Bijlage 2 Advies Adviesraad SD op de Participatiekoers 2025 2030 Hart voor Werk

Adviesraad Sociaal Domein De Ronde Venen Betreft: Adviesvraag de Participatiekoers 2024-2027 met ‘Hart voor werk’ Inleiding De gemeente heeft de Adviesraad Sociaal Domein De Ronde Venen) op 17 juli 2024 bij mail advies gevraagd voor de V5 Participatiekoers 2024-2027. Deze nota vervangt de Participatiekoers 20192023. Bij de adviesvraag van 17 juli 2024 is de volgende bijlage toegevoegd: - V5 Participatiekoers 2024-2027 Op 2 september 2024 is (pas) de definitieve versie (nu voorzien van tabellen en cijfers) door de Adviesraad ontvangen: - de Participatiekoers 2024-2027 met ‘Hart voor werk’. De Adviesraad betreurt het dat zij in een zo laat stadium de definitieve versie heeft ontvangen. Temeer omdat het verzoek was om het advies voor 4 september 2024 aan te leveren. Om die reden heeft de Adviesraad om meer tijd gevraagd om tot een advies te komen op de definitieve versie.

Advies voor de Participatiekoers 2024-2027 met ‘Hart voor werk’. Algemeen De Adviesraad heeft de Participatiekoers met aandacht gelezen en heeft een goed beeld gekregen van het huidige beleid en de focus voor de toekomst. De Adviesraad onderschrijft de ambitie van de gemeente om het bijstandsvolume in De Ronde Venen zo klein mogelijk te houden middels het streven om elke inwoner naar vermogen te laten participeren. Echter, naar onze mening mag het streven naar een lager bijstandsvolume dan het landelijk gemiddelde niet het uitgangspunt zijn. De Adviesraad begrijpt de turbulente periode waarin de coronapandemie, de opvang van Oekraïners, de invoering van de Wet Hersteloperatie toeslagen en een nog nooit eerder vertoonde krapte op de arbeidsmarkt veel heeft gevraagd van de personele inzet.

Onze input op de Participatiekoers is paginagewijs gegeven met verwijzing naar het betreffende onderwerp. Pagina 7: Tussentijdse bijstelling De Adviesraad vindt het positief te lezen dat de uitkomsten van het recente Rekenkameronderzoek (2024) aantonen dat de ondersteuning vanuit de gemeente door de bijstandsgerechtigden wordt gewaardeerd en overwegend als doeltreffend wordt ervaren. De Adviesraad vindt het positief te lezen dat in 2022 de trend is ingezet dat de klantmanagers de inwoners vaker spreken. De Adviesraad gaat er van uit dat in deze contacten integraal gekeken wordt. Denk aan een mogelijk aanwezige financiële (schulden) situatie. Pagina 8: Doelstellingen bij deze ambitie We willen dat 65% van de inwoners met een participatiewet uitkering zich de komende 4 jaar verder ontwikkeld en daarbij stijgende stap(pen) op de participatieladder maakt.

Advies Adviesraad voor de Participatiekoers 2024-2027 Hart voor Werk

De Adviesraad hoort graag om hoeveel inwoners met een participatiewetuitkering dit gaat en wat verstaan wordt onder verder ontwikkeld? Pagina 11: Doelstellingen bij deze ambitie De Adviesraad onderschrijft de gedachte dat werk meer is dan alleen een inkomen. Werk geeft ons ook zelfrespect, een identiteit en het gevoel deel uit te maken van de samenleving. Met de huidige krapte op de arbeidsmarkt zijn er meer mogelijkheden om mensen aan het werk te krijgen. Daarom willen we werkgevers, de gemeente, het UWV en onze andere sociale partners met elkaar verbinden om inwoners optimaal te ondersteunen De Adviesraad acht het van groot belang dat de genoemde instanties goed met elkaar samenwerken. Met name met het UWV om zo als gemeente goed te kunnen anticiperen op de overgang van WW naar de Participatiewet. We stimuleren mensen in de bijstand om mee te blijven doen, bijvoorbeeld door vrijwilligerswerk als tegenprestatie te verrichten. De Adviesraad ziet liever dat het doen van vrijwilligerswerk niet als tegenprestatie wordt gezien, maar een door de bijstandsontvanger ervaren gevoel van deelname aan de maatschappij. Pagina 12: Onze focus bestaat uit 3 pijlers: Pijler 3. Niet voor iedereen is (betaald) werk mogelijk. We zien binnen de Participatiewet een toenemende groep mensen met complexe problemen en mentale of fysieke gezondheidsklachten.

Daar waar werk (nog) niet aan de orde is, blijven we oog houden voor een menswaardig bestaan. De Adviesraad hoort graag wat de gemeente onder een menswaardig bestaan verstaat en hoe de gemeente dit voor de inwoner met een participatiewetuitkering kan invullen/bepalen. Pagina 14: Participatieladder Inwoners uit De Ronde Venen die gebruikmaken van het inkomensdeel van de Participatiewet, worden ingedeeld op de participatieladder. De participatieladder is een door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) ontwikkelde manier om inwoners met een bijstandsuitkering in te delen op een 6-puntenschaal. Deze indeling geeft de mate van arbeidsparticipatie weer. De participatieladder bestaat uit 6 treden (niveaus): De Adviesraad vraagt zich af hoe de gemeente kan vaststellen wanneer een inwoner met een participatiewetuitkering in niveau 1 en niveau 2 past. Pagina 17: Lokale economie en arbeidsmarkt Binnen onze eigen gemeente beschikken we over relatief veel werkgelegenheid. In 2023 waren er 6.726 economische vestigingen in De Ronde Venen (Provinciaal arbeidsmarktregister 2023). Deze vestigingen zorgen gezamenlijk voor ruim 18.000 banen. De Adviesraad mist de werkervaringsplekken bij bijvoorbeeld Kringkoop. De Adviesraad vindt het organiseren van banenmarkten waarbij werkzoekenden en werkgevers met elkaar in contact komen een goed initiatief. Pagina 18: Ontwikkelingen vanuit het rijk.

Bij wet wordt geregeld dat er een gezamenlijke plan komt om voortijdig schoolverlaten te voorkomen. Er ontstaat een regietaak voor het Doorstroompunt Utrecht (voorheen Regionaal Melden Coördinatiepunt Voortijdig Schoolverlaters-RMC) en de arbeidsmarktregio Groot Amsterdam. Het gaat daarbij om het begeleiden van jongeren die dreigen voortijdig het onderwijs te verlaten, zodat zij alsnog minimaal een startkwalificatie behalen. Ook jongeren die naar een HBO of WO gaan en door omstandigheden de opleiding niet afmaken, vallen onder deze wet.

Advies Adviesraad voor de Participatiekoers 2024-2027 Hart voor Werk

De Adviesraad ziet dit plan als een belangrijke tool om vroegtijdig schoolverlaten en mogelijke instroom in de bijstand te voorkomen. Echter daarvoor is een effectieve aanpak en intensieve samenwerking met het Doorstroompunt en de Arbeidsmarktregio noodzakelijk. Pagina 19: Participatie in Balans Het kabinet wil in de dienstverlening aan mensen met een bijstandsuitkering meer uitgaan van vertrouwen. Ook moet de uitvoering voor gemeenten gemakkelijker worden en mogen professionals meer rekening houden met wat er speelt in iemands leven. Dat staat in het wetsvoorstel Participatiewet in balans. Daarnaast stelt dit wetsvoorstel een bijverdienregeling voor, waardoor de stap van uitkering naar werk aantrekkelijker wordt. De Adviesraad ziet graag dat er integraal gewerkt wordt binnen de vakafdelingen van het sociaal domein van de gemeente en met de samenwerkingspartners. Alleen uitgaan van voorkomen van instroom en streven naar uitstroom is niet genoeg. Resultaat is pas te behalen als men rekening houdt wat er speelt in iemands leven. Een open gesprek met tussen de klantmanager en de inwoner is dan ook cruciaal. Pagina 23: Beheersen van instroom in de bijstand We sturen in samenwerking met het UWV een brief aan inwoners die aan het eind van hun werkloosheidsperiode (WW) zitten.

In deze brief leggen we de rechten en plichten uit met betrekking tot het aanvragen en ontvangen van een bijstandsuitkering en informeren we hen over de hoogte van een bijstandsuitkering. Ook nodigen we hen uit om de banenmarkten te bezoeken die de gemeente organiseert. Op deze manier hopen we dat werkzoekenden een baan vinden nog voordat hun WWuitkering eindigt. De Adviesraad vindt het een zeer goede aanpak om het UWV de inwoners die aan het eind van hun WW periode zitten alvast te informeren over de rechten en plichten met betrekking tot het aanvragen en ontvangen van een bijstandsuitkering en de hoogte van een bijstandsuitkering. Pagina 23: Beheersen van instroom in de bijstand We bieden kwetsbare jongeren, afkomstig van speciaal voortgezet onderwijs, praktijkonderwijs of Entree opleiding, actief hulp aan wanneer zij hun opleiding afronden. We werken nauw samen met de scholen om de overgang van school naar de arbeidsmarkt zo soepel mogelijk te laten verlopen. Dit doen we door aanwezig te zijn bij ‘uitstroom’ gesprekken. Klantmanagers voor de banen afspraak en beschut werk kunnen deze jongeren begeleiden bij het vinden van een passende baan en daar waar nodig de instrumenten loonkostensubsidie en jobcoaching inzetten. De Adviesraad onderschrijft ook hier het grote belang van deze vroegtijdige aanpak.

Bekendheid met de doelgroep en respectvolle aandacht voor hun (on)mogelijkheden is cruciaal. Pagina 24 Tijdens de intake is het gesprek over werk leidend Voor elke inwoner die een uitkering ontvangt, stellen we de begintrede op de participatieladder vast. We bespreken ook wat de verwachte eindtrede op de participatieladder is en welke stappen de inwoner onderneemt om daar te komen. Deze afspraken leggen we vast in het plan van aanpak. We verwachten dat de inwoner de gemaakte afspraken nakomt. De Adviesraad benadrukt dat het een open gesprek moet zijn wanneer met de inwoner die een uitkering ontvangt de trede op de participatieladder wordt besproken. Tevens dat de inwoner dit begrijpt en instemt met de begintrede en eindtrede en de ‘weg’ er naar toe. Dit geldt ook voor het bespreken/toelichten van de rechten en plichten die aan het ontvangen van een uitkering verbonden zijn. De Adviesraad vindt het positief te lezen dat het plan is om integraal naar de persoonlijke situatie van de inwoner te kijken en dit mee te nemen in de aanpak.

Advies Adviesraad voor de Participatiekoers 2024-2027 Hart voor Werk

Pagina 25: Inzetten op duurzaam werk en nazorg De Adviesraad leest dat er veel mogelijkheden zijn die de inwoner begeleiden op weg naar (betaald/vrijwilligers)werk. De Adviesraad wil benadrukken dat dit om een respectvolle en intensieve begeleiding van de inwoner vraagt. De uitkering van een inwoner die aan het werk is gegaan wordt 3 maanden op stop gezet in plaats van direct beëindigd. Dit heeft als voordeel dat als een inwoner binnen deze periode uitvalt, de uitkering direct opgestart kan worden en daarmee financiële continuïteit gewaarborgd blijft. De Adviesraad vindt dit een goede ontwikkeling. Dit betreft een lastenverlichting voor de inwoner (overigens ook voor de klantmanager) omdat wordt voorkomen dat men de hele aanvraagprocedure opnieuw moet opstarten. Pagina 27: Heronderzoeken We voeren jaarlijks heronderzoeken uit om onrechtmatige verstrekkingen van bijstandsuitkeringen te voorkomen. We monitoren het aantal gevallen van onrechtmatige verstrekking en streven ernaar dit aantal zo laag mogelijk te houden. Heronderzoeken dragen bij aan dit doel. De komende 4 jaar werken we toe naar een 100% dekking van het aantal heronderzoeken. De Adviesraad vindt een jaarlijks heronderzoek - ondanks dat dit voor de inwoner met een uitkering belastend is en mogelijk overkomt als wantrouwen/controle- wenselijk om hiermee eerder bij te kunnen sturen.

Pagina 45: Uitkeringsgerechtigden naar leefvorm De Adviesraad mist in figuur 11 de doelgroep ongehuwd met kinderen/alleenstaande ouders. Pagina 54 Actielijn 1: Beheersen instroom en verhogen duurzame uitstroom Bij actielijn 1 onder C staat: B. Tijdens de intake is het gesprek over werk leidend. De Adviesraad zou hier graag zien: Tijdens de intake zijn de mogelijkheden naar werk leidend. Pagina 55: Actielijn 4: Zorgen voor meer passend werk/We richten ons daarbij op: De Adviesraad mist in deze opsomming de mogelijkheden van werkervaringsplekken bij Kringkoop. De doorontwikkeling van Social Return On Investment (SROI) waardoor er een groter rendement gerealiseerd wordt. We opteren voor 20% groei in de komende 4 jaar. De Adviesraad mist de doelstelling van de gemeente om (zelf) aan SROI te voldoen.

Tot slot wenst de Adviesraad de gemeente succes met het uitwerken van deze omvangrijke plannen.

Adviesraad Sociaal Domein De Ronde Venen

Mijdrecht, 4 september 2024

Ria Visser, secretaris

Advies Adviesraad voor de Participatiekoers 2024-2027 Hart voor Werk