Bijlage 2. Rapportage Energiebesparen Veenweidebad Sustendo

Energiebesparen Veenweidebad – Mijdrecht Gemeente De Ronde Venen

Opgesteld door Sustendo BV (voorheen Fit Our Future) 22 mei 2024

Inhoud Management samenvatting ................................................................................. 3 H1. Inleiding ......................................................................................................... 3 H2. Onderzoeksaanpak ....................................................................................... 4 H3. Huidig energiegebruik ................................................................................... 5 H4. Onderzochte maatregelen ............................................................................. 8 4.1 Doorgerekende maatregelen ....................................................................................................................... 8 4.2 Niet doorgerekende maatregelen ..............................................................................................................11

H5. Businesscases ............................................................................................. 14 H6. Conclusies en advies .................................................................................... 17 Bijlage 1 – Overige maatregelen ......................................................................... 18 Bijlage 2 - Solarcarport rapport Veenweide ...................................................... 20

2

| Verduurzaming Veenweidebad

Management samenvatting Het zwembad Veenweidebad in Mijdrecht is geopend in 2010 en wordt sindsdien ge-exploiteerd door Optisport. Het contract loopt nog tot medio 2030. Het jaarlijkse energiegebruik lag alle jaren tussen de 9.600 GJ en 11.400 GJ. Door de stijgende energietarieven leidt dit energiegebruik tot een kostenpost van ruim € 414.300 in 2022. Energie besparen of zelf energie opwekken dient daarmee twee doelen: CO2 uitstoot verminderen en kosten verlagen. Er zijn vier energiebesparings-onderzoeken uitgevoerd tussen 2019 en 2023 en eind 2021 is een DMJOP opgesteld. Een deel van de geadviseerde maatregelen zijn in 2023 uitgevoerd, dit zal leiden tot een energiebesparing van 19% Sustendo en BBP advies hebben op basis van de eerdere onderzoeken en eigen analyse een integraal plan opgesteld voor de verduurzaming van het zwembad. De maatregelen die rendabel zijn binnen 6 jaar, vragen een investering van € 541.800 en leiden tot een besparing van 356.600 kWh, 18.900 m3 en € 70.700. Enkelvoudige terugverdientijd van dit scenario is 7,7 jaar. De maatregelen om aardgasvrij te worden zijn nu niet haalbaar, omdat er dan te hoge piekvermogens gevraagd worden aan Stedin, dit wordt in verband met netcongestie niet toegestaan.

Deze maatregelen vragen een investering van € 745.500 en leiden tot een besparing van 183.300 m3 , een toename van 447.400 kWh en een besparing van € 116.000 Alle bedragen in dit rapport zijn exclusief BTW.

H1. Inleiding Gemeente De Ronde Venen wenst inzicht te krijgen in de mogelijkheden om het zwembad verder te verduurzamen met als doel kosten besparen en CO2 besparen. De diverse mogelijkheden moeten worden onderbouwd met informatie over de te behalen energiebesparing, de benodigde investering en de terugverdientijd. Dit rapport is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met BBP Advies. In dit document vindt u als eerste een beschrijving van de onderzoeksaanpak. Het volgende hoofdstuk gaat in op het energiegebruik en daarna volgt een beknopte beschrijving van alle maatregelen. Niet alle maatregelen zijn doorgerekend, we lichten toe waarom dat niet is gedaan. In hoofdstuk 5 vindt u de businesscases van de verschillende maatregelen. In hoofdstuk 6 de conclusies en advies. Bijlage 1 gaat in op de mogelijkheden van energie opslag en energiesturing, plus er worden andere maatregelen beschreven, die niet direct bijdragen aan een lager energiegebruik maar wellicht toch interessant zijn voor het zwembad. In bijlage 2 het rapport over een Solar Carport op de parkeerplaats.

3

| Verduurzaming Veenweidebad

H2. Onderzoeksaanpak Analyse energiegebruik We ontvingen de rapportage van Optisport over het energiegebruik sinds 2011 en de kwartier verbruiksgegevens over het jaar 2022. Deze zijn geanalyseerd en de inzichten zijn meegenomen bij het de niëren van zinvolle verduurzamingsmaatregelen. Beoordelen eerdere onderzoeken In de periode 2019-2023 zijn diverse onderzoeken uitgevoerd om de energiebesparende maatregelen te identi ceren: Visietech: buitenverlichting en warmtepomp voor het douchewater; ODRU: warmtepomp voor douchewater, energiebeheer en registratie systeem, isoleren zwembassinwanden, warmteterugwinning spoelwater, diverse kleinere erkende maatregelenlijst acties; ATO Energysaving: lters, meetwand, pompen; Sprinx: Concrete adviezen m.b.t. instellingen en beheer van installaties BBN: NEN2767 keuring en Duurzaam meerjaren onderhouds planning De adviezen van bovenstaande partijen zijn meegenomen in dit rapport, voor zover deze haalbaar -

worden geacht. Opstellen en doorrekenen van maatregelen Er is een schouw op locatie uitgevoerd, de installatietekeningen zijn bestudeerd en op basis daarvan zijn maatregelen geïdenti ceerd en doorgerekend.

4

| Verduurzaming Veenweidebad

H3. Huidig energiegebruik Elektriciteit In 2022 was het elektriciteitsgebruik 831.000 kWh. De energie werd voornamelijk gebruik

Elektra totaal (kWh) 1.000.000

ten behoeve van:

900.000

Verlichting Pompen Ventilatie In de gra ek hier rechts zijn duidelijk de

800.000

coronajaren 2020 en 2021 terug te zien.

500.000

700.000 600.000

Gas In 2022 was het gasgebruik 244.000 m3. Deze energie werd gebruikt ten behoeve van

Gas totaal (m3) 250.000

Ruimteverwarming Verwarming zwembadwater Verwarming tapwater Ook hier zijn de coronajaren goed terug te

230.000

zien. Opvallend is dat het gasgebruik

150.000

210.000 190.000 170.000

geleidelijk toeneemt in de loop der jaren.

Het energiegebruik is hoog voor een zwembad. Hiernaast is te zien dat het verbruik 881 kWh/m2 is. Hierbij is aardgas omgerekend naar kWh. Een gemiddeld zwembad van vergelijkbare omvang heeft een energiegebruik van 765 kWh/m2. Om te voldoen aan de Paris Proof doelen, zal het energieverbruik moeten zakken naar 210 kWh/m2

5

| Verduurzaming Veenweidebad

Analyse energiegebruik

Het minimaal gevraagde vermogen voor elektriciteit 35 kW. Dat betekent dat zonder open te gaan, het verbruik van het zwembad altijd al 34kWx24uurx365 dagen = 298.000 kWh is. Dit verbruik wordt veroorzaakt door de pompen en in mindere mate door de luchtbehandeling. Wanneer deze zogenoemde basislast kan worden verlaagd, is er direct een mooie besparing haalbaar.

De klokregeling in het gebouwbeheersysteem staat goed ingeregeld. Hierboven als voorbeeld een week in november. Donkerbruin zijn de openingsuren, rood is het verbruik per kwartier. Het is duidelijk te zien dat het elektriciteitsgebruik pas toeneemt wanneer het zwembad geopend is. Alleen in de weekends zakt het elektriciteitsgebruik niet maximaal in bij de tussentijdse sluiting.

6

| Verduurzaming Veenweidebad

In de warme maanden juni-augustus is het gasgebruik 12.500 tot 15.000 m3 per maand. Deze energie wordt voornamelijk besteed aan het opwarmen van vers zwembadwater (suppletie). Beschikbare transportcapaciteit voor levering Uit de laatste factuur van Stedin bleek dat het zwembad momenteel een gecontracteerde transportcapaciteit voor levering heeft van 207 kW en voor teruglevering van 0 kW. De daadwerkelijke piek voor levering ligt tussen de 170 en 190 kW (zie gra ek hieronder). Er is dus nog relatief beperkte capaciteit beschikbaar voor extra elektriciteitsvraag, bijvoorbeeld als gevolg van elektri catie van de verwarming. Dit betekent dat voor alle onderzochte maatregelen steeds kritisch moet worden beoordeeld of de extra elektriciteits piekvraag van die maatregel wel past in het gebruikspatroon van het zwembad.

Kosten De kosten voor elektriciteit in 2022 waren € 167.200, dat is een gemiddeld tarief van € 0,20 per kWh. De kosten voor gas in 2022 waren € 249.100, dat is een gemiddeld tarief van € 1,01 per m3. De totale kosten van energie waren in 2022 dus € 414.300 (excl BTW) Reeds bespaard In 2023 zijn diverse maatregelen doorgevoerd, deze zijn beschreven in bijlage 2. Dit zal leiden tot een jaarlijkse energiebesparing van 17% gas (m3) en 23% elektriciteit (kWh). Omgerekend in energie besparen deze maatregelen 2.000 GJ, ofwel 19% van de energie die in 2022 werd gebruikt.

7

| Verduurzaming Veenweidebad

H4. Onderzochte maatregelen Maatregelen reeds uitgevoerd in 2023 A. B. C. D. E. F.

AFM lter Pompen meetwand Aanpassen TSA LED binnenverlichting Hoogtemperatuur warmtepomp voor douchewater Verlagen aanvoertemperatuur verwarming

Maatregelen onderzocht en doorgerekend: G. H. I. J. K.

Onafhankelijke energiemonitoring en sturing Solar carport op het parkeerterrein Vloeibare afdekking recreatiebad Daglichtregeling en aanwezigheidsdetectie Nieuw verwarmingsconcept

Maatregelen onderzocht en niet doorgerekend: -

Isolatie van de gebouwschil; Lichtkoepels beter isoleren Warmte terugwinning lterkelder Zonnewarmte Vervangen ventilatoren luchtbehandelingskast Isoleren zwembadwand Zwembadafdekking Overnemen zonnepanelen van de energiecoöperatie Aansluiten op warmtenet Duurzaam gebruik

In dit rapport zijn de maatregelen geclusterd in 3 groepen: -

Reeds uitgevoerd in 2023 Maatregel A tot en met F Midden – uit te voeren binnen huidige exploitatie periode Maatregel G tot en met I Lang – uit te voeren op middellange termijn, zodra er vanuit de netbeheerder meer transportcapaciteit beschikbaar is voor de benodigde piekvraag naar elektriciteit. Maatregel J tot en met K

4.1 Doorgerekende maatregelen In de rapportage van BBP advies zijn alle onderstaande maatregelen in detail uitgewerkt, in dit rapport vind u een samenvatting. Per maatregel een korte beschrijving, de investering, de (energie)besparing en het e ect op de piekvraag elektriciteit. Dit e ect op de piekvraag is van belang, om goed scherp te krijgen welke maatregelen teveel extra vermogen vragen, waardoor er meer stroom van het net wordt gevraagd dan de gecontracteerde piek. (207 kW)

8

| Verduurzaming Veenweidebad

G. Energiebeheersysteem Pas een automatisch energieregistratie- en bewakingssysteem (EBS) met rapportagefunctie toe, waarbij gas- en warmte- (per uur) en elektragebruik (per kwartier) van het gebouw wordt geregistreerd. Voor het beheren van het gas-, elektriciteits- en warmtegebruik is een automatisch energieregistratie- en bewakingssysteem (EBS) met rapportagefunctie (voor inzicht in het energiegebruik per uur, dag, maand en jaar) een belangrijk middel. Door de geregistreerde data minimaal halfjaarlijks te controleren en instellingen zo nodig aan te passen, kan hiermee een optimale energiezuinige in- en afstelling van klimaatinstallaties worden geborgd. In de investering is ook een reservering opgenomen voor extra tussenmeters en waar nodig aanpassen van instellingen en regelingen Investering: € 40.000 Besparing: 5% van het energiegebruik 12.200 m3 gas en 41.600 kWh elektriciteit = € 9.700 (netto) E ect op piekvraag: geen

H. Solarcarport Zelf duurzame elektriciteit opwekken en zoveel mogelijk direct benutten in het zwembad Het plaatsen van een installatie met 790 panelen. 86% van de opgewekte elektriciteit kan direct in het gebouw gebruikt worden. Aangezien voorlopig geen teruglevering aan het net mogelijk is, wordt 14 % van de elektriciteit “weggegooid”. Indien gewenst, kan de levering van elektriciteit omgeleid worden naar het nieuw te bouwen gemeentehuis. Omdat het veengrond betreft kan de fundering een uitdaging zijn. In de meeste gevallen wordt er gekozen voor een fundering met boorpalen met een diepte van 2 meter. Dit is afhankelijk van de diepte van een harde laag. Deze zou ook dieper kunnen liggen dan 2 meter. Mocht de vaste laag ver weg zijn, wordt er beton toegepast als fundering. In dit geval gaan we uit van boorpalen van 2 meter diep. De Solar Parking kan uitgevoerd worden in een houten varianten en in een stalen variant. Hout is normaliter duurder. Investering: € 498.300 Er is een subsidie van provincie Utrecht beschikbaar ter grootte van € 51.500. Het is nu nog niet bekend of deze beschikbaar is ten tijde van realisatie van de carport, dus de subsidie is in de berekeningen niet meegenomen. Besparing: 315.000 kWh elektriciteit = € 54.600 (netto) E ect op piekvraag: beperkt

9

| Verduurzaming Veenweidebad

Veel momenten met piekvraag zullen wegvallen, omdat er vanuit de solar carport wordt voorzien in de elektriciteit. Echter op het moment dat de zon niet schijnt, blijft de huidige piekvraag bestaan.

I. Vloeibare afdekking recreatiebad Afsluiten van het wateroppervlakte met een natuurlijke olie De olie legt een laag van 1 molecuul op het water. Hiermee wordt uitstraling van warmte beperkt. Nog belangrijker: er verdampt veel minder water. Verdampen kost veel energie en onttrekt daarmee veel warmte aan het water, plus de extra luchtvochtigheid moet geventileerd worden. Minder verdamping leidt dus tot energiebesparing. Investering: € 3.500 Besparing: 6.700 m3 = € 5.900 (netto) E ect op piekvraag: geen

J. Nieuw laagtemperatuur verwarmingsconcept Warmteterugwinning, laagtemperatuurverwarming en warmtepompen Via de afvoer van ventilatielucht en via het spoelwater gaat er veel warmte verloren. Door te investeren in warmteterugwinning, wordt deze energie behouden voor het zwembad. Met warmtepompen kan deze beschikbare warmte heel e

ciënt omgezet worden naar

zwembadverwarming of ruimteverwarming. Investering: € 745.500 Besparing: 183.000 m3 gas en extra verbruik van 450.000 kWh elektriciteit = € 115.900 E ect op piekvraag: groot Er wordt tot aan 197 kW extra vermogen gevraagd. Dit past niet binnen de huidige overeenkomst met Stedin.

K. Daglichtregeling en aanwezigheidsmelders Pas een regeling toe op de verlichting, zodat deze buiten gebruikstijden niet onnodig brandt. Alle verlichting is in het zwembad vervangen voor LED armaturen. Het betreft nu vooral het toepassen van aanwezigheidsmelders om onnodig lang laten branden van de verlichting te voorkomen. Investering: € 3.750 Besparing: 3.000 kWh elektriciteit = € 600 E ect op piekvraag: geen Het geschakelde vermogen van de verlichting is laag, dus een deel uitzetten heeft weinig invloed op de piekvraag.

10 | Verduurzaming Veenweidebad

4.2 Niet doorgerekende maatregelen Isolatie gebouwschil Hoe beter de isolatiewaarde van de buitenkant van een gebouw (de gebouwschil) hoe minder energie er verloren gaat. In de winter wordt de warmte beter vastgehouden en in de zomer wordt de warmte beter buiten gehouden. Het zwembad is gebouwd volgens het bouwbesluit dat voor 2010 geldig was. De toen geldende eisen hebben ervoor gezorgd dat het zwembad voldoende geïsoleerd is. Inmiddels gelden er veel strengere eisen voor nieuwbouw. Er zijn dus mogelijkheden om de muren, ramen, vloeren en daken van het gebouw nog veel beter te isoleren. Dit zijn zeer ingrijpende verbouwingen. De bouwkosten hiervan zijn dermate hoog, dat de terugverdientijd van de bouw al snel richting de 30 jaar gaat. En dan hebben we de “kosten” van enkele maanden zwembadsluiting nog niet meegerekend. Daarom hebben we in ons onderzoek geen berekening gemaakt van de investering en de energiebesparing van isolatie van de gebouwschil. Vervangen lichtkoepels De lichtkoepels zijn slechts geïsoleerd en verliezen relatief veel warmte. Door deze te vervangen voor nieuwere exemplaren en gelijk voor extra isolatie te zorgen, zal er warmteverlies voorkomen worden. Deze staan voor 2026 op de planning. De hoeveelheid te besparen energie is niet goed te berekenen. Daarom is deze niet doorgerekend.

Warmteterugwinning lterkelder De ventilatie van de lterkelder wordt thans uitgevoerd met een axiaal afzuigventilator en de toevoer van de lucht lijkt alleen door deurroosters dus rechtstreeks van buiten te worden aangezogen. Het is mogelijk hier een WTW unit voor te gebruiken echter de warmtewinst is dusdanig laag en de investering dusdanig hoog dat wij dit op dit moment niet zinvol achten. Een tweede reden is dat temperatuurverlaging in de lterkelder een negatief e ect hebben op de warmteafgifte van de badwanden naar de omgeving. Hoe meer temperatuurverschil hoe meer warmte er wordt verloren. Zonnewarmte Er is ruimte op het dak om zonnecollectoren te plaatsen. In zonnige perioden kan hiermee zeer hoge temperatuur warmte opgewekt worden. Belangrijk is om deze onregelmatig beschikbare warmte e

ciënt te kunnen benutten.

-

Er is al een hoog temperatuur lucht-water warmtepomp geplaatst, deze kan de met zonnecollectoren opgewekte warmte niet verwerken.

-

In het laagtemperatuur verwarmingsconcept (zie pagina 10) past niet het invoeden van zeer hoge temperaturen op onregelmatige momenten.

Conclusie: geen goede maatregel voor het zwembad. Vervangen ventilatoren van luchtbehandelingskast Hoe e

ciënter de ventilatoren, hoe minder energiegebruik. Er is gesproken met de leverancier van

de luchtbehandelingskast. Zij geven aan dat de ombouw zeer omvattend is en het ziet ernaar uit dat dit niet is terug te verdienen.

11

| Verduurzaming Veenweidebad

Isoleren zwembadwand Deze maatregel is aangegeven door de ODRU. Het gaat hier om warmte die de zwembassins door de betonnen wanden heen verliezen naar de technische ruimte er omheen. Dit treedt alleen op wanneer er een groot temperatuur verschil is tussen het water in het zwembassin en de temperatuur van de ruimte er omheen. Omdat er ook veel geïsoleerde dikke buizen met warm water door de technische ruimte lopen en de vele aanwezige pompen warmte produceren, is de temperatuur in de ruimte gelijk of zelfs hoger aan die van het zwembadwater. Er vindt dus geen warmteverlies plaats vanuit het zwembassin en extra isolatie aanbrengen is niet zinvol. Afdekken zwembad buiten gebruikstijden (lamellen of folie) De rechthoekige baden, wedstrijdbad en doelgroepenbad, zijn respectievelijk deels en geheel voorzien van een beweegbare bodem. Het toepassen van afdekdekens heeft voor deze baden geen zin daar de beweegbare bodems, buiten bedrijfsuren, in de bovenste stand gezet kunnen worden zodat waterverlies a.g.v. verdamping wordt voorkomen. Een binnenzwembad met een andere vorm van mechanische afdekking uitvoeren wordt bijna nooit overwogen. Dit heeft te maken met het feit dat in de exploitatie de medewerkers na sluiting van het zwembad nog tijd moeten reserveren om het zwembad af te dekken.

Het afdekken vindt geheel mechanisch plaats, maar mag om veiligheidsredenen nooit zonder toezicht gebeuren. Een mechanische afdekking brengt ook een bouwkundige impact op de bodem of wand van het zwembad met zich mee. Door de investeringen in combinatie met de exploitatiekosten is mechanische afdekking voor het binnenbad nooit rendabel en daarom niet doorgerekend. Overnemen zonnepanelen van de energiecoöperatie Op een deel van het dak liggen reeds zonnepanelen. De opgewekte elektriciteit wordt via een separate netaansluiting rechtstreeks naar het elektriciteitsnet geleverd. Een optie is om deze elektriciteit te gaan leveren aan het zwembad. De zonnepanelen zijn via de “postcoderoosregeling” gerealiseerd. De leden van de energiecoöperatie krijgen een goede opbrengst per kWh gegarandeerd via deze subsidieregeling. De energiecoöperatie is bereid om de zonnepanelen over te dragen aan de gemeente / het zwembad. Via een faire berekening komt de afkoopsom echter zodanig hoog uit, dat hierdoor de kosten per kWh voor het zwembad zullen stijgen. Aansluiten op warmtenet voor alle warmte Er zijn onderzoeken om de warmte uit de rioolwaterzuiveringsinstallatie te gaan gebruiken voor een warmtenet. Op dit moment is er nog geen uitvoeringsplanning beschikbaar. Het is verstandig om hierover in gesprek te blijven.

Immers als het zwembad aansluit op het warmtenet, heeft De algemene ervaring is dat aansluiten op een warmtenet niet tot lagere energiekosten zal leiden. (algemene ervaring hoeft niet zo te zijn in gemeente De Ronde Venen!) Dit heeft met name te maken met het niet-meer-dan-anders principe. Dit is een wettelijke regeling die bepaalt dat aangeslotenen op een warmtenet niet meer mogen betalen dat ze betaald zouden hebben als ze een gas aansluiting hebben. Dit is bedoeld om de aangeslotenen te beschermen, want na aansluiting op een warmtenet heb je als bedrijf of particulier geen alternatief meer en ben je kwetsbaar voor te hoge tarieven. Een nadelig e ect is dat bij de huidige hoge gasprijzen de tarieven voor energie van een warmtenet ook hoog liggen en dus geen besparing opleveren ten opzichte van aardgas.

12 | Verduurzaming Veenweidebad

Duurzaam gebruik door Optisport -

-

Energiebewustwording door personeel in de vorm van uitleg aan het personeel waarbij de noodzaak van bijvoorbeeld op tijd verlichting uit, deuren sluiten (met name de zwemzalen en kleedruimten), aantal koelkasten en diepvriezer beperken en van een hoog label alsmede consequent blijven observeren waar mogelijkheden zijn. Consequent de tube van de glijbaan afsluiten zowel boven als onder, kan ook met speciale opblaas oplossingen. Deuren sluiten tussen ruimten met grote temperatuurverschillen, eventueel deurdrangers plaatsen. (Zwemzalen/kleedruimten/ tness/spinning/aerobics ed.)

13 | Verduurzaming Veenweidebad

H5. Businesscases 5.1 Uitgangspunten Energietarieven De businesscases worden sterk beïnvloed door het tarief per bespaarde kWh of m3. We zien dat bij bedrijven en instellingen de huidige tarieven heel sterk uiteenlopen. Optisport heeft bij het Veenweidebad een energiecontract met dynamische tarieven. Dit betekent dat momenteel door Optisport lagere prijzen betaald worden dan een vaste energiecontract. Bij sterk stijgende energieprijzen betaalt Optisport veel hogere prijzen, zoals ook te zien was in 2022 en begin 2023. Voor een betrouwbare berekening van de besparing en terugverdientijd, is het onverstandig om blind uit te gaan van de huidige tarieven. We hebben als referentie de tarieven vergeleken met een onderzoek van TNO van begin 2023: TNO 2023 M10495 All-in tarieven (excl BTW)

TNO inschatting

Gas tarief onder 170.000 m3

1,12

Gas tarief boven 170.000 m3

0,83

Elektriciteit

0,21

Aangezien bovenstaande tarieven dicht bij de Optisport tarieven van 2023 liggen, hebben we voor de herkenbaarheid de Optisport werkelijk betaalde tarieven als uitgangspunt voor de besparingsberekeningen genomen. Meerjaren onderhoudsplan Wanneer een installatie of gebouwdeel aan vervanging toe is, wordt de vervangingsinvestering gedragen vanuit de normale exploitatie en reserveringen. Wat er gereserveerd zou moeten worden is terug te vinden in een MeerJarenOnderhoudsPlan (MJOP). Voor het Veenweidebad is dit in 2021 opgesteld, dit is nog niet vastgesteld door het college / de gemeenteraad. Prijspeil 2023 De investeringen zijn gebaseerd op prijspeil 2023 en hebben alleen betrekking op de kosten van de realisatie van de maatregelen. Proceskosten zoals aanbestedingsproces, vergunningaanvraag, technisch ontwerp (voor zover noodzakelijk) zijn hier niet in opgenomen. Terugverdientijd We hebben gerekend met enkelvoudige terugverdientijd. Dit betekent dat de besparingen niet jaarlijks groter worden door inflatie, ook rekenen we niet met kosten van nanciering van de maatregelen.

14 | Verduurzaming Veenweidebad

Extra kosten na maatregelen Sommige maatregelen leiden na realisatie tot hogere exploitatiekosten. Bijvoorbeeld een warmtepomp heeft meer onderhoud nodig dan een standaard CV-ketel. Deze extra kosten zijn niet meegenomen in de businesscases. Uitzondering hierop (kosten wel meegenomen in businesscases): solarcarport, energiebeheer systeem en vloeibare zwembadafdekking.

5.2 Businesscases per fase In onderstaande tabel zijn de totalen per fase opgenomen. In 2022 was het gasgebruik 247.600 m3 en elektriciteit verbruik 831.000 kWh. Totaal is dat 10.713 GJ (Giga Joule) en de kosten tegen TNO tarieven waren € 416.300 per jaar. De besparingen in fase Reeds uitgevoerd (reeds uitgevoerd in 2023) waren in totaal 41.800 m3, 189.000 kWh. De jaarlijkse besparing is €79.700 en de investering was € 247.100. De totale besparing in GJ was 2.004, dat is 19% van het energiegebruik in 2022, waarmee er 81% van het energiegebruik overblijft. De besparingen in fase Middel worden in totaal 19.200 m3, 356.600 kWh bespaard. De jaarlijkse besparing is €70.700 (€ 90.700 -/- € 20.000) en de investering is € 541.800. De totale besparing in GJ is 1.892, dat is 17% van het energiegebruik in 2022, waarmee er 64% van het energiegebruik overblijft. De besparingen in fase Lang wordt 186.600 m3 bespaard en er is extra elektriciteit benodigd ter grootte van 455.500 kWh. De jaarlijkse besparing is €116.000 en de investering is € 749.300. De totale besparing in GJ is 4.253, dat is 39% van het energiegebruik in 2022, waarmee er 25% van het energiegebruik overblijft. gas

elektra

Verbruik 2022 (TNO tarieven)

247.600

831.000

€

416.300

Besparing - Reeds uitgevoerd

-41.800 -17% 205.800

-189.000 -23% 642.000

€

-79.700

€

336.300

-19.240 -8% 186.560

-356.550 -38% -29.550

€

90.700

€

182.500

-186.560 -75% -

455.545 55% 425.995

Nieuw verbruik (2024, TNO tarieven)

Besparing - Middel Nieuw verbruik (Middel)

Besparing - Lang Nieuw verbruik (Lang)

in Euro's

116.000 €

85.200

In de volgende paragrafen staan de maatregelen per fase.

15 | Verduurzaming Veenweidebad

extra kosten

investering TVT (jaar)

GJ 10.827

€

€ 20.000

€

€

247.100

541.814

749.250

-3,1

7,7

6,5

-2.003

19%

8.824

81%

-1.892

17%

6.931

64%

-4.253

39%

2.678

25%

5.3 Businesscase maatregelen fase Reeds uitgevoerd Deze maatregelen zijn in de loop van 2023 gerealiseerd.

Verbruik 2022 (TNO tarieven) Reeds uitgevoerd A. AFM filter B. pompen meetwand C. aanpassen TSA D. LED binnenverlichting E. HT WP voor douchewater F. verlagen aanvoertemperatuur Besparing - Reeds uitgevoerd Nieuw verbruik (2024, TNO tarieven)

gas

elektra

247.600

831.000

€

416.300

10.827

-21.000

-25.000 -25.000 -18.000 -146.000 25.000

€ € € € € € €

-26.200 -5.000 -3.600 -28.900 -6.000 -10.000 -79.700

-755 -90 -65 -526 -255 -313 -2.003

19%

€

336.300

8.824

81%

-10.900 -9.900 -41.800 -17% 205.800

-189.000 -23% 642.000

in Euro's

extra kosten

investering TVT (jaar)

€

103.500

-3,0

€

120.000

-4,2

€

23.600

-1,5

€

247.100

-3,1

GJ

De energiebesparing die deze maatregelen met zich meebrengen, zal in 2024 goed zichtbaar worden in de verbruikscijfers en de energiefacturen.

5.4 Businesscase maatregelen fase Middel In deze fase de maatregelen die nog binnen de huidige contractperiode met Optisport zijn terug te verdienen uit lagere energiefacturen. De goede lezer ziet dat de solarcarport een langere terugverdientijd heeft. De reden om deze toch in fase Middel op te nemen: De levensduur van de solarcarport is langer dan 15 jaar. De elektriciteit die de solarcarport opwekt kan ook gebruikt worden bij het nieuw te bouwen gemeentehuis of de energyhub die op het bedrijventerrein wordt gerealiseerd. Met onderstaande berekening wordt de solarcarport in 9,1 jaar terugverdiend, dus een afschrijving van 9,1 jaar. Indien we rekenen met een afschrijving van 15 jaar, ontstaat er jaarlijks een voordeel van € 21.800. Opbrengst € 63.000 -/- kosten € 8.000 -/- afschrijving € 33.200 (€ 498.300 gedeeld door 15) = jaarlijks voordeel van € 21.800

Middel G. energiebeheersysteem H. vloeibare afdekking recreatiebad I. solarcarport Besparing - Middel

Nieuw verbruik (Middel)

-12.380 -6.860

-41.550

-19.240 -8%

-315.000 -356.550 -38%

186.560

285.450

€ € € €

20.800 6.900 63.000 90.700

€

245.500

€ 11.000 € 1.000 € 8.000 € 20.000

€ € € €

40.000 3.500 498.300 541.814

4,1 0,6 9,1 7,7

-541 -217 -1.134 -1.892

10% 17%

6.931

64%

Wanneer de solarcarport nog in aanmerking kan komen voor de provinciale subsidie, verlaagt de investering met € 51.500 en zakt de terugverdientijd van de solarcarport naar 7,7 jaar.

16 | Verduurzaming Veenweidebad

5.5 Businesscase maatregelen fase Lang In deze fase de maatregelen die wel rendabel zijn (terug te verdienen binnen de technische levensduur) maar een langere terugverdientijd hebben dan de resterende overeenkomst met Optisport. Lang J. nieuw verwarmingsconcept K. daglichtregeling Besparing - Lang Nieuw verbruik (Lang)

-186.560

458.545 -3.000

-186.560 -75% -

455.545 55% 740.995

€ €

€

115.400 600

€ €

745.500 3.750

6,5 6,3

-4.253 -11

116.000

€

749.250

6,5

-4.253

39%

2.678

25%

148.200

H6. Conclusies en advies Conclusies De optelsom van alle reeds doorgevoerde maatregelen en overige in dit rapport genoemde maatregelen leidt tot een aardgasvrij zwembad. Het nieuwe energiegebruik is 25% van dat van 2022, dus een besparing van 75%. Het energiebeheersysteem en de vloeibare zwembadafdekking zijn goed terug te verdienen binnen de resterende looptijd van de exploitatieovereenkomst met Optisport. De solar carport is een goede investering, omdat de opgewekte elektriciteit in een later stadium ook gebruikt kan worden voor het nieuw te bouwen gemeentehuis. De maatregelen met betrekking tot het nieuwe verwarmingsconcept zijn ook rendabel, maar helaas voorlopig niet haalbaar, omdat er (veel) meer piekvermogen gevraagd wordt dan met Stedin is gecontracteerd. Advies 1.

Vraag aanvullende transportcapaciteit aan bij Stedin, zodat binnen 5-10 jaar wel meer vermogen beschikbaar komt en alsnog het aardgasvrije energieconcept mogelijk wordt;

2.

Start een uitvraag voor een energiebeheersysteem, in samenspraak met Optisport die wellicht in andere gemeenten hier al ervaring mee heeft;

3. Pas de vloeibare zwembadafdekking van Heatsavr toe voor het recreatiebad; 4. Start een uitvraag (eventueel met prestatiegarantie) voor een solar carport.

17 | Verduurzaming Veenweidebad

Bijlage 1 – Overige maatregelen Naast maatregelen die direct of indirect bijdragen aan minder energiegebruik, zijn er enkele andere maatregelen geïdenti ceerd. Opslag - elektriciteit Een batterij om elektriciteit in op te slaan kan een verstandige oplossing zijn, wanneer er zeer regelmatig: -

-

Piekvraag optreedt die groter is dan de netaansluiting of het gecontracteerde transportvolume. Wanneer bij de warmteopwekking gekozen wordt voor warmtepompen, zal er meer elektriciteitsvraag zijn. Dit zal naar verwachting leiden tot piekvraag die hoger is dan het contract met Stedin. Door middel van een batterij is dan peakshaving mogelijk. Tegen de tijd dat er geïnvesteerd gaat worden in warmtepompen, is het belangrijk om opnieuw naar het verbruikspro el te kijken en een batterij als optie te laten doorrekenen. Een overschot aan opgewekte elektriciteit is die weer binnen 48 uur benut kan worden. Een batterij kan niet (rendabel) gedurende lange tijd elektriciteit opslaan. Dus in de zomer enkele honderdduizenden kWh opwekken met zonnepanelen en dan opslaan om in de winter te gebruiken is geen haalbare oplossing.

Opslag - warmte Er komen steeds meer veelbelovende technieken op de markt die warmte langdurig kunnen opslaan. Uit bovenstaande scenario’s blijkt dat er geen moment in het jaar sprake is van een groot overschot aan beschikbare duurzame energie, dus er is nu geen energie om op te slaan in de warmtebatterij. Alleen wanneer er nog een groot zonneveld wordt geplaatst, is er in de zomer een groot overschot aan duurzame elektriciteit. Dit kan dan wellicht deze energie omgezet worden in warmte en opgeslagen in een warmtebatterij. Op dit moment is er (nog) geen techniek die al meerdere systemen in de praktijk heeft gerealiseerd om gedurende meerdere seizoenen (gezien de continu grote warmtevraag van het zwembad) warmte op te slaan. Voor dit onderzoek hebben we warmteopslag dus buiten beschouwing gelaten. Energiesturing Wanneer installaties naar behoefte aan en uitgezet kunnen worden, is er sprake van stuurbaar vermogen. Bijvoorbeeld: het zwembadwater moet bij opening 27 graden zijn, maar dat hoeft niet pas een half uur van te voren opgewarmd te worden. Dat opwarmen kan ook al in de loop van de nacht plaatsvinden. Door met de timing van elektriciteitsvraag te variëren, kan er ingespeeld worden op de variabele energietarieven of kan er meegewerkt worden aan voorkomen / oplossen van congestie.

Naast het positieve e ect voor het regionale energiesysteem, is er ook een nancieel voordeel mee te behalen. Na de verdere verduurzaming is er meer stuurbaar vermogen ontstaan, dus is het zeker interessant om hier gebruik van te gaan maken.

18 | Verduurzaming Veenweidebad

UV-C lter Een innovatieve maatregel is het toepassen van een UV-installatie in een circulatiesysteem van het zwemwater. Met succes wordt bij een aantal baden hiervan gebruik gemaakt. Hierbij wordt UVlicht ingezet, om bacteriën, ziektekiemen en virussen te vernietigen. Dit leidt tot betere waterkwaliteit en luchtkwaliteit. Er wordt extra elektriciteit gebruikt, maar bespaard op ventilatie, chemicaliën en water, waardoor de investering zich toch terugverdient. kostenbesparing. Investering: € 64.800 Besparing: extra verbruik van 22.100 kWh elektriciteit Netto besparing: € 7.700 E ect op piekvraag: klein, de installatie vraagt maximaal 5 kW vermogen

Chloor maken via zout elektrolyse Op dit moment wordt de chloor voor het zwembadwater gemaakt door middel van chloorbleekloog en zwavelzuur. Hiertoe moet met regelmaat een chloortransport naar het zwembad plaatsvinden. Dit transport en het opslaan van de chloorbleekloog in de technische ruimte brengt risico’s met zich mee. Een alternatief is om chloor te maken door middel van zoutelektrolyse. Dit kent diverse voordelen: er kan e

ciënter gedoseerd worden, het proces is

veiliger, het leidt tot (beperkte) waterbesparing. Aan de andere kant, de investering gaat zich niet terugverdienen want het proces vraagt extra elektriciteit en onderhoud.

Minder spoelen ivm nieuwe wetgeving Op dit moment is het aantal liter suppletiewater per dag bepaald door het aantal bezoekers (inputgedreven) Vanaf januari 2024 is er nieuwe wetgeving met betrekking tot zwembaden. Wanneer aangetoond kan worden dat de kwaliteit van het water en de lucht in het zwembad goed genoeg is (output gedreven), mag er minder gespoeld worden. Dit kan veel water besparen, en dat water hoeft dus niet opgewarmd te worden, dus bespaart ook veel energie. Deze maatregel is nu nog niet te kwanti ceren, eerst moet het AFM lter zich zetten. Wanneer alles in balans is en de voorspelde water (en energie) besparing is behaald, kan dit nader onderzocht worden.

19 | Verduurzaming Veenweidebad

Bijlage 2 - Solarcarport rapport Veenweide Solarcarport Veenweidebad Datum: 3 oktober 2023

Inleiding

Zwembad Veenweidebad is voornemens het elektriciteitsverbruik zo veel als mogelijk te dekken met duurzame energie. Het dak is voor een gedeelte al vol gelegd met zonnepanelen. De opbrengst van deze zonnepanelen zijn eigendom van een energiecoöperatie en de opgewekte energie gaat het net op. Er is een grote parkeerplaats aanwezig. Deze parkeerplaats is geschikt als parkeerplaats met een Solar Carport.

Solarcarport

Een solarcarport op een parkeerterrein is een slimme en duurzame oplossing die steeds vaker geplaatst wordt. Het combineert de voordelen van een parkeerterrein met die van een zonneenergiesysteem en biedt zo een veel voordelen. Een solarcarport bestaat uit een overkapping die auto's beschermt tegen weersinvloeden, terwijl het dak is uitgerust met zonnepanelen. Hierdoor wordt de beschikbare ruimte op een parkeerterrein optimaal benut en kan er duurzame energie worden opgewekt. Het grootste voordeel van een solarcaport is natuurlijk de opwekking van duurzame energie. Dit kan worden gebruikt om de stroomvoorziening van het bedrijf. Een ander voordeel van een zonnecarport is de bescherming die het biedt aan geparkeerde voertuigen. Auto's worden beschermd tegen weersinvloeden zoals regen, hagel en sneeuw. Daarnaast is een solarcarport een goed alternatief als de dakconstructie niet geschikt is, als de daken al vol liggen met zonnepanelen of als u zonnepanelen op daken niet kunt verzekeren. De realisatie van een solarcarport is anders dan het realiseren van een zonnedak. Tijdens het aanvraag en realisatieproces krijgt u te maken met een vergunningsaanvraag, een constructie waar de panelen op komen, kabeltraject enz. Wij hebben voor u de aandachtspunten zo gedetailleerd mogelijk beschreven.

Een solarcarport helpt niet alleen bij het besparen op een energierekening, maar ze bieden ook een manier om uw bedrijf duurzaamheid te laten uitstralen. Overdekt parkeren en eventueel laadmogelijkheden bieden extra service naar klanten en werknemers.

20 | Verduurzaming Veenweidebad

Type solarcarports

Er zijn verschillende type solarcarports mogelijk voor enkele of dubbele rijen panelen. Onderstaande afbeelding geeft kort de verschillende mogelijkheden weer. In volgorde: - 2x enkele solarcarport , opening naar het noorden - 2x enkele solarcarport, opening naar het zuiden - 2x dubbele solarcarport, oost-west oriëntatie - 2x dubbele solarcarport, noordzuid oriëntatie Voor hetzelfde aantal parkeerplaatsen, heb je twee rijen enkele solarcarports nodig of één rij dubbele solarcarport. Twee enkele solarcarports zijn samen ongeveer 30% duurder dan één dubbele solarcarport.

Parkeernormen en NEN2443

De NEN 2443 is een norm voor de minimale ruimte die nodig is voor een parkeerplaats. De functionele eisen en prestatie-eisen waaraan parkeerterreinen, parkeergarages en stallingsgarages moeten voldoen, zijn vastgelegd in de Nederlandse norm NEN-2443, Parkeren en stallen van personenauto’s op terreinen en in garages. De norm maakt onderscheid in publieke (openbare) parkeervoorzieningen voor algemeen – vaak intensief – gebruik en (semi-)private parkeervoorzieningen voor specifieke doelgroepen (bewoners, kantoren, e.d.) met vaak vaste gebruikers. Voor haaksparkeren zijn parkeervakken van 2,4 a 2,5 m breed nodig. Naast ruimte voor de auto zelf van doorgaans 1.80m is er ruimte nodig voor het in- en uitstappen. De lengte van de parkeerplaats is 5 m. Voor het inrijden en het maken van de bocht moet de straatbreedte 6m breed zijn.

Bifaciale zonnepanelen

Bifaciale of glas-glas zonnepanelen zijn zonnepanelen die aan beide kanten zonlicht kunnen opvangen. In tegenstelling tot traditionele (glas-folie) zonnepanelen, die alleen aan de voorkant zonlicht opvangen, hebben bifaciale zonnepanelen ook aan de achterkant cellen die zonlicht kunnen absorberen en omzetten in elektriciteit. Bifaciale zonnepanelen zijn duurder dan traditionele zonnepanelen, maar hebben wel ca. 20% meer opbrengst op de zelfde oppervlakte. Bij een solarcaport wordt de hogere investering in de panelen, terugverdiend door de hogere opbrengst.

Vergunningsaanvraag

Voor een solarcarport op een parkeerterrein is bijna altijd een vergunning nodig, specifiek een omgevingsvergunning. Om te controleren of u een omgevingsvergunning nodig hebt, kunt u terecht bij het omgevingsloket van uw gemeente.

21 | Verduurzaming Veenweidebad

Specifiek voor uw situatie Op basis van de huidige inrichting van het parkeerterrein en de kostenoverwegingen, hebben we gekozen voor twee maal dubbele solarcarports. Deze zijn hiernaast blauw omlijnd. De grote parkeerplaats heeft een lengte van 120 meter en een breedte van 10 meter. De kleinere parkeerplaats heeft een lengte van 70 meter en een breedte van 10 meter.  Op de grote parkeerplaats is er ruimte voor 500 zonnepanelen.  Op de kleinere parkeerplaats is er ruimte voor 290 zonnepanelen. Omdat het veengrond betreft kan de fundering een uitdaging zijn. In de meeste gevallen wordt er gekozen voor een fundering met boorpalen met een diepte van 2 meter. Dit is afhankelijk van de diepte van een harde laag. Deze zou ook dieper kunnen liggen dan 2 meter. Mocht de vaste laag ver weg zijn, wordt er beton toegepast als fundering. In dit geval gaan we uit van boorpalen van 2 meter diep. De Solar Parking kan uitgevoerd worden in een houten varianten en in een stalen variant. Hout is normaliter duurder.

Subsidies en fiscale voordelen Om de productie van duurzame energie te stimuleren zijn er verschillende subsidies beschikbaar. Bij een grootverbruik aansluiting kunt u gebruik maken van de SDE++ subsidie, in de bijlage leest u meer over deze subsidie en de voorwaarden om hier gebruik van te kunnen maken. De investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE) is enkel van toepassing op een kleinverbruik aansluiting.

Provinciale subsidie Zuid Holland Zuid Holland wil de installatie van Solar Carports bevorderen en heeft daarom de bestaande subsidieregeling ‘zonnig Zuid Holland’ uitgebreid. Eigenaren van parkeerterreinen die geschikt gemaakt moeten worden voor de installatie van een overkapping met zonnepanelen, kunnen voor deze subsidieregeling in aanmerking komen. Het te ontvangen subsidiebedrag bedraagt maximaal 150 euro per kilowattpiek met een maximum van 100.000 euro.

22 | Verduurzaming Veenweidebad

Business case Solar Parking Het jaarverbruik is 831.436 kWh. Omdat er geen transportcapaciteit is waardoor er geen teruglevering plaats mag vinden, is er een gelijktijdigheidsanalyse uitgevoerd. In deze gelijktijdigheidsanalyse is uitgegaan van een Solar Parking met 790 zonnepanelen. Deze gelijktijdigheidsanalyse is gebaseerd op de kwartierwaarden van 2022. Deze kwartierwaarden zijn ingelezen en vergeleken met de opwekking per kwartier. Het eigen-gebruikers aandeel van de opwekking van deze Solar Parking is 85,6%. Dit betekent dat 14,4% van de opgewekte elektriciteit ‘afgetopt/weggegooid’ wordt. De prijs per wattpiek bedraagt € 1,45. Dit is inclusief een stalen constructie van een Solar Carport, zonnepanelen aansluiten op huidige aansluiting, fundering, waterafvoer en graafwerkzaamheden. Het uitgangspunt voor het bespaarde energietarief is € 0,15. Dit is op basis van een kaal tarief van 9 cent, 4 cent aan energiebelasting en 2 cent voor het transporttarief van netbeheerder Stedin. In dit geval is er niet uitgegaan dat er SDE subsidie toegepast wordt. Deze subsidie bedraagt in 2023 9 cent per kWh. De bespaarde kWh’s hebben een hogere waarde dan de SDE subsidie. Op de volgende pagina is de businesscase voorgerekend.

23 | Verduurzaming Veenweidebad

Business case Solar Carport Veenweidebad Het zonnedak Aantal panelen Vermogen in Wattpiek Elektriciteitsproductie per jaar (kWh)

790 343.650 316.158

Indicatie business case (15 jr) Indicatieve investering (a) Zonnepanelen en omvormers (DC) Aansluiten installatie op meterkast (AC) Verzwaren aansluitcapaciteit Investeringssubsidie provincie Zuid Holland

€ 446.800 € 463.900 € 34.400 €0 -€ 51.500

Opbrengst elektriciteit (b) Bespaard op inkoop Teruglevering SDE subsidie

€ 746.600 € 746.600 €0 €0

Kosten (c) Rentekosten Brutoproductiemeter O&M kosten Verzekering

€ 119.600 €0 € 7.500 € 37.400 € 74.700

Netto opbrengst (b-a-c) Terugverdientijd

€ 180.200 10,7

24 | Verduurzaming Veenweidebad

Bijlage SDE++ subsidie SDE++ stimuleert de productie van duurzame energie. Als u een SDE++ subsidie voor zonnepanelen toegewezen krijgt, ontvangt u 15 jaar lang een vast subsidiebedrag per opgewekte kWh. De stroom die u zelf verbruikt heeft direct een positief effect op uw energierekening. In 2022 ging dat om maximaal 7,05 eurocent per opgewekte kWh. U schrijft in voor welk tarief per kWh u duurzame energie kan opwekken (“inschrijfbedrag”). In 2022 was het maximumtarief men kon inschrijven 7 cent per kWh. Indien u de SDE++ subsidie krijgt toegekend, is 15 jaar lang het inschrijfbedrag gegarandeerd. Indien de verkoop van elektriciteit u minder oplevert dan het inschrijfbedrag, wordt het verschil tussen het inschrijfbedrag en de opbrengst per kWh aan u uitbetaald. Of voor elektriciteit die u zelf gebruikt: indien u grijze stroom van het net goedkoper kunt krijgen dan uw inschrijfbedrag, wordt het verschil tussen het inkooptarief (inclusief overheidsheffingen) en het inschrijfbedrag per kWh aan u uitbetaald. Jaarlijks stelt de overheid vast voor heel Nederland wat een goed marktgemiddelde is voor de opbrengst per kWh en voor de bespaarde inkoop per kWh. Dit noemt men de correctiebedragen. In 2022 komt Nieuwe Stroom op een gemiddeld tarief van 23 cent uit. Dit betekent dat het correctiebedrag van de overheid ook rond deze prijs zal zijn.

Dit is ver boven het inschrijfbedrag, dus wordt er € 0 subsidie uitbetaald. Het is mogelijk dat ergens in de komende 15 jaar de elektriciteitstarieven onder de 7 cent dalen en in dat geval wordt er wel weer subsidie uitbetaald. Conclusie Totdat elektriciteitstarieven onder de 7 cent dalen zult u geen SDE++ subsidie uitbetaald krijgen. Financiers hebben voor grote zonnedaken behoefte aan een gegarandeerde minimum opbrengst. Dit wordt door SDE++ subsidie gegarandeerd, waardoor zonnedaken met SDE++ subsidie tegen betere voorwaarden te financieren zijn.

25 | Verduurzaming Veenweidebad

Bijlagen PV SOL

26 | Verduurzaming Veenweidebad

27 | Verduurzaming Veenweidebad

28 | Verduurzaming Veenweidebad

29 | Verduurzaming Veenweidebad