- en salarisadministratie loopt af. Deze dient opnieuw Europees te worden aanbesteed. De kosten voor het schrijven van het bestek wordt geraamd op € 25.000. De daaruit voortvloeiende implementatiekosten wordt geraamd op € 75.000. Deze incidentele post gaat ten laste van de Algemene Reserve.
8.
Het contract voor het zaak- en document managementsysteem loopt af. Deze dient opnieuw Europees te worden aanbesteed. De kosten voor het schrijven van het bestek a € 25.000 zijn reeds via de kadernota 2022 beschikbaar gesteld. De daaruit voortvloeiende implementatiekosten worden geraamd op € 75.000. Deze incidentele post gaat ten laste van de Algemene Reserve.
9.
Door het wegvallen van de deelnemersbijdrage van de gemeente Stichtse Vecht stijgt de deelnemersbijdrage met € 60.000
10.
Door een toename van het aantal leerlingen, duurdere ritten, personeelstekort bij vervoerders en de stijgende brandstofprijzen is de verwachting dat de kosten voor leerlingenvervoer met € 150.000 toeneemt.
11.
De WIL voerde voor ons de werkgeverstaken uit voor de WSW. Op dit moment wordt gekeken waar deze werkgeverstaken worden ondergebracht. De verwachting dat dit een kostenbesparing oplevert blijkt niet te realiseren. Hierdoor wordt de ombuiging van € 55.000 structureel niet gehaald.
Kadernota 2023 - pagina 13 van 14
pagina 14 van 14