Bijlage 2 - Bijlagenbundel VTH-beleid DRV 2023-2026
Tekst van het document
Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht (LHSO)
De (mogelijke) gevolgen: 4. Aanzienlijk en/of onomkeerbaar
Interventiematrix Strafrecht BSB (indien mogelijk)/PV
Strafrecht BSB (indien mogelijk)/PV
Strafrecht BSB (indien mogelijk)/PV/ nader strafr. onderzoek
Bestuursrecht bestraffend Bestuurlijke boete (indien mogelijk)
Bestuursrecht bestraffend Bestuurlijke boete (indien mogelijk)
Bestuursrecht bestraffend Bestuurlijke boete (indien mogelijk)
Strafrecht PV/nader strafr. onderzoek
Bestuursrecht ingrijpend Exploitatieverbod/sluiting Schorsen/intrekken vergunning, erkenning of certificaat Bestuursrecht ingrijpend Exploitatieverbod/sluiting Schorsen/intrekken vergunning, erkenning of certificaat
3. Van belang
Bestuursrecht herstellend LOD/LOB (incl. tijdelijk stilleggen) Verscherpt toezicht
Bestuursrecht herstellend LOD/LOB (incl. tijdelijk stilleggen) Verscherpt toezicht
Bestuursrecht herstellend LOD/LOB (incl. tijdelijk stilleggen)
Bestuursrecht herstellend LOD/LOB (incl. tijdelijk stilleggen)
Strafrecht BSB (indien mogelijk)/PV
Strafrecht BSB (indien mogelijk)/PV
Strafrecht BSB (indien mogelijk)/PV/ nader strafr. onderzoek
Strafrecht PV/nader strafr. onderzoek
Bestuursrecht bestraffend Bestuurlijke boete (indien mogelijk)
Bestuursrecht bestraffend Bestuurlijke boete (indien mogelijk)
Bestuursrecht bestraffend Bestuurlijke boete (indien mogelijk)
Bestuursrecht bestraffend Bestuurlijke boete (indien mogelijk) Bestuursrecht ingrijpend Exploitatieverbod/sluiting Schorsen/intrekken vergunning, erkenning of certificaat
Bestuursrecht herstellend Bestuurlijk gesprek/ waarschuwing
2. Beperkt
Bestuursrecht herstellend Aanspreken/informeren
Bestuursrecht herstellend LOD/LOB (incl. tijdelijk stilleggen). Verscherpt toezicht
Bestuursrecht herstellend LOD/LOB (incl. tijdelijk stilleggen). Verscherpt toezicht
Bestuursrecht herstellend LOD/LOB (incl. tijdelijk stilleggen)
Strafrecht BSB (indien mogelijk)/PV
Strafrecht BSB (indien mogelijk)/PV
Strafrecht PV
Bestuursrecht bestraffend Bestuurlijke boete (indien mogelijk)
Bestuursrecht bestraffend Bestuurlijke boete (indien mogelijk)
Bestuursrecht herstellend LOD/LOB (incl. tijdelijk stilleggen). Verscherpt toezicht
Bestuursrecht herstellend LOD/LOB (incl. tijdelijk stilleggen)
Strafrecht BSB (indien mogelijk)/PV
Strafrecht PV
Bestuursrecht bestraffend Bestuurlijke boete (indien mogelijk)
Bestuursrecht bestraffend Bestuurlijke boete (indien mogelijk)
Bestuursrecht herstellend Bestuurlijk gesprek/ waarschuwing
1. Vrijwel nihil
Het gedrag van de overtreder is:
16
Bestuursrecht herstellend Aanspreken/informeren
Bestuursrecht herstellend Aanspreken/informeren
Bestuursrecht herstellend Bestuurlijk gesprek/ waarschuwing
Bestuursrecht herstellend Bestuurlijk gesprek/ waarschuwing
A. Goedwillend, proactief (dwz beëindigt overtreding eigener beweging)
B. Onverschillig
C. Calculerend
D. Notoir/crimineel
Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht (LHSO)
In aanvulling op de LHSO kunnen er handhavings- of
Aan overleg is meer behoefte als voor de betrokken situatie
sanctiestrategieën zijn voor specifieke deelterreinen van
geen standaard afspraken over de afstemming tussen
het omgevingsrecht vergelijkbaar met de aanvulling voor
bestuursrechtelijke en strafrechtelijke handhaving gelden.
Seveso-overtredingen (Brzo) uit 2012.
De standaardafspraken voor de betrokken situatie kunnen voorzien in overleg of overleg wordt gezocht als de handhaver
Maatvoering (termijnen)
in de bevindingen van het concrete geval aanleiding ziet om
In algemene zin geldt voor het stellen van termijnen het
van de standaard afspraken af te wijken. Uit een oogpunt van
volgende:
doelmatige handhaving wordt zoveel mogelijk gehandhaafd op basis van algemene afspraken tussen bestuur, politie en justitie
•
Gedragsvoorschriften dienen direct in acht te worden
over afstemming en keuzes voor afdoening.
genomen. Hiervoor moet geen of hooguit een zeer korte termijn te worden gesteld om de overtreding te beëindigen
Als de handhaver in een concreet geval concludeert dat
en/of herhaling ervan te voorkomen.
overleg over de afstemming en inzet van bestuurs- en/ of strafrecht nodig is, wordt gehandeld op basis van vooraf
In alle andere gevallen, waaronder ook situaties waarin voor
tussen bestuursrechtelijke handhavingsinstanties, bijzondere
het treffen van herstelmaatregelen (al dan niet aanzienlijke)
opsporingsdiensten, politie en OM gemaakte algemene
investeringen moeten worden gedaan, geldt: hoe urgenter de
afspraken over hun inzet en samenspel (afstemming). Alleen
situatie des te korter de termijn. De termijn moet altijd worden
zo kan in voorkomende gevallen accuraat en effectief optreden
afgestemd op de tijd die redelijkerwijs nodig is om de benodigde
worden gewaarborgd, vooral als sprake is van spoed en/of
herstelmaatregelen te treffen, dus rekening houdend met de
heterdaad. Situaties waarin de vooraf gemaakte afspraken niet
technische en organisatorische uitvoerbaarheid.
voorzien, zullen apart door de betrokken instanties worden beoordeeld, in een regulier overleg of in ad hoc overleg als snelheid is vereist. Uit het overleg volgt hoe de betreffende
4.4 Stap 4: bepalen of afstemmingsoverleg nodig is
overtreding verder wordt opgepakt. Ten slotte wordt, ongeacht de positionering van overtreding en overtreder, standaard aangifte bij het OM gedaan als
Indien er aan de hand van stap 1 en stap 2 wordt vastgesteld
toezichthouders de volgende ernstige bevindingen doen:
dat er aanleiding is voor bestraffing, beziet de handhaver bij stap 3 of er overleg met andere handhavende instanties
•
Het toezicht wordt bewust onmogelijk gemaakt,
is afgesproken of om andere redenen nodig is. Indien er is
bijvoorbeeld door het onterecht weigeren van toegang,
afgesproken dat de bestraffende interventie een strafrechtelijke
intimidatie, geweldsdreiging, fraude, vernietiging van bewijs
is, dan wordt die weg ingezet. Indien er sprake is van opzettelijk
en/of poging tot omkoping.
of zeer nalatig veroorzaken van gevaar aan personen en/of
•
De toezichthouder constateert dat er opzettelijk mensen
milieu wordt steeds overleg met het OM gevoerd. Afhankelijk
in gevaar worden gebracht, door onder andere sabotage,
van de afspraken vindt er nadere afstemming plaats of niet. De
vernieling of het bewust verstrekken van verkeerde
gemaakte afspraken en de afstemming kunnen betekenen dat er
informatie.
een gezamenlijke interventie plaatsvindt. Bij deze vormen van niet-medewerking aan het toezicht wordt Deze stap beoogt het faciliteren van goede afstemming en
tevens bestuursrechtelijk opgetreden met het opleggen van
weloverwogen inzet van het handhavingsinstrumentarium.
een last onder dwangsom of een last onder bestuursdwang
Het betreft daarom tweerichtingsverkeer: bestuursrechtelijke
(artikel 5:20, derde lid, en 5:32 Awb).
handhavers zoeken indien nodig en volgens de (algemene of domeinspecifieke) gemaakte afspraken het overleg op met politie en OM en omgekeerd. Samen met tijdige informatieuitwisseling is dit tweerichtingsverkeer een uitwerking van het beginsel van loyale samenwerking.
17
Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht (LHSO)
4.5 Stap 5: vastlegging stappen en beslissingen De doorlopen stappen en genomen beslissingen worden systematisch, verifieerbaar en transparant vastgelegd, zodanig dat hieruit kan worden afgeleid dat is voldaan aan het motiveringsbeginsel, het zorgvuldigheidsbeginsel, het verbod van willekeur en het verbod van misbruik van bevoegdheid. De handhaver neemt hierbij in aanmerking dat handhavingsbeleid, waartoe naar vaste rechtspraak ook een handhavingsstrategie en/of interventieladder behoort, in de regel moet worden gevolgd en dat handelen in afwijking van het beleid zorgvuldig moet worden afgewogen en deugdelijk moet worden gemotiveerd. Ook wordt zo inzichtelijk op welke wijze verzwarende en verzachtende omstandigheden een rol hebben gespeeld bij de keuze, wat bijdraagt aan een consistent overheidshandelen. Het verdient aanbeveling om te werken met een vast model voor verslaglegging dat zoveel mogelijk landelijk wordt gehanteerd en in de gebruikte ICT systemen is ingebouwd.
18
Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht (LHSO)
HOOFDSTUK 5
Randvoorwaarden voor werken met de LHSO Eventuele vaststelling en bekend making als beleid(sregel)
Organisatorische borging Niet alleen op papier, maar ook organisatorisch moet uitvoering van de LHSO en in het bijzonder de afstemming
De LHSO kan elektronisch worden bekendgemaakt als
en samenwerking geborgd zijn. Dat betekent dat de betrokken
beleidsregel. Vaak zal er daarnaast een beleidsregel moeten
instanties ervoor zorgen dat relevante functies (zoals
worden vastgesteld waarin duidelijk wordt gemaakt dat en hoe
contactpersonen en specialisten) structureel bemenst zijn.
de LHSO wordt gevolgd in het eigen beleid. Er is daarvoor een model-vaststellingsbesluit beschikbaar dat door het betrokken bestuursorgaan kan worden gebruikt.
Model verslaglegging stappen Afstemming met ander handhavingsbeleid
Het verdient aanbeveling om te werken met een vast model
Het bestaande handhavingsbeleid dient waar nodig te
voor verslaglegging van de stappen en beslissingen in
worden afgestemd op de LHSO. De betrokken handhavende
handhavingstrajecten dat zoveel mogelijk landelijk wordt
instantie is verplicht om een handhavingsstrategie vast te
gehanteerd en in de gebruikte ICT systemen is ingebouwd.
stellen en kan hierbij gebruik maken van de LHSO. Voor bepaalde beleidsterreinen zullen daarvoor naar verwachting in de toekomst modellen worden ontwikkeld die kunnen worden overgenomen of waarbij aansluiting kan worden gezocht. Om recht te doen aan het uitgangspunt van een transparante overheid zouden deze keuzestrategieën ook als beleidsregel moeten worden vastgesteld die elektronisch wordt bekendgemaakt. Het model-vaststellingsbesluit gaat uit van deze mogelijkheid.
Overlegstructuur Het is voor een effectieve handhaving van groot belang dat er effectief en loyaal wordt samengewerkt tussen alle betrokkenen (bevoegde bestuursorganen, toezichthouders en opsporingsambtenaren, politie en openbaar ministerie). Deze samenwerking moet zo zijn georganiseerd dat de juiste personen op het juiste moment structureel of juist ad hoc en zaakgericht overleggen en informatie uitwisselen. Structureel afstemmingsoverleg en overleg over signalen of concrete zaken met het OM en de politie dient te zijn gewaarborgd.
19
Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht (LHSO)
BIJLAGE 1
Concept Model vaststellingsbesluit handhavingsstrategie Omgevingsrecht Beleidsregel Handhavingsstrategie Omgevingsrecht provincie xxx/ Waterschap xxx/ Gemeente xxx Het college van Gedeputeerde Staten/het college van dijkgraaf en heemraden/het college van Burgemeester en wethouders (en de burgemeester) Gelet op: -
Artikel 18.1 en 18.20, eerste lid, Omgevingswet;
-
Artikel 13.5 Omgevingsbesluit;
-
Artikel xx Verordening Kwaliteit, toezicht en handhaving Omgevingsrecht xx
Besluit vast te stellen: +
Beleidsregel Handhavingsstrategie omgevingsrecht en de Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht
+ +
De handhavingsstrategie Bouwen (bij wijze van voorbeeld) De handhavingsstrategie Cultureel Erfgoed (bij wijze van voorbeeld)
+
De handhavingsstrategie Horeca ((bij wijze van voorbeeld van een optioneel lokaal geformuleerde strategie)
Het verdient aanbeveling om in het vaststellingsbesluit (of in de daarmee vast te stellen besluiten) voorzieningen op te nemen van overgangsrecht, en een uitdrukkelijke bepaling die de citeertitel voorschrift.
20