Bijlage 1 Startnotitie Kunst en Cultuur

Startnotitie beleidsplan Kunst en Cultuur Terug naar de toekomst

1.

Inleiding Kunst spreekt de taal van emotie, raakt de harten van mensen en nodigt zo uit tot ander gedrag. En het draagt bij aan individuele ontplooiing, maatschappelijke participatie van kwetsbaren, welbevinden en gezondheid. Waarden en effecten die hard nodig zijn in tijden van sociale transformatie. De gemeente heeft een rijk aanbod aan kunst en cultuur en er zijn verschillende organisaties, verenigingen en stichtingen actief binnen de kunst- en cultuursector. Zij zorgen voor een veelheid aan mooie initiatieven, welke onze gemeente aantrekkelijk maken, bijdragen aan een fijne leefomgeving en inwoners de kans bieden zich te ontplooien en ontwikkelen. Deze initiatieven worden door de gemeente financieel ondersteund middels subsidies. Het beleidsplan “Delen en Beleven” 2014-2018 is op dit moment hierin nog steeds de leidraad. Dit is in 2018 geëvalueerd waarna de nieuwe beleidsnota nooit door de raad is vastgesteld. Dat betekent dat er nu gewerkt wordt met een verouderd beleid. In de huidige situatie is een nieuw beleidsplan voor kunst en cultuur dan ook noodzakelijk. Daarbij wil de gemeente koesteren wat er al is en dit toekomstbestendig en duurzaam maken. Het beleidsplan “Delen en Beleven” vormt hiervoor een goede basis, zeker voor het formuleren van de ambities en doelstellingen.

Uit de evaluatie in 2018 is de voornaamste conclusie dat niet alle doelstellingen al bereikt waren (zie bijlage 1 voor de evaluatie). Trends en ontwikkelingen vragen ook om een uitgebreide update. Het nieuwe beleidsplan krijgt als titel: “Terug naar de Toekomst”. De keuze voor deze titel is vooral ingegeven door de coronatijd. Tijdens de coronacrisis heeft het leven “op pauze gestaan” en dat heeft zijn effect gehad op iedereen en misschien wel vooral op het culturele leven. Nu de maatschappij weer aan het opkrabbelen is, is het tijd om naar de toekomst te kijken. Hoe zag het leven er voor corona uit en wat daarvan moet worden behouden? En wat moet absoluut op een andere wijze aangepakt worden? Tijdens corona is nog meer duidelijk geworden hoeveel impact kunst en cultuur hebben; kunst en cultuur dichtbij beleven, jezelf kunnen uiten en je talenten kunnen gebruiken en ontwikkelen, blijken van onmisbare waarde voor iedereen. Hoe kan de gemeente de cultuursector nu en in de toekomst versterken en verduurzamen? Daar is het beleidsplan vooral op gericht. Daarnaast heeft de gemeenteraad het kunst- en cultuurbudget vanaf 2024 met € 50.000,- per jaar verhoogd. Met het nieuwe kunst- en cultuurbeleid kunnen deze extra gelden zo goed mogelijk worden besteed.

2.

Waarom een startnotitie? Voor het nieuwe beleid is draagvlak noodzakelijk vanuit inwoners, partners en de gemeenteraad. Deze startnotitie is bedoeld om de gemeenteraad al in een vroeg stadium de uitgangspunten vast te laten stellen en is de eerste stap om tot een beleidsplan te komen. Ook inwoners en partners denken hierin mee. De overheid heeft een grondwettelijke plicht met betrekking tot het culturele leven. In artikel 22 lid 3 van de Grondwet staat het als volgt: ‘de overheid schept voorwaarden voor maatschappelijke en culturele ontplooiing en voor vrijetijdsbesteding.’ Die verantwoordelijkheid voor culturele ontplooiing is onder meer uitgewerkt in de “Wet op het specifiek cultuurbeleid”, maar deze is (vooral) bedoeld voor de minister en is de wettelijke basis voor het verstrekken van specifieke rijkssubsidies voor cultuur, via cultuurfondsen. Weinig wet- en regelgeving Er is relatief weinig wet- en regelgeving die voorschrijft wat gemeenten met kunst en cultuur moeten doen. Er zijn de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen, de Erfgoedwet en de Mediawet voor de lokale omroep. De Auteurswet brengt verplichtingen met zich mee voor kunst in de openbare ruimte. Het landelijke cultuurbeleid streeft ernaar dat de culturele arbeidsmarkt gezonder wordt en de betaling van werkenden in de sector op peil wordt gebracht.

Een belangrijke maatregel hiervoor is het hanteren van de Fair Practice Code, de Governance Code Cultuur en de Code Culturele Diversiteit. De beleidsvrijheid voor gemeenten biedt kansen. Cultuurbeleid is bij uitstek een beleidsterrein waar gemeenten zich positief kunnen ontwikkelen én onderscheiden tot een aantrekkelijke woon- en leefplek. Het biedt kansen voor extra betrokkenheid, inbreng, financiering en vooral draagvlak. Kortom voor elke gemeente vraagt dit maatwerk. Het rijk en de provincie hebben bruikbare uitgangspunten en kaders geformuleerd. Doorbouwen op de structuur die bestaat in De Ronde Venen En uiteraard kan er verder worden gebouwd op hetgeen wat door de huidige cultuursector de afgelopen jaren al is neergezet. Om u een beeld te geven van hoe de kunst- en cultuursector er op dit moment uitziet, vindt u in bijlage 2 de “Beschrijving van de huidige situatie”. Deze startnotitie is bedoeld als tussenstap. Vanuit al deze verzamelde informatie en kaders kunnen concretere uitgangspunten, ambities en doelstellingen en een beknopt plan van aanpak worden geformuleerd. Hierin zijn nog volop keuzes mogelijk, evenals aanpassingen gedurende het vormgeven van het nieuwe beleidsstuk. Het voorstel aan de gemeenteraad is kennis te nemen van deze startnotitie met daarin een aantal uitgangspunten. En om specifiek in te stemmen met: -

De 4 ambities die worden nagestreefd met het nieuwe beleid.

-

De specifieke doelstellingen die daarbij horen.

Vervolgens wordt deze startnotitie verder uitgewerkt in het beleidsplan kunst en cultuur “Terug naar de Toekomst” (2024-2028).

3.

Uitgangspunten In deze startnotitie zijn een aantal uitgangspunten geformuleerd die een handvat bieden voor de uitwerking van het nieuwe beleidsplan. Allereest is vastgesteld wat cultuur is en welke rol de gemeente heeft in het kunst- en cultuurbeleid. Om dit te bepalen en vast te stellen welke verantwoordelijkheden hierbij horen, wordt het ringenmodel van de VNG gehanteerd. Het model kan als toetsingskader worden gebruikt voor de culturele infrastructuur en het opsporen van eventuele hiaten. In het model is het aantal inwoners het uitgangspunt waarbij een minimaal takenpakket van de gemeente wordt aangegeven. Daarnaast is geformuleerd wat het doel is van het beleidsplan. Waarom heeft onze gemeente een beleidsplan nodig en waar geeft dit sturing aan? Een uitgebreidere uitwerking van deze uitgangspunten en een beknopt plan van aanpak zijn te lezen in bijlage 3 “Uitgangspunten en plan van aanpak”. Maar de belangrijkste uitgangspunten in deze startnotitie zijn de ambities met bijbehorende doelstellingen waarmee de gemeenteraad wordt gevraagd in te stemmen. Deze zijn hieronder beschreven.

4.

Ambities voor het beleidsplan Het beleidsplan “Delen en Beleven” vormt een goede basis voor het nieuwe plan. Dit is in 2018 uitgebreid geëvalueerd en vervolgens zijn er diverse gesprekken gevoerd met stakeholders en inwoners over kunst en cultuur. De uitkomsten hiervan zijn voor een groot deel nog actueel en kunnen gebruikt worden als ambities voor het nieuwe plan. Daarnaast zijn er in het coalitieakkoord ambities geformuleerd rondom kunst en cultuur die houvast bieden bij het nieuw te formuleren beleid (zie bijlage 5 Ambities college-akkoord). Ook vanuit de Maatschappelijke Agenda (2017), het lokale jeugdbeleid en het toekomstige integrale Plan van Aanpak “Positieve gezondheid” (Brede SPUK 2023-2026) worden verbindingen gemaakt met kunst en cultuur. Hieronder leest u de belangrijkste ambities met de bijbehorende doelstellingen. De ambities zijn wellicht wat algemener, maar om deze concreter te maken, zijn er doelstellingen bij de ambities geformuleerd. De doelstellingen zijn al wat meer toegespitst op De Ronde Venen. Met het nastreven van deze doelstellingen, kunnen de ambities worden waargemaakt. Zo wordt de in de toekomst gewenste situatie bereikt en worden ambities ook meetbaar. Ambitie 1: De Ronde Venen heeft een sterke en duurzame kunst- en cultuursector. Doelstellingen: 1.1 De kunst en cultuur sector wordt eerlijk beloond.

In onze gemeente worden dan ook codes gehanteerd die hiervoor geformuleerd zijn (zie bijlage 4 voor meer informatie). 1.2 De verstrekking van subsidies wordt herzien. Met daarin een heldere structuur, concrete voorwaarden, kpi’s en doelstellingen. Vernieuwing en innovatie worden beloond. 1.3 Er is minder versnippering in organisaties en aanbod. Dat betekent dat meer organisaties met elkaar samenwerken, verbonden zijn en er heldere opdrachten en taakverdelingen zijn. 1.4 De cultuursector verjongt, zodat deze toekomstbestendig wordt. Dat betekent vooral jongere vrijwilligers aantrekken en een nieuwe manier van denken over vrijwilligerswerk in de cultuursector. 1.5 De cultuursector innoveert door te digitaliseren, ontwikkelingen te volgen, programmering aan te passen aan nieuwe trends en zo verder. 1.6 De lokale cultuursector richt zich op cofinanciering (buiten gemeentelijke subsidies). De sector specialiseert zich hierin om zo optimaal gebruik te maken van mogelijke subsidies en sponsoring en hiermee minder afhankelijk te worden van financiering vanuit de gemeente. 1.7 De gemeente maakt werk van en besteedt aandacht aan kunst in het gemeentehuis en de kunst in de buitenruimte, door in elk geval een gedegen beleid te formuleren. Ambitie 2: In De Ronde Venen is cultuurbeleving voor iedereen toegankelijk en dichtbij.

Doelstellingen: 2.1 Cultuurbeleving is toegankelijk voor elke doelgroep, ongeacht achtergrond of financiële status. 2.2 Het cultuuraanbod is inclusief, divers en aansprekend voor alle inwoners en doelgroepen. 2.3 Cultuurbeleving is ook fysiek toegankelijk voor iedereen.

2.4 Het aanbod van kunst - en cultuuractiviteiten vindt zoveel mogelijk in de eigen omgeving plaats. 2.5 Cultuurbeleving past bij de historie, maar ook bij wat er op dit moment leeft in de gemeente. 2.6 Cultuurbeleving sluit aan bij de wensen en behoeften in verschillende kernen en wijken. 2.7 Informatie over de cultuursector en het aanbod is makkelijk vindbaar voor iedereen.

Ambitie 3: De jeugd kan in De Ronde Venen al vroeg kennismaken met kunst en cultuur. Doelstellingen: 3.1 Er is een aansprekend en divers aanbod voor de jeugd. 3.2 Cultuureducatie heeft een structurele plek in het onderwijs. 3.3 Cultuureducatie vindt ook buiten het onderwijs plaats. 3.4 Cultuurbeleving is voor alle jeugd toegankelijk en dichtbij. 3.5 Er is een cultuurcoach werkzaam in de gemeente. Ambitie 4: Kunst en cultuur worden ingezet als middel bij andere vraagstukken en binnen andere beleidsterreinen. Doelstellingen: 4.1 Kunst en cultuur zijn een onderdeel van het preventief werken en worden ingezet als middel bij het voorkomen van zwaardere problematieken voor zowel jong als oud. 4.2 Cultuur is een volwaardig onderdeel van de integrale aanpak m.b.t de brede SPUK en het Vitaliteitsakkoord (positieve gezondheid). 4.3 Kunst en cultuur worden ingezet als middel binnen het jeugdbeleid. 4.4 Kunst en cultuur spelen een rol bij leegstand en herbestemming. 4.5 Kunst en cultuur worden en ingezet bij thema’