Informatienota raad Motie ‘Onderzoek naar windmolens op zee’

Informatienota raad AAN DATUM ORGANISATIEONDERDEEL

PORTEFEUILLEHOUDER BEHANDELEND AMBTENAAR TOESTELNUMMER

de gemeenteraad 25 mei 2021 CS

REGISTRATIENUMMER TER INZAGE BIJLAGE(N)

n.v.t. 1: motie ‘Onderzoek naar windmolens op zee’ 2: reactie gemeente Groningen op de motie ‘Samen ook voor wind op zee’

Cees van Uden Sanne Bekkenutte 06-82109195

Onderwerp Motie ‘Onderzoek naar windmolens op zee’

Waarom naar de raad Op 6 april 2021 nam u de motie 'Onderzoek naar windmolens op zee' aan. Met deze informatienota informeren wij u hoe wij opvolging aan deze motie hebben gegeven en hiermee afdoen.

Inleiding Met de motie 'Onderzoek naar windmolens op zee' droeg u het college op om onderzoek te doen naar de mogelijkheden om windenergie op zee te realiseren. Ook stelde u de vraag hoe dit in mindering kan op de opgave tot energieopwekking van de gemeente en/of de RES. En wat de financiële gevolgen zijn. In deze informatienota leest u per punt wat ons eerste onderzoek heeft opgeleverd. Uit ons onderzoek blijkt dat er mogelijkheden zijn om als gemeente wind op zee te realiseren. Deze mogelijkheden zijn echter ingewikkeld en gaan samen met grote (financiële) risico’s. Wind op zee telt niet mee voor de RES. En netto levert dit geen extra opwek op voor de landelijke klimaatdoelstellingen. Als gemeente zijn wij qua duurzaamheid een snelle volger. Dit betekent dat wij gebruikmaken van de ervaringen van andere gemeenten die voorop lopen. Ook als het gaat om wind op zee vinden wij het daarom passend dat we niet voorop lopen in dit onderzoek.

Informatienota raad - documentnummer: 50559

Wij denken dat u met deze uitkomsten uit ons eerste onderzoek voldoende informatie heeft om verdere beslissingen over dit beleid te nemen. Als college zullen wij nu geen verder onderzoek doen naar de mogelijkheden van het realiseren van wind op zee.

Kernboodschap In de motie draagt u het college op om 3 vragen te onderzoeken. Onderin geven wij u per vraag een antwoord. Daarnaast delen wij ter informatie ook de reactie van het college van B&W van de gemeente Groningen op de motie ‘Samen ook voor wind op zee’. U vindt deze in de bijlage. 1. De mogelijkheden dat lokale overheden individueel dan wel collectief een vergunning kunnen krijgen om energieopwekking door een windmolenpark op zee te realiseren, dan wel financieel kunnen participeren in een project met dat doel. De gemeente mag mee doen aan een tender voor wind op zee. De Rijksoverheid is verantwoordelijk voor de tenders van windmolens op zee. Zij hebben gemeenten niet uitgesloten om hieraan deel te nemen. We hebben het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat hiervoor om advies gevraagd. Ook hebben we juridisch advies gevraagd. Er zijn aandachtspunten voor gemeenten om mee te doen. Het meedoen aan een tender kost veel geld en er worden hoge bankgaranties gevraagd. De opdrachten kennen een hoog risicoprofiel. Ook is het de vraag of de gemeente kan concurreren met de bedrijven. Zij hebben meer kennis en ervaring. Als we als gemeente mee willen doen aan een tender, dan is het aan te raden dit samen met kan dat andere (private en publieke) partijen te doen.

Toch zal ook dan – als we uitgaan van de huidige grootte van de windparken, de gestelde eisen, het risicoprofiel en de concurrentie – het winnen van een tender niet vanzelfsprekend zijn. Onze regels voor investeringen en deelnemingen maken het niet onmogelijk, maar staan het ook niet zonder meer toe. Het Rijk sluit dus niet uit dat een gemeente wind op zee kan realiseren. Maar dan is natuurlijk ook de vraag of wij als gemeente willen en kunnen investeren hierin. Bijvoorbeeld door aandeelhouder te worden van een windpark op zee. Daarvoor gelden verschillende wet- en regelgeving. Het gaat in ieder geval om: •

Nota Verbonden Partijen van De Ronde Venen

•

Nota Borg en Garantstellingen van De Ronde Venen

•

Handreiking Treasury 2015

•

Gemeentelijke Treasurystatuut 2018 – 2021

•

Wet financiering decentrale overheden

•

Staatssteunrecht

De gemeenteraad moet onder meer bepalen wat het publiek belang is voor onze gemeente.

Informatienota raad - documentnummer: 50559 - pagina 2

Het mag bijvoorbeeld niet alleen om financieel rendement gaan. Ook moet de gemeenteraad bepalen wat de risico’s zijn en of die acceptabel zijn. Maar ook waarom betrokkenheid van de gemeente noodzakelijk is. Een andere mogelijkheid is dat we niet als gemeente zelf wind op zee realiseren, maar dat we onze inwoners helpen om hieraan mee te doen. Er zijn nu nog niet veel mogelijkheden voor.Eén keer heeft een burgerparticipatiefonds deelgenomen aan een consortium die mee deed aan een tender voor wind op zee. Dat was voor de tender voor kavels III en IV van windenergiegebied Hollandse Kust zuid. Er zijn beleggingsfondsen waarin burgers aandelen hebben betrokken bij de financiering van windparken op zee. 2. De vraag hoe – de mate waarin en de termijnen waarop – een dergelijke opwekking in mindering kan komen op de opgave tot energieopwekking van de gemeente en/of de RES. Opwekking op zee telt niet mee in het bod van de RES. Opwek door een gemeente op zee draagt niet bij aan de doelstelling op land en valt dus buiten het RES bod. Dit is de reactie van de RES U16. Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat onderschrijft dit. In het Klimaatakkoord is vastgelegd dat in 2030 70% van alle elektriciteit uit hernieuwbare bronnen komt. Daarbij is een verdeling gemaakt: •

49 TWh per jaar uit windenergie op zee

•

35 TWh per jaar met windmolens, zonnevelden en grootschalig zon-op-dak (vanaf 15 kW piekvermogen = ca 60 panelen) op land

•

Overige duurzame elektriciteit waaronder 7 TWh kleinschalige zonne-energie op daken (tot 15 kW piekvermogen = ca 60 panelen)

Samen moeten wind op zee en wind en zon op land de invulling geven aan het Klimaatakkoord. Het is en/en. De RES regio's staan samen voor de opgave van 35 TWh op land. Wethouder van Uden heeft de motie besproken in een bestuurlijk overleg over de RES op 20 mei 2021. Daarin gaven de bestuurders van de andere gemeenten aan nu geen gezamenlijk onderzoek te willen doen. Omdat wind op zee in ieder geval tot 2030 niet mee telt in het bod van de RES. En er ook geen geld beschikbaar is om bijvoorbeeld mee te doen aan een tender. Opwekking op zee kan wel meetellen voor onze eigen ambitie. Omdat we onze eigen ambitie vaststellen. Wel is er dan sprake van een koerswijziging. Tot nu toe zijn we uit gegaan van opwek binnen onze gemeentegrenzen. 3. De financiële consequenties van bovenstaande – de mate waarin en de termijn waarop – voor de gemeente, zowel wat betreft investeringen als wat betreft de opbrengsten. Dit is nu niet exact te zeggen, omdat dit afhangt van de constructie die je kiest. Hier is vervolgonderzoek voor nodig.

Informatienota raad - documentnummer: 50559 - pagina 3

Consequenties Niet van toepassing.

Communicatie Niet van toepassing.

Vervolg Wij denken dat u met deze uitkomsten uit ons eerste onderzoek voldoende informatie heeft om verdere beslissingen over dit beleid te nemen. Als college zullen wij nu geen verder onderzoek doen naar de mogelijkheden van het realiseren van wind op zee.

Informatienota raad - documentnummer: 50559 - pagina 4