Bijlage 1 - Woonzorgvisie De Ronde Venen 2024-2030 - Wonen en zorg in balans

Stabiele internetverbinding Ontmoetingsruimte

Brandveilig

Rolstoel- of rollatorgeschikt Nodig tot 2030: 115

33

en zorgrobots. Meer aandacht voor kwaliteit van de leefomgeving In 2040 wonen de inwoners van De Ronde Venen in een gezonde leefomgeving waarin ze zo lang mogelijk kunnen meedoen in de verschillende domeinen van de samenleving, tot hun recht komen en hun talenten benutten. De gemeente ontwikkelt in 2023-2024 de Omgevingsvisie. Uitgangspunt daarvoor is een gezonde en sociale leefomgeving die inwoners als prettig ervaren en waar gezonde keuzes gemakkelijk en voor de hand liggend zijn. Een leefomgeving die de negatieve invloed op gezondheid zo klein mogelijk maakt en waar de omgeving ontmoeting stimuleert. Door de leefomgeving gezonder in te richten wordt veel gezondheidswinst geboekt. Belangrijke elementen voor een gezonde en sociale leefomgeving zijn uitnodigen tot bewegen en ontspannen (wandelen, fietsen, spelen), elkaar ontmoeten, een goede milieukwaliteit (lucht, geluid), klimaatbestendigheid (zoals meer groen voor tegengaan hitte- en wateroverlast) en een goede toegang tot voorzieningen. Een geschikte woonomgeving is prioriteit bij het verder vormgeven en inrichten van ruimte om het huis en de openbare ruimte. Bij de inrichting van de openbare ruimte is de Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR) het kader van de gemeente.

De nadruk ligt op een groene en frisse leefomgeving die uitnodigt en bijdraagt aan inclusiviteit, ontmoeting en sociale cohesie, en diversiteit en duurzaamheid bevordert. Lokale burgerinitiatieven op het gebied van duurzaamheid zijn een goede basis om ook andere zaken, zoals zorg, met elkaar te organiseren. Mensen die in een groene omgeving wonen voelen zich minder eenzaam en ervaren minder vaak een tekort aan sociale cohesie. Dit bevordert gezondheid, aangezien mensen met gebrek aan sociale steun gemiddeld genomen een slechtere fysieke en mentale gezondheid hebben. In algemene zin is er meer behoefte aan goede voorzieningen dichtbij. Daarnaast is er meer aandacht voor een inclusieve leefomgeving. De nieuwe omgevingswet stelt dat een gezonde en veilige leefomgeving de belangen en behoeftes van alle inwoners moet dienen. Een groene

34

omgeving heeft, naast gezondheid, ook positieve effecten op de fysieke omgeving, door schaduw en vermindering van het hitte-effect, en een bijdrage aan de waterberging. Integraal Zorgakkoord Ter versterking van de zorgpreventie wordt in de jaren 2023-2026 het landelijke Integraal Zorgakkoord uitgevoerd. Het integraal zorgakkoord heeft als doel om de zorg en ondersteuning voor ouderen en mensen met een beperking te verbeteren en beter af te stemmen op hun behoeften. Het gaat hierbij om een integrale aanpak, waarbij verschillende betrokken partijen zoals zorgaanbieders, gemeenten, zorgverzekeraars en cliëntorganisaties samenwerken. Vandaar de relatie met de woonzorgvisie. Het zorgakkoord heeft als uitgangspunt dat mensen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen en de regie over hun eigen leven behouden. Belangrijk element van het IZA is aandacht die wordt besteed aan preventie, zodat mensen gezond en vitaal ouder kunnen worden. Daarnaast zijn doelstellingen het creëren van het bevorderen van sociale contacten en het bieden van goede zorg en ondersteuning in de thuissituatie. EIGEN KRACHT INWONERS Eigen kracht In 2040 voeren inwoners van De Ronde Venen zelf regie over hun eigen leven met behulp van hun omgeving. Zelfredzaamheid staat voorop. Indien nodig kan men gebruikmaken van passende ondersteuning.

Er is een voldoende, betaalbaar en toegankelijk aanbod van elkaar aanvullende zorg- en welzijnsdiensten. De gemeente zet daarom, samen met de zorgaanbieders, welzijnsorganisaties en vrijwilligers, in op preventie, participatie en innovatie. Door in te zetten op preventie en gezondheidsbevordering stellen we de zorg langer uit en verkleinen we de vraag naar zorg. Door in te zetten op participatie van alle inwoners kan een deel van de behoefte aan zorg worden ingevuld

door lokale, sociale netwerken, waardoor de professionele inzet zo effectief mogelijk kan worden ingezet. Door innovatie in de zorg zetten we in op een vergroting van de zorgcapaciteit en wordt het mogelijk om complexere zorg in de thuissituatie te leveren. Community building De clustering van woningen voor ouderen verbetert de doorstroming op de woningmarkt en vermindert eenzaamheid en de zorgvraag van ouderen. Door de vergrijzing zullen ouderen elkaar meer moeten gaan ondersteunen om zelfredzaam te blijven. Gemeenschappelijke ruimten en activiteiten binnen geclusterde woonvormen stimuleren ontmoetingen en onderlinge hulp met dagelijkse zaken. De onderlinge verbondenheid en steun die zo binnen een complex ontstaat kan de behoefte aan extra mantelzorg van familie verminderen. BEWUSTWORDING INWONERS Zelfredzaamheid en solidariteit zijn van oudsher belangrijke kernwaarden in De Ronde Venen. Deze zetten we in voor een sociaal en verbonden samenleving. Door in te zetten op een stevig voorveld, willen we de zorgvraag zo lang mogelijk uitstellen. De gemeente en haar sociale partners zetten in op: zelfredzaamheid, bewustwording en sociale contacten. We streven naar een krachtige en vitale participatiesamenleving waarin inwoners zo lang mogelijk kunnen meedoen, in de vorm van betaald werk, vrijwilligerswerk of het leveren van mantelzorg en zelfbewust regie voeren op het eigen leven.

Wat inwoners zelf kunnen, doen ze zelf en indien nodig met hulp van dorpsbewoners, familieleden en vrienden. Ook het zelf ondersteunen van dorpsbewoners of het verlenen van mantelzorg of het doen van vrijwilligerswerk hoort daarbij. Maatschappelijke organisaties en de gemeente springen bij als ontwikkelingen achterblijven, bijvoorbeeld in de herontwikkeling van dorpshuizen. Om inwoners te stimuleren en te ondersteunen dragen gemeente en partners de zorg voor de bewustwording en de informatievoorziening rondom het maken van bewuste keuzes over leefstijl, wonen en welzijn. Inwoners dienen tijdig

beslissingen te maken over de plek waar zij oud willen worden en de netwerken en voorzieningen die daarbij horen. Met name in de buitengebieden van De Ronde Venen zal het steeds moeilijker worden voldoende zorg en ondersteuning te bieden. Deze worden geconcentreerd in de vier kernen. Bewustwording vergroot de zelfredzaamheid van inwoners en maakt het mogelijk dat inwoners samen met hun netwerk de regie voeren op het eigen leven. Daarnaast blijft de gemeente de komende jaren werken aan het vergroten van de digitale vaardigheden en kennis van de technologische mogelijkheden bij inwoners Om ervoor zorg te dragen dat alle inwoners in gemeente De Ronde Venen daadwerkelijk mee kunnen doen en tot hun recht komen, richten we ons op het versterken van het voorveld. Het voorveld is er voor alle inwoners, jong en oud en zonder indicatie en is gericht op laagdrempelige voorzieningen en activiteiten die mensen activeren, betrokken houden en zin geven. Vrijwilligers en mantelzorgers worden waar nodig ondersteund. Om het voorveld te verstevigen stimuleert en faciliteert de gemeente activiteiten en voorzieningen door en voor elkaar, waar ontmoeting en mee doen een belangrijk onderdeel van zijn. GALA In het kader van bewustwording is het goed het GALA te noemen. Het GALA (Gezond en actief leven akkoord) is een beleidsontwikkeling met een belangrijke verbinding met de woonzorgvisie.

Het staat voor de doelstellingen die gericht zijn op het verbeteren van de kwaliteit van leven en het welzijn van ouderen. De gemeente De Ronde Venen heeft eind 2023 haar GALA-plannen aan het ministerie van VWS kenbaar gemaakt. Het GALA streeft naar het bredere doel van een gezonde generatie in 2040. GALA wil dat gemeenten inzetten op een optimale omgeving om inwoners te helpen gezond te blijven, en samen met partners werken aan zaken als een kansrijke start, valpreventie, welzijn op recept, gecombineerde leefstijlinterventies voor volwassenen, en de aanpak van overgewicht en obesitas bij kinderen.

35

7. Aanzet tot uitwerking De besproken opgave vraagt om verschillende oplossingsrichtingen en initiatieven. Het succesvol en in samenhang realiseren van deze oplossingsrichtingen vraagt om samenwerking tussen verschillende partijen die zich nu al bezighouden met wonen en zorg voor verschillende doelgroepen. Deze samenwerking is nodig om vanuit een gedeeld beeld te komen tot een gerichte uitvoeringsagenda en regie op het realiseren van oplossingen die bijdragen aan het invulling geven van de geschetste woonzorgopgave. Het versterken van de samenwerking draagt bij aan realiseren van focus en prioritering over domeinen heen. Insteek is het spreken van dezelfde taal op bestuurlijk en uitvoerend niveau, elkaar makkelijker vinden en versterken van de samenwerking op concrete initiatieven vanuit een integrale en gedeelde visie op wonen en zorg en de wijze waarop invulling gegeven wordt aan de woonzorgopgave. Invulling geven aan de woonzorgopgave vraagt om verbinding en samenwerking tussen (niet limitatief) vertegenwoordiging van inwoners, woningcorporaties, ontwikkelaars, zorgorganisaties, welzijnsorganisaties en niet in de laatste plaats de gemeente. De gemeente neemt hierin de regie, zonder het initiatief of de maatschappelijke verantwoordelijkheid van deze organisaties over te nemen.

Ook initiatieven uit de samenleving zullen in de toekomst nodig zijn en verdienen waar mogelijk facilitering door de gemeente. Voor alle oplossingsrichtingen is samenwerking nodig; Ontwikkelingen hangen in sterke mate met elkaar samen en kunnen niet éénzijdig, bijvoorbeeld binnen de zorg, het sociale domein of het fysieke domein,

worden opgelost. Om die reden is een integrale visie en aanpak door middel van samenwerking, niet alleen mogelijk, maar ook noodzakelijk. Samenwerking is een voorwaarde in verschillende fasen: bij het tot stand komen van een gedeelde visie op wonen en zorg en het meenemen van de respectievelijke perspectieven, bij het vaststellen van een uitvoeringsagenda (focus, prioritering, afspraken) en bij de uitvoering (bijvoorbeeld het bewaken van status en voortgang van relevante initiatieven en projecten, waar nodig bijsturen, delen van kennis en inzichten). Omdat de fase van uitvoering een horizon heeft van meerdere jaren, is het raadzaam om invulling te geven aan portfoliomanagement, projectbewaking, communicatie, kennismanagement en stakeholder-/relatiemanagement. De gemeente neemt hierin initiatief en regie. De aanpak is vooral richtinggevend en bevat nog geen uitvoeringsprogramma of actieplan. De aangegeven aanpak speelt, na vaststelling van de Woonzorgvisie, een richtinggevende rol in de afwegingen bij nieuwbouw en afspraken met vastgoedpartijen en andere partners. Duidelijk is geworden dat de woonzorgopgave zich uitstrekt over meerdere beleidsdomeinen; sociaal domein, wonen, ruimtelijke ordening en zorg.

De aangegeven oplossingsstrategieën zijn daarom geen losstaande ingrepen of voornemens, maar vormen een afgewogen samenhangend pakket van maatregelen rond een vaste kern die bestaat uit verpleeghuisplekken met toevoeging van voor ouderen geschikte woningen, geclusterde woonvormen en nul-tredenwoningen.

37

Begrippenlijst Coliving Vorm van gemeenschappelijk wonen waarbij je zelfstandig woont, maar verschillende voorzieningen deelt. Denk bijvoorbeeld aan een gemeenschappelijke woonkamer en werkkamer, gemeenschappelijke keuken en douches. Vaak zijn er ook speciale services waar je gebruik van kunt maken.

Persoonsgeboden budget (PGB) Een persoonsgebonden budget (PGB) is een bedrag waarmee je zelf zorg of ondersteuning inkoopt. Bijvoorbeeld hulp in de huishouding of jeugdhulp voor uw kind. Je vraagt een pgb aan bij de gemeente, de zorgverzekeraar of het zorgkantoor in jouw regio.

Dubbele vergrijzing Dit houdt in dat binnen de groep 65-plussers het deel 80-plussers toeneemt.

Sociale Cohesie Sociale cohesie gaat over naar de mate waarin (groepen) mensen zich met elkaar en met allerlei instituties verbonden voelen, en naar het gedrag dat hieraan invulling geeft.

Eerstelijns Verblijf Eerstelijnsverblijf is het verblijf voor geneeskundige zorg die onder de verantwoordelijkheid valt van een huisarts, een specialist ouderengeneeskunde (SO) of een arts verstandelijk gehandicapten (AVG). Geriatrische Revalidatie Geriatrische Revalidatie bedoeld voor kwetsbare ouderen. Doel is om hen te helpen terugkeren naar de thuissituatie om zo goed mogelijk deel te kunnen blijven nemen aan het maatschappelijk leven. Gezondheidsvaardig Cognitieve en sociale vaardigheden die men nodig heeft voor het verkrijgen, begrijpen en toepassen van informatie voor het bevorderen of behouden van een goede gezondheid. Ofwel het kunnen vinden, begrijpen en toepassen van informatie over zorg en preventie. GGZ GGZ staat voor geestelijke gezondheidszorg. De geestelijke gezondheidszorg heeft als doel om psychische aandoeningen te voorkomen, behandelen en te genezen. Grijze druk De verhouding tussen het aantal personen van 65 jaar of ouder en het aantal personen van 20 tot 65 jaar.Dit cijfer geeft inzicht in de verhouding van de ouderen tot het werkende deel van de bevolking. IVVU De IVVU is een vereniging van zorgorganisaties in de regio Utrecht Maatschappelijk ecosysteem Het geheel aan maatschappelijke actoren (zowel inwoners als maatschappelijke organisaties) dat zich inzet voor het realiseren van maatschappelijke opgaven.

Moduliar Pakket Thuis (MPT) Het ‘modulair pakket thuis’ is een ‘pakket zorg’ voor mensen met een indicatie voor de Wet langdurige zorg (Wlz). Het mpt is een leveringsvorm: de manier waarop u de zorg ontvangt. Met een MPT kunt u zorg van verschillende zorgaanbieders krijgen. Met een mpt krijgt u uw Wlz-zorg thuis.

38

Tiny houses Een kleine woning met een gebruiksoppervlakte van maximaal 50 vierkante meter, een maximale grondoppervlakte van 35 vierkante meter en is verplaatsbaar/verrijdbaar, d.w.z. heeft in elk geval geen vaste fundering. Volledig Pakket Thuis (VPT) Het VPT is een leveringsvorm: de manier waarop u de zorg ontvangt. Bij een vpt blijft je thuis wonen en levert een zorginstelling het volledige pakket zorg. Het is dezelfde zorg die je zou krijgen in een zorginstelling. Wet Langdurige Zorg Wlz De Wet langdurige zorg (Wlz) geeft recht op zorg aan mensen die blijvend zijn aangewezen op 24 uur per dag zorg nabij of permanent toezicht. Dat betekent dat iemand niet alleen kan worden gelaten. Daarnaast staat vast dat dit voor de rest van zijn leven zo is. Wet Maatschappelijke Ondersteuning Wmo In de Wet maatschappelijke ondersteuning staat dat gemeenten hun inwoners ondersteunen om zelfstandig te blijven wonen en om mee te doen in de samenleving Zorginfrastructuur Met zorginfrastructuur wordt bedoeld ruimten die van belang zijn voor het leveren van de zorg het gaat om: • ruimten voor het ‘halen’ en ‘brengen’ van extramurale zorg, waarbij de mogelijkheid bestaat deze ruimten ook te gebruiken buiten de zorg; • ruimten en/of technologische voorzieningen ten behoeve van het leveren van de oproepbare, onplanbare zorg op afroep met een hoge frequentie.

Zorgverzekeringswet Zvw Iedereen die in Nederland woont of werkt, heeft recht op zorg uit het basispakket. Dit is geregeld in de Zorgverzekeringswet (Zvw). Zorg kan bestaan uit een behandeling, een dienst of een product. In de Zvw is een breed basispakket van zorg verzekerd.

39

Colofon Woonzorgvisie De Ronde Venen 2023-2030 Auteurs: Jeroen Cornelissen (Ruimte en Economie) & Yermo Wever (Welzijn en Samenleving) Infographics en vormgeving: Ymke Pas - www.ymkesinfographics.nl Bevolkingsprognoses: Sinfore BV Second opinion: BeBright Betrokken en geconsulteerde partijen Deze gemeentelijke woonzorgvisie is tot stand gekomen mede dankzij de inbreng van een groot aantal organisaties en expert. Op verschillende momenten in het proces zijn zij geconsulteerd en bereid gevonden om mee te denken, deel te nemen aan sessies en input te leveren. Wij danken alle betrokkenen en belanghebbende die een bijdrage hebben geleverd.

40

41