Informatienota Giften en bijstand

Informatienota raad AAN DATUM ORGANISATIEONDERDEEL PORTEFEUILLEHOUDER BEHANDELEND AMBTENAAR TOESTELNUMMER

de gemeenteraad 5 januari 2021 SD A. Schuurs Mevr. S Ghanem 1643

REGISTRATIENUMMER TER INZAGE BIJLAGE(N)

Onderwerp Giften en bijstand

Waarom naar de raad De raad informeren over giften ontvangen in relatie tot de bijstand

Inleiding Deze week ontstond de discussie in het land of mensen die in de bijstand zitten schenkingen (bv. boodschappen) mogen ontvangen zonder dat dit gevolgen heeft voor hun uitkering. Hieronder zullen wij proberen u een schets te geven hoe de uitvoering binnen onze gemeente omgaat met dergelijke gevallen. Aan het eind van deze informatienota gaan we ook in op de zorgbonus en het effect hiervan op financiële regelingen (zoals bijstand, schuldhulpverlening).

Kernboodschap Wat zegt de Participatiewet over schenken en wat verstaan we onder schenkingen? Iemand met recht op bijstand is op grond van artikel 17 lid 1 Participatiewet verplicht alle relevante gegevens omtrent zijn middelen te overleggen aan de gemeente. Wat die middelen zijn, wordt nader uitgelegd in artikel 31 lid 1 Participatiewet. Als iemand met recht op bijstand een gift ontvangt, kan het zijn dat deze gift wordt ‘vrijgelaten’. De gift wordt dan niet als extra middel beschouwd waardoor deze geen invloed heeft op de hoogte van de bijstandsuitkering. Deze giftenuitzondering is geregeld in artikel 31 lid 2 onder m Participatiewet en stelt dat giften geoorloofd zijn ‘voor zover deze naar het oordeel van het college uit een oogpunt van bijstandsverlening verantwoord zijn’. Het staat de gemeente vrij om te beoordelen of het om een gift gaat of niet. Te stellen valt dat door deze beoordelingsruimte een grijs gebied ontstaat indien er geen duidelijk beleid is. Wanneer er wel beleid is, mag dat strikt worden opgevat. Binnen onze gemeente hebben wij geen beleid vastgesteld over het vrijlaten van giften. De klantmanagers beoordelen in overleg met de kwaliteitsmedewerker naar aanleiding van jurisprudentie of een gift vrijgelaten dient te worden of niet. De wet en de jurisprudentie zijn zo uitgebreid dat dit in de

Informatienota raad - documentnummer: 48386

praktijk goed toepasbaar is. Wij passen zeker maatwerk toe en onderzoeken alle feiten en omstandigheden. We willen zoveel als mogelijk maatwerk leveren maar geen rechtsongelijkheid creëren. Een gift aannemen in de bijstand: incidenteel of structureel? De uitvoering zal echt niet moeilijk doen als een inwoner een keertje een volle boodschappentas toegeschoven krijgt als deze in de bijstand zit. Maar een structurele gift aannemen in de bijstand kan voor problemen zorgen. Indien een inwoner iedere week een volle tas met boodschappen van oma, buurvrouw of beste vriendin ontvangt, dan heeft deze persoon hierdoor in feite een structurele bijdrage in zijn levensonderhoud. Omdat de bijstandsuitkering bedoeld is voor primair levensonderhoud, kunnen wij besluiten dat deze structurele gift in mindering gebracht wordt op de bijstandsuitkering. Dat lijkt misschien oneerlijk, want per saldo gaat deze inwoner er door de gift niet op vooruit, maar aan de andere kant: andere mensen met een bijstandsuitkering kunnen ook geen aanspraak maken op een speciaal “giftenpotje” en het is wel de bedoeling dat iedereen net zo veel (of net zo weinig) aan bijstand ontvangt als een ander. Door steeds een zorgvuldig onderzoek te doen naar de ontvangen gift, komen wij tot een besluit of dit gevolgen heeft voor de uitkering of niet.

Hoe verrichten wij ons onderzoek? Een inwoner die een bijstandsuitkering ontvangt krijgt één keer in het jaar een heronderzoek waarin we eigenlijk opnieuw het recht op een uitkering vast moeten stellen. Een inwoner krijgt een heronderzoeksformulier waarin hij/zij zijn woonsituatie en financiële situatie moet weergeven. Dit moet onderbouwd worden met bewijsstukken, denk hierbij aan bijvoorbeeld bankafschriften. Naar aanleiding van dit onderzoek checken wij of de uitkering rechtmatig is verstrekt. We onderzoeken bijvoorbeeld of de vaste lasten structureel betaald worden en of er bijzondere bijschrijvingen worden gedaan. Op het moment dat er geen bijzonderheden worden vastgesteld, wordt de uitkering ongewijzigd voortgezet. Maar wanneer we wel onrechtmatigheden constateren, wordt de inwoner in de gelegenheid gesteld om dit nader toe te lichten. Wanneer er sprake is van bijvoorbeeld een structurele storting in de vorm van een gift gaan wij onderzoeken door wie deze storting wordt gedaan en waarom. We maken dan gebruik van de wet en de jurisprudentie om vast te stellen of dit gevolgen heeft voor de uitkering of niet. We onderzoeken altijd de persoonlijke omstandigheden van deze inwoner en wegen deze mee om te komen tot een besluit.

Door het regelmatig verrichten van heronderzoeken proberen wij ook eventuele situaties die voor problemen zouden kunnen zorgen te onderscheppen en hier informatie of voorlichting over te geven. Als we terugkijken over het jaar 2020 dan kunnen we zeggen dat we één zaak hebben gehad waarbij wij over zijn gegaan tot een terugvordering waar sprake is van een gift.

Corona (zorg)bonus en minimum inkomen Inwoners uit De Ronde Venen die werkzaam zijn in de zorg komen mogelijk in aanmerking voor een zogeheten coronabonus vanuit de landelijke overheid, of zijn hiervoor al in aanmerking gekomen. Voor het jaar 2020 ging het om een eenmalig bedrag van € 1.000,-. Nu inwoners dit als extra inkomen hebben ontvangen is de vraag hoe wij deze bonus beoordelen in het kader van de bijstand en bij inwoners die een beroep doen op onze minimaregelingen. Hierin heeft de gemeente feitelijk geen keuze door de manier waarop deze bonus vanuit de rijksoverheid verstrekt is. De bonus is door de rijksoverheid als een gift verstrekt. En een gift verstrekt

Informatienota raad - documentnummer: 48386 - pagina 2

door de overheid kent net een andere grondslag dan een gift door een derde partij. Bij een gift verstrekt vanuit de overheid wordt deze per definitie niet ingehouden op financiële regelingen of meegenomen in de beoordeling van iemand financiële draagkracht. De zorgbonus wordt dus buiten beschouwing gelaten en is een gift waar de ontvanger zelf beschikt.

Consequenties n.v.t.

Communicatie n.v.t.

Vervolg In 2021 gaan we conform de begroting extra aandacht besteden aan terugvordering en verhaal. We zullen een voorbereidende avond organiseren om te bespreken hoe we dit gaan doen en hoe we voorkomen dat we mensen onterecht in problemen brengen.

Informatienota raad - documentnummer: 48386 - pagina 3