Bijlage 4A Definitieve rapportage vragenlijstonderzoek Zorgfocuz

Evaluatie Jeugdbeleid 2023 - Gemeente De Ronde Venen

augustus 2023

RAPPORT

Evaluatie Jeugdbeleid 2023

Gemeente De Ronde Venen

1

Evaluatie Jeugdbeleid 2023 - Gemeente De Ronde Venen

Inhoudsopgave

2

Evaluatie Jeugdbeleid 2023 - Gemeente De Ronde Venen

Inleiding Aanleiding In 2020 heeft gemeente De Ronde Venen, in samenwerking met maatschappelijk partners, het Jeugdbeleidsplan 2020 - 2026 ‘Investeren in de jeugd is investeren in de toekomst’ opgesteld. De gemeente wil de (voortgang in) beleidsdoelstellingen tussentijds (in 2023) evalueren. Hierbij is het inwonersperspectief van groot belang. Om dit tussentijdse inwonersperspectief in beeld te brengen is onderzoeksbureau ZorgfocuZ ingeschakeld. Met de uitkomsten van het onderzoek kan het beleid en de uitvoering waar nodig worden bijgesteld.

Onderzoeksdoel De centrale doelstelling van het onderzoek luidt: ‘Het inzichtelijk maken van het inwonersperspectief over de gemeentelijke inspanningen aangaande jeugdigen, met als doel eventuele bijstelling en aanscherping van de (uitvoering van) beleidsdoelstellingen zoals geformuleerd in het jeugdbeleidsplan’.

Onderzoeksmethode en doelgroep Voor het kwantitatieve deel van het onderzoek is een vragenlijst gebruikt. ZorgfocuZ heeft samen met de werkgroep van gemeente De Ronde Venen twee vragenlijsten opgesteld. De ene is bedoeld voor jongeren (van 16 tot en met 27 jaar) en de ander is bedoeld voor ouders/verzorgers (van thuiswonende jongeren). De thema’s en doelstellingen in het Jeugdbeleidsplan 2020 - 2026 ‘Investeren in de jeugd is investeren in de toekomst’, zoals opgesteld door de gemeente, vormen de basis van deze vragenlijsten. Rekening houdend met de informatiebehoefte van de gemeente en de mogelijkheden en beperkingen van vragenlijstonderzoek, zijn relevante thema’s en doelstellingen uit het beleid geselecteerd en vertaald naar vragen aan de inwoners van de gemeente. Beide vragenlijsten zijn zo veel mogelijk gelijk aan elkaar, maar de vragenlijst bedoeld voor ouders/ verzorgers bevat enkele thema’s extra en de vragenlijst bedoeld voor jongeren bevat bij enkele thema’s extra vragen. De vragenlijsten gaan in op de volgende thema’s: • • • • •

Achtergrondkenmerken Opvoeden (ouders/verzorgers) Thuissituatie (ouders/verzorgers) School en opleiding Welzijn

• • • •

Woon- en leefomgeving Vrije tijd, sport en hobby’s Sociale media Hulp

De vragenlijsten zijn door de gemeente in het Nederlands geprogrammeerd in een online enquête-programma. Inwoners ontvingen per e-mail een uitnodiging om deel te nemen aan het onderzoek. Zij ontvingen deze uitnodiging ofwel als lid van het inwonerspanel van de gemeente De Ronde Venen, ofwel vanuit maatschappelijke partners van de gemeente. In de uitnodiging was een link naar de vragenlijst voor de betreffende doelgroep opgenomen. Inwoners hadden twee weken de tijd om de vragenlijsten in te vullen, in de periode van 3 juli tot en met 17 juli 2023. Tijdens de looptijd van het onderzoek was de helpdesk van ZorgfocuZ (per telefoon en e-mail) bereikbaar voor vragen van inwoners. In totaal hebben 142 ouders/verzorgers en 37 jongeren de vragenlijst volledig ingevuld. Aan deze respondenten is aan het einde van de vragenlijst gevraagd of zij bereid waren verder mee te denken over het jeugdbeleid van de gemeente tijdens verdiepende gesprekken. Dit kwalitatieve deel van het onderzoek wordt naar verwachting in augustus/september 2023 uitgevoerd; een verslag van de telefonische interviews volgt in een apart document.

3

Evaluatie Jeugdbeleid 2023 - Gemeente De Ronde Venen

Doel van het rapport en leeswijzer Dit rapport geeft de resultaten van het kwantitatieve deel van het onderzoek ‘Evaluatie Jeugdbeleid 2023’ voor gemeente De Ronde Venen weer. In hoofdstuk 2 zijn de resultaten van ouders/verzorgers en van jongeren in grafieken en tabellen weergegeven. De percentages in de grafieken en tabellen hebben betrekking op de antwoordopties zonder ‘geen mening’, ‘niet van toepassing’ en ‘weet ik niet’. Deze antwoordopties zijn buiten beschouwing gelaten om de interpretatie van de resultaten te vergemakkelijken. Het aantal respondenten dat deze opties gekozen heeft wordt onder elke grafiek weergegeven met bijvoorbeeld ‘(n=3)’, waarbij ‘n=3’ staat voor het aantal respondenten. Wanneer de percentages niet optellen tot 100% is dit het gevolg van afrondingsverschillen. Bij elke grafiek wordt het aantal respondenten weergegeven (n). Naast de grafische weergave worden de resultaten van ouders/verzorgers en jongeren met elkaar vergeleken en kort beschreven. Ook de reacties op open vragen worden in samengevatte vorm gepresenteerd. Alle reacties zijn in een apart, integraal en geanonimiseerd bijlagenrapport opgenomen. In hoofdstuk 3 worden conclusies gedaan die voortvloeien uit de resultaten.

4

Evaluatie Jeugdbeleid 2023 - Gemeente De Ronde Venen

Resultaten In dit hoofdstuk worden per thema de resultaten van de ouders/verzorgers en van de jongeren getoond. Ook worden de opvallende resultaten vanuit onderzoekoogpunt beschreven. Daarnaast worden de reacties op open vragen in samenvattende vorm weergegeven.

Achtergrondkenmerken Om een beeld te krijgen van de ouders/verzorgers en jongeren die de vragenlijst hebben ingevuld, zijn eerst enkele achtergrondvragen gesteld. Het merendeel van de ouders/verzorgers dat de vragenlijst heeft ingevuld is tussen de 35 en 55 jaar oud (60%), gevolgd door ouders/verzorgers tussen de 55 en 65 jaar (25%). Iets meer dan de helft van deze ouders/verzorgers heeft twee kinderen (51%) en iets meer dan een kwart heeft drie kinderen (26%). Iets meer dan de helft van deze ouders/verzorgers heeft kinderen die al 15 jaar of ouder zijn (51%), bijna de helft heeft kinderen tussen de 7 en 14 jaar oud (49%) en ook iets minder dan de helft heeft kinderen tot 6 jaar oud (44%).

5

Evaluatie Jeugdbeleid 2023 - Gemeente De Ronde Venen

Kijkend naar de jongeren geldt dat 62% zich identificeert als meisje en 38% als jongen. Bijna twee derde is tussen de 16 en 21 jaar oud. Iets meer dan een derde is tussen de 22 en 27 jaar oud.

6

Evaluatie Jeugdbeleid 2023 - Gemeente De Ronde Venen

Opvoeden Het thema opvoeden is alleen opgenomen in de vragenlijst voor ouders/verzorgers. Aan ouders/verzorgers is gevraagd of ze goed op hun zwangerschap voorbereid waren en of ze de informatie konden vinden die ze nodig hadden. Een aanzienlijke meerderheid van de ouders/verzorgers was goed voorbereid op hun (partners) zwangerschap (91%). Respondenten die aangegeven (helemaal) niet goed voorbereid te zijn op de zwangerschap geven aan dat er weinig voorlichting was over miskramen of complicaties. Daarnaast benoemen enkele respondenten dat het beeld dat door de maatschappij geschetst wordt over het hebben van kinderen niet realistisch is. Anderen laten weten dat ze niet echt met de voorbereiding bezig waren.

Antwoordoptie ‘Weet ik niet / geen mening’: (n=8).

7

Evaluatie Jeugdbeleid 2023 - Gemeente De Ronde Venen

Een groot deel van de respondenten geeft aan dat ze voldoende kennis en informatie over hun ongeboren kind(eren) en zwangerschap hadden (89%). Ook wisten de meeste respondenten waar ze terecht konden met vragen over de zwangerschap (90%) of over de opvoeding (70%). Ook meent het merendeel dat ze weten wat ze moeten doen om hun kind(eren) goed op te voeden (86%). Wanneer gevraagd wordt naar welke informatie en ondersteuning ouders/verzorgers gemist hebben, lopen de reacties sterk uiteen. Zo hebben enkele respondenten ervaren dat het consultatiebureau niet van toegevoegde waarde was. De informatie vanuit het consultatiebureau sloot volgens respondenten niet aan bij de vragen die ze hadden. Daarnaast merken respondenten op dat ze het gevoel hadden niet serieus genomen te worden door de medewerkers van het consultatiebureau. Bovendien geeft een enkeling aan dat ze eerder met een onzeker gevoel weer naar huis gingen. Daarnaast noemen respondenten het gebrek aan mentale ondersteuning voor het gezin, of specifiek voor de (aanstaande) moeder. Ook missen respondenten informatie over de ontwikkeling van een kind in de eerste jaren. Een suggestie is om folders te maken met eenvoudig taalgebruik over de ontwikkeling van een kind. Ook zou meer informatie over bepaalde stoornissen, zoals autisme, verspreid kunnen worden via folders.

Verder missen respondenten informatie over scholen in de buurt en over waar, en hoe, ze de juiste hulpverlening kunnen krijgen.

Antwoordoptie ‘Weet ik niet / geen mening’: (n=4); (n=5); (n=0); (n=1).

Maar liefst 94% van de respondenten denkt bij hun familie of goede vrienden terecht te kunnen wanneer zij vragen hebben of hulp nodig hebben op het gebied van opvoeden. Ook denkt ongeveer de helft terecht te kunnen bij basis- of specialistische jeugdhulp (51%). Ongeveer een kwart denkt terecht te kunnen bij buren en kennissen (27%) of bij nabije vrijwilligers of professionals (23%).

8

Evaluatie Jeugdbeleid 2023 - Gemeente De Ronde Venen

Respondenten hebben verschillende ideeën om aanstaande ouders/verzorgers beter voor te bereiden op het ouderschap. Zo zou het helpen wanneer de gemeente één centraal punt creëert waar ouders/verzorgers terecht kunnen voor vragen én die hen waar nodig kan doorverwijzen naar de juiste informatie of instantie. Daarnaast zien respondenten graag dat er informatieavonden of cursussen georganiseerd worden, waarin het ouderschap en de bijbehorende verantwoordelijkheden besproken worden. Eén van de respondenten oppert om folders over de verschillende fases van opgroeien en bijbehorende verantwoordelijkheden te maken en proactief te delen met aanstaande ouders/verzorgers. Verder kan het ouders/verzorgers helpen om meer informatie te geven over zaken die ze moeten regelen tijdens of na de zwangerschap, zoals het tijdig inschrijven van het kind bij een opvang of een school en het regelen van zwemles. Respondenten geven aan dat de gemeente al veel doet om ouders/verzorgers te helpen bij de opvoeding. Wel is er behoefte aan meer toegankelijke informatie die gemakkelijk te verkrijgen is. Zo willen respondenten graag meer informatie over de mogelijkheden die er zijn voor (hulp bij) opvoeding, bijvoorbeeld via informatieavonden, spreekuren of een vraagbak.

Daarnaast hebben respondenten behoefte aan een inloopspreekuur bij het consultatiebureau, waarbij medewerkers de tijd hebben voor ouders/verzorgers en goed naar hen luisteren. Ook zou de gemeente meer actief hulp kunnen bieden aan ouders/verzorgers die moeite hebben met het opvoeden van hun kinderen. Tot slot merken respondenten op behoefte te hebben aan meer faciliteiten en plekken waar kinderen zich kunnen ontwikkelen, zoals speeltuinen en kinderopvanglocaties.

Thuissituatie Het thema thuissituatie is alleen opgenomen in de vragenlijst voor ouders/verzorgers. Aan ouders/verzorgers is gevraagd in hoeverre de financiële situatie van invloed is op het leven binnen het gezin. Ook is aan hen gevraagd of ze hulp kunnen krijgen als dat nodig is. 85% van de ouders/verzorgers geeft aan dat hun financiële situatie geen negatieve impact heeft op het leven van hun kind(eren); 7% staat hier neutraal tegenover en 8% geeft aan dat de situatie wel impact heeft. Deze laatste groep respondenten geeft aan dat kinderen merken dat hun verjaardagcadeaus en feestjes kleiner en goedkoper zijn geworden. Daarnaast laten respondenten weten dat ze bezuinigen op sport, kleding, uitjes en vakanties. Verder merken enkele respondenten op dat de kosten voor zorg en bepaalde middelen soms te hoog zijn en daardoor niet betaald kunnen worden.

9

Evaluatie Jeugdbeleid 2023 - Gemeente De Ronde Venen

Antwoordoptie ‘Weet ik niet / geen mening’: (n=1).

94% van de respondenten geeft aan dat zij bij hun familie en/of goede vrienden terecht kunnen als zij hulp nodig hebben op het gebied van hun thuissituatie. Daarnaast denkt ongeveer een derde terecht te kunnen bij buren en kennissen of bij basis- of specialistische jeugdhulp (beide 32%). Tot slot merkt 13% op terecht te kunnen bij nabije vrijwilligers of professionals.

School en opleiding Een belangrijk deel van het leven brengen kinderen door op school en later op hun opleiding. Aan zowel ouders/ verzorgers als jongeren is gevraagd wat hun ervaringen met school of de opleiding zijn. Uit de resultaten blijkt dat 81% van de ouders/verzorgers denkt dat hun kind met plezier naar school of opleiding gaat. Ongeveer één op de tien geeft aan dat dat juist niet het geval is (11%). Deze groep respondenten geeft aan dat hun kinderen niet met plezier naar school gaan omdat de school en de leerkrachten de kinderen niet genoeg inspireren en motiveren. Volgens respondenten vinden hun kinderen het saai en zijn ze niet gemotiveerd. Ook geven enkele respondenten aan dat de scholen niet bekwaam genoeg zijn om goed om te gaan met scholieren die last hebben van stoornissen, zoals ADHD, hoogbegaafdheid en autisme. Scholen hebben hier volgens hen te weinig aandacht voor. Verder noemen respondenten het verstoren van de orde door klasgenoten en het vervagen van de binding met school/opleiding als gevolg van de coronacrisis als verklaringen voor het feit dat hun kinderen niet met plezier naar school gaan.

10

Evaluatie Jeugdbeleid 2023 - Gemeente De Ronde Venen

Kijkend naar de jongeren zelf geven minder respondenten aan met plezier naar school of opleiding te gaan (69%). Daarnaast geven ook minder respondenten aan niet met plezier naar school of opleiding te gaan (6%). Slechts één van de respondenten licht zijn of haar antwoord toe. Deze respondent zegt niet met plezier naar school of opleiding te gaan, omdat hij of zij steeds zelf achter zaken aan moet gaan voordat er actie ondernomen wordt.

Antwoordoptie ‘Weet ik niet / niet van toepassing’: (n=14).

Antwoordoptie ‘Weet ik niet / niet van toepassing’: (n=8).

Aan ouders/verzorgers is een vervolgvraag gesteld over de aandacht voor problemen tijdens schooltijd. Ruim de helft van hen (59%) zegt dat hier voldoende aandacht voor is; een kwart staat hier neutraal tegenover (25%); en 16% is het hier juist (helemaal) niet mee eens. Respondenten lichten toe dat ze aandacht voor het individu (of een persoonsgerichte aanpak) missen. Ze merken op dat het schoolsysteem de focus legt op de gemiddelde leerling en geen aandacht heeft voor de individuele leerling. Daarnaast zien respondenten graag dat wangedrag en pesten meer wordt aangepakt in scholen. Tot slot zouden respondenten graag meer persoonlijk contact willen hebben met de school; enkele respondenten geven aan dat ze nu het gevoel hebben er ‘alleen voor te staan’ door een tekort aan ondersteuning bij de opvoeding en ontwikkeling vanuit de school of opleiding.

11

Evaluatie Jeugdbeleid 2023 - Gemeente De Ronde Venen

Antwoordoptie ‘Weet ik niet / niet van toepassing’: (n=27).

Welzijn Een ander belangrijk speerpunt van het jeugdbeleid is het welzijn van kinderen en jongeren. Pestgedrag en het gebruik van sigaretten, alcohol en drugs kunnen hierbij een belangrijke rol spelen. Aan zowel ouders/verzorgers als jongeren is gevraagd in hoeverre ze pestgedrag meemaken en welke maatregelen getroffen kunnen worden om pesten en het gebruik van genotsmiddelen tegen te gaan. 61% van de ouders/verzorgers geeft aan dat hun kinderen te maken hebben gehad met pestgedrag. Daarvan geeft 45% aan dat hun kinderen ‘af en toe’ met pestgedrag te maken hebben, 14% ‘redelijk vaak’ en 2% ‘voortdurend’. Kijkend naar jongeren komt een ander beeld naar voren. Veel minder jongeren (namelijk 11%) geven aan te worden gepest (direct of via sociale media). Ze geven allemaal aan dat dit ‘af en toe’ gebeurt. Opvallend is dat 59% van de jongeren wel aangeeft getuige te zijn geweest van pestgedrag. 51% daarvan is hier ‘af en toe’ getuige van geweest en 8% ‘redelijk vaak’.

Antwoordoptie ‘Weet ik niet’: (n=14).

12

Evaluatie Jeugdbeleid 2023 - Gemeente De Ronde Venen

Respondenten zijn in meer en mindere mate enthousiast over de verschillende maatregelen die de gemeente kan nemen om pestgedrag aan te pakken. De meeste ouders/verzorgers verwachten dat het samenwerken met scholen om antipestprogramma’s te implementeren of verbeteren kan helpen (73%); 59% van de jongeren staat hier positief tegenover. Jongeren zijn het meest positief over de maatregel om de veiligheid in de openbare ruimte te verbeteren (62%), maar hier zijn ouders/verzorgers duidelijk minder positief over (30%). Bij zowel ouders/verzorgers (51%) als bij jongeren (57%) staat het gemakkelijker bereikbaar maken van de hulp op de tweede plaats. Daarna volgt voor beide doelgroep op de derde plaats de maatregel om campagnes op te zetten om jongeren bewust te maken van de gevolgen van pestgedrag: 44% respectievelijk 38%.

Wat moet de gemeente doen om pesten aan te pakken? (meerkeuze) Campagnes opzetten om jongeren bewust te maken van de gevolgen van pestgedrag Samenwerken met lokale organisaties en het aanbieden van workshops of trainingen over pestgedrag Samenwerken met scholen om antipestprogramma’s te implementeren of verbeteren Veiligheid in de openbare ruimte verbeteren, zoals straatverlichting en cameratoezicht Activiteiten organiseren om positieve relaties tussen jongeren te bevorderen Hulp makkelijk bereikbaar maken, zoals een vertrouwenspersoon op school of telefonische hulplijnen Andere maatregel

Ouders/verzorgers (n=142)

Jongeren (n=37)

44%

38%

37%

14%

73%

59%

30%

62%

42%

27%

51%

57%

10%

5%

Ouders/verzorgers. Bij antwoordoptie ‘Anders’ geven respondenten onder andere de volgende toelichting: creëren van meer uitgaansgelegenheden bij het organiseren van activiteiten voor jongeren (1x); meer uren toekennen aan de jeugdgezondheidszorg (1x); scholen betrekken bij het pestgedrag door middel van cursussen/campagnes (4x); weerbaarheidstrainingen verzorgen (2x).

13

Evaluatie Jeugdbeleid 2023 - Gemeente De Ronde Venen

Jongeren. Bij antwoordoptie ‘Anders’ geeft een van de respondenten de volgende toelichting: de focus leggen op het gedrag van de persoon die pestgedrag vertoont en niet op de weerbaarheid van het slachtoffer (1x).

Wat betreft de maatregelen van de gemeente om het gebruik van sigaretten, alcohol en drugs aan te pakken staan de ouders/verzorgers het meest positief tegenover het opzetten van campagnes om jongeren bewust te maken van de gevolgen (56%); bij jongeren is dit 41%. Bij jongeren staat strengere handhaving op de eerste plaats (57%) en bij ouders/verzorgers staat deze op de tweede plaats (54%). Het organiseren van activiteiten om jongeren bezig te houden en alternatieven te bieden voor middelgebruik is in de ogen van zowel ouders/ verzorgers (49%) als jongeren (51%) een goede maatregel en staat in beide gevallen op plaats drie. Wat moet de gemeente doen om het gebruik van sigaretten, alcohol en drugs aan te pakken? (meerkeuze) Campagnes opzetten om jongeren bewust te maken van de gevolgen van middelgebruik Samenwerken met lokale organisaties en het opzetten van workshops of informatiebijeenkomsten voor jongeren over de gevolgen van middelengebruik Samenwerken met lokale organisaties en het opzetten van ouderavonden, workshops of informatiebijeenkomsten voor ouders over de gevolgen van middelengebruik Activiteiten organiseren om jongeren bezig te houden en alternatieven te bieden voor middelengebruik Strengere handhaving, zoals vaker controleren op leeftijd bij het kopen van producten Andere maatregel

Ouders/verzorgers (n=142)

Jongeren (n=37)

56%

41%

49%

30%

39%

24%

49%

51%

54%

57%

11%

14%

Ouders/verzorgers. Bij antwoordoptie ‘Anders’ geven respondenten onder andere de volgende toelichting: geen gedoogbeleid voor de verkoop van drugs (1x); meer nadruk leggen op de negatieve gevolgen (2x); sporten toegankelijker maken (2x); ouders/verzorgers beter informeren over het effect op hun kinderen (1x); personeel van scholen inlichten over hun voorbeeldrol (1x). Jongeren. Bij antwoordoptie ‘Anders’ geven respondenten onder andere de volgende toelichting: coffeeshops sluiten (1x); deze taak ligt bij ouder/verzorgers (1x); hogere straffen en het verhogen van de prijzen voor alcohol (1x); inzet van ervaringsdeskundigen (1x).

Woon- en leefomgeving Naast pestgedrag en het gebruik van genotsmiddelen heeft de woon- en leefomgeving ook een belangrijke invloed op hoe kinderen en jongeren zich voelen en ontwikkelen. Aan ouders/verzorgers en jongeren is gevraagd in hoeverre ze overlast ervaren. Aan ouders/verzorgers is daarnaast gevraagd in welke mate hun kinderen buiten spelen. Bijna de helft van de ouders ervaart overlast van jongeren op straat (43%). Verder geeft 35% ‘af en toe’ overlast te ervaren, 6% ‘regelmatig’ en 2% ‘vaak’. Opvallend is dat jongeren zelf vaker aangeven overlast te ervaren: ruim de helft heeft in meer of mindere mate te maken met overlast (59%). Van de jongeren ervaart het merendeel ‘af en toe’ overlast (51%) en een kleiner deel ‘regelmatig’ (5%) of ‘af en toe’ (3%). Zowel ouders/verzorgers als jongeren denken dat overlast het beste aangepakt kan worden door beter te handhaven of harder op te treden. Dit kan bijvoorbeeld door meer politie of boa’s in te zetten. Ook geven beide doelgroepen aan dat ze een rol zien weggelegd voor ouders/verzorgers. Ouders/verzorgers benoemen daarnaast expliciet dat een samenwerking met jeugdwerkers en wijkagenten kan helpen bij het tegengaan van overlast.

Verder benoemen respondenten het idee om ontmoetingsplekken te creëren (en deze veilig te maken met behulp van camera’s en verlichting) en/of om alternatieven aan te bieden, zoals cursussen en samen sporten. Tot slot denken enkele ouders/verzorgers dat het kan helpen om in gesprek te gaan met de jongeren en om hen aan te spreken op hun gedrag. Wanneer jongeren gevraagd wordt of ze zelf wel eens overlast veroorzaken, geeft bijna iedereen aan dit ‘zelden tot nooit’ te doen. 8% geeft toe dat ze ‘af en toe’ overlast veroorzaken.

14

Evaluatie Jeugdbeleid 2023 - Gemeente De Ronde Venen

Aan ouders/verzorgers is verder gevraagd of hun kinderen ook buiten spelen. Hoe vaak kinderen buiten spelen loopt sterk uiteen. Zo speelt ruim een kwart van de kinderen iedere dag van de week buiten (28%) en 17% drie dagen in de week. 15% van de respondenten geeft aan dat hun kinderen nooit buiten spelen. Om buiten spelen meer te stimuleren zouden volgens respondenten meer en ruimere speelplekken in de wijken gecreëerd moeten worden. Aandachtspunt hierbij is om een goede variatie te maken in het aanbod kijkend naar de verschillende leeftijden van de kinderen. Vooral de wens om meer ruimte te bieden aan de jongeren is groot. Zo zouden meer en grotere sportvelden wenselijk zijn om sporten te stimuleren en om andere activiteiten te kunnen organiseren. Verder benoemen respondenten dat buiten spelen gestimuleerd wordt wanneer de speelplekken veilig, schoon en groen/natuurlijk zijn. Bovendien is het belangrijk om kapotte toestellen snel te repareren. Daarnaast is goede verkeersveiligheid van belang. Hierbij valt te denken aan verkeersdrempels om hard rijden tegen te gaan.

15

Evaluatie Jeugdbeleid 2023 - Gemeente De Ronde Venen

16

Evaluatie Jeugdbeleid 2023 - Gemeente De Ronde Venen

Vrije tijd, sport en hobby’s Het aanbieden van activiteiten die kinderen en jongeren kunnen doen in hun vrije tijd is ook onderdeel van het beleid. Aan ouders/verzorgers en jongeren is gevraagd hoe hun kind(eren) en of zijzelf (jongeren) hun vrije tijd besteden en of de gemeente genoeg mogelijkheden biedt om deze vrije tijd mee in te vullen. Volgens meer dan de helft van de ouders/verzorgers is er voor hun kinderen genoeg te doen (62%). Bijna een kwart staat hier neutraal tegenover (22%) en 16% is het hier niet mee eens. Eenzelfde beeld komt naar voren bij de jongeren. 65% zegt dat er voldoende te doen is en 19% is het hier niet mee eens. Waar de helft van de ouders/ verzorgers zegt dat de mogelijkheden die door de gemeente worden aangeboden, aansluiten bij wat hun kinderen willen, is slechts 37% van de jongeren het hiermee eens. Het grootste deel van de jongeren staat hier neutraal tegenover (44%) en 20% is het hier niet mee eens (tegenover 26% van de ouders/verzorgers).

Antwoordoptie ‘Weet ik niet / geen mening’: (n=8); (n=14).

Antwoordoptie ‘Weet ik niet / geen mening’: (n=0); (n=1).

17

Evaluatie Jeugdbeleid 2023 - Gemeente De Ronde Venen

Kinderen en jongeren besteden hun vrije tijd op verschillende manieren. De grootste groep respondenten geeft aan vrije tijd door te brengen bij een sportvereniging (ouders/verzorgers: 72% en jongeren: 46%). Daarna brengen kinderen en jongeren volgens de meeste ouders/verzorgers hun vrije tijd door in zwembaden (49%), bij dansscholen en dansverenigingen (24%), bij kinderboerderijen en natuureducatieterreinen (24%) en in stadsparken en recreatiegebieden (23%). Bij jongeren staan dansscholen en dansverenigingen en de stadsparken en recreatiegebieden op de tweede plaats (beide 11%). Volgens ouders/verzorgers is het wenselijk om als gemeente meer activiteiten aan te bieden, het gaat hierbij zowel om activiteiten gerelateerd aan sport als aan cultuur. Ook is het van belang om plekken te creëren waar deze activiteiten uitgevoerd kunnen worden. Zo opperen respondenten om een skatebaan of atletiekbaan aan te leggen. Ook op het gebied van theater, muziek, zang, dans en film kan volgens ouders/verzorgers meer aangeboden worden. Ze benoemen hierbij toegankelijkheid als aandachtspunt. Jongeren zelf missen met name horecagelegenheden en uitgaansmogelijkheden. Zo laten ze weten dat ze graag ergens samen willen komen. De bereikbaarheid wordt hierbij ook als aandachtspunt genoemd.

Wat doet uw kind in de vrije tijd/Wat doe jij in je vrije tijd? (meerkeuze) Sportverenigingen (voetbal, hockey, tennis, zwemmen, gymnastiek etc.) Muzieklessen en muziekverenigingen Dansscholen en dansverenigingen Creatieve workshops (knutselen, tekenen, schilderen) Theater- en toneelgroepen Bibliotheekactiviteiten (voorleessessies, boekbesprekingen) Kinderboerderijen en natuureducatiecentra Zwembaden (recreatief zwemmen, zwemlessen) Skateparken en skateverenigingen Workshops en cursussen (koken, fotografie, handvaardigheid) Game- en computerverenigingen Fiets- en wandelroutes in de omgeving Jeugdtheater en bioscopen Sportevenementen en toernooien in de gemeente Jeugdzorg- en welzijnsorganisaties (voor diverse activiteiten en ondersteuning) Stadsparken en recreatiegebieden (picknicken, buitenspelen, sporten) Andere activiteiten

Ouders/verzorgers (n=142)

Jongeren (n=37)

72%

46%

14% 24% 11% 5% 9% 24% 49% 7% 4% 2% 11% 11% 16%

0% 11% 0% 3% 0% 3% 0% 0% 0% 0% 5% 0% 0%

2%

0%

23%

11%

18%

22%

Jongeren. Bij antwoordoptie ‘Anders’ geven respondenten onder andere de volgende toelichting: afspreken met vrienden (2x), koeien melken (1x), lezen (1x), motorrijden (1x), thuis mezelf vermaken (1x), sporten (1x).

18

Evaluatie Jeugdbeleid 2023 - Gemeente De Ronde Venen

Sociale media In de huidige maatschappij besteden jongeren, maar ook kinderen, steeds meer tijd aan sociale media. Aan ouders/verzorgers en jongeren is gevraagd of ze gebruik maken van sociale media en in hoeverre ze bewust zijn van de risico’s van het gebruik ervan. Waar 70% van de ouders/verzorgers aangeeft dat hun kinderen gebruik maken van sociale media, zeggen bijna alle jongeren (97%) van sociale media gebruik te maken. In beide gevallen geven de meeste respondenten aan dat ze 1 tot 2 uur per dag sociale media gebruiken (ouders/verzorgers: 42% en jongeren: 47%). Daarna volgt een groep respondenten die aangeeft 3 tot 4 uur per dag sociale media te gebruiken (ouders/verzorgers: 28% en jongeren 32%). Jongeren geven daarna vaker aan vijf uur of langer op sociale media te zitten (20%, tegenover 13%). Ouders/verzorgers zeggen vaker dan hun kinderen minder dan een uur per dag op sociale media zitten (12%, tegenover 6%).

19

Evaluatie Jeugdbeleid 2023 - Gemeente De Ronde Venen

Deze vraag werd alleen gesteld aan respondenten die hadden aangegeven dat hun kinderen sociale media gebruiken.

Deze vraag werd alleen gesteld aan respondenten die hadden aangegeven sociale media te gebruiken.

Bijna alle ouders/verzorgers zeggen de risico’s van sociale media te kennen (94%). Bijna drie kwart denkt dat hun kinderen deze risico’s kennen (74%) en denken ook dat hun kinderen weten wat ze moeten doen als er op sociale media iets gebeurt wat niet gewenst is (78%). Daarentegen geeft 10% van de respondenten aan dat hun kinderen de risico’s van sociale media níet kennen. Jongeren laten een zelfde beeld zien. 95% denkt de risico’s van sociale media te kennen en duidelijk minder respondenten denken te weten wat ze moeten doen als er iets op sociale media gebeurt wat niet wenselijk is (78%). Nog minder respondenten menen dat hun ouders/verzorgers de risico’s van sociale media kennen (62%). Aan jongeren is vervolgens gevraagd hoe sociale media leuk en veilig gehouden kan worden. Respondenten geven aan dat het reguleren van sociale media een goede manier kan zijn om ongewenst gedrag tegen te gaan. Zo kunnen haatberichten of nepnieuws verwijderd worden als dat wenselijk is. Ook denken respondenten dat de gemeente of scholen hen bescherming kan bieden, bijvoorbeeld door leeftijdsrestricties op te leggen of door het gebruik van mobiele telefoons op scholen te beperken of te verbieden. Tot slot plaatsen enkele respondenten de opmerking dat het veilig houden van sociale media niet kan worden gereguleerd door de gemeente.

20

Evaluatie Jeugdbeleid 2023 - Gemeente De Ronde Venen

Antwoordoptie ‘Weet ik niet / geen mening’: (n=0); (n=0); (n=0).

Antwoordoptie ‘Weet ik niet / geen mening’: (n=0); (n=2); (n=0).

Aan ouders/verzorgers is gevraagd of ze de risico’s van sociale media bespreken met hun kinderen. De ruime meerderheid zegt het ‘soms’ over deze risico’s te hebben (64%) en iets meer dan een derde ‘vaak’ (34%). In 2% van de gevallen geven respondenten aan dat ze nog nooit over de risico’s gesproken hebben.

21

Evaluatie Jeugdbeleid 2023 - Gemeente De Ronde Venen

Hulp Tot slot is aan respondenten gevraagd of ze weten waar ze terecht kunnen met een hulpvraag en of ze weten wat ze kunnen doen wanneer ze zich zorgen maken over anderen. 66% van de jongeren zegt te weten waar ze terecht kunnen met hun hulpvraag. Daarnaast geven ze allemaal aan dat ze bij hun familie en goede vrienden terecht kunnen als ze hulp nodig hebben. Kijkend naar de ouders/ verzorgers geeft 68% aan te weten waar ze terecht kunnen wanneer ze zorgen hebben over de veiligheid van iemands gezinssituatie. 30% heeft zich wel eens zorgen gemaakt over iemand. Van deze groep heeft bijna een kwart (24%) een melding gedaan bij Veilig Thuis/Save. De helft van deze respondenten die een melding hebben gedaan, is ontevreden over de afhandeling daarvan: 50% vindt dat er (helemaal) niet adequaat is gehandeld. 30% is daarentegen wel (helemaal) tevreden over de afhandeling. De respondenten die ontevreden zijn merken op dat er geen of te laat actie is ondernomen na de melding. Ook waren de gesprekken die gevoerd zijn, volgens respondenten, weinig oplossingsgericht.

Antwoordoptie ‘Weet ik niet / geen mening’: (n=2).

22

Evaluatie Jeugdbeleid 2023 - Gemeente De Ronde Venen

23

Evaluatie Jeugdbeleid 2023 - Gemeente De Ronde Venen

Deze vraag werd alleen gesteld aan respondenten die hadden aangegeven zich wel eens zorgen te maken om de veiligheid van iemands gezinssituatie.

Deze vraag werd alleen gesteld aan respondenten die hadden aangegeven dat ze zich gemeld hadden bij Veilig Thuis/Save. Antwoordoptie ‘Dat weet ik niet’: (n=0).

Ouders/verzorgers die zich zorgen hebben gemaakt om de veiligheid van een gezinssituatie, maar hier geen melding van hebben gedaan, hebben hier verschillende redenen voor. De meeste respondenten laten weten dat ze niet wisten dat Veilig Thuis/Save bestond (9%). Daarnaast merken respondenten op te twijfelen of het nodig was (6%); bang te zijn voor de mogelijke negatieve gevolgen van een melding (6%); of geen/weinig vertrouwen te hebben in het feit dat een melding zin heeft (5%). Respondenten geven daarbuiten als reden dat ze zelf een andere instantie hebben ingeschakeld, zoals Stichting Buurtgezinnen, buurtsecretariaat of de politie.

24

Evaluatie Jeugdbeleid 2023 - Gemeente De Ronde Venen

Deze vraag werd alleen gesteld aan respondenten die hadden aangegeven dat ze zich niet gemeld hadden bij Veilig Thuis/Save. Bij de antwoordoptie ‘Anders’ geven respondenten onder andere de volgende toelichting: contact met buurtsecretariaat gehad (1x); contact met de politie gehad (3x); de oplossing ligt bij stichting Buurtgezinnen en niet bij Veilig Thuis/Save (1x); voelde niet de noodzaak om contact met Veilig Thuis op te nemen (1x).

Aan het eind van de vragenlijst is aan ouders/verzorgers gevraagd of het gezin jeugdhulp ontvangt. 7% van de respondenten geeft aan dat dit het geval is. Van deze respondenten laat 70% weten een vast aanspreekpunt (zoals een regievoerder) te hebben voor deze hulp.

Deze vraag werd alleen gesteld aan respondenten die hadden aangegeven jeugdhulp te ontvangen.

25

Evaluatie Jeugdbeleid 2023 - Gemeente De Ronde Venen

Conclusies Dit vragenlijstonderzoek is onderdeel van evaluatie van het jeugdbeleidsplan van de gemeente De Ronde Venen. Centraal stond hierbij de vraag hoe de inwoners van de gemeente tegen de gemeentelijke inspanningen aankijkt aangaande jeugdigen. In dit hoofdstuk geven we de conclusies op basis van het vragenlijstonderzoek. Naast dit vragenlijstonderzoek worden er nog verdiepende gesprekken gevoerd met enkele respondenten. De bevindingen uit de kwalitatieve verdieping worden separaat opgeleverd. In dat separate verslag worden de bevindingen uit de kwalitatieve verdieping ook nog naast de conclusies uit het vragenlijstonderzoek gelegd om eventuele opvallendheden mee te nemen. Over het algemeen zijn de inwoners die mee hebben gedaan aan het vragenlijstonderzoek positief over de thema’s uit het jeugdbeleid van de gemeente De Ronde Venen en over de gemeentelijk inspanningen. Zowel de ouders/verzorgers als de jongeren weten over het algemeen waar ze terecht kunnen met vragen en waar zij de informatie kunnen krijgen die zij nodig hebben. Voor vragen om hulp te krijgen zijn niet alleen instanties als basisjeugdhulp of specialistische jeugdhulp beschikbaar, maar kan het overgrote deel terecht bij het sociaal netwerk dat informeel en nabij is, zoals familie en vrienden.

Volgens ouders/verzorgers doet de gemeente al veel om (aanstaande) ouders/verzorgers te helpen bij de opvoeding en het opgroeien van kinderen. Een centraal punt waar alle informatie over opvoeden en opgroeien beschikbaar is zou de toegankelijkheid van de informatie kunnen vergroten. Op het moment dat iemand hulp nodig heeft of dat iemand zich zorgen maakt over de situatie van een ander, weten de meesten waar ze terecht kunnen. Opvallend uit de resultaten is dat het merendeel van de jongeren die mee hebben gedaan aan het onderzoek zelf niet worden gepest. Een meerderheid is wel getuige geweest dat anderen werden gepest. Het merendeel van de ouders/verzorgers ziet dat dat hun kind (wel eens) wordt gepest. Het verschilt onder de jongeren en ouders/verzorgers wat zij als passende manieren zien hoe de gemeente pesten kan aanpakken. Onder de ouders wordt het meest aangegeven dat de gemeente moet samenwerken met scholen om antipestprogramma’s te implementeren. Volgens de jongeren moet onder meer de veiligheid in de openbare ruimte verbeterd worden door de gemeente. Ook over de maatregelen van de gemeente om het gebruik van alcohol, drugs en roken te verminderen onder jongeren zijn de meningen over passende maatregelen verdeeld onder de jongeren en ouders/verzorgers.

Ouders/verzorgers zijn het meest positief over het opzetten van campagnes, jongeren zien strengere handhaving als een passende maatregel waar de gemeente op kan inzetten. De gemeente kan de woon- en leefomgeving volgens respondenten verbeteren door onder meer passende voorzieningen voor alle leeftijdsgroepen aan te bieden. Meer en ruimere speelplekken voor kinderen en voor de jongeren meer zaken als sportvelden, skatebaan, activiteiten om sporten te stimuleren. Jongeren missen daarnaast passende uitgaansgelegenheden. Een belemmerende factor is de bereikbaarheid van dergelijke voorzieningen. De uitkomsten uit het vragenlijstonderzoek laten zien dat de inwoners die hebben deelgenomen over het algemeen tevreden zijn over de verschillende aspecten die zijn uitgevraagd en die horen bij het opgroeien. Over sommige onderdelen zoals opvoeden is de ervaring dat de gemeente al veel voor doet. Onderwerpen als de woon en leefomgeving en vrije tijd, sport en hobby’s geven concrete aanknopingspunten ter verbetering. In de verdiepende gesprekken kan verder worden doorgevraagd waar men behoefte aan heeft.

26

Hoofdkantoor Groningen Sylviuslaan 5 9728 NS Groningen Postbus 473 9700 AL Groningen Kantoor Utrecht Jaarbeursplein 6 3521 AL Utrecht

Uw contactpersonen Maartje Koops – m.koops@zorgfocuz.nl Anne Merel van Kampen – am.vankampen@zorgfocuz.nl

T. 050 – 82 00 461 contact@zorgfocuz.nl www.zorgfocuz.nl