Bijlage 1a - Toelichting herstelbesluit bp Dorpskernen

TOELICHTING VAN HET BESTEMMINGSPLAN

DORPSKERNEN GEMEENTE DE RONDE VENEN

Opdrachtnummer

: 92.07

IDnr.

: NL.IMRO.0736.BP022dorpskernen-va02

Datum

: september 2025

Versie

:7

Auteurs

: gemeente De Ronde Venen mRO b.v.

Vastgesteld d.d.

:

mRO b.v. • Leeuwenveldseweg 16 H • 1382 LX • Weesp • 033 461 43 42 • info@mro.nl • www.mro.nl

INHOUD VAN DE TOELICHTING 1

INLEIDING .................................................................................. 3 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6

2

Algemeen ......................................................................................3 Aanleiding en doel...........................................................................3 Ligging en begrenzing plangebied .....................................................4 Vigerende bestemmingsplannen .......................................................5 Opzet van de toelichting ..................................................................7 Herstelbesluit .................................................................................7 BESCHRIJVING BESTAANDE SITUATIE ........................................ 8

2.1 2.2 2.3 3

Inleiding ........................................................................................8 Ontstaansgeschiedenis en ontwikkeling van de dorpskernen.................8 Ruimtelijke en functionEle structuur van de dorpskernen ................... 13 BELEIDSKADER ......................................................................... 29

3.1 3.2 3.3 3.4 4

Inleiding ...................................................................................... 29 Rijksbeleid ................................................................................... 29 Provinciaal beleid .......................................................................... 31 Gemeentelijk beleid ...................................................................... 35 PLANBESCHRIJVING ................................................................. 48

4.1 4.2 4.3 4.4 5

Inleiding ...................................................................................... 48 Ruimtelijke uitgangspunten ............................................................ 51 Functionele uitgangspunten............................................................ 58 Bescherming van diverse waarden .................................................. 64 MILIEU- EN OMGEVINGSASPECTEN........................................... 71

5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7 5.8 5.9 5.10 5.11 5.12 5.13 5.14 6

Inleiding ...................................................................................... 71 Geluid ......................................................................................... 71 Bodemkwaliteit ............................................................................. 72 Milieubelasting niet-agrarische bedrijven (milieuzonering).................. 73 Geurhinder agrarische bedrijvigheid ................................................ 77 Luchtkwaliteit ............................................................................... 79 Externe veiligheid ......................................................................... 81 Water .......................................................................................... 88 Ecologie ....................................................................................... 93 Archeologie .................................................................................. 97 Cultuurhistorie............................................................................ 101 Luchthavenindelingbesluit (LIB) .................................................... 103 Kabels en Leidingen .................................................................... 104 Toetsing aan m.e.r.-wetgeving .....................................................

105 JURIDISCHE ASPECTEN........................................................... 108

6.1 6.2 6.3

Algemeen .................................................................................. 108 Opbouw regels en verbeelding ...................................................... 109 Toelichting op de artikelen ........................................................... 109

7

ECONOMISCHE UITVOERBAARHEID ........................................ 125

8

MAATSCHAPPELIJKE UITVOERBAARHEID ............................... 126 8.1

Voorbereidingsfase...................................................................... 126

Gemeente De Ronde Venen Bestemmingsplan Dorpskernen mRO b.v. / TOE / 92.07 – v7 / september 2025

1

NL.IMRO.0736.BP022dorpskernen-va02 Vastgesteld d.d. PM

8.2 9

Zienswijzen ontwerpbestemmingsplan ........................................... 126 HERSTELBESLUIT .................................................................... 127

9.1 9.2 9.3

Inleiding .................................................................................... 127 Wijzigingen ................................................................................ 128 Procedure .................................................................................. 137

BIJLAGEN BIJ DE TOELICHTING ............................................................. 140 Bijlage 1. Bijlage 2. Bijlage 3. Bijlage 4.

Beeldbepalende panden Dorpskernen ...................................... 141 Notitie Vormvrije m.e.r.-beoordeling........................................ 142 Nota vooroverleg bestemmingsplan Dorpskernen ...................... 143 Nota van zienswijzen ............................................................. 144

Gemeente De Ronde Venen Bestemmingsplan Dorpskernen mRO b.v. / TOE / 92.07 – v7 / september 2025

2

NL.IMRO.0736.BP022dorpskernen-va02 Vastgesteld d.d. PM

1

INLEIDING

1.1

ALGEMEEN

Een bestemmingsplan is het belangrijkste instrument in de ruimtelijke ordening. Het is het enige instrument dat voor overheid en burgers rechtstreeks bindende regels geeft over toegelaten bebouwing en over toegelaten gebruik van grond en bebouwing. Met het bestemmingsplan kan de gemeenteraad bepalen welke inrichting en bebouwing en welk gebruik in het plangebied is toegestaan. Het bestemmingsplan is daarmee een instrument om de bestemming, de inrichting en het beheer van gronden te regelen. Een bestemmingsplan geeft dus antwoord op de vraag waar bijvoorbeeld bedrijven of woningen mogen komen, maar bevat onder meer ook regels voor de maximaal toegestane hoogte en oppervlakte van bouwwerken. In die zin vervult het bestemmingsplan een centrale rol in het concretiseren van ruimtelijk beleid. Het bestemmingsplan richt zich zowel tot de overheid als tot de burger en is voor beiden bindend. 1.2

AANLEIDING EN DOEL

In verband met de inwerkingtreding van de nieuwe Omgevingswet (per 1 januari 2024) wil de gemeente De Ronde Venen haar vigerende bestemmingsplannen voor de woonkernen Abcoude, Baambrugge, Amstelhoek, Mijdrecht, Vinkeveen en Wilnis actualiseren en harmoniseren tot één nieuw bestemmingsplan ‘Dorpskernen’. Als de Omgevingswet in werking is getreden kunnen namelijk geen nieuwe bestemmingsplannen meer worden opgesteld. Iedere gemeente heeft dan direct een ‘tijdelijk omgevingsplan’, tot het moment dat er een nieuw omgevingsplan is opgesteld. Dit zogenaamde ‘omgevingsplan van rechtswege’, wordt onder meer gevormd door de huidige voorraad aan ruimtelijke plannen binnen de gemeente. De planvoorraad voor de kernen binnen de gemeente De Ronde Venen bestaat momenteel uit tientallen bestemmingsplannen, diverse beheersverordeningen en andere ruimtelijke besluiten die (deels) verouderd zijn. Bovendien verschillen ze in systematiek, opbouw en regelgeving en zijn ze niet altijd goed leesbaar. Dit heeft gevolgen voor zowel de plantoetsing als voor de klantvriendelijkheid en serviceverlening richting bewoners en ondernemers. Tegelijkertijd is geconstateerd dat zónder een geactualiseerd en uniform bestemmingsplan voor de dorpskernen een overgang naar een nieuw op te stellen omgevingsplan voor de gehele gemeente lastig is.

Het doel van voorliggend bestemmingsplan ‘Dorpskernen’ is dan ook om voor alle bestaande kernen in de gemeente De Ronde Venen een actueel, integraal en digitaal bestemmingsplan te hebben, dat voor eenieder (bestuurders, ambtenaren, bewoners en ondernemers) goed en helder leesbaar en ook toetsbaar is. Dit actuele planologisch-juridisch kader schept voldoende ruimte en tijd om in de komende jaren de voorbereiding van het nieuw op te stellen omgevingsplan voor de gehele gemeente verder in te richten en ondertussen een eenduidig en digitaal planologisch kader te hebben waaraan getoetst kan worden. Belangrijk uitgangspunt daarbij is dat het nieuw op te stellen bestemmingsplan ‘Dorpskernen’’ beleidsneutraal en in hoofdzaak conserverend van aard is. Dit

Gemeente De Ronde Venen Bestemmingsplan Dorpskernen mRO b.v. / TOE / 92.07 – v7 / september 2025

3

NL.IMRO.0736.BP022dorpskernen-va02 Vastgesteld d.d. PM

betekent dat de bestaande (planologische) situatie centraal staat en nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen niet in het plan worden meegenomen. 1.3

LIGGING EN BEGRENZING PLANGEBIED

Het nieuwe bestemmingsplan ‘Dorpskernen’’ heeft betrekking op de bestaande woonkernen van de dorpen Abcoude, Baambrugge, Amstelhoek, Mijdrecht, Vinkeveen en Wilnis. De dorpen/ bebouwingsconcentraties De Hoef en Waverveen maken geen onderdeel uit van dit bestemmingsplan. Hiervoor is recent een actueel planologisch kader opgesteld via het bestemmingsplan ‘Buitengebied-West’, dat op 21 februari 2019 door de gemeenteraad is vastgesteld. Tegelijkertijd is de plangrens van dit bestemmingsplan ‘Buitengebied-West’ ook bepalend voor de planbegrenzing voor het bestemmingsplan ‘Dorpskernen’’, aangezien deze zoveel mogelijk op elkaar worden afgestemd.

Figuur 1 – Ligging en begrenzing van het plangebied op een topografische kaart

De huidige bestemmingsplannen voor de bestaande bedrijventerreinen (zoals Bedrijventerreinen Mijdrecht en Voorbanken in Vinkenveen) worden overigens niet meegenomen, evenals de nieuwe woonwijk Land van Winkel (in Abcoude). Ook het zuidelijk deel van de lintbebouwing als onderdeel van de kern Vinkeveen, en voor zover niet gelegen binnen de provinciale contour ‘stedelijk gebied’ (de zogenaamde ‘rode contour’) maakt géén deel uit van dit bestemmingsplan. De delen van het huidige bestemmingsplan ‘Lintbebouwing Vinkeveen’ die binnen deze contour liggen (Achterbos, Demmerik, Spoorlaan) worden wél meegenomen.

Gemeente De Ronde Venen Bestemmingsplan Dorpskernen mRO b.v. / TOE / 92.07 – v7 / september 2025

4

NL.IMRO.0736.BP022dorpskernen-va02 Vastgesteld d.d. PM

Tot slot worden enkele verspreid liggende locaties in de verschillende dorpen bewust niet meegenomen in dit nieuwe bestemmingsplan voor de dorpskernen. Voor deze locaties geldt dat een ‘eigen’ bestemmingsplan is opgesteld om een specifieke nieuwe ontwikkeling mogelijk te maken, maar dat deze projecten nog niet (volledig) gerealiseerd zijn. Ook kan het zijn dat recent een bestemmingsplan voor zo’n locatie is opgesteld en de procedure hiervoor binnenkort wordt opgestart, danwel nog niet is afgerond. 1.4

VIGERENDE BESTEMMINGSPLANNEN

Voor de bestaande woonkernen van de gemeente De Ronde Venen gelden nu diverse bestemmingsplannen, wijzigingsplannen en beheersverordeningen die met het voorliggende bestemmingsplan ‘Dorpskernen’ (deels) worden vervangen. In tabel 1 zijn deze weergegeven. VIGEREND PLAN

DATUM IDENTIFICATIENUMMER VASTSTELLING

ABCOUDE Bestemmingsplan Stationsgebied 2008

25-06-2008

NL.IMRO.0736.PC03stationsg-va01

Bestemmingsplan Meerbad 2008

16-10-2008

NL.IMRO.0736.PC04meerbadg-va01

Bestemmingsplan (Voormalig) gemeentehuis Abcoude

20-12-2012

NL.IMRO.0736.bpvoormgmeentehuis-va01

Bestemmingsplan Plusmarkt Abcoude

28-3-2013

NL.IMRO.0736.BPP006kootsuperAbc-va01

Beheersverordening Beschermd dorpsgezicht Abcoude en beschermd dorpsgezicht Baambrugge

30-5-2013

NL.IMRO.0736.BV001dorpsgezicht-va01

Beheersverordening Meerlanden, Hollandse kade e.o.

30-5-2013

NL.IMRO.0736.BV002meerlfluitek-va01

Wijzigingsplan De Baronie, Abcoude

23-6-2015

NL.IMRO.0736.BPW028winkelbu-va01

Beheersverordening Woongebied Abcoude

27-9-2018

NL.IMRO.0736.BV011Woonabcou-va01

Beheersverordening Beschermd dorpsgezicht Abcoude en beschermd dorpsgezicht Baambrugge

30-5-2013

NL.IMRO.0736.BV001dorpsgezicht-va01

Bestemmingsplan Kromwijck te Baambrugge

29-10-2015

NL.IMRO.0736.BPP014Kromwijck-va01

Beheersverordening Woongebied Baambrugge

27-9-2018

NL.IMRO.0736.BV012Woonbaam-va01

Rijksstraatweg 45b Baambrugge

27-9-2018

NL.IMRO.0736.BPP033rijkssw45-va01

BAAMBRUGGE

Bestemmingsplan Abcoude Buitengebied 17-12-2009

NL.IMRO.0736.BP003BuitengebAbc-oh01

VINKEVEEN Lintbebouwing Vinkeveen 2003

24-09-2004

n.v.t.

1 Herziening Lintbebouwing Vinkeveen 2003

15-06-2009

NL.IMRO.0736.PC01herzlint-oh01

Bestemmingsplan Kom Vinkeveen

20-12-2012

NL.IMRO.0736.bp003komvinkeveen-oh01

e

Gemeente De Ronde Venen Bestemmingsplan Dorpskernen mRO b.v. / TOE / 92.07 – v7 / september 2025

5

NL.IMRO.0736.BP022dorpskernen-va02 Vastgesteld d.d. PM

Bestemmingsplan Herenweg 144 a

1-8-2014

NL.IMRO.0736.BPP013herenweg144a-oh01

Bestemmingsplan Veenbad Tuinderslaantje 2

27-11-2014

NL.IMRO.0736.BPP011Veenbad-va01

Bestemmingsplan Vinkeveld

7-7-2016

NL.IMRO.0736.BP017vinkeveld-va01

Bestemmingsplan Demmerik 31

24-11-2016

NL.IMRO.0736.BPP020demmerik31-va01

Bestemmingsplan Achterbos 18 Vinkeveen

29-6-2017

NL.IMRO.0736.BPP021achterbos18-va01

Bestemmingsplan Futenlaan Vinkeveen

28-9-2017

NL.IMRO.0736.BPP026futenlaangw-va01

Bestemmingsplan Herenweg 110, Vinkeveen

27-9-2018

NL.IMRO.0736.BPP034herenw110-va01

Bestemmingsplan Achterbos achter 3242 en 48a

27-5-2019

NL.IMRO.0736.BPP030achterbos-va01

Bestemmingsplan Marickenland

03-02-2009

NL.IMRO.0736.BP002marickenland-oh01

Uitwerkingsplan Marickenzijde

19-05-2015

NL.IMRO.0736.BP014uwpmarickenz1-va01

WILNIS

Bestemmingsplan Kom Wilnis

27-6-2013

NL.IMRO.0736.BV004komwilnis-va01

MIJDRECHT Bestemmingsplan Kom Mijdrecht

27-6-2013

NL.IMRO.0736.BP005kommijdrecht-oh01

Bestemmingsplan Kom Mijdrecht 2

3-7-2014

NL.IMRO.0736.BP012Kommijdrecht2-va01

Bestemmingsplan Blijdrecht

16-9-2014

NL.IMRO.0736.BPP012Blijdrecht-va01

Beheersverordening Mijdrecht Woongebied Zuid

5-2-2015

NL.IMRO.0736.BV007mijdrechtzuid-va01

Wijzigingsplan Molenhof Mijdrecht

6-7-2016

NL.IMRO.0736.BPW007molenhof-va01

Wijzigingsplan Bozenhoven 125/125a Mijdrecht

19-04-2022

NL.IMRO.0736.BPW014bozenh125-va01

Beheersverordening Amstelhoek

27-6-2013

NL.IMRO.0736.BV003amstelhoek-va01

Bestemmingsplan Omlegging N201

11-5-2009

NL.IMRO.0736.BP004omleggingN201-oh01

Bestemmingsplan Parapluplan Parkeren

28-6-2018

NL.IMRO.0736.BP019parkeren-va01

Bestemmingsplan Parapluplan Parkeren analoog

28-6-2018

NL.IMRO.0736.BP020parkerenANA-va01

Paraplubeheersverordening Parkeren

28-6-2018

NL.IMRO.0736.BV010Parkerenbv-va01

Beheersverordening Woonkernen 2006

27-9-2018

NL.IMRO.0736.BV010Woonk2006-va01

AMSTELHOEK

OVERKOEPELEND

Tabel 1 - Overzicht geldende bestemmingsplannen, wijzigingsplannen en beheersverordeningen

Ook zijn verspreid over de verschillende dorpen diverse omgevingsvergunningen verwerkt in dit nieuwe overkoepelende bestemmingsplan voor de dorpskernen.

Gemeente De Ronde Venen Bestemmingsplan Dorpskernen mRO b.v. / TOE / 92.07 – v7 / september 2025

6

NL.IMRO.0736.BP022dorpskernen-va02 Vastgesteld d.d. PM

1.5

OPZET VAN DE TOELICHTING

De toelichting is verder als volgt opgebouwd. In hoofdstuk 2 komt een beschrijving van de huidige situatie aan bod. Hierbij komen zowel ruimtelijke als functionele aspecten aan de orde. Vervolgens wordt in hoofdstuk 3 het relevante beleid van zowel het Rijk, de provincie als de gemeente beschreven. De uitgangspunten voor het plan worden in hoofdstuk 4 verwoord. Hoofdstuk 5 omvat een aantal relevante milieu- en omgevingsaspecten die bij een ruimtelijk plan in beschouwing genomen moeten worden. In hoofdstuk 6 is een toelichting op de verbeelding en de regels opgenomen, waarna hoofdstuk 7 de economische haalbaarheid van het plan beschrijft. Tenslotte zet hoofdstuk 8 de resultaten van de inspraak en overleg uiteen. 1.6

HERSTELBESLUIT

Op 27 november 2023 heeft de raad van de gemeente De Ronde Venen het bestemmingsplan 'Dorpskernen' gewijzigd vastgesteld. Tegen het vaststellingsbesluit zijn 21 beroepen ingesteld bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: de Afdeling). De Afdeling heeft vervolgens de Stichting Advisering Bestuursrechtspraak (STAB) verzocht een onderzoek in te stellen gericht op de beantwoording van de vraag: “Beschrijf de feitelijke situatie en de voorheen geldende planologische situatie, voor zover nodig voor de behandeling van de beroepen.” De STAB heeft op 26 mei 2025 een deskundigenverslag uitgebracht aan de Afdeling. Een aantal beroepsgronden en enkele onderdelen uit het verslag van de STAB vormen de aanleiding om een zogenoemd herstelbesluit te nemen. Het doel van het herstelbesluit is om kleine gebreken die in het bestemmingsplan geconstateerd zijn naar aanleiding van een aantal beroepsgronden en het verslag van de STAB te repareren. Tevens worden met het herstelbesluit enkele andere kleine gebreken hersteld die indirect aan het licht gekomen zijn naar aanleiding van de beroepen. Met het herstelbesluit wordt recht gedaan aan de beroepen en wordt voorkomen dat, gelet op de inwerkingtreding van de Omgevingswet en de jurisprudentie van de Afdeling over vervolgbesluiten, deze gebreken met een omgevingsplan moeten worden hersteld.

Het herstelbesluit wordt aangemerkt als een besluit in de zin van artikel 6:19 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Dit artikel biedt de mogelijkheid aan de raad om hangende de beroepsprocedure gebreken uit het oorspronkelijke vaststellingsbesluit te herstellen in de vorm van een zogenoemd herstelbesluit. Het herstelbesluit wijzigt het bestemmingsplan ‘Dorpskernen’, zoals dat op 27 november 2023 vastgesteld is. De plandelen waarin gebreken zijn geconstateerd worden met het herstelbesluit opnieuw en gewijzigd vastgesteld door de raad. In hoofdstuk 9 wordt verder ingegaan op het herstelbesluit en uiteengezet welke wijzigingen met het herstelbesluit worden aangebracht in het op 27 november 2023 vastgestelde bestemmingsplan ‘Dorpskernen’.

Gemeente De Ronde Venen Bestemmingsplan Dorpskernen mRO b.v. / TOE / 92.07 – v7 / september 2025

7

NL.IMRO.0736.BP022dorpskernen-va02 Vastgesteld d.d. PM

2

BESCHRIJVING BESTAANDE SITUATIE

2.1

INLEIDING

In dit hoofdstuk wordt kort ingegaan op de karakteristieken van de zes verschillende dorpen binnen het plangebied: Abcoude, Baambrugge, Vinkeveen, Mijdrecht, Wilnis en Amstelhoek. Aan de orde komen zowel aspecten uit het verleden als uit het heden, ofwel er wordt ingegaan op de ontstaansgeschiedenis van het stedelijk gebied, maar ook op de huidige functies. Voor deze beschrijving wordt op hoofdlijnen aangesloten bij hetgeen in de verschillende ‘komplannen’ reeds is verwoord. 2.2

ONTSTAANSGESCHIEDENIS EN ONTWIKKELING VAN DE DORPSKERNEN

2.2.1 Algemeen De gemeente De Ronde Venen is op 1 januari 2011 ontstaan door de samenvoeging van de voormalige gemeenten De Ronde Venen en Abcoude. De gemeente ligt in het Groene Hart van de provincie Utrecht, tussen de gemeenten Uithoorn, Amstelveen, Ouder Amstel, Amsterdam, Stichtse Vecht, Woerden en Nieuwkoop. In De Ronde Venen bestaat het landschap uit de volgende onderdelen: veenweidegebied, plassen, droogmakerijen en stroomruggen, evenals het verdedigingslandschap van de Hollandse Waterlinies. Deze landschapstypen zijn van belang (geweest) voor de ontstaansgeschiedenis van het gebied. Het grootste deel van het huidige De Ronde Venen bestond tot de ontginning namelijk uit een moerasachtig gebied met veenstroompjes en riviertjes. In het midden lag hoogveen, dat gemiddeld vier meter boven zeeniveau lag, met aan de randen moerasbos. Het was een kletsnat gebied waar de mens op dat moment nog weinig te zoeken had. Dat veranderde in de loop van de Middeleeuwen. De ontginning van deze omgeving kwam namelijk rond 1100 op gang en was noodzakelijk vanwege de toename van de bevolking, de daarmee gepaard gaande voedselbehoefte en ook vanwege de gewenste inkomensvergroting voor de machthebbers uit die tijd. Maar snelheid was ook geboden om de expansiedrift van de graaf van Holland tegen te houden. Onder strakke regie werd het gebied op zeer systematische wijze ontgonnen.

Vanaf de kleiige oevers van de veenstroompjes werd het hoger gelegen gebied ingetrokken om het veenrijke gebied te ontwateren. Hiervoor werden lange watergangen aangelegd (de afwateringssloten), loodrecht op de veenriviertjes naar het midden van het gebied. Ontginning en verkaveling van dit gebied werden dus bepaald door de omliggende riviertjes de Kromme Mijdrecht, de bovenloop van de Amstel, de Waver, de Winkel en de Angstel, die samen een bijna gesloten cirkel om het gebied vormen. Haaks op de ontwateringssloten werd in het centrale deel van De Ronde Venen een tweede ontginningsbasis gecreëerd waarlangs langgerekte nederzettingen ontstonden die gezamenlijk de binnenring van De Ronde Venen vormen. Aan de structuur die op deze wijze zichtbaar werd, ontleend de gemeente haar naam. De kernen Vinkeveen, Wilnis en Mijdrecht nemen in deze binnenring respectievelijk het oostelijke, zuidelijke en zuidwestelijke deel in.

Gemeente De Ronde Venen Bestemmingsplan Dorpskernen mRO b.v. / TOE / 92.07 – v7 / september 2025

8

NL.IMRO.0736.BP022dorpskernen-va02 Vastgesteld d.d. PM

En hoewel de dorpen Abcoude, Baambrugge en Amstelhoek niet aan de binnenring liggen, is de ontginning van het omliggende gebied wel van invloed geweest op de bewoningsgeschiedenis van deze kernen. 2.2.2 Abcoude Tot aan het einde van de 19e eeuw is Abcoude een kleine verzorgingskern voor het omringende agrarische gebied. Door de aanleg van de spoorlijn Amsterdam-Utrecht (met een station in Abcoude) en de rijksweg Amsterdam-Utrecht kon Abcoude rekenen op toenemende belangstelling vanuit de omgeving. Hierdoor is het dorp vanaf de tweede helft van de 19e eeuw als lintbebouwing langs de bestaande watergangen het Gein en de Angstel gegroeid. Voor het landschap betekende de aanleg van de nieuwe infrastructuur (spoorlijn, rijksweg en kanaal) dat de oorspronkelijke polders werden doorsneden. In de jaren vijftig van de vorige eeuw ontstonden de eerste grote uitbreidingen van Abcoude, die rondom het centrum plaatsvonden. In het gebied tussen het Fort Abcoude en het centrum kwam bebouwing (landje van Schoenmaker). De bedoeling was het hele gebied te ontwikkelen. Na protesten is na de eerste fase gestopt met de bouw van woningen. De nieuwbouwlocaties werden verplaatst naar de westkant van het dorp. In de jaren zestig, zeventig en tachtig werd vervolgens de basis gelegd voor het huidige Abcoude: nieuwbouwwijken met ruime woningen aan de west- en noordkant van het dorp.

De historische bebouwing volgt het landschap en de moderne wijken hebben een rationele verkaveling. Vanaf 1990 werd meer ingezet op verdichting; behalve enkele uitbreidingen aan de noordkant vond nieuwbouw vooral plaats in de open ruimtes van Abcoude. Na 2000 is het bedrijventerrein Hollandse Kade aangelegd en is het spoor tussen Amsterdam-Utrecht ter hoogte van Abcoude verdubbeld. Hierbij is een nieuw station gebouwd en is het spoor ter hoogte van het Gein verdiept aangelegd. De laatste grote woningbouwuitbreiding is de woonwijk Winkelbuurt, ten zuiden van Abcoude. 2.2.3 Baambrugge Baambrugge heeft van oudsher een verzorgende functie voor het omringende agrarische gebied. De nederzetting van geringe omvang maakte in de 17e eeuw enige groei door, omdat het gebied in trek kwam bij welgestelde stedelingen. In deze periode werd het Zand en Jaagpad aangelegd, waardoor de verbinding met Amsterdam en Utrecht werd verbeterd en lieten welgestelde Amsterdamse burgers riante buitenhuizen bouwen. Dat gebeurde vooral aan de Vecht, en in mindere mate ook aan de riviertjes Angstel, Holendrecht en Gein. Bij sommige buitens werden prachtige tuinen aangelegd.

Het Zand en Jaagpad is door de aanleg van enkele bochtafsnijdingen (korte en lange Coupure) opgewaardeerd tot één van de veertien Routes Impériales (Rijksstraatweg), die begin 19e eeuw door Napoleon zijn aangelegd om Parijs met Amsterdam te verbinden. De weg is van groot belang geweest voor de economische ontwikkeling van het gebied en is onderdeel van de top 100 industrieel erfgoed van de provincie Utrecht. Via de Rijksstraatweg kan men naar het zuiden richting de N201 of naar het noorden richting Abcoude.

Gemeente De Ronde Venen Bestemmingsplan Dorpskernen mRO b.v. / TOE / 92.07 – v7 / september 2025

9

NL.IMRO.0736.BP022dorpskernen-va02 Vastgesteld d.d. PM

In de naoorlogse periode werd de woonfunctie belangrijker door de bouw van woningen. In de jaren vijftig kwamen er aan weerszijden van de Angstel nieuwe dorpsuitbreidingen. Waar de historische bebouwing de loop van de rivier volgt, hebben de moderne wijken een rationele verkaveling met een harde grens tussen dorp en landschap. De meeste woningen zijn in de jaren zeventig en tachtig gebouwd, het aantal woningen in Baambrugge is toen ongeveer verdubbeld. De laatste (grote) ontwikkeling is het woningbouwproject IJsvogel (2010) aan de oostkant van Baambrugge. 2.2.4 Vinkeveen De bewoningsgeschiedenis van het gebied gaat terug tot de elfde eeuw. Met het geschikt maken van het gebied voor landbouw, werd het gebied ook geschikt voor bewoning. Het bebouwingslint bestaande uit Achterbos, Herenweg, Demmerik en Donkereind fungeerde als ontginningsbasis. De boerderijen werden aan dit lint gebouwd. Zo ontstonden er een aantal buurtschappen aan het lint. De Baambrugse Zuwe was niet meer dan een moeraspad. Van de verschillende dorpen in de gemeente is Vinkeveen het langst een veendorp gebleven. De vervening (turfwinning) startte ook relatief laat, eind 19e eeuw, en als gevolg daarvan zijn de kenmerkende stroken land (de legakkers) ontstaan, die gescheiden worden door water (de trekgaten). Als gevolg van deze turfwinning veranderde ook het karakter van de bebouwing in Vinkeveen.

Aangezien aan de westzijde van het boerderijenlint grote plassen ontstonden, nam het agrarisch belang van dit gebied af. Aan deze kant ontstonden op de veel ondiepere kavels op tuinbouw gerichte bedrijven. Het bebouwingslint werd in de loop van de tijd verdicht met nieuwe bebouwing. De buurtschappen groeiden aan elkaar tot één langgerekt bebouwingslint. Aan de oostzijde hebben de veeteeltbedrijven zich langer kunnen handhaven, totdat ook dit gebied werd verveend. In deze periode heeft ook verdichting vanaf het lint plaatsgevonden. In de tweedelijns bebouwing (de zogenaamde werfbebouwing) werden arbeiders- en turfstekerswoningen opgericht. In de periode dat de Vinkeveense Plassen ontstonden is ook de bebouwing langs de Baambrugse Zuwe ontstaan. Deze bebouwing was meer gericht op het recreatieve karakter van de plassen. In de loop van de tijd zijn de bebouwingslinten verder verdicht, veelal op projectmatige basis. Dit gebeurde zowel uit huisvestings- als recreatief perspectief. Na de Tweede Wereldoorlog nam het economische belang van de turfwinning ook in Vinkeveen af en aanvankelijk was het de bedoeling ook deze veenplassen weer droog te maken. Maar daar werd in de jaren ’50 van de vorige eeuw van afgezien.

Vrees voor sterke kwel, zoals in de droogmakerijen bij Mijdrecht en Wilnis, heeft daarbij een rol gespeeld, maar ook de waardering voor de natuurwaarden en recreatieve mogelijkheden van de veenplassen. Vervolgens werd ingezet op meer woningbouw en ontstonden de woonwijken Zuiderwaard (1960-1970) en Westerheul (1970-1980), westelijk van de Ringdijk en zuidelijk van de Provincialeweg. De laatste grote woningbouwuitbreiding betreft de ontwikkeling van de woonbuurt Vinkeveld, aan de zuidkant van Vinkeveen, en is recent afgerond.

Gemeente De Ronde Venen Bestemmingsplan Dorpskernen mRO b.v. / TOE / 92.07 – v7 / september 2025

10

NL.IMRO.0736.BP022dorpskernen-va02 Vastgesteld d.d. PM

2.2.5 Mijdrecht Mijdrecht is één van de grote kerkdorpen in de gemeente De Ronde Venen. De oorspronkelijke hervormde Janskerk in Mijdrecht stamt uit de 11e eeuw en sinds 1858 heeft de kerk zijn huidige vorm. Ook in Mijdrecht heeft de ontginningsbasis een belangrijk rol gespeeld, aangezien het gebied voor een groot deel uit drooggemaakte veenplassen bestond. Het bebouwingslint in Mijdrecht, bestaande uit Dorpsstraat, Hofland en Bozenhoven, fungeerde als ontginningsbasis en maakt deel uit van de lintweg die de dorpen Vinkeveen, Waverveen, Mijdrecht en Wilnis verbindt. Dit was daardoor de belangrijkste weg van Mijdrecht. Langs dit lint hebben zich de eerste boerderijen gevestigd. Later zijn er op sommige plekken woonconcentraties en dorpen ontstaan. Daarmee ontstonden langs de Dorpsstraat ook de eerste winkels. Voor Mijdrecht gold dat de percelen langs het lint aan de oostzijde dieper waren. Op deze achterpercelen zijn veel scheepswerfjes en later nijverheidsbedrijven ontstaan. Ook de vervening en de ontsluiting via het water, de Ringvaart, heeft hierin een rol gehad, evenals de droogmaking van de omliggende polders. Door de opkomst van de industrie veranderde Mijdrecht na de Tweede Wereldoorlog van een plattelandsdorp in een centrumdorp.

Als gevolg hiervan zijn zowel aan de buitenzijde als aan de binnenzijde van het dorpslint relatief grote uitbreidingen in de droogmakerijen ontstaan (woonwijken en bedrijventerreinen). De hoofdstructuur van deze uitbreidingen is nog steeds gebaseerd op de kavelrichtingen van de polders waarin ze gelegen zijn. De uitbreiding begon met woningbouw in Mijdrecht Zuid, in de droogmakerij Derde Bedijking, in de vorm van woonwijk Proostdijland (1960-1970). Daarna zijn in dit deel van Mijdrecht ook de woonwijken Twistvlied, Molenland en Wickelhof ontstaan. In de tussentijd werd ook ingezet op woningbouwuitbreiding in Mijdrecht Noord (de woonwijk Hofland, gelegen in de polder de Eerste Bedijking) en van het bedrijventerrein Mijdrecht (ca. 175 hectare, in de polder Groot Mijdrecht en gelegen buiten het plangebied). 2.2.6 Wilnis Ook Wilnis is ontstaan uit een van de langgerekte nederzettingen die gezamenlijk de binnenring van De Ronde Venen vormen. Wilnis neemt in deze binnenring het zuidelijke deel in. Het lint ligt op bovenland, hoger dan de omringende polders (Groot-Mijdrecht aan de noordzijde en Wilnis-Veldzijde aan de zuidkant). Dit hoogteverschil is duidelijk zichtbaar in de vorm van taluds aan de randen van het lint, behalve aan de zuidoostrand, omdat het bovenland daar wijd uitwaaiert (Groot Wilnis-Vinkeveen).

Ook het talud dat het hoogteverschil bepaalt, buigt af langs de Wilnisse Zuwe. Ten oosten van de Ir. Enschedéweg krijgt het lint daardoor een zachtere overgang naar het agrarisch landschap. Zoals reeds aangegeven is het lint ontstaan als agrarische nederzetting, en betreft de Herenweg, Dorpsstraat en de Oudhuijzerweg. Een groot deel van het lint is in de loop der tijd verdicht. De oudste verdichting is ontstaan bij de T-kruisingen

Gemeente De Ronde Venen Bestemmingsplan Dorpskernen mRO b.v. / TOE / 92.07 – v7 / september 2025

11

NL.IMRO.0736.BP022dorpskernen-va02 Vastgesteld d.d. PM

Herenweg/ Molenland (kern Wilnis) en Dorpsstraat/ Wilnisse Zuwe (Oudhuijzen). Beide kruispunten zijn (nog steeds) gemarkeerd door kerktorens. De eerste verdichting was nog kleinschalig. Burgerwoningen werden tussen de boerderijen in gebouwd. Later werden op de erven bedrijfjes gesticht. De schaal van agrarische functies nam toe. Sommige agrarische kavels verloren hun functie en werden geheel vervangen door niet-agrarische bedrijven. Zoals gebruikelijk bij verdichte dorpslinten is de vrijheid om erfbebouwing toe te voegen en allerlei activiteiten aan huis uit te oefenen, van oudsher groter dan bij een 'normale' woonwijk. Daardoor is het lint afwisselend, zowel in ruimtelijke alsook functionele zin. Nadat kleinschalige uitbreidingen (woningen en bedrijven) op het achtererf van de woningen aan de Herenweg/Dorpsstraat hebben plaatsgevonden, is in de jaren zeventig van de vorige eeuw begonnen met een meer grootschalige woningbouwuitbreiding. Deze woonwijk, Veenzijde genaamd, ligt noordelijk van de Ringvaart en westelijk van de Ir. Enschedeweg (N212), in de polder GrootMijdrecht. De meest recente grote woningbouwuitbreiding betreft de ontwikkeling van de woonbuurt Marickenland. Deze woonbuurt grenst aan de wijk Veenzijde en is momenteel nog in ontwikkeling.

2.2.7 Amstelhoek De kern Amstelhoek ligt in het noordwesten van de gemeente, aan de Amstel en dicht tegen het Noord-Hollandse Uithoorn, en wijkt wat betreft ontstaansgeschiedenis iets af van de hiervoor beschreven kernen. Hoewel de veenrivier De Amstel en de ontpoldering van het gebied een belangrijke rol hebben gespeeld is het vooral de buurtschap ‘Mennonietenbuurt’ die van belang is geweest voor de ontwikkeling van de kern Amstelhoek. Dit buurtschap dankt haar naam aan Menno Simonsz. Zijn volgelingen werden Mennonieten (doopsgezinden) genoemd en stichtten in de 16e eeuw op de oostelijke oever van de Amstel een buurtschap. De aanwezigheid van een oeververbinding (een gebouwde brug uit 1636) over de voormalige veenrivier De Amstel is belangrijk geweest voor de verdere ontwikkeling van het gebied. Vooral de ligging op het snijpunt van weg en water is aanleiding geweest om de verspreid langs de oever gelegen agrarische bebouwing aan te vullen met kleine bedrijvigheid en burgerwoningen. Deze verdichting van de bebouwing op de rechteroever van de Amstel, die vanaf de 18e eeuw heeft plaatsgevonden, leidde uiteindelijk ook tot meer kernvorming. De aanleg van de Prinses Irenebrug over het water in 1939 (ten noordoosten van de oude brug) heeft deze kernvorming versterkt, waarmee er ook een uitbreiding van het dorp in oostelijke richting heeft plaatsgevonden.

Door de aanwezigheid van bruggen is de relatie met Uithoorn altijd sterk geweest. In verband met de grotere doorvaarthoogte werden echter wel lange opritten aangelegd, welke tot een visuele en fysieke barrière heeft geleid en de kern Amstelhoek (alsook Uithoorn) in tweeën deelt. Overigens is de provinciale weg N201 (tussen Hoofddorp en Uithoorn) een aantal jaren geleden omgelegd, met als onderdeel daarvan het in 2014 gebouwde Aquaduct Amstelhoek dat het verkeer over de omgelegde N201 middels een tunnel onder de Amstel door leidt. Deze omlegging heeft ervoor gezorgd dat het doorgaande verkeer niet meer door de dorpskern van Amstelhoek rijdt.

Gemeente De Ronde Venen Bestemmingsplan Dorpskernen mRO b.v. / TOE / 92.07 – v7 / september 2025

12

NL.IMRO.0736.BP022dorpskernen-va02 Vastgesteld d.d. PM

2.3

RUIMTELIJKE EN FUNCTIONELE STRUCTUUR VAN DE DORPSKERNEN

2.3.1 Abcoude In de huidige ruimtelijke structuur van Abcoude is een aantal afzonderlijke ruimtelijke eenheden te onderscheiden. Het hart van het dorp wordt gevormd door de historische dorpskern en wordt nog altijd bepaald door de ligging van de kern aan de samenkomst van Angstel, Gein en Holendrecht. De hoofdstructuur bestaat uit de rivieren, het Kerkplein, de Hoogstraat en de bocht waarin de rivieren samenkomen, geflankeerd door Molenweg, Kerkstraat en Stationsstraat. Samen met de Voordijk, de Raadhuislaan en een deel van de Meerweg en Amsterdamsestraatweg maakt dit gebied deel uit van het beschermd dorpsgezicht Abcoude. Bijzondere elementen zijn de drie bruggen over de Angstel. Van de oorspronkelijke relatie tussen de kern en het omringende gebied is nog sprake bij de Stationsstraat en de Meerweg. Kenmerkend is de ruimtelijke beslotenheid van de oudste kern van de nederzetting. Het ruimtelijk beeld van de laat-19e-eeuwse delen van de nederzetting wordt juist gekenmerkt door een grotere openheid en is van een meer landelijk karakter. De bebouwing in het dorpscentrum is georiënteerd op straten waarvan de achtererven gekeerd zijn naar het water. Er is sprake van een vrijwel aaneengesloten bebouwing die in een vloeiende rooilijn aan de straat is gelegen. De meeste bebouwing bestaat uit een onderbouw tot twee lagen met een kap.

De panden zijn veelal vrijstaand en hebben een gevarieerd uiterlijk. De mansarde-, schild- en zadelkappen zijn in veel gevallen voorzien van een dakkapel. De gevels hebben vaak erkers of naar voren geschoven gevelelementen die boven de daklijst doorlopen. De bebouwing rond het Kerkplein is kleinschaliger en bestaat veelal uit losse en geclusterde bebouwing in de rooilijn. De Hoogstraat heeft een variatie aan bebouwingsclusters in dezelfde rooilijn. Hier staan zowel statige, symmetrische bebouwing als ook meer sobere (winkel)panden die onderling sterk verschillen. De begane grondlaag is vaak hoog. In het historische dorpscentrum zijn ook de belangrijkste voorzieningen voor de bewoners van Abcoude gevestigd. Tot deze voorzieningen behoren detailhandel, maatschappelijke voorzieningen en overige centrumfuncties, zoals horeca en dienstverlening met baliefuncties en publieksambacht.

Gemeente De Ronde Venen Bestemmingsplan Dorpskernen mRO b.v. / TOE / 92.07 – v7 / september 2025

13

NL.IMRO.0736.BP022dorpskernen-va02 Vastgesteld d.d. PM

Figuur 2 – Ligging en begrenzing plangebied Dorpskern Abcoude op een luchtfoto

De ruimtelijke structuur van het historisch gegroeide deel van Abcoude contrasteert met de structuur van de planmatig opgezette woonbuurten elders in het dorp. Deze woongebieden, die vooral ten noorden, westen en zuiden van de dorpskern liggen, weerspiegelen de stedenbouwkundige uitgangspunten van de verschillende periodes waarin ze zijn gerealiseerd. De bebouwing bestaat voornamelijk uit tweeonder-één-kap woningen en rijwoningen, met overwegend twee bouwlagen en een kap waarvan de nokrichting veelal evenwijdig aan de weg loopt. Maar ook vrijstaande woningen komen voor, vooral in het westen (tussen de Weert en de Rijksweg A2) en de Molenbuurt. In deze buurten is er ook meer variatie aan dakvormen en bouwlagen, en is de voorgevel van de woningen niet altijd eenduidig georiënteerd op de weg.

Gemeente De Ronde Venen Bestemmingsplan Dorpskernen mRO b.v. / TOE / 92.07 – v7 / september 2025

14

NL.IMRO.0736.BP022dorpskernen-va02 Vastgesteld d.d. PM

Bovendien zijn de woonbuurten ruimer opgezet, zeker vergeleken met het dorpscentrum, wat ook tot uiting komt in de ontsluitingsstructuur en bijbehorende openbare ruimte. Vooral bij de wegen met een wijkontsluitingsfunctie (zoals de Nieuwe Amsterdamseweg, Broekzijdselaan, Meerlandenwegm De Weert en Burgemeester Des Tombesweg) komt dit tot uiting aangezien deze ook worden begeleid door groen en water. Langs deze wegen komen incidenteel ook woongebouwen in meerdere bouwlagen (appartementengebouwen) voor. Verder liggen er verspreid in het dorp diverse maatschappelijke voorzieningen, zoals enkele basisscholen, en kinderdagverblijven, alsook huisartsenpraktijken. Het multifunctionele Piet Mondriaan Gebouw (PMG) aan de Broekzijdselaan, met een basisschool, kinderopvang, een peuterspeelzaal, een bibliotheek, en de Abcouder Harmonie, wordt daarbij ook wel gezien als het dorpshuis van Abcoude. In het dorpscentrum zijn verder twee kerken gesitueerd; de Dorpskerk en de HH. Cosmas en Damianuskerk. Noordelijk van de H.H. Cosmas en Damianuskerk is ook een begraafplaats aanwezig. Parallel aan de spoorlijn Amsterdam-Utrecht is een zone met breed scala aan voorzieningen en bedrijfsactiviteiten gevestigd.

Het betreft onder meer verblijfsrecreatieve functies aan het Stationsplein (voormalig Station Abcoude), de algemene begraafplaats ’t Geinhoff, het Afvalbrengstation Abcoude, Het Sporthuis Abcoude (o.a. zwembad en meerdere sportzalen), een cluster van bedrijvigheid aan de Bovenkamp. In het noorden van het dorp is een sportcomplex aanwezig met meerdere (kunstgras)velden en bijbehorende voorzieningen. Dit complex is in gebruik door een voetbalvereniging (FC Abcoude) en een hockeyvereniging (HV Abcoude). Tot slot zijn noordelijk van dit sportcomplex nog diverse volkstuinen gesitueerd. 2.3.2 Baambrugge Bepalend in het huidige ruimtelijk karakter van Baambrugge is de situering van de oude kern aan de ter plaatse flauw afgebogen Angstel. De bebouwing is voornamelijk gegroepeerd in twee linten langs beide Angsteloevers. Aan de westoever vormen de Dorpsstraat en de Binnenweg een lintweg, die in elkaars verlengde liggen. In het oosten is dat het Zand- en Jaagpad met de Rijksstraatweg. De Brugstraat verbindt beide oevers. Het ruimtelijk karakter van de kern ten noorden van de kerk is echter duidelijk veranderd. Kenmerkend voor de oude kern is de beslotenheid van het dorp van buitenaf gezien en de openheid van het daarop aansluitende agrarische gebied met de ter plaatse voorkomende historisch waardevolle boerderijen.

Het veenweidegebied kent daarbij een lagere ligging ten opzichte van de weg en de structuur van de kavelsloten is nog steeds herkenbaar.

Gemeente De Ronde Venen Bestemmingsplan Dorpskernen mRO b.v. / TOE / 92.07 – v7 / september 2025

15

NL.IMRO.0736.BP022dorpskernen-va02 Vastgesteld d.d. PM

Figuur 3 – Ligging en begrenzing plangebied Dorpskern Baambrugge op een luchtfoto

De bebouwing van de oude kern is gevarieerd. Er staan panden van één tot twee lagen met zowel top- als langsgevels onder een schild- of zadeldak met rode of donkere keramische pannen. In de Dorpsstraat en Brugstraat is de verkaveling loodrecht op de straat gericht en (vrijwel) aaneengesloten. Het individuele karakter van de panden leidt tot een afwisselend straatbeeld waarin de historische vormgeving en detaillering van belang is. Aan de oostoever staat de bebouwing vrij en op de rivier gericht. Het zijn voornamelijk boerderijen aan de oostzijde van de weg, in een verspringende rooilijn. De boerderijen aan zowel de oost- als de westoever van de Angstel zijn groot met meerdere achterliggende bijgebouwen op relatief grote kavels. Dit in tegenstelling tot de woningen langs de Zuwe op kavels met juist een geringe diepte. De ruimtelijke structuur van dit oude deel van Baambrugge, dat tevens is aangewezen als beschermd dorpsgezicht, wijkt af van de meer planmatig opgezette woonbuurten die ten noorden, oosten en westen van de dorpskern liggen. De bebouwing bestaat voornamelijk uit rijen eengezinswoningen en twee-onder-één-

Gemeente De Ronde Venen Bestemmingsplan Dorpskernen mRO b.v. / TOE / 92.07 – v7 / september 2025

16

NL.IMRO.0736.BP022dorpskernen-va02 Vastgesteld d.d. PM

kap woningen, overwegend uitgevoerd in twee bouwlagen en een kap met flauw hellende daken. Hoewel in het dorp Baambrugge vooral de woonfunctie overheerst, en de inwoners voor de dagelijkse boodschappen voornamelijk op Abcoude georiënteerd zijn, zijn er wel enkele voorzieningen aanwezig. Deze zijn vooral in de dorpskern gevestigd, nabij de dorpskerk, en betreft onder meer een dagwinkel, horeca, een basisschool en een fysiotherapiepraktijk. Ook is er een dorpshuis ‘De Vijf Bogen’ aanwezig (Prinses Margrietlaan) en enkele recreatieve- en sportvoorzieningen aan de rand van het dorp (o.a. tennis, schaatsen en skeeleren). Verspreid over het dorp zijn tevens verschillende bedrijfspercelen aanwezig, waarvan een klein cluster met bedrijvigheid aan de Rijksstraatweg in het noorden van het dorp is gevestigd. 2.3.3 Vinkeveen De ruimtelijke structuur van Vinkeveen is opgebouwd uit diverse structurerende lijnen en deelgebieden die een directe relatie hebben met de ontstaansgeschiedenis van het dorp. De belangrijkste lijnen in het gebied zijn de bebouwingslinten, de ringvaarten en de hoofdwegen. De deelgebieden worden gevormd door deze structurerende lijnen en de verschillen in type en omvang van de bebouwing. Bebouwingslinten Binnen de kern Vinkeveen zijn twee bebouwingslinten te onderscheiden. Het ene lint is het ontginningslint ‘Achterbos – Herenweg – Demmerik’.

Het andere lint is een deel van de Baambrugse Zuwe. Dit lint staat haaks op het ontginningslint. De strook met bebouwing van het ontginningslint is veel breder dan de strook van de Baambrugse Zuwe. Dit is het gevolg van het feit dat de bebouwing langs de Baambrugse Zuwe pas later tot stand is gekomen en dat de Baambrugse Zuwe in het verleden geen ontginningsbasis is geweest. De Herenweg is het deel van het lint met de meeste dorpsvoorzieningen. Hier (en in mindere mate langs Achterbos) zijn ook veel voorzieningen aanwezig die op recreatie en toerisme georiënteerd zijn zoals detailhandel, horeca, jachthavens en het veenmuseum. Een tweetal kerkelijke complexen zijn aan de westzijde aanwezig. Dit zijn markante onderbrekingen vanwege hun terugliggende of gedraaide positie. Ook de schaal van deze bijzondere functies is opvallend veel groter. Er is een grote diversiteit in het karakter van de bebouwing. Eerst door de vervening en later door de toename van recreatie en toerisme heeft dit lint veel veranderingen ondergaan. Het lint is in verschillende periodes sterk verdicht. Ook zijn de legakkers bebouwd voor recreatieve doeleinden (woonboten, recreatiebungalows, caravans, botenhuizen, werven e.d.). Door de verdichting van het lint zijn er weinig visuele relaties met de noordplas. Wel zijn de aan waterrecreatie en toerisme verbonden activiteiten waarneembaar.

Gemeente De Ronde Venen Bestemmingsplan Dorpskernen mRO b.v. / TOE / 92.07 – v7 / september 2025

17

NL.IMRO.0736.BP022dorpskernen-va02 Vastgesteld d.d. PM

Figuur 4 – Ligging en begrenzing plangebied Dorpskern Vinkeveen op een luchtfoto

De Baambrugse Zuwe, het voormalige ‘looppad door de moerassen’, is sinds het ontstaan van de Vinkeveense plassen ingrijpend veranderd. Door de toenemende betekenis van de Vinkeveense Plassen voor recreatie en watersport zijn er vanaf de jaren dertig van de vorige eeuw veel villa’s en bungalows gebouwd. In het eerste gedeelte van de Baambrugse Zuwe, nabij de Herenweg, is de bebouwing relatief compact. Er zijn eengezinswoningen aanwezig (met name twee-

Gemeente De Ronde Venen Bestemmingsplan Dorpskernen mRO b.v. / TOE / 92.07 – v7 / september 2025

18

NL.IMRO.0736.BP022dorpskernen-va02 Vastgesteld d.d. PM

onder-een-kap en rijwoningen), waarvan de voorgevels op relatief korte afstand van de weg liggen en daarmee ook vanaf de weg waarneembaar zijn. Verder in oostelijke richting verandert dit beeld en zijn er meer grotere woningen aanwezig die ook verder van de weg staan. In combinatie met de het feit dat deze losstaande villa’s veelal achter groene ‘muren’ (hekken, hagen en schuttingen) zijn gesitueerd, wordt de bebouwing aan het zicht onttrokken. Ook de incidenteel voorkomende kavelsloten die in de plassen eindigen zijn erg smal en dicht beplant, waardoor de plassen onzichtbaar blijven. Ongeveer op een derde van de Baambrugse Zuwe (de grens van het plangebied) is jachthaven Oldenburger aanwezig. De in het zuiden gelegen Demmerik, met in het verlengde daarvan Donkereind dat buiten het plangebied ligt, is een agrarisch boerderijenlint met ruime kavels en relatief veel grote en historische boerderijen achter een brede bermsloot. Als gevolg van de turfwinning aan met name de westzijde en het daaropvolgende droogmaken van het gebied tot de polder Groot-Mijdrecht, hebben de kavels aan weerszijden van het lint een verschillende diepte. Er is hierdoor een a-symmetrisch profiel met aan de westzijde meer ondiepe kavels en aan de oostzijde juist langere / diepe kavels. Hoewel de Demmerik van oorsprong dus een agrarisch boerderijenlint is, overheerst momenteel de woonfunctie in dit lint.

Ter hoogte van de Wilgengaan en Spoorlaan wijkt de ruimtelijke structuur af en is achter de oorspronkelijke lintbebouwing een woonbuurt ontstaan, met westelijk daarvan een cluster van bedrijvigheid. Water en hoofdwegen Vinkeveen ligt in een waterrijk gebied, waarbij de ontwaterende sloten van het (vroegere) veenweidegebied haaks op de bebouwingslinten liggen. De structuur van stroken land omringd door water is nog duidelijk herkenbaar. De Ringvaart van de polder Groot-Mijdrecht in het westen vormt hierop een uitzondering en heeft een andere richting (noord-zuid). Ook aan de oostzijde is parallel aan de Herenweg / het Achterbos (op ca. 150 m) een vergelijkbare watergang gegraven ten behoeve van het droogmaken van de Vinkeveense Plassen. Aangezien deze plassen niet zijn drooggemaakt, heeft deze watergang echter nooit werkelijk de functie van ringvaart gekregen. Ook diverse (hoofd)wegen doorsnijden het gebied en spelen daardoor een belangrijke rol in de ruimtelijke structuur van de kern Vinkeveen. De provinciale weg N201 is het belangrijkste structurerende element in oost-westrichting. Door de breedte van de weg, de open afritten en de hoogte van het viaduct ter plaatse van de Herenweg is er ook sprake van barrièrewerking.

Uitbreidingswijken De genoemde ringvaart wordt geflankeerd door de ringdijk en zorgt voor een scheiding tussen de bebouwingslinten met het dorpscentrum van Vinkeveen enerzijds en de naoorlogse uitbreidingwijken Zuiderwaard en Westerheul anderzijds. Deze wijken liggen in de in de Polder Groot-Mijdrecht. Zuiderwaard ligt direct ten zuiden van de N201 en is een naoorlogse wijk uit de periode 1960-1970. Deze wijk kent voornamelijk woonfuncties, in een kleinschalige stratenverkaveling. Centraal in dit deelgebied ligt ’t Zwanenpark met ten noorden twee basisscholen. Ten oosten van dit park ligt een wijkwinkelcentrum. In het noorden ligt het bejaardentehuis Zuiderhof. Nabij deze wijkvoorzieningen komt een beperkt aantal woongebouwen met gestapelde appartementen voor.

Gemeente De Ronde Venen Bestemmingsplan Dorpskernen mRO b.v. / TOE / 92.07 – v7 / september 2025

19

NL.IMRO.0736.BP022dorpskernen-va02 Vastgesteld d.d. PM

De overige woningen zijn grondgebonden, en bestaan overwegend uit twee bouwlagen met een kap. De voorgevel is daarbij vaak op de weg georiënteerd, waarbij de nokrichting veelal evenwijdig aan de weg loopt. De wijk Westerheul (gebouwd in de periode 1970-1980) ligt ten zuiden van Zuiderwaard, gescheiden door de Reigerstraat. Een groot deel van de wijk wordt gekenmerkt door de voor die tijd herkenbare woonerven structuur. De bebouwing bestaat voornamelijk uit twee-onder-één-kap woningen en rijwoningen, met overwegend twee bouwlagen en een kap. Maar ook vrijstaande woningen komen voor. Ten westen van de wijk Westerheul is het VeenLanden College (locatie Vinkeveen) gevestigd, met zuidelijk daarvan het sportcomplex De Molmhoek. Dit sportcomplex biedt ruimte aan onder meer een korfbalvereniging, een tennisvereniging, een voetbalvereniging en de scouting. 2.3.4 Mijdrecht De verhoogde ligging van de kern Mijdrecht ten opzichte van de omliggende polders die vanuit de ontginning van het gebied is ontstaan, is een waardevolle structuur waarmee de scheiding tussen het centrum van Mijdrecht, de woongebieden en het industrieterrein nog duidelijk zichtbaar is. Aan de oostzijde van het centrum is de Ringvaart met het groene dijktalud een karakteristiek element dat het centrum van Mijdrecht een groene en unieke uitstraling geeft.

Tegelijkertijd zorgt dit voor een duidelijke afkadering van het centrumgebied. De kern van het centrum van Mijdrecht bestaat uit een langgerekte Hoofdstraat, de Dorpsstraat, die aan de zuidkant overgaat in Bozenhoven. Haaks op de Dorpsstraat bevindt zich een aantal straten die het centrumgebied verbindt met het omliggende gebied. De Kerkvaart/-straat is daarbij historisch gezien de belangrijkste as. In deze zijstraten zijn in beginsel geen winkels aanwezig, maar overheerst de woonfunctie. Het oude karakter van de Dorpsstraat is op plaatsen nog herkenbaar in kleinschalige arbeiderswoningen en boerderijen. De detailhandelstructuur is de afgelopen eeuw ook sterk toegenomen, waardoor veel van deze bebouwing is vervangen. Verder zijn er ook andere functies aanwezig zoals commerciële en maatschappelijke functies. De menging van functies geeft een natuurlijke dynamiek in het centrumgebied. Parallel aan Bozenhoven loopt De Passage. Deze vormt samen met de Dorpsstraat de hoofdas van het winkelgebied. Een groot deel van het kernwinkelgebied is alleen toegankelijk voor voetgangers. Dit voetgangersgebied ligt in de Dorpsstraat (tussen Prinses Beatrixlaan en Kerkvaart), het Raadhuisplein en De Passage. Het centrum van Mijdrecht is vanuit alle windrichtingen per (brom-)fiets te bereiken.

Door middel van directe verbindingen met de westelijk gelegen woonwijken, via een vrijliggend fietspad langs de Industrieweg is het centrum vanuit Wilnis en Vinkeveen goed te bereiken. Door de ligging van het centrum tussen de woonwijken en het bedrijventerrein wordt het gebied ook doorkruist door (brom)fietsers van en naar woonwijken en bedrijventerrein.

Gemeente De Ronde Venen Bestemmingsplan Dorpskernen mRO b.v. / TOE / 92.07 – v7 / september 2025

20

NL.IMRO.0736.BP022dorpskernen-va02 Vastgesteld d.d. PM

De Dorpsstraat gaat aan de noordkant over in Hofland. Haaks op de Hofland bevinden zich alleen erftoegangswegen en een aansluiting met de Rondweg en de Dukaton (rotonde). Het noordelijkste deel van Hofland heeft een aansluiting op de provinciale weg N201 en is hierdoor dé ontsluitingsweg voor Mijdrecht.

Figuur 5 – Ligging en begrenzing plangebied Dorpskern Mijdrecht op een luchtfoto

Gemeente De Ronde Venen Bestemmingsplan Dorpskernen mRO b.v. / TOE / 92.07 – v7 / september 2025

21

NL.IMRO.0736.BP022dorpskernen-va02 Vastgesteld d.d. PM

De ruimtelijke uitstraling van de functies nabij de Hofland is verschillend. Wonen wordt afgewisseld door kantoren, dienstverlening en bedrijven. In het plangebied bevindt zich op een aantal plekken ook nog een aantal bedrijfswoningen, evenals een aantal kerken. Aan de zuidkant gaat de Dorpsstraat over in de Bozenhoven met ook daar verschillende functies. Via het zuidelijk deel van de Rondweg, Viergang en het zuidelijke deel van Bozenhoven wordt de dorpskern vanuit het zuiden benaderd. De westkant van het centrum van Mijdrecht wordt onder andere ontsloten door de Kerkvaart, Raadhuislaan en de Prinses Beatrixlaan. Woonbebouwing wordt daar afgewisseld door detailhandel en maatschappelijke voorzieningen. Uitbreidingswijken Mijdrecht kent diverse naoorlogse uitbreidingwijken westelijk van het bebouwingslint. Proosdijland Proostdijland Noord en Zuid zijn de oudste naoorlogse uitbreidingswijken van Mijdrecht. Ze zijn gebouwd in de jaren ’60 en maken deel uit van Mijdrecht Zuid. Het stratenpatroon is recht en op enkele plaatsen komen hofjes en doodlopende straten voor. In Proostdijland liggen veel eengezinswoningen in rijen, zowel huur als koop. Er zijn ook enkele flats. In de wijk liggen geen grote groengebieden, maar er zijn wel groene bermen met bomen en er staan bomen in de straten. Zuidelijk van deze wijk liggen diverse sportvelden, als onderdeel van het sportpark Mijdrecht.

De sportvelden zijn rond 1970 aangelegd. Twistvlied Westelijk van de sportvelden is in de zeventiger jaren de wijk Twistvlied gebouwd. Het stratenpatroon is ook typisch voor de zeventiger jaren. Veel kronkelende en doodlopende straten. Qua bebouwing is er van alles wat, maar toch vooral laagbouw: eengezinswoningen in rijen. Bij veel woningen is te zien dat er behoefte is aan uitbreiding (aanbouwen, serres, dakkapellen, etc.). Centraal in de wijk ligt een basisschool. Tegen Proostdijland aan ligt nog een basisschool en een locatie van een voormalig Partycentrum aan de Dr. J. van de Haarlaan. Dit pand is jaren geleden afgebrand en de locatie ligt momenteel braak. Door de wijk heen liggen waterpartijen met grote groene bermen, waar vaak voeten/of fietspaden doorheen lopen. Molenland Oostelijk van de sportvelden ligt de woonwijk Molenland. De wijk Molenland is gebouwd tussen 1980 en 1995. Eerst is het noordelijke deel gebouwd, daarna het zuidelijke. Net als de wijk Twistvlied wordt deze wijk getypeerd door woonerven, zichtbaar aan straten met verspringende rooilijnen en geclusterde bebouwing. Er zijn veel verschillende woningtypes gebouwd, maar wel vooral laagbouw. Op enkele plaatsen zijn carports, aanbouwen en dakkapellen gerealiseerd. Min of meer centraal in de wijk liggen twee basisscholen. Net als in Twistvlied lopen hier ook waterpartijen met groen en paden door de wijk heen.

Gemeente De Ronde Venen Bestemmingsplan Dorpskernen mRO b.v. / TOE / 92.07 – v7 / september 2025

22

NL.IMRO.0736.BP022dorpskernen-va02 Vastgesteld d.d. PM

Wickelhof De wijk Wickelhof (2003-2008) ligt westelijk van Proosdijland en is rechtstreeks afgeleid van de kavelrichting van het landschap: een lineaire opbouw volgens bijna evenwijdige lijnen. Doordat de Dokter J. van der Haarlaan in dezelfde richting loopt wordt deze opzet nergens onderbroken. Als gevolg hiervan is een rechthoekige locatie ontstaan, die door de centraal gelegen watergang in twee stroken wordt verdeeld. De hoofdrichting van deze stroken is zuidwest-noordoost. Kenmerkend in de stedenbouwkundige visie zijn de vier kwadranten, gescheiden door twee loodrecht op elkaar staande assen. De evenwijdig aan de Dokter J. van der Haarlaan lopende as betreft de brede watergang die reeds als afscheiding tussen het voormalige zwembadcomplex en het agrarische gebied aanwezig was. Deze as vormt ook de scheiding tussen de gerealiseerde eerste fase (gebouwd in de negentiger jaren) en de tweede fase. De haaks op de Dokter J. van der Haarlaan geprojecteerde as heeft overwegend een groenfunctie. Aan de westzijde ligt het Wickelhofpark (2008), tevens functionerend als waterbergingsgebied voor de wijk Wickelhof. Het park heeft haar vormgeving ontleend aan de rationele verkavelingsstructuur. Hofland De woonwijk Hofland ligt in het noordelijk deel van de kern Mijdrecht, noordelijk van de Kerkvaart, en bestaat uit twee delen; Hofland Zuid en Hofland Noord.

Hofland Zuid is gebouwd in de periode 1970-1980 en wordt gekenmerkt door woonbebouwing in een kleinschalige stratenverkaveling. De woonbebouwing bestaat vooral uit grondgebonden woningen die overwegend is uitgevoerd in twee bouwlagen met een kap. De voorgevel is daarbij vaak op de weg georiënteerd, waarbij de nokrichting veelal evenwijdig aan de weg loopt. Aan de randen van de wijk, en parallel aan de ringdijk, zijn juist woningen gesitueerd die zowel qua type en omvang (bungalows, één bouwlaag, plat afgedekt) hiervan afwijken. Min of meer centraal in deze woonwijk ligt het wijkwinkelcentrum de Eendracht. Ten noorden van Hofland Zuid en gescheiden door de doorgaande weg Dukaton ligt Hofland Noord. Hofland Noord is de meest noordelijke wijk van Mijdrecht. Deze wijk is gebouwd in de periode 1980-1990 en wordt voor een groot deel gekenmerkt door de voor die tijd herkenbare woonerven structuur. De bebouwing bestaat voornamelijk uit twee-onder-één-kap woningen en rijwoningen, met overwegend twee bouwlagen en een kap. Daarnaast kent dit deelgebied enkele religieuze, culturele en educatieve voorzieningen die in de zuidwestelijke hoek zijn geconcentreerd, waaronder het VeenLanden College (locatie Mijdrecht). Door de wijk Hofland heen (zowel Noord en Zuid) liggen waterpartijen met grote groene bermen, waar vaak voet- en/of fietspaden doorheen lopen.

Het dijktalud aan de zuid- en oostzijde van de wijk vormt hierbij een belangrijke structuurdrager. 2.3.5 Wilnis Ook de ruimtelijke structuur van Wilnis is opgebouwd uit diverse structurerende lijnen en deelgebieden. Het bebouwingslint Het bebouwingslint van Wilnis is aan de hand van ligging, functie en indeling op te delen in drie zones; 1. Oudhuijzerweg; 2. Lint Herenweg en Burgemeester Padmosweg; 3. Kern Wilnis (gebied tussen Herenweg / Dorpsstraat en Ringvaart).

Gemeente De Ronde Venen Bestemmingsplan Dorpskernen mRO b.v. / TOE / 92.07 – v7 / september 2025

23

NL.IMRO.0736.BP022dorpskernen-va02 Vastgesteld d.d. PM

Oudhuijzerweg Het oostelijke gedeelte van het bebouwingslint wordt gevormd door de Oudhuijzerweg. De Oudhuijzerweg ligt oostelijk van de Ir. Enschedeweg (N212) en zuidelijk van de ringvaart. De provinciale weg en ringvaart vormen daarmee zowel in ruimtelijke alsook functionele zin een begrenzing. Er bevinden zich een aantal bedrijven aan de noordzijde van de Oudhuijzerweg. Deze bedrijven betreffen enkele voormalige woonhuizen en bedrijfspanden. De overige bebouwing bestaat met name uit vrijstaande woningen van één laag met kap. De kavels ten noorden van de Oudhuijzerweg zijn relatief ondiep vanwege de relatief korte afstand tot aan de Ringvaart. Dit in tegelstelling tot de kavels aan de zuidzijde van de weg. Ter hoogte van de Uitweg hebben enkele kavels nog een agrarische functie en zijn als weiland in gebruik. Hier staat ook nog een originele korenmolen (De Veenmolen).

Figuur 6 – Ligging en begrenzing plangebied Dorpskern Wilnis op een luchtfoto

Herenweg/Dorpsstraat en Burgemeester Padmosweg De Herenweg/ Dorpsstraat doorkruist van oost naar west de dorpskern van Wilnis. Langs de Herenweg zijn met name woningen gesitueerd. De woningen ten zuiden van de Herenweg zijn te bereiken via bruggetjes. Bedrijvigheid is gesitueerd bij kruispunten. De Dorpsstraat betreft een gemengd gebied, met detailhandel, horeca, dienstverlening en bedrijvigheid. In de Dorpsstraat is tevens een kerk gelegen. Parallel en ten zuiden van de Herenweg ligt de Burgemeester Padmosweg. Deze weg is aangelegd om het oude lint (de Herenweg) te ontlasten. Alleen ten noorden van de Burgemeester Padmosweg is bebouwing aanwezig. Dit betreft met name vrijstaande woningbouw van één laag met kap en twee-onder-een-kap woningen van twee lagen met kap. In het westelijk deel, nabij de aansluiting met het Molenland, zijn ook enkele appartementengebouwen gelegen.