Bijlage 2 Participatieverslag 2025 Strategische Visie Sociaal Domein

Participatieverslag 2025 Strategische Visie Sociaal Domein De Ronde Venen

Inhoudsopgave Inleiding................................................................................................................. 3 3. Uitkomsten voorbereidende bijeenkomst gemeenteraad 26 mei.......................7

Participatieverslag 2025 | Gemeente De Ronde Venen | Pagina: 2

Inleiding De eerste fase van het participatietraject omvatte de integrale bijeenkomst met subsidiepartners, aanbieders en overige partners. Medewerkers uit de ambtelijke organisatie hebben deze gesprekken gefaciliteerd en geleid. Tijdens deze bijeenkomst blikten we terug op de ontwikkelingen binnen het sociaal domein en gingen we het gesprek aan over de visie op de toekomst. Dit aan de hand van de thema’s bestaanszekerheid, kansengelijkheid en gezond samenleven. Bij elk thema zijn 2 stellingen gepresenteerd. Bij elke stelling werden er 2 kanten van een spectrum gepresenteerd zoals bijvoorbeeld: meer overheid of meer samenleving, aandacht voor iedereen of aandacht voor mensen in een kwetsbare positie? Het ging daarbij niet om het maken van een keuze tussen de twee uitersten. Een positie ergens op het spectrum werd gekozen en de voorkeursrichting werd bepaald. Vervolgens is een verdiepende bijeenkomst georganiseerd waarin met een selecte groep partners in gesprek is gegaan. De opbrengsten uit de integrale bijeenkomst waren hierin leidend en aan de hand van de volgende thema’s is met elkaar het gesprek gevoerd:   

Kennis van sociale kaart + verbinding in het veld Preventie Zelfredzaamheid + versterken sociale netwerken

De groep heeft per thema stilgestaan bij de volgende vragen:  

Wat betekent dit thema voor gemeente De Ronde Venen/ wat komt er bij je op als je dit leest/ ziet? Hoe gaan we hier met elkaar aan werken?

Met de gemeenteraad is tenslotte op 26 mei een voorbereidende bijeenkomst georganiseerd over de strategische visie in de vorm van een presentatie waarin de drie thema's en de vier leidende principes zijn gepresenteerd. Aan de hand van stellingen over de thema’s bestaanszekerheid, gezond samenleven en kansengelijkheid heeft de raad kaders mee kunnen geven voor de toekomstige visie.

Participatieverslag 2025 | Gemeente De Ronde Venen | Pagina: 3

1. Uitkomsten bijeenkomst 1 april De inbreng uit de bijeenkomst is gedestilleerd tot een aantal hoofdthema’s. In dit onderdeel worden de thema’s en inzichten benadrukt die meer dan eens zijn benoemd. Hierdoor ontstaat een samenhangend beeld van de gedeelde prioriteiten en uitdagingen onder maatschappelijk partners.

Bekendheid en toegankelijkheid van het ondersteuningsaanbod Partners geven aan dat inwoners niet altijd weten waar ze naartoe kunnen als zij hulp en ondersteuning nodig hebben. Het gaat daarbij om vinden en gevonden worden. Met elkaar (gemeente en maatschappelijk partners) moeten we ervoor zorgen dat de drempel om hulp te vragen omlaag gaat. Daarnaast moet worden ingezet op voorlichting voor doelgroepen die normaal niet bereikt wordt.

Integrale samenwerking Veel maatschappelijk partners geven aan dat de integrale samenwerking verder versterkt kan worden door de samenwerking beter te organiseren, door netwerken en door korte lijnen. Dit betreft zowel de gemeente met partners als partners onderling. Hierdoor kan samen gewerkt worden aan maatschappelijke opgaven. Maatschappelijk partners hebben een signalerende functie en hebben daardoor een belangrijke rol om zicht te houden op de vraag. Samenwerking op basis van casuïstiek is een veelgenoemd voorbeeld. Veel maatschappelijk partners werken voor dezelfde gezinnen, maar weten dit niet altijd van elkaar. Een hoop ‘narigheid’ blijft misschien wel hangen, omdat maatschappelijk partners signalen niet delen met elkaar.

Versterken van het sociale netwerk Maatschappelijk partners zien dat de maatschappij individualistischer is geworden, waardoor het netwerk van inwoners steeds kleiner wordt. Er zijn inwoners die niet op eigen kracht of met hulp van het netwerk kunnen participeren dus is er een vangnet nodig. Een sterke sociale basis geeft inwoners een gevoel van gemeenschap en samenhang binnen hun buurt, dorp of gemeente. Inwoners die eerder hulp hebben gekregen, kunnen ook anderen ondersteunen. Door te investeren in een sterke sociale basis, kunnen we voorkomen of uitstellen dat mensen duurdere, gespecialiseerde zorg nodig hebben. Als we die sociale basis beter organiseren en zorgen voor korte lijnen tussen organisaties, kunnen we de verschillende uitdagingen veel beter samen aanpakken. De gemeente moet hierin de regie nemen.

Sturen op zelfredzaamheid Veel maatschappelijk partners geven aan dat het uitgangspunt van het sociaal domein het zo veel mogelijk terugbrengen van de zelfredzaamheid moet zijn. De ondersteuning is bedoeld om het samen met de inwoner te doen en niet om het voor de inwoner te doen. Wel moeten inwoners die niet zelfredzaam zijn, om wat voor reden dan ook, kunnen rekenen op ondersteuning.

Participatieverslag 2025 | Gemeente De Ronde Venen | Pagina: 4

Het is daarbij belangrijk dat inwoners zo veel mogelijk zelf (nog) doen, zodat ze zo veel als mogelijk regie hebben over hun eigen leven. Eigen regie betekent ook dat je kijkt naar wat iemand zelf kan doen en wat hij met zijn netwerk kan doen. Maatschappelijk partners geven aan dat ze het netwerk nodig hebben om te kunnen afschalen in de intensiteit van hulp. Zij geven aan dat de samenleving hiervoor klaar gemaakt moet worden. Dit moet groeien want het ‘samen doen’ zijn we kwijtgeraakt. De beweging van verzorgingsstaat naar participatiesamenleving is niet succesvol gegaan.

Inzetten op preventie Maatschappelijk partners geven aan dat ondersteuning toegankelijk moet zijn voor iedereen om te voorkomen dat inwoners, kwetsbaar worden. Hoe eerder inwoners in de sociale basis bekend zijn, hoe beter kan worden voorkomen dat inwoners ‘in de knoop’ raken. Het helpt daarbij om ‘1 plek’ te creëren waar inwoners naartoe kunnen als zij vragen hebben. Het risico bestaat dat we ons te veel richten op ‘lage SES-wijken’, terwijl er in andere wijken ook levensgebeurtenissen plaatsvinden, waarbij inwoners onvoldoende netwerk hebben om op terug te vallen.

Ondersteuningsaanbod binnen de sociale basis Maatschappelijk partners geven aan dat we de nieuwe visie moeten zien als een investering in de samenleving om uiteindelijk kosten te voorkomen in de toekomst. De gemeente moet hierin faciliteren en zich ‘soepel’ opstellen wanneer inwoners met initiatieven komen om te zorgen voor elkaar. Echter dient de sociale basis altijd gericht te zijn op ondersteuningsvragen van inwoners en niet op het bestaande aanbod. Daarnaast moet de sociale basis altijd oog hebben voor landelijke en technische ontwikkelingen en hier hun aanbod op aanpassen.

Participatieverslag 2025 | Gemeente De Ronde Venen | Pagina: 5

2. Uitkomsten verdiepende bijeenkomst 13 mei In de tweede fase is er een verdiepende bijeenkomst georganiseerd waarbij de opgehaalde inbreng is gedeeld en de diverse (maatschappelijk) partners verdiepend in gesprek zijn gegaan. Hieronder volgt de rode draad van de resultaten van de verdiepende bijeenkomst. Algemene voorstellen Samenwerking: Investeren in onderlinge ontmoetingen tussen partners en het voorkomen van dubbelingen (situaties waarin meerdere partijen soortgelijke ondersteuning aanbieden). Technologie: Onderzoek naar de rol van AI en IT in het verbeteren van toegang en doorverwijzing. Sociale Kaart en verbinding in het veld Observaties: De sociale kaart is niet algemeen bekend binnen de gemeente. Er is behoefte aan korte lijnen tussen organisaties en basiskennis voor vrijwilligers en ambassadeurs vanuit organisaties. Voorstellen: Ontwikkeling van een digitale sociale kaart, een overzichtelijk stroomschema, trechtermodel maken, en een laagdrempelige website. Het Servicepunt speelt volgens de betrokkenen een centrale rol. Preventie Observaties: Preventie is versnipperd en moet de basis zijn waar iedereen bij kan. Bewustwording en kennis zijn essentieel. Voorstellen: Inventariseren van het volledige preventieve aanbod, creëren van fysieke en digitale leerplekken, en stimuleren van motivatie en bewustwording.

Zelfredzaamheid en sociale netwerken Observaties: Er is nog geen brede gedragsverandering richting meer zelfredzaamheid. Voorzieningen blijven nodig voor mensen die het niet alleen redden. Voorstellen: Ontwikkelen van een gezamenlijke mindset binnen organisaties, vroegtijdig inzetten op zelfredzaamheid, en organiseren van inhoudelijke bijeenkomsten over complexe casussen.

Participatieverslag 2025 | Gemeente De Ronde Venen | Pagina: 6

3. Uitkomsten voorbereidende bijeenkomst gemeenteraad 26 mei Verantwoordelijkheid inwoner Voor veel raadsleden ligt de verantwoordelijkheid voor de thema’s bestaanszekerheid, gezond samenleven en kansengelijkheid primair bij de inwoner en het eigen netwerk zelf ligt. Wanneer dit niet lukt bijvoorbeeld vanwege ziekte of handicap dan springt de gemeente in en faciliteert het ondersteuning in de vorm van een vangnet. Aandachtspunt daarbij is dat het voor inwoners duidelijk moet zijn wat er van hem of haar verwacht wordt. De boodschap vanuit de gemeente en maatschappelijk partners richting inwoners moet eenduidig en gericht op bewustwording. Preventie Alle aanwezige raadsleden geven aan dat we als gemeente een preventieve taak op ons moeten nemen en dat deze richting de toekomst uitgebreid mag worden. Door effectieve maatregelen om bijvoorbeeld gezond leven te faciliteren kunnen zorgkosten in de toekomst voorkomen worden. Wel geven een aantal raadsleden mee dat het inrichten van het voorveld een uitdaging is en dat de kosten hiervoor wel in balans moeten blijven. Door daarnaast informatie over voorzieningen bereikbaar en beschikbaar te maken en actief in te zetten op voorlichting kunnen doelgroepen, die normaal niet bereikt worden. bereikt worden.

Bevorderen integrale samenwerking partners Ook benadrukken raadsleden het belang van het integraal samenwerken met maatschappelijk partners. Zij zijn de ogen en oren in de wijk en moeten stimuleren dat inwoners jong/oud samenkomen om ook te voorkomen dat inwoners, afhaken. Op die manier zorgen we ervoor dat inwoners naar elkaar omkijken, om vereenzaming en verarming nu en in de toekomst zo veel mogelijk te voorkomen.

Participatieverslag 2025 | Gemeente De Ronde Venen | Pagina: 7