Bijlage 3 Beantwoording Adviesraad SD op advies Participatiekoers 2025-2030 Hart voor werk
Tekst van het document
POSTADRES
BEZOEKADRES
Postbus 250
T
0297 29 16 16
3640 AG Mijdrecht
F
0297 28 42 81
Croonstadtlaan 111
E
gemeente@derondevenen.nl
3641 AL Mijdrecht
I
www.derondevenen.nl
DATUM
Adviesraad Sociaal Domein Ria Visser Pieter 18 3641NA Mijdrecht
21 januari 2025
UW KENMERK
-
ONS KENMERK
20710
UW BERICHT VAN
30 augustus 2024
CONTACTPERSOON
L. Willems
DOORKIESNUMMER
06 39811170
l.willems@derondevenen.nl
ONDERWERP
Uw advies inzake de Participatiekoers 2024-2027 Hart voor werk
Geachte leden van de Adviesraad Sociaal Domein Op 5 september jl. ontvingen wij uw advies op de Participatiekoers 2024-2027 ‘Hart voor werk’. Hartelijk dank hiervoor. De behandeling van de Participatiekoers 2024-2027 in het college van 17 september 2024 heeft geresulteerd in het aanhouden van het stuk en het verzoek tot het organiseren van een college informeel en een voorbereidende raadsbijeenkomst. Deze sessies hebben geleid tot enige aanpassingen in het stuk, onder meer in de looptijd van de Participatiekoers en het ambitieniveau. De looptijd van de Participatiekoers is gewijzigd in 2025-2030. Hierover bent u op 16 december per e-mail geïnformeerd. In de bijlage treft u de Participatiekoers 2025-2030 Hart voor werk aan. Wij waarderen uw terugkoppeling op het door de gemeente ontwikkelde beleid. Wij hechten er veel waarde aan inzicht te geven in de wijze waarop uw advies is opgevolgd. In deze brief leest u onze reactie. Algemeen In uw advies heeft u een aantal vragen aan het college gesteld en een aantal adviezen gegeven. Daarnaast heeft u ook een aantal aspecten belicht die u juist onderschrijft. Deze laatste nemen wij ter harte, maar benoemen we niet in onze reactie. In onderstaand overzicht leest u de reacties van het college op uw adviezen en vragen.
Vragen Heeft u vragen naar aanleiding van deze brief? Neem dan contact op met Louise Willems van de afdeling Samenleving en Participatie via de contactgegevens zoals bovenaan deze brief weergegeven. Indien gewenst zijn wij bereid onze reactie op uw advies nader toe te lichten tijdens uw eerstvolgende vergadering. Reactie op uw vragen en adviezen Inleiding REGISTRATIENUMMER
20710
o
De Adviesraad onderschrijft de ambitie van de gemeente om het bijstandsvolume in De Ronde Venen zo klein mogelijk te houden middels het streven om elke inwoner naar vermogen te laten participeren. Echter, naar onze mening mag het streven naar een lager bijstandsvolume dan het landelijk gemiddelde niet het uitgangspunt zijn.
Reactie college: In de Participatiekoers staat als doelstelling opgenomen om het bijstandsvolume op hetzelfde niveau te houden en waar mogelijk te verlagen (pag. 8). Het is geen doelstelling om dit lager dan het landelijk gemiddelde te laten zijn. Pagina 7: Tussentijdse bijstelling o
De Adviesraad vindt het positief te lezen dat in 2022 de trend is ingezet dat de klantmanagers de inwoners vaker spreken. De Adviesraad gaat er van uit dat in deze contacten integraal gekeken wordt. Denk aan een mogelijk aanwezige financiële (schulden) situatie.
Reactie college: Met iedere inwoner wordt aan de hand van een brede intake een Plan van Aanpak Re-integratie opgesteld. Tijdens een brede intake wordt uitvraag gedaan naar verschillende leefgebieden en de eventuele problemen die daar spelen. Op deze wijze wordt voorzien in een integraal beeld van de inwoner. Het Plan van Aanpak wordt samen met de betreffende inwoner opgesteld en vóór vaststelling met de inwoner doorgenomen om de inhoud te toetsen. Pagina 8: Doelstellingen bij deze ambitie o We willen dat 65% van de inwoners met een participatiewet uitkering zich de komende 4 jaar verder ontwikkeld en daarbij stijgende stap(pen) op de participatieladder maakt. De Adviesraad hoort graag om hoeveel inwoners met een Participatiewetuitkering dit gaat en wat verstaan wordt onder verder ontwikkeld? Reactie college: In de Participatiekoers is in tabel 10 op pagina 49 (herziene versie figuur 12, pagina 53) terug te vinden wat het aantal inwoners met een bijstandsuitkering is. Op 6 december 2024 waren dit 537 personen. 65% hiervan bedraagt 349 inwoners. Voor 349 inwoners willen we de komende jaren realiseren dat zij een stijgende stap maken op de participatieladder. Dit aantal zal fluctueren al naar gelang het bijstandsvolume daalt of stijgt. Onder verder ontwikkelen verstaan we dat een inwoner stijgt op de participatieladder, dus dichter bij de arbeidsmarkt komt.
Dat kan bijvoorbeeld zijn door het aanvaarden van een werkervaringsplaats: als een inwoner deze succesvol afrondt, kan de inwoner mogelijk de stap naar betaald werk zetten. Dat beweegt de inwoner zich op de participatieladder van trede 4 naar trede 5 of 6. Pagina 11: Doelstellingen bij deze ambitie
REGISTRATIENUMMER
20710 Pagina 2 van 8
o
Met de huidige krapte op de arbeidsmarkt zijn er meer mogelijkheden om mensen aan het werk te krijgen. Daarom willen we werkgevers, de gemeente, het UWV en onze andere sociale partners met elkaar verbinden om inwoners optimaal te ondersteunen
De Adviesraad acht het van groot belang dat de genoemde instanties goed met elkaar samenwerken. Met name met het UWV om zoals gemeente goed te kunnen anticiperen op de overgang van WW naar de Participatiewet. Reactie college: In de actielijn 1 staat als activiteit opgenomen dat we in het kader van het beheersen van de instroom, inwoners die aan het einde van hun WW-periode zitten, actief zullen benaderen met als doel om hen te helpen een baan te vinden voordat de WW-periode afloopt. Hierin is samenwerking met het UWV essentieel. Daarnaast is de samenwerking tussen partijen op het gebied van werk en inkomen ook vastgelegd in de Wet Structuur Uitvoeringsorganisatie Werk en Inkomen (SUWI). De Ronde Venen geeft hier uitvoering aan door deelname aan de Arbeidsmarktregio Groot Amsterdam. o
We stimuleren mensen in de bijstand om mee te blijven doen, bijvoorbeeld door vrijwilligerswerk als tegenprestatie te verrichten.
De Adviesraad ziet liever dat het doen van vrijwilligerswerk niet als tegenprestatie wordt gezien, maar een door de bijstandsontvanger ervaren gevoel van deelname aan de maatschappij. Reactie college: In het coalitieakkoord is opgenomen dat mensen in de bijstand gestimuleerd worden om mee te blijven doen, bijvoorbeeld door het doen van vrijwilligerswerk als tegenprestatie. De tegenprestatie is opgenomen in de Participatiewet in artikel 9, lid 1, onderdeel c. De gemeenteraad is verplicht om hier bij verordening regels over vast te stellen. In De Ronde Venen staat dit opgenomen in artikel 9 van de Reintegratieverordening Participatiewet en vormt daarmee één van de instrumenten waar gebruik van gemaakt kán worden. Het college onderschrijft echter dat deelname aan de maatschappij, in welke vorm dan ook, bijdraagt aan een gevoel van maatschappelijk deelnemen aan de maatschappij.
Pagina 12: Onze focus bestaat uit 3 pijlers: o
Pijler 3. Niet voor iedereen is (betaald) werk mogelijk. We zien binnen de Participatiewet een toenemende groep mensen met complexe problemen en mentale of fysieke gezondheidsklachten. Daar waar werk (nog) niet aan de orde is, blijven we oog houden voor een menswaardig bestaan.
De Adviesraad hoort graag wat de gemeente onder een menswaardig bestaan verstaat en hoe de gemeente dit voor de inwoner met een participatiewetuitkering kan invullen/bepalen. Reactie college:
REGISTRATIENUMMER
20710 Pagina 3 van 8
We hebben de term menswaardig bestaan in de Participatiekoers gewijzigd in ‘het oog hebben voor de menselijke maat’. Hiermee bedoelt het college dat inwoners voor wie betaald werk (voorlopig) niet aan de orde is, wel jaarlijks worden gesproken door de klantmanagers. Doel van deze gesprekken is om de persoonlijke situatie van de inwoner in kaart te brengen. Besproken kan worden wat er mogelijk is om bijvoorbeeld het inkomen aan te vullen aan de hand van minimaregelingen, maar ook om samen mogelijke oplossingen voor problemen in kaart te brengen. Hierbij benut de klantmanager zijn kennis van de sociale kaart en verwijst de inwoner indien nodig naar andere instanties (Voedselbank, schuldhulpverlening, Tympaan-de Baat et cetera). Pagina 14: Participatieladder o
Inwoners uit De Ronde Venen die gebruikmaken van het inkomensdeel van de Participatiewet, worden ingedeeld op de participatieladder. De participatieladder is een door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) ontwikkelde manier om inwoners met een bijstandsuitkering in te delen op een 6-puntenschaal. Deze indeling geeft de mate van arbeidsparticipatie weer.
De Adviesraad vraagt zich af hoe de gemeente kan vaststellen wanneer een inwoner met een participatiewetuitkering in niveau 1 en niveau 2 past. Reactie college: Aan de hand van een brede intake waarbij uitvraag wordt gedaan naar verschillende leefgebieden, ontstaat inzicht in waar de inwoner zich op de participatieladder bevindt. Dit inzicht wordt afgestemd met de inwoner en vastgelegd in het Plan van Aanpak. Ook wordt vastgelegd wat het uiteindelijke doel is voor de inwoner, bijvoorbeeld uitstroom naar betaald werk en worden afspraken vastgelegd hoe dit doel bereikt gaat worden. Pagina 17: Lokale economie en arbeidsmarkt o
Binnen onze eigen gemeente beschikken we over relatief veel werkgelegenheid. In 2023 waren er 6.726 economische vestigingen in De Ronde Venen (Provinciaal arbeidsmarktregister 2023). Deze vestigingen zorgen gezamenlijk voor ruim 18.000 banen.
De Adviesraad mist de werkervaringsplekken bij bijvoorbeeld Kringkoop. Reactie college: Bij de uitvraag van de economische vestigingen zijn alleen aantallen te vinden van betaalde banen. In actielijn 4, vanaf pagina 39 van de Participatiekoers, staan wel een aantal voorbeelden genoemd van organisaties waar de gemeente mee samen werkt als het gaat om het aanbieden van werkervaringsplaatsen. Pagina 18: Ontwikkelingen vanuit het rijk
REGISTRATIENUMMER
20710 Pagina 4 van 8
o
Bij wet wordt geregeld dat er een gezamenlijk plan komt om voortijdig schoolverlaten te voorkomen. Er ontstaat een regietaak voor het Doorstroompunt Utrecht (voorheen Regionaal Meld- en Coördinatiepunt Voortijdig Schoolverlaters-RMC) en de arbeidsmarktregio Groot-Amsterdam. Het gaat daarbij om het begeleiden van jongeren die dreigen voortijdig het onderwijs te verlaten, zodat zij alsnog minimaal een startkwalificatie behalen. Ook jongeren die naar een HBO of WO gaan en door omstandigheden de opleiding niet afmaken, vallen onder deze wet.
De Adviesraad ziet dit plan als een belangrijke tool om vroegtijdig schoolverlaten en mogelijke instroom in de bijstand te voorkomen. Echter daarvoor is een effectieve aanpak en intensieve samenwerking met het Doorstroompunt en de Arbeidsmarktregio noodzakelijk.
Reactie college: Op dit moment is er samenwerking op het gebied van voortijdig schoolverlaters met het Regionaal Bureau Leerplicht Utrecht Noordwest. Daarnaast is er samenwerking met de arbeidsmarktregio Groot-Amsterdam op het gebied van het voorkomen van jeugdwerkloosheid. De nieuwe wet van school naar duurzaam werk beoogt om de samenwerking tussen de verschillende partijen te intensiveren en te verbeteren zodat meer jongeren een startkwalificatie halen, hun opleiding afronden en/of duurzaam uitstromen naar werk. Daarbij gaat het om de samenwerking tussen onderwijs, gemeenten, arbeidsmarktregio en Doorstroompunten. Pagina 19: Participatie in Balans o
Het kabinet wil in de dienstverlening aan mensen met een bijstandsuitkering meer uitgaan van vertrouwen. Ook moet de uitvoering voor gemeenten gemakkelijker worden en mogen professionals meer rekening houden met wat er speelt in iemands leven. Dat staat in het wetsvoorstel Participatiewet in balans. Daarnaast stelt dit wetsvoorstel een bijverdienregeling voor, waardoor de stap van uitkering naar werk aantrekkelijker wordt.
De Adviesraad ziet graag dat er integraal gewerkt wordt binnen de vakafdelingen van het sociaal domein van de gemeente en met de samenwerkingspartners. Alleen uitgaan van voorkomen van instroom en streven naar uitstroom is niet genoeg. Resultaat is pas te behalen als men rekening houdt wat er speelt in iemands leven. Een open gesprek met tussen de klantmanager en de inwoner is dan ook cruciaal.
Reactie college: Een integrale werkwijze tussen de vakafdelingen van het sociaal domein binnen de gemeente én met de samenwerkingspartners wordt onderschreven door het college. In de Participatiekoers wordt het belang van samenwerking dan ook meerdere malen benoemd. Pagina 25 Tijdens de intake is het gesprek over werk leidend
REGISTRATIENUMMER
20710 Pagina 5 van 8
o
Voor elke inwoner die een uitkering ontvangt, stellen we de begintrede op de participatieladder vast. We bespreken ook wat de verwachte eindtrede op de participatieladder is en welke stappen de inwoner onderneemt om daar te komen. Deze afspraken leggen we vast in het plan van aanpak. We verwachten dat de inwoner de gemaakte afspraken nakomt.
De Adviesraad benadrukt dat het een open gesprek moet zijn wanneer met de inwoner die een uitkering ontvangt de trede op de participatieladder wordt besproken. Tevens dat de inwoner dit begrijpt en instemt met de begintrede en eindtrede en de ‘weg’ ernaartoe. Dit geldt ook voor het bespreken/toelichten van de rechten en plichten die aan het ontvangen van een uitkering verbonden zijn. Reactie college: Tijdens de intake wordt er samen met de inwoner een Plan van Aanpak opgesteld. De basis hiervoor vormt een brede intake waarin uitvraag plaats vindt naar verschillende leefgebieden en de eventuele problemen die hierin spelen. De rechten en plichten worden tijdens de intake ook besproken en in de vorm van een boekje als naslagwerk meegegeven. Een inwoner mag ook iemand meenemen tijdens de gesprekken. Als het gaat om een inwoner die de Nederlandse taal onvoldoende machtig is, kan er altijd gebruik worden gemaakt van de tolkentelefoon. Pagina 26: Inzetten op duurzaam werk en nazorg o
De Adviesraad leest dat er veel mogelijkheden zijn die de inwoner begeleiden op weg naar (betaald/vrijwilligers) werk.
De Adviesraad wil benadrukken dat dit om een respectvolle en intensieve begeleiding van de inwoner vraagt. Reactie college: Uit het recente Rekenkameronderzoek naar duurzame uitstroom uit de bijstand (2024) blijkt dat bijstandsgerechtigden de dienstverlening van de gemeente waarderen. Zij ervaren de ondersteuning van de gemeente als overwegend doeltreffend en geven daarbij aan dat deze recent is verbeterd. Het college is uiteraard blij met deze waardering en wil dit graag voortzetten. Pagina 45 (nu pagina 53): Uitkeringsgerechtigden naar leefvorm o
De Adviesraad mist in figuur 13 de doelgroep ongehuwd met kinderen/alleenstaande ouders.
Reactie college: Vanuit het gemeentelijke informatiesysteemzijn deze gegevens helaas niet oproepbaar. In de Participatiekoers nemen we op basis van uw vraag een tabel op vanuit de Divosa Benchmark (figuur 13, pagina 53). Daarin is terug te zien dat De Ronde Venen een relatief groot aandeel alleenstaande ouders in het uitkeringsbestand heeft.
REGISTRATIENUMMER
20710 Pagina 6 van 8
Pagina 54 (nu pagina 59) Actielijn 1: Beheersen instroom en verhogen duurzame uitstroom o
Bij actielijn 1 onder C staat: B. Tijdens de intake is het gesprek over werk leidend.
De Adviesraad zou hier graag zien: Tijdens de intake zijn de mogelijkheden naar werk leidend. Reactie college: Deze wijziging is overgenomen in de Participatiekoers. Pagina 55 (nu pagina 60): Actielijn 4: Zorgen voor meer passend werk/We richten ons daarbij op: o
De Adviesraad mist in deze opsomming de mogelijkheden van werkervaringsplekken bij Kringkoop.
Reactie college: Met de Kringkoop is in 2023 een Dienstverleningsovereenkomst afgesloten voor een periode van 6 jaar. Deze voorziet in de inkoop van verschillende trajecten bij de Kringkoop, waaronder die van werkervaringsplaatsen. Bij Kansis moet de inkoop nog worden vastgelegd in overeenkomsten, vandaar dat deze als specifiek actiepunt benoemd staat in de Participatiekoers 2024-2027. In actielijn 4 van de Participatiekoers staan wel een aantal voorbeelden genoemd van organisaties waar we mee samen werken als het gaat om het aanbieden van werkervaringsplaatsen, waaronder de Kringkoop. o
De doorontwikkeling van Social Return On Investment (SROI) waardoor er een groter rendement gerealiseerd wordt. We opteren voor 20% groei in de komende 4 (huidige Participatiekoers 6 jaar) jaar.
De Adviesraad mist de doelstelling van de gemeente om (zelf) aan SROI te voldoen. Reactie college: SROI is een instrument dat door gemeenten gehanteerd kan worden op het moment dat zij een inkoopopdracht uitzetten bij een externe partij. In de inkoopvoorwaarden wordt SROI opgenomen. De opdrachtnemer is, bij gunning, verplicht om te voldoen aan de gestelde SROI-verplichtingen. De SROI-verplichting wordt dus door de gemeente in de inkoopvoorwaarden opgenomen en de opdrachtnemer moet vervolgens voldoen aan deze verplichting. De gemeente ziet hierop toe en maakt afspraken met de opdrachtnemen over de verzilvering van de SROI-verplichting.
Dat kan zijn door het aannemen van iemand die in de bijstand zit, maar ook door het aanbieden van een scholingstraject aan iemand die onder de Participatiewet valt of zelfs het aanleggen van een kunstgras speelveldje voor kinderen in de wijk.
REGISTRATIENUMMER
20710 Pagina 7 van 8
Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van de gemeente De Ronde Venen,
Marco Vonk
Maarten Divendal
secretaris
burgemeester
Bijlage: 1. Participatiekoers 2025-2030 Hart voor werk
REGISTRATIENUMMER
20710 Pagina 8 van 8