Bijlage 2.1 - Woonwagenbeleid De Ronde Venen 2025

Woonwagenbeleid De Ronde Venen 2025

Inhoudsopgave 1. Inleiding............................................................................................................. 3 2. Achtergrond....................................................................................................... 4 2.1 Mensenrechtelijk kader................................................................................. 4 Recht op gelijke behandeling...........................................................................4 Ongelijke gevallen ongelijk behandelen..........................................................4 2.2 Gemeente: volkshuisvestelijk beleid woonwagens.......................................5 Gevolgen Beleidskader Gemeentelijk Woonwagen- en standplaatsenbeleid...5 2.3 Woningcorporaties: huisvesting voor doelgroep sociale huursector.............6 2.4 Afbakening doelgroep...................................................................................6 Focus: primair op lokale vraag.........................................................................7 3 Beleidsuitgangspunten......................................................................................

8 3.1 Invulling geven aan het toekomstperspectief...............................................8 Uitgangspunt 1: uitbreiding bij de locatie Molenland.......................................8 Uitgangspunt 2: aanleg standplaatsen op nieuwbouwlocaties in de gemeente ........................................................................................................................ 8 Mogelijkheid om maatwerk te leveren.............................................................9 3.2 Eigendom van standplaatsen en woonwagens.............................................9 Huurstandplaats met huurwoonwagen............................................................9 Koopstandplaats met koopwoonwagen.........................................................10 Huurstandplaats met koopwoonwagen..........................................................10 3.3 Kwaliteitseisen standplaatsen en woonwagens..........................................11 Uitstraling en kwaliteit woonwagenlocaties...................................................11 Uitstraling en kwaliteit woonwagens.............................................................11 3.4 Schoon, heel en veilig................................................................................. 12 Schoon, heel en veilig....................................................................................

12 3.5 Inschrijvingssystematiek en toewijzingsbeleid...........................................13 Inschrijflijst.................................................................................................... 13 Toewijzing vrijkomende bestaande standplaatsen.........................................14 Volgordecriteria op basis van afstammingsbeginsel......................................14 Toewijzing nieuwe standplaatsen..................................................................15 Leven in familieverband op eventuele nieuwe locaties.................................15

Woonwagenbeleid

De Ronde Venen 2025 | Gemeente De Ronde Venen | Pagina: 2

1. Inleiding Voor u ligt het nieuwe woonwagenbeleid van de gemeente De Ronde Venen. Met dit nieuwe beleidsplan schetsen we de kaders om het woningaanbod voor woonwagenbewoners zowel kwantitatief als kwalitatief op orde te brengen. Het beleidsplan gaat in op de wijze waarop invulling wordt gegeven aan de woningbehoefte van woonwagenbewoners en de rollen en verantwoordelijkheden die daarbij horen. Hierbij is het goed om enige historische context bij het landelijke woonwagenbeleid te geven. In 1999 is de Woonwagenwet ingetrokken. Hierdoor waren gemeenten niet langer verplicht om exclusief beleid voor woonwagenbewoners te formuleren. Er werd gestreefd naar volledige normalisatie van de woonpositie van woonwagenbewoners. In veel gemeenten nam het aantal standplaatsen in Nederland sindsdien af. Verschillende woonwagenbewoners en belangenorganisaties hebben hierover bezwaar ingediend. Als gevolg hiervan hebben verschillende (inter-)nationale gerechtelijke instanties (zoals het College van de Rechten van de Mens, Nationale Ombudsman) uitgesproken dat het Rijk en gemeenten tekort schoten in het erkennen en faciliteren van de culturele identiteit van woonwagenbewoners, bijvoorbeeld ten aanzien van de woningbehoefte van woonwagenbewoners. Als antwoord daarop heeft het Ministerie van Binnenlandse Zaken in 2018 het beleidskader ‘Gemeentelijk woonwagen- en standplaatsenbeleid’ uitgebracht.

Hierin worden gemeenten geadviseerd hun beleid in overeenstemming te brengen met de aanbevelingen van het College van de Rechten van de Mens en de Nationale Ombudsman. De gemeente De Ronde Venen beschikt anno 2025 over één woonwagenlocatie (Molenland), gelegen in het buitengebied van Wilnis, grenzend aan de rand van Mijdrecht. Het woonwagenbeleid schetst de kaders voor (1) de aanleg van nieuwe standplaatsen, (2) het toewijzen van vrijkomende, bestaande standplaatsen en (3) het kwalitatief op peil houden van bestaande standplaatsen en woonwagens.

Woonwagenbeleid

De Ronde Venen 2025 | Gemeente De Ronde Venen | Pagina: 3

2. Achtergrond In dit hoofdstuk gaan we in op de juridische kaders die ten grondslag liggen aan het woonwagenbeleid. Dit is van belang om helderheid te verschaffen over rollen en verantwoordelijkheden van betrokken partijen bij de uitvoering.

2.1 Mensenrechtelijk kader In artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens is bepaald dat een ieder recht heeft op respect voor zijn privéleven, zijn familie- en gezinsleven, zijn woning en zijn correspondentie. De woonwagencultuur valt onder de bescherming van artikel 8 EVRM als de bewoner een voldoende en voortdurende band heeft met een specifieke woonwagenstandplaats. Daarnaast heeft het Europees Hof voor de Rechten van de Mens bepaald dat de woonwagen een integraal onderdeel uitmaakt van de identiteit van woonwagenbewoners, zelfs wanneer zij geen nomadisch leven meer leiden. Door deze uitspraken heeft de overheid een zekere positieve verplichting om het wonen in woonwagens mogelijk te maken. Dit betekent niet dat iedere woonwagenbewoner per direct een standplaats moet krijgen. Het gaat erom dat beleid ontwikkeld moet worden om de woonwagenbewoners de mogelijkheid te bieden dat zij hun mensenrechten kunnen uitoefenen. Concreet betekent dit dat binnen een redelijke termijn een standplaats aangeboden moet kunnen worden aan een woonwagenbewoner. Bij het bepalen van de ‘redelijke termijn’ wordt over het algemeen gekeken naar de gemiddelde wachttijd voor een sociale huurwoning.

Recht op gelijke behandeling Het recht op een gelijke behandeling houdt in dat woonwagenbewoners niet nadeliger mogen worden behandeld vanwege het feit dat zij woonwagenbewoners zijn. Om die reden heeft het College voor de Rechten van de Mens geoordeeld dat een uitsterfbeleid, zoals veel gemeenten hanteerden, van woonwagenstandplaatsen discriminerend is als dit uitsterfbeleid is gericht op het laten verdwijnen van woonwagenbewoning. Ook als men kiest voor geen uitbreiding van het aantal standplaatsen, dan is dit uitsterfbeleid, daar de jongeren geen eigen standplaats krijgen en dus hun cultuur niet kunnen voortzetten.

Ongelijke gevallen ongelijk behandelen Het gelijkheidsbeginsel brengt met zich mee dat ongelijke gevallen, om een ongelijke behandeling kunnen vragen 1. Het idee van ongelijke behandeling van ongelijke gevallen behoort ook tot vaste rechtspraak van het Hof op basis van artikel 14 EVRM. Wanneer personen zich in materieel verschillende situaties bevinden, kan daaruit een verplichting voortkomen om deze personen verschillend te behandelen2. Deze gedifferentieerde behandeling moet wel altijd een legitiem doel dienen en in een proportionele verhouding staan tot dat doel.

Woonwagenbeleid

De Ronde Venen 2025 | Gemeente De Ronde Venen | Pagina: 4

1 2

Raad Openbaar Bestuur (2006); Henrard (2011) Zie bijvoorbeeld EHRM 6 april 2000, appl.no. 34369/97 (Thlimmenos vs. Greece), par. 44

Specifiek woonbeleid voor woonwagenbewoners zou gezien kunnen worden als een afwijking op het principe van gelijke behandeling van woonwagenbewoners en niet-woonwagenbewoners. Dat principe veronderstelt dat woonwagenbewoners en niet-woonwagenbewoners in alle opzichten gelijke gevallen zijn, niet alleen voor onderwijs en werk, maar ook voor hun woonwensen. Gelijke gevallen moeten immers gelijk behandeld worden.

De uitleg van het gelijkheidsbeginsel vergt echter een bredere uitleg waarin ook plaats is voor de ongelijke behandeling van ongelijke gevallen. De behoefte van woonwagenbewoners aan standplaatsen is uitdrukking van een eigen culturele identiteit die zij met familie op woonwagenlocaties willen voortzetten. Een speciaal woonbeleid is dan ook, via een recht op culturele identiteit, een uitwerking van het idee: 'ongelijke gevallen ongelijk behandelen' omdat de woonwagenbewoners, voor hun behoefte aan standplaatsen althans, op grond van hun culturele identiteit niet zonder meer gelijkgesteld kunnen worden aan andere inwoners. Dit is dan ook de uitleg die nodig is voor het waarborgen van het recht op culturele identiteit.

2.2 Gemeente: volkshuisvestelijk beleid woonwagens Gevolgen Beleidskader Gemeentelijk Woonwagen- en standplaatsenbeleid In 2018 heeft het Ministerie van Binnenlandse Zaken een beleidskader Gemeentelijk Woonwagen- en standplaatsenbeleid uitgebracht. Het betreft een beleidskader, geen wettelijke regelgeving. Er zitten dan ook geen directe juridische consequenties aan vast. Wel bevat het beleidskader landelijke uitgangspunten. De gemeente De Ronde Venen zal de adviezen uit dit beleidskader volgen. Het gaat om de volgende kaders: • • • • • •

De gemeente stelt het beleid voor woonwagens en standplaatsen vast als onderdeel van het volks- huisvestingsbeleid; Het beleid dient voldoende rekening te houden met het woonwagenleven van woonwagenbewoners; Hiervoor is nodig dat de behoefte aan standplaatsen helder is; Corporaties voorzien in de huisvesting van woonwagenbewoners voor zover zij qua inkomen behoren tot de primaire doelgroep van de woningcorporaties De afbouw van standplaatsen is niet toegestaan zolang er behoefte is aan standplaatsen; Een woningzoekende woonwagenbewoner die dit wenst, heeft binnen een redelijke termijn (vergelijkbaar met de gemiddelde wachttijd voor een sociale huurwoning) kans op een standplaats.

De gemeente moet er voor zorgdragen dat woonwagenbewoners binnen een redelijke termijn kans maken op een standplaats.

Woonwagenbeleid

De Ronde Venen 2025 | Gemeente De Ronde Venen | Pagina: 5

Uitgangspunt redelijke termijn De gemeente De Ronde Venen stelt een ‘redelijke termijn’ gelijk aan de gemiddelde inschrijftijd voor een sociale huurwoning op basis van inschrijfduur.

Als er behoefte is aan extra standplaatsen, is het aan de gemeente om potentiële locaties te inventariseren, zodat ontwikkelende partijen in de gelegenheid worden gesteld om de uitbreidingsopgave mogelijk te maken. In veel gevallen zal het gaan om ontwikkelaars (waarschijnlijk een woningcorporatie) die huurstandplaatsen zal aanleggen. Voor woonwagenbewoners die gezien hun inkomen niet tot de doelgroep van de woningcorporatie behoren, zal de gemeente voorwaarden moeten scheppen, zodat ook midden- en hogere inkomensgroepen in de gelegenheid wordt gesteld als woonwagenbewoners te kunnen wonen en leven. Woonwagenbewoners die behoefte hebben aan een koopstandplaats zullen zich dus ook bij de gemeente moeten melden en de gemeente moet zicht houden op de omvang van deze groep en hun woonwensen.

2.3 Woningcorporaties: huisvesting voor doelgroep sociale huursector De woningcorporaties leveren een bijdrage aan de volkshuisvestelijke opgaven die zijn vastgelegd in het woonbeleid. Woonwagenbewoners die een huishoudinkomen hebben tot aan de inkomensgrens (genoemd in artikel 48 van de Woningwet), behoren tot de doelgroep van woningcorporaties. Het ontwikkelen, verhuren en exploiteren van woonwagenlocaties, standplaatsen en woonwagens behoort daarmee tot de kerntaak van de woningcorporaties. De woningcorporaties zijn daarmee ook verantwoordelijk voor het wachtlijstbeheer en het toewijzingsbeleid van standplaatsen en woonwagens die zij verhuren.

2.4 Afbakening doelgroep ‘Woonwagenbewoners’ zijn mensen die – in termen van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens – deel uitmaken van één van de culturele groepen waarbij men in familieverband van generatie op generatie bij elkaar op een locatie en in een woonwagen woont of heeft gewoond. Hierbij is het dus niet van belang of de woonwagenbewoner op dat moment daadwerkelijk in een woonwagen woont; het gaat er om dat de woonwagen een integraal onderdeel is van de identiteit. De gemeente De Ronde Venen beschouwt iemand als behorend tot de doelgroep woonwagenbewoners wanneer deze persoon eerste graadsfamilie (ouders, kinderen) of tweede graadsfamilie (broers, zussen kleinkinderen, grootouders) is van een persoon die in een woonwagen woont of heeft gewoond.

Woonwagenbeleid

De Ronde Venen 2025 | Gemeente De Ronde Venen | Pagina: 6

Focus: primair op lokale vraag Standplaats en woonwagen vormen een zeer specifieke woonvorm. De vraag is groter dan het aanbod. De verwachting is daarom dat bij uitbreiding van het aanbod aan standplaatsen er zowel interesse bij lokale woonwagenbewoners, als woonwagenbewoners uit andere gemeenten. In de basis is het mogelijk dat zowel huidige inwoners als eventuele vestigers vanuit andere gemeenten kans kunnen maken op een woonwagenstandplaats in onze gemeente. Dit is immers het uitgangspunt van de Huisvestingswet (vrijheid van vestiging). Maar bij de toewijzing van vrijkomende bestaande standplaatsen geven we wel voorrang aan woonwagenbewoners met binding aan de gemeente De Ronde Venen. Bij de eventuele aanleg van nieuwe standplaatsen richten we ons uitsluitend op woonwagenbewoners met binding aan de gemeente De Ronde Venen 3. Het creëren van extra standplaatsen en woonwagens is erg complex. We vinden daarom iedere gemeente verantwoordelijk is voor het kwantitatief en kwalitatief op peil brengen van het aanbod van standplaatsen voor de lokale vraag.

Woonwagenbeleid

De Ronde Venen 2025 | Gemeente De Ronde Venen | Pagina: 7

3

Dit zijn woonwagenbewoners die in de afgelopen tien jaar minimaal zes jaar aaneengesloten in de gemeente De Ronde Venen hebben gewoond.

3 Beleidsuitgangspunten 3.1 Invulling geven aan het toekomstperspectief Het is aan de gemeente om zicht te houden op de behoefte aan woonwagenstandplaatsen. Dat doen we door in afstemming met de woningcorporatie de wachtlijst voor sociale huurstandplaatsen standplaatsen te monitoren (in combinatie met verzoeken voor koopstandplaatsen die bij de gemeente binnenkomen). Daarmee houden we continue zicht op de vraag naar woonwagenstandplaatsen in onze gemeente. Maar voordat we over gaan tot uitbreiding van het aantal standplaatsen, moeten de volgende stappen worden doorlopen: • • •

•

•

De woonwagenbewoners met behoefte voor een standplaats schrijft zich in op de wachtlijst; Primair wordt de behoefte ingevuld via mutaties van bestaande standplaatsen; Loopt de wachttijd voor een vrijkomende standplaats op tot meer dan de redelijke termijn, dan spannen betrokken partijen zich in om de wachttijd voor een standplaats weer op terug te brengen naar een vergelijkbare tijd als voor een gemiddelde sociale huurwoning; Mits de behoefte aan standplaatsen van ingeschreven standplaatszoekenden afkomstig is van lokale woonwagenbewoners, gaat de gemeente hiervoor op zoek naar een passende locatie om standplaatsen toe te voegen; De gemeente hanteert twee uitgangspunten bij het zoeken naar een passende locatie voor extra standplaatsen:

Uitgangspunt 1: uitbreiding bij de locatie Molenland Het toevoegen van enkele standplaatsen aan de randen van de bestaande woonwagenlocatie Molenland. Hiermee faciliteren we het leven in familieverband optimaal. Voorwaarde is wel dat er voldoende ruimte is bij omliggende percelen om extra standplaatsen te creëren.

Uitgangspunt 2: aanleg standplaatsen op nieuwbouwlocaties in de gemeente Het creëren van enkele standplaatsen binnen nog te ontwikkelen woningbouwlocaties in de gemeente. Hierbij zou gekeken kunnen worden of bij grotere woningbouwlocaties een nader te bepalen percentage met standplaatsen

Woonwagenbeleid

De Ronde Venen 2025 | Gemeente De Ronde Venen | Pagina: 8

in te vullen, zoals nu reeds een dergelijke norm wordt gehanteerd voor de realisatie van sociale huurwoningen.

Mogelijkheid om maatwerk te leveren Het stappenplan om vraag en aanbod naar woonwagenstandplaatsen in evenwicht te brengen is voor een groot deel in uniforme regels te vatten, zoals hierboven gedaan is. Toch blijft de uitvoering van woonwagenbeleid (zeker op het punt van aanleg van nieuwe standplaatsen) soms maatwerk. Er zijn immers veel factoren om rekening mee te houden: het vinden van een geschikte locatie, het bieden van een woonvorm die past bij de wooncultuur van de doelgroep en de mogelijkheid om in familieverband te kunnen leven. Daarom kan het incidenteel nodig zijn om (beargumenteerd) af te wijken van bovenstaande stappen. Ook dit sluit aan bij het principe; ‘ongelijke gevallen ongelijk behandelen (zie paragraaf 2.1)

3.2 Eigendom van standplaatsen en woonwagens Er zijn verschillende eigendomsconstructies bij standplaatsen en woonwagens mogelijk; volledig huur (standplaats en woonwagen), volledig koop, of een combinatie van huur en koop. Als gemeente vinden we het belangrijk dat het mogelijk is om zowel een standplaats en woonwagen te huren als te kopen, afhankelijk van de financiële mogelijkheden van de woonwagenbewoner en de woonwensen.

Huurstandplaats met huurwoonwagen Deze eigendomsconstructie is vooral van toepassing voor woonwagenbewoners die tot de primaire doelgroep van de woningcorporatie behoren. Huurstandplaatsen die eigendom zijn van de woningcorporatie worden volgens de wettelijke bepalingen van ‘passend toewijzen’ aangeboden en verhuurd aan woonwagenbewoners die qua inkomen tot de primaire doelgroep van de woningcorporaties behoren en een huurstandplaats wensen. Als de nieuwe huurder qua inkomen niet tot de primaire doelgroep van corporaties behoort, dan geldt de maximaal toegestane huurprijs. Deze wordt berekend aan de hand van het formulier van de Huurcommissie ‘puntentelling woonwagen/standplaats’ en de bijbehorende tabellen met de maximale huurprijsgrenzen voor woonwagens en/of standplaatsen die jaarlijks per 1 juli worden geïndexeerd. Het voordeel van deze eigendomssituatie is dat het beheer van standplaatsen en woonwagens bij een partij (de verhuurder) ligt, waardoor er een uniforme uitstraling wordt gecreëerd. Daarnaast zullen huurstandplaatsen volgens de voorrangsregels (vastgelegd in de huisvestingsverordening) weer toegewezen worden aan een woonwagenbewoner. Bij de bouw van nieuwe huurwoonwagens is het zaak dat de verhuurder er rekening mee houdt dat nieuwe woonwagens voldoende aansluiten bij de woonwagencultuur.

Het heeft de voorkeur van de gemeente dat een ontwikkelende partij het ontwerp van een nieuw te ontwikkelen huurwoonwagen aan de woonwagenbewoners voorlegt. In dit gesprek zal de balans gezocht

Woonwagenbeleid

De Ronde Venen 2025 | Gemeente De Ronde Venen | Pagina: 9

moeten worden tussen een product dat aansluit bij de woonwagencultuur en betaalbaarheid.

Koopstandplaats met koopwoonwagen Voor woonwagenbewoners die niet tot de primaire doelgroep van de woningcorporaties behoren, kan de ontwikkeling van koopstandplaatsen uitkomst bieden. De gemeente zal hiervoor de voorwaarden moeten scheppen 4. Bij deze eigendomsconstructie zal de eigenaar (lees: de woonwagenbewoner) zelf verantwoordelijk worden voor het beheer aan zowel standplaats als woonwagen. De standplaats wordt dan verkocht aan de beoogde bewoner. De woonwagen wordt door de koper zelf gerealiseerd (c.q. aangeschaft).

4

Bijvoorbeeld door de standplaats en woonwagen zelf te ontwikkelen of hiervoor een andere partij in te schakelen. Waar de gemeente bij mutatie van huurstandplaatsen kan sturen op de toewijzing (zodat een standplaats weer toe wordt gewezen aan een woonwagenbewoner)5 is dat bij een koopstandplaats veel minder het geval. De verkoper kan zelf bepalen aan wie hij of zij de standplaats verkoopt. Als gemeente vinden we het belangrijk dat standplaatsen bij mutatie opnieuw aan een woonwagenbewoner worden toegewezen, juist vanwege de schaarste aan deze woonvorm en de complexiteit bij de aanleg van nieuwe standplaatsen. Dit betekent dat bij eventuele koopstandplaatsen altijd een kettingbeding zal worden opgenomen (vast te leggen in de koopakte) met daarin de bepaling dat de standplaats bij mutatie wordt verkocht aan iemand die voldoet aan het afstammingsbeginsel (zie ook paragraaf 3.5). Als een woonwagenfamilie deels bestaat uit familieleden die in aanmerking komen voor sociale huur, deels uit familieleden die qua inkomen een standplaats en wagen moeten kopen, gaan gemeente en corporatie samen kijken hoe maatwerk geboden kan worden zodat men toch in familieverband kan wonen.

Huurstandplaats met koopwoonwagen Een huurstandplaats met koopwoonwagen zien we niet als de meest ideale eigendomsconstructie, omdat het beheer van standplaats en woonwagen bij verschillende partijen ligt. Bij de aanleg van nieuwe standplaatsen zal deze eigendomsconstructie niet voor de hand liggen. Maar deze eigendomsvorm kan op nieuwe locaties een alternatief zijn, mocht het lastig blijken te zijn om huurstandplaats met huurwoonwagen (optie 1) te realiseren, bijvoorbeeld vanuit financieel oogpunt of realisatietermijn. Als er behoefte is om een huidige situatie (huurstandplaats met koopwoonwagen) te continueren, is deze eigendomsconstructie ook een mogelijkheid. Als de verhuur van een standplaats met daarop een koopwoonwagen eindigt, dienen de eigenaar van de woonwagen, de eigenaar van de standplaats en de kandidaat-huurder van de standplaats de verwijdering of overdracht van de woonwagen nader overeen te komen. Woonwagenbeleid

De Ronde Venen 2025 | Gemeente De Ronde Venen | Pagina: 10

3.3 Kwaliteitseisen standplaatsen en woonwagens De gemeente stelt als doel kwalitatief goede huisvestingsmogelijkheden te bieden voor de doelgroep die op een woonwagenlocatie woont. Eigenaren van de woonwagens en overige bebouwing op de standplaatsen moeten ervoor zorgen dat woonwagens en eventuele andere opstal voldoen aan de geldende wet- en regelgeving en voor zover nodig, in goede staat van onderhoud gebracht worden. Ook bij nieuw te realiseren woonwagenlocaties, standplaatsen en woonwagens is het belangrijk dat deze voldoen aan de geldende wet- en regelgeving.

Uitstraling en kwaliteit woonwagenlocaties Uitgangspunt is dat de bestaande locatie Molenland en eventueel nieuw te realiseren woonwagenlocaties in overeenstemming dienen te zijn met het vigerende bestemmingsplan/ omgevingsplan. Bij de herziening van de vigerende bestemmingsplannen (in het omgevingsplan) zullen voor alle woonwagenlocaties dezelfde bestemming en (bouw)regels worden opgenomen.

5

Formeel is het de gemeente De Ronde Venen die stuurt op de toewijzing via de gemeentelijke huisvestingsverordening. In de praktijk wordt de uitvoering van de toewijzing (aangaande sociale huur) belegd bij de woningcorporatie .

Het omgevingsplan geeft minimaal weer hoeveel woonwagens maximaal ter plaatse zijn toegestaan en welke eisen en regels gelden ten aanzien van bouwhoogtes van ‘gebouwen’ en ‘bouwwerken geen gebouw zijnde’ en percentage bebouwd oppervlakte. We vinden het belangrijk dat woonwagenlocaties een open uitstraling kennen richting de rest van de kern en/of wijk. Tegelijkertijd moeten woonwagenbewoners de ruimte hebben om invulling te geven aan het buiten leven (een belangrijk kenmerk van de leefstijl van woonwagenbewoners), zonder dat omwonenden hier overlast van ervaren. Een open uitstraling vertaalt zich ook op praktische wijze; namelijk een goede ontsluiting van, naar en op de woonwagenlocatie, waardoor onderhouds- en hulpdiensten het terrein op en af kunnen. Dit komt de efficiëntie van het onderhoud van openbaar groen, ophalen van huisvuil en de bereikbaarheid voor hulpdiensten ten goede.

Uitstraling en kwaliteit woonwagens De eigenaar van een woonwagen (hetzij de bewoner, hetzij de verhuurder) moet zorgen dat de woonwagen voldoet aan de minimale landelijke kwaliteitseisen ten aanzien van gebouwen, zoals benoemd in het Bouwbesluit (2012) 6. Ten aanzien van de brandveiligheid (en brandoverslag) vijf meter afstand tussen woonwagens zit. Als dat niet haalbaar is, kan een uitzondering plaatsvinden door clustering van maximaal vier woonwagens (Artikel 2.84 Omvang, Bouwbesluit 2012). Woonwagenbeleid

De Ronde Venen 2025 | Gemeente De Ronde Venen | Pagina: 11

Wat betreft duurzaamheid moeten nieuwe woonwagens aan dezelfde eisen voldoen als reguliere woningen: Bijna Energieneutraal (BENG). In de basis zal voor nieuwe standplaatsen geen aansluiting op het gasnetwerk zal worden gemaakt, maar gebruik worden gemaakt van alternatieve, duurzame energieopwekking. Indien er behoefte is maakt de gemeente hierop een uitzondering, zolang dit is toegestaan.

6

In de Woningwet is als definitie voor een woonwagen opgenomen: “een voor bewoning bestemd gebouw dat is geplaatst op een standplaats en dat in zijn geheel of in delen kan worden geplaatst.”

3.4 Schoon, heel en veilig Schoon, heel en veilig Vanwege de openbare ruimte, orde en veiligheid moeten de nieuwe- als de bestaande woonwagenlocaties schoon, heel en veilig zijn, net zoals dat voor andere woonwijken in de gemeente geldt. Dat betekent bijvoorbeeld: • •

dat achterstallig onderhoud op bestaande woonwagenlocaties in beeld is/wordt gebracht en wordt weggewerkt; dat er handhaving plaatsvindt op nieuwe- en bestaande woonwagenlocaties. De gemeente kan dan optreden tegen bestaande bouwwerken op woonwagenlocaties waarbij de omgevingsvergunning of het bestemmingsplan niet is nageleefd, met legalisering of verwijdering tot gevolg.

Om een nieuwe woonwagenstandplaats (aanleg en inrichting) te realiseren, is een omgevingsvergunning nodig. Dit geldt ook voor de plaatsing van een woonwagen. Aanvragen en afgeven vindt plaats via de gemeente en dient te gebeuren voordat een woonwagen wordt geplaatst op de daarvoor bestemde woonwagenstandplaats. Ook andere bouwwerken op en rondom de standplaats moeten legaal zijn. Daarnaast moeten de woonwagenlocaties voldoen aan de geldende wet- en regelgeving, denk bijvoorbeeld aan brandveiligheid (zie paragraaf 3.4).

Woonwagenbeleid

De Ronde Venen 2025 | Gemeente De Ronde Venen | Pagina: 12

Uitzonderingen met betrekking tot de eerdergenoemde woonwagencultuur en daarbij horende woonvormen daargelaten.

3.5 Inschrijvingssystematiek en toewijzingsbeleid Inschrijflijst Woonwagenbewoners die belangstelling hebben voor een standplaats in de gemeente De Ronde Venen, moeten zich inschrijven op de ‘belangstellendenlijst woonwagenstandplaatsen’. Op dit moment beheert de gemeente nog de inschrijflijst. Omdat de meeste standplaatsen verhuurd worden, is het wenselijk dat de inschrijflijst in de toekomst beheerd zal worden door de verhuurder; naar alle waarschijnlijkheid de woningcorporatie. Deze inschrijflijst is ook de indicator om te zien of de wachttijd voor een standplaats gelijke tred houdt met de wachttijd voor een gemiddelde sociale huurwoning.

Woonwagenbeleid

De Ronde Venen 2025 | Gemeente De Ronde Venen | Pagina: 13

Toewijzing vrijkomende bestaande standplaatsen Vrijkomende standplaatsen moeten zo rechtvaardig mogelijk verdeeld worden, waarbij rekening wordt gehouden met het afstammingsbeginsel en de binding aan de gemeente De Ronde Venen. De regio Utrecht (waartoe de gemeente behoort) heeft in 2023 haar huisvestingsverordening vastgesteld. Daarin geldt de volgende rangorde voor woonwagenbewoners: 1. Kinderen of kleinkinderen van degene die de standplaats huurde voordat deze leeg kwam; 2. De standplaatszoekende die een standplaats huurt op de woonwagenlocatie en wil doorschuiven naar een vrijkomende standplaats op dezelfde locatie, onder voorwaarde dat de eigen standplaats vrijkomt; 3. Een kind, inwonend bij familie in de eerste graad op de locatie waar een standplaats vrijkomt; 4. Een standplaatszoekende die in de afgelopen tien jaar minimaal zes jaar aaneengesloten op de locatie heeft gewoond; 5. Een standplaatszoekende die in de afgelopen tien jaar minimaal zes jaar aaneengesloten op een woonwagenlocatie elders in Nederland heeft gewoond; 6. Overige standplaatszoekenden, op basis van inschrijfduur op de wachtlijst. Een adviescommissie van bewoners van de woonwagenlocatie adviseert de beheerder over de toewijzing. Indien sprake is van gelijke geschiktheid, zal de standplaatszoekende met de langste inschrijfduur op de wachtlijst voorrang zal krijgen, met uitzondering van categorie 1.

Volgordecriteria op basis van afstammingsbeginsel Voorwaarde voor toewijzing is dat iemand aantoonbaar onderdeel is van de doelgroep woonwagenbewoners. De gemeente hanteert hierbij het afstammingsbeginsel: iemand behoort tot de doelgroep woonwagenbewoners als hij/zij zelf in een woonwagen woont of eerder in een woonwagen heeft gewoond, of afstamt van iemand die in een woonwagen heeft gewoond. Afstamming kan worden aangetoond middels het woonadres van de inschrijver/aanvrager, ouders of grootouders. Verder zijn bij de toewijzing alle overige regels die gelden bij de toewijzing van sociale huurwoningen ook van toepassing, inclusief passend toewijzen. Hoewel de huisvestingsverordening recent is vastgesteld, wordt in den lande steeds vaker geconstateerd dat het als eerst toewijzen van standplaatsen aan kinderen of kleinkinderen niet meer past in de praktijk, zeker omdat bij deze doelgroep de inschrijftijd niet van kracht is. Bij een volgende herijking van de huisvestingsverordening is daarom het advies om de eerste voorrangscategorie af te schaffen.

Woonwagenbeleid

De Ronde Venen 2025 | Gemeente De Ronde Venen | Pagina: 14

Toewijzing nieuwe standplaatsen Bij het toewijzen van standplaatsen op nieuw te ontwikkelen woonwagenlocaties kan de eerste toewijzing niet plaatsvinden op basis van de bepalingen onder 1 t/ m 3. In dat geval zal de volgorde bepaald worden aan de hand van onderstaande toewijzingscriteria: 1. Standplaatszoekende wiens (groot)ouders woonachtig zijn op een woonwagenlocatie in de gemeente De Ronde Venen. 2. Overige familie (spijtoptanten) van de huidige woonwagenbewoners van een woonwagenlocatie in gemeente De Ronde Venen. 3. Overige woonwagenbewoners/spijtoptanten die een standplaats, een sociale huurwoning of koopwoning in de gemeente De Ronde Venen achterlaten onder voorwaarde dat die daardoor beschikbaar komt. Indien sprake is van gelijke geschiktheid, zal de standplaatszoekende met de langste inschrijfduur op de wachtlijst voorrang zal krijgen.

Leven in familieverband op eventuele nieuwe locaties Ook bij eventuele nieuwe locaties is het belangrijk dat woonwagenbewoners in familieverband kunnen wonen. Het is echter niet te overzien hoe groot eventuele nieuwe locaties in de toekomst zullen zijn en hoeveel standplaatsen er dus per locatie gerealiseerd kunnen worden. Bij de eerste toewijzing van standplaatsen van nieuwe locaties zal daarom goed gekeken moeten worden: • •

Hoeveel standplaatsen er op deze nieuwe locatie gerealiseerd worden. Welke familieleden het beste op deze nieuwe locatie gehuisvest kunnen worden, gelet op hun omvang (aantal familieleden op de belangstellendenlijst).

Concreet betekent dit dat als er een nieuwe locatie van bijvoorbeeld vier standplaatsen ontwikkeld wordt, er eerst wordt gekeken of er op de belangstellendenlijst exact vier leden van dezelfde familie staan. In dat geval krijgen zij voorrang op een familie die met twee leden op de belangstellendenlijst staat. Het is mogelijk dat er op geen locatie beschikbaar komt die groot genoeg is om alle belangstellenden van dezelfde familie te huisvesten. In dat geval moeten we naar het meest optimale scenario zoeken. Dat betekent meerdere woonwagenlocaties ontwikkelen, waarbij de familie wel verdeeld wordt, maar in kleinere groepjes wel bij elkaar kan wonen. Bovenstaande laat zien dat de toewijzing van standplaatsen (zowel bestaande als nieuwe plekken) voor een deel wel in regels te vatten is, maar daarnaast ook maatwerk blijft. Per locatie zal goed gekeken moeten worden wie waar het beste past.

Woonwagenbeleid

De Ronde Venen 2025 | Gemeente De Ronde Venen | Pagina: 15