Bijlage 1: Spoorboekje Klimaatneutraal en Circulair De Ronde Venen
Tekst van het document
Spoorboekje
Klimaatneutraal en Circulair 2050
Spoorboekje Klimaatneutraal en Circulair 2050 Gemeente De Ronde Venen Versie 02-07-2025 Afbeeldingen Tenzij anders aangegeven zijn de afbeeldingen in dit document afkomstig uit de beeldbank van gemeente De Ronde Venen. Tekst: Cluster Duurzaamheid, Gemeente De Ronde Venen Ontwerp en redactie: Infram, Maarn
1 Inleiding
2 Leeswijzer
3 De sporen richting 2050
3.1 Hoofdspoor: Besparen
3.2 Hoofdspoor: Lokaal versterken
3.3 Hoofdspoor: Duurzaam vernieuwen
4 Op weg naar de eindbestemming
Voorwoord Duurzaamheid is een onderwerp dat een belangrijke plek inneemt in onze gemeente. Een onderwerp dat leeft onder onze inwoners en ondernemers. Daarom gaan we zorgvuldig om met de thema’s die bijdragen aan duurzaamheid. We bouwen aan een duurzame toekomst voor onze inwoners, ondernemingen en recreanten. Ieder duurzaamheidsthema heeft een andere aanpak nodig. Voor het ene thema moeten we de stappen richting klimaatneutraal en circulair versnellen terwijl het andere thema juist vraagt om het nemen van meer tijd. Dit spoorboekje geeft hier richting aan en biedt perspectief.
Gemeente De Ronde Venen kijkt met een realistische en nuchtere blik naar de verduurzamingsopgave. We nemen onze verantwoordelijkheid door stappen te zetten die, met de kennis van nu, een bijdrage leveren. Hierbij hebben we oog voor draagvlak in de samenleving en we werken op basis van vrijwilligheid. In lijn met de landelijke ambities zetten we in op een klimaatneutraal en circulair De Ronde Venen in 2050. We gaan besparen waar het kan, versterken lokaal om afhankelijkheden te beperken en vernieuwen duurzaam op logische momenten in onze planning. Het mooie is dat het ons veel kan opleveren, voor nu en voor de toekomst.
Afbeelding: College van BW, gemeente De Ronde Venen
De hoofdsporen richting 2050 bereizen vraagt om een lange termijnperspectief. Tegelijkertijd kunnen we nog niet alles overzien en laten we ruimte om per traject te kijken hoe we de opgaven invullen. We kunnen leren van het deel van de trajecten die we al ingezet hebben. En door nieuwe ontwikkelingen ontdekken we nieuwe oplossingen voor verschillende duurzaamheidsvraagstukken. We vinden het belangrijk om niet alleen maar duurzaam te praten maar ook duurzaam te doen. Dit kunnen wij als gemeente niet alleen en dit doen we samen met onze inwoners en ondernemers. Ook zij hebben hierin een verantwoordelijkheid. De afgelopen jaren hebben we als gemeente en met verschillende samenwerkende organisaties, inwoners en ondernemers al veel gedaan. Als gemeente ondersteunen we initiatieven waar dat kan. We zijn al met elkaar op weg en zetten dit de komende jaren voort. Gezamenlijk met inwoners en ondernemers gaan we duurzaam doen richting een klimaat neutrale en circulaire toekomst.
Het college van burgemeester en wethouders, gemeente De Ronde Venen Spoorboekje klimaatneutraal en Circulair 2050, De Ronde Venen | 3
1 Inleiding
2 Leeswijzer
3 De sporen richting 2050
3.1 Hoofdspoor: Besparen
3.2 Hoofdspoor: Lokaal versterken
3.3 Hoofdspoor: Duurzaam vernieuwen
4 Op weg naar de eindbestemming
Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 Leeswijzer 3 De sporen richting 2050 3.1
Hoofdspoor: Besparen
6
10
11
12
3.1.1 Traject Isoleren
13
3.1.2 Traject Mobiliteit
15
3.1.3 Traject inzicht en verminderen
16
3.2
18
Hoofdspoor: Lokaal versterken
3.2.1 Traject Slimme netwerken
19
3.2.2 Traject Robuuste kringloop
21
3.2.3 Traject Veerkracht
22
3.3
Hoofdspoor: Duurzaam vernieuwen
24
3.3.1 Traject Verwarmen
25
3.3.2 Traject Grootschalige opwek
26
3.3.3 Traject Fossielvrij rijden
28
3.3.4 Traject nieuwbouw en (her)ontwikkeling
29
4 Op weg naar de eindbestemming
31
Afbeelding: intercity
Spoorboekje klimaatneutraal en Circulair 2050, De Ronde Venen | 4
Spoorboekje klimaatneutraal en Circulair 2050, De Ronde Venen | 5 Afbeelding: Stationsweg, Mijdrecht centrum
1 Inleiding
2 Leeswijzer
3 De sporen richting 2050
1 Inleiding
3.1 Hoofdspoor: Besparen
3.2 Hoofdspoor: Lokaal versterken
3.3 Hoofdspoor: Duurzaam vernieuwen
4 Op weg naar de eindbestemming
Gemeente De Ronde Venen zet zich in om de ambitie van een klimaatneutrale en circulaire gemeente in 2050 te realiseren. Deze ambitie draagt bij aan een duurzame woon- en leefomgeving en aan het verminderen van de druk op onze landelijke omgeving. Maar het biedt vooral ook kansen om het woongeluk en de economische (groene) groei in onze gemeente te vergroten. Op deze manier blijft De Ronde Venen een fijne plek om te wonen, werken en verblijven.
We zetten al stappen in het duurzaamheidsbeleid van Gemeente De Ronde Venen, want dit spoorboekje is het vervolg op het eerste spoorboekje dat de gemeente in 2017 presenteerde. Een nieuw spoorboekje is nodig om de gestelde ambitie en kaders aan te passen aan nieuwe inzichten en (politieke) ontwikkelingen. Vastgestelde beleidsstukken geven invulling aan de uitvoering van dit spoorboekje. Wettelijke kaders en overheidsmaatregelen
Met de ambities uit dit spoorboekje volgt de gemeente het landelijk beleid. De belangrijkste wettelijke kaders hiervoor zijn het Nationale Klimaatakkoord van 28 juni 2019 en de Europese Klimaatwet van 28 juni 2021. Nationale programma’s en wettelijke kaders zijn hiervan afgeleid en zijn gericht op het realiseren van de duurzaamheidsambities waaronder:
• Nationaal isolatieprogramma • Nationaal programma lokale warmtetransitie • Nationaal programma circulaire economie • Nationaal plan energiesysteem (NPE) • Nationaal programma Regionale energiestrategie • Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA)
Daarnaast zijn sommige duurzaamheidskaders ook vastgelegd in bredere regelgeving zoals de omgevingswet en het bouwbesluit. De Ronde Venen gaat voor nuchtere en realistische ambities rondom duurzaamheid en sluit zodoende aan bij de landelijke ambities. Afbeelding: Kathedraal Vinkeveen gezien vanaf het water
Spoorboekje klimaatneutraal en Circulair 2050, De Ronde Venen | 6
1 Inleiding
2 Leeswijzer
3 De sporen richting 2050
3.1 Hoofdspoor: Besparen
3.2 Hoofdspoor: Lokaal versterken
Gemeente De Ronde Venen wil in 2050 klimaatneutraal en circulair zijn. Een belangrijk onderdeel hiervan is energieneutraliteit. Dit betekent dat de gemeente in 2050 evenveel duurzame energie produceert als ze verbruikt. Dit kan worden gemeten met een energiebalans in Terra Joules (TJ). In grafiek 1 staat de energiebalans van De Ronde Venen met de voorspelling volgens het huidige beleid.
3.3 Hoofdspoor: Duurzaam vernieuwen
4 Op weg naar de eindbestemming
Grafiek 2. CO₂-uitstoot (kton), bron: Energiemonitor De Ronde Venen, 2025
In grafiek 1 zie je het huidige zie je het huidige verbruik (donkergroen/links) en de huidige opwek van duurzame energie (lichtgroen/rechts). Er is voor de jaren 2030, 2040 en 2050 een voorspelling gemaakt op basis van het huidige beleid. Het horizontaal en diagonaal gestreepte deel geeft de marges van voorspellingen in verschillende scenario's aan. In alle scenario's wordt er een tekort aan duurzame energie verwacht. In 2050 wordt het verbruik geschat op 2.576 TJ en de opwek van hernieuwbare energie op 745 TJ. Dit betekent dat het verbruik groter is dan de opwek. Het is dus niet energieneutraal. Het verwachte tekort in 2050 is ruim 1.800 TJ. Grafiek 1. Prognose energiebalans (TJ), bron: Energiemonitor De Ronde Venen, 2025
. ..
De bredere doelstelling om klimaatneutraal en circulair te zijn, kan het beste worden gemeten door de uitstoot van broeikasgassen. Broeikasgassen zijn namelijk een directe oorzaak van klimaatverandering. Energieverbruik en opwekking (energieneutraliteit) zijn hierbij de input en de uitstoot van broeikasgassen de output. Voor de ambitie om klimaatneutraal te zijn, moet de uitstoot van alle broeikasgassen dus volledig worden verminderd of gecompenseerd. Er wordt hiervoor gekeken naar het belangrijkste broeikasgas dat vrijkomt bij energieverbruik, namelijk CO₂. In grafiek 2 is te zien dat de CO₂-uitstoot binnen gemeente De Ronde Venen in de afgelopen jaren daalt. De CO₂-uitstoot door elektriciteitsverbruik daalt het sterkst. De CO₂-uitstoot door warmteverbruik is in de laatste jaren ook gedaald. De CO₂-uitstoot door fossiele brandstof van voertuigen daalt daarentegen het minst en is de afgelopen 2 jaar zelfs licht gestegen.
Spoorboekje klimaatneutraal en Circulair 2050, De Ronde Venen | 70
1 Inleiding
2 Leeswijzer
3 De sporen richting 2050
3.1 Hoofdspoor: Besparen
3.2 Hoofdspoor: Lokaal versterken
De cijfers over de energiebalans en CO₂-uitstoot laten zien dat we nog een lange weg te gaan hebben naar klimaatneutraal en circulair. Met het huidige beleid haalt gemeente De Ronde Venen dit doel niet. Er is nog tijd om een inhaalslag te maken. De strategie die wordt beschreven in het spoorboekje biedt kaders voor de uitwerking van nieuw beleid. Deze strategie bestaat uit 3 hoofdsporen (zie figuur 1). Hieronder worden ze uitgelegd. Hoofdspoor: Besparen Besparen is de basis van onze strategie. Door minder grondstoffen en energie te gebruiken komt er minder druk op onze omgeving. Ook besparen we dan op kosten, op lange en soms al op korte termijn. Dit maakt besparen niet alleen een vanzelfsprekende eerste stap, maar ook een strategische keuze richting ons einddoel. Door eerst onze aandacht te richten op besparen, leggen we een solide basis.
Hoofdspoor: Lokaal versterken Lokaal versterken berust op het creëren van een meer zelfvoorzienende gemeenschap. Daarmee gaan we zo efficiënt mogelijk om met bestaande grondstoffen en energie. Efficiënt gebruik maken van lokale middelen zorgt namelijk voor minder vraag naar aanvullende energie of materialen. Dit leidt tot meer onafhankelijkheid en daarmee ook een robuustere lokale economie.
3.3 Hoofdspoor: Duurzaam vernieuwen
4 Op weg naar de eindbestemming
Besparen D RV
Lokaal versterken
2050
Duurzaam Hoofdspoor: Duurzaam vernieuwen Wanneer er wel extra middelen nodig zijn, streven we ernaar hier op een duurzame manier vernieuwen in te voorzien. Wanneer we nieuwe oplossingen uitvoeren of nieuwe netwerken opzetten, doen we dit op een manier die langdurige voordelen oplevert. Hierbij leggen we de nadruk op technologieën die bijdragen aan langdurig economisch en ecologisch welzijn.
Figuur 1. De strategie.
Spoorboekje klimaatneutraal en Circulair 2050, De Ronde Venen | 8
1 Inleiding
2 Leeswijzer
3 De sporen richting 2050
3.1 Hoofdspoor: Besparen
3.2 Hoofdspoor: Lokaal versterken
3.3 Hoofdspoor: Duurzaam vernieuwen
4 Op weg naar de eindbestemming
Samen duurzaam doen Het eindstation: een klimaatneutraal en circulair De Ronde Venen, bereiken we niet alleen met een goede strategie maar vooral ook door duurzaam te doen. Als gemeentelijke organisatie zetten wij ons in om hierin het goede voorbeeld te geven. We kijken waar we met ons vastgoed, onze mobiliteit en in de projecten die wij uitvoeren stappen kunnen zetten richting een klimaatneutrale en circulaire organisatie in 2050.
Daar waar Rondeveners zelf passende oplossingen initiëren ondersteunen wij hen als dit past binnen de beleidskaders van de gemeente. Voor deze ondersteuning heeft de gemeente de subsidieregeling Samen Duurzaam De Ronde Venen. Financiële ondersteuning voor collectieve initiatieven die bijdragen aan een Klimaatneutraal en/of Circulair De Ronde Venen.
Maar het eindstation bereiken kan de gemeente niet alleen. Hierin werken we actief samen met mede overheden in verschillende samenwerkingsverbanden. Regionaal met de buurgemeenten binnen de Regionale Energie Strategie (RES) – U16 organisatie en provincie breed binnen het Energie Diensten Centrum en in directe samenwerking met de provincie Utrecht. Ook zijn en blijven we aangehaakt op landelijk niveau via het Nationaal Programma Landelijke Warmtetransitie (NPLW) de VNG (Vereniging Nederlandse Gemeente). Verduurzamen is niet alleen de verantwoordelijkheid van overheden. Inwoners en ondernemers van De Ronde Venen hebben hierin ook een eigen verantwoordelijkheid. We zijn dan ook trots op de samenwerking met het inwonerscollectief Energieke Ronde Veners en het ondernemerscollectief de Duurzaamheidpartners De Ronde Venen die zich samen met de gemeente inzetten voor de verduurzaming van onze gemeente. Ook onze vier lokale energiecoöperaties: Veenwind, Zon op de Ronde Venen, Energiek Abcoude en Duurzaam Angstelland zijn belangrijke partners. En hierin staan ze niet alleen, ook de samenwerking met andere inwoners initiatieven en ondernemersverenigingen laten zien dat we samen duurzaam doen.
Afbeelding: medewerker bij de kringloop in Mijdrecht
Spoorboekje klimaatneutraal en Circulair 2050, De Ronde Venen | 9
1 Inleiding
2 Leeswijzer
3 De sporen richting 2050
3.1 Hoofdspoor: Besparen
3.2 Hoofdspoor: Lokaal versterken
3.3 Hoofdspoor: Duurzaam vernieuwen
4 Op weg naar de eindbestemming
Het spoorboekje bestaat uit 3 hoofdsporen die elk beschreven staan in een nieuw hoofdstuk: • Hoofdspoor Besparen wordt uitgewerkt in hoofdstuk 3.1 • Hoofdspoor Lokaal versterken wordt uitgewerkt in hoofdstuk 3.2 • Hoofdspoor Duurzaam vernieuwen wordt uitgewerkt in hoofdstuk 3.3
2 Leeswijzer
Ieder hoofdstuk bestaat uit een aantal onderdelen die hieronder worden beschreven. Hoofdsporen De 3 hoofdsporen: Besparen, Lokaal versterken en Duurzaam vernieuwen vormen samen onze strategie voor de ambitie klimaatneutrale en circulaire gemeente in 2050. We beschrijven per hoofdspoor waar we tot 2030 richting 2040 aan werken om in 2050 klimaatneutraal en circulair te zijn. Het beleid dat we voorzien in de periode tussen 2030 en 2040 en verwachten na 2040. Trajecten Ieder hoofdspoor bestaat uit trajecten. Elk traject draagt bij aan de realisatie van het hoofdspoor (zie figuur 2). Er zijn 10 trajecten. Het traject Isoleren beschrijft in paragraaf 3.1.1 bijvoorbeeld hoe we ervoor zorgen dat we minder energie nodig hebben en hoe we als gevolg daarvan kosten kunnen besparen. Op deze manier draagt het traject Isoleren bij aan het hoofdspoor besparen.
Duurzaam Doen Als gemeente De Ronde Venen willen we niet alleen duurzaam praten maar ook duurzaam doen. Per traject worden er concrete voorbeelden gegeven van gerealiseerde of geplande concrete maatregelen die binnen het traject vallen. Het is geen complete lijst maar het maakt wel duidelijk hoe het traject zich vertaalt naar acties.
Figuur 2. Opbouw hoofdspoor.
Wettelijke kaders en overheidsmaatregelen In de inleiding staan de belangrijkste wettelijke kaders en overheidsmaatregelen vermeld. Als er aanvullende relevante wettelijke kaders en overheidsmaatregelen zijn voor een traject, worden die bij dat traject genoemd. Bijvoorbeeld gemeentelijk of provinciaal vastgesteld beleid. Het is geen complete lijst maar het geeft wel de meest relevante kaders weer op het moment van schrijven van dit spoorboekje.
Spoorboekje klimaatneutraal en Circulair 2050, De Ronde Venen | 10
1 Inleiding
2 Leeswijzer
3 De sporen richting 2050
3.1 Hoofdspoor: Besparen
3.2 Hoofdspoor: Lokaal versterken
3.3 Hoofdspoor: Duurzaam vernieuwen
4 Op weg naar de eindbestemming
3 De sporen richting 2050 In dit hoofdstuk worden de hoofdsporen Besparen, Lokaal versterken en Duurzaam vernieuwen uitgewerkt in trajecten. Hiermee wordt de strategie weergegeven waarmee we de ambitie om in 2050 klimaatneutraal en circulair te zijn willen realiseren (figuur 3).
Besparen D RV
Lokaal versterken
2050
Duurzaam vernieuwen Figuur 3. De strategie. Afbeelding: twee personen fietsen langs nieuwe woningbouw in Marickenland
Spoorboekje klimaatneutraal en Circulair 2050, De Ronde Venen | 11
1 Inleiding
2 Leeswijzer
3 De sporen richting 2050
3.1 Hoofdspoor: Besparen
3.2 Hoofdspoor: Lokaal versterken
3.3 Hoofdspoor: Duurzaam vernieuwen
4 Op weg naar de eindbestemming
3.1 Hoofdspoor Besparen Het hoofdspoor besparen gaat over verminderen van het gebruik van grondstoffen en energie (figuur 4). Met deze besparing beperken we de impact op het milieu. We besparen ook veel op kosten. In deze paragraaf beschrijven we hoe de trajecten: Isoleren, Mobiliteit en Inzicht en verminderen, bijdragen aan het hoofdspoor besparen (zie de spoorkaart op pagina 17).
Traject Isoleren Traject Mobiliteit
D RV
2050
Via de website https://derondevenen.nl/duurzaamondernemen informeert de gemeente ondernemers over besparen.
Via het loket
Traject Inzicht en verminderen Figuur 4. Hoofdspoor Besparen
www.jouwhuisslimmer.nl/de-ronde-venen/ informeert de gemeente inwoners op verschillende besparingsmogelijkheden.
Afbeelding: recycling papier, bron: Pexels
Spoorboekje klimaatneutraal en Circulair 2050, De Ronde Venen | 12
1 Inleiding
2 Leeswijzer
3 De sporen richting 2050
3.1 Hoofdspoor: Besparen
3.2 Hoofdspoor: Lokaal versterken
3.1.1 Traject Isoleren Woningen Met het isoleren van woningen kunnen we veel besparen. Door woningen beter te isoleren blijft het in de winter warm en in de zomer koel in huis. Hierdoor ontstaat een stabieler klimaat in huis en is het comfortabeler wonen. In de winter hoeft er minder gestookt te worden, wat zorgt voor een lagere energierekening. Zo besparen huishoudens op hun uitgaven en verkleinen we de kans op energiearmoede. Daarnaast zorgt goede isolatie van woningen dat we minder afhankelijkheid zijn van fossiele brandstoffen. En in de toekomst hoeft er minder groene energie te worden opgewekt. Iets minder dan de helft van de woningen (circa 46%) in gemeente De Ronde Venen heeft naar schatting een energielabel lager dan label C [1]. We faciliteren en stimuleren woningcorporaties, particuliere (ver)huurders, eigenaar-bewoners en VvE's daarom woningen te isoleren naar minimaal energielabel C. Tot ongeveer 2030 stimuleren we de isolatie opgaven met verschillende maatregelen en financiële ondersteuning. Middelen hiervoor worden door het Rijk beschikbaar gesteld vanuit de Lokale Aanpak Isolatie. In de periode 2030-2040 verwachten we dat de isolatiegraad in de gemeente sterk is verbeterd. Toch blijven we ook dan woningeigenaren die hun woningen nog niet geïsoleerd hebben motiveren dit te doen.
Naar verwachting zijn er dan geen middelen meer voor financiële ondersteuning via de gemeente. In de periode 2040-2050 verwachten we dat de meeste woningen minimaal op label C geïsoleerd zijn. Wel blijven we informeren over isoleren om ook de laatste groepen te ondersteunen.
3.3 Hoofdspoor: Duurzaam vernieuwen
4 Op weg naar de eindbestemming
Ondernemers en maatschappelijke organisaties Naast woningen zijn er gebouwen in onze gemeente die gebruikt worden door ondernemers en maatschappelijke organisaties. Ook bij die gebouwen zijn kosten en CO2 te besparen door te isoleren. Door informatievoorziening rondom wet- en regelgeving en subsidie- en uitvoerings-mogelijkheden bieden wij ondersteuning. De gemeente volgt hierbij de landelijke en provinciale programma’s. We vertalen die in acties die passen bij de situatie van ondernemers en maatschappelijke organisaties in De Ronde Venen. Ook ondersteunen we lokale initiatieven van ondernemers en maatschappelijke organisaties. Soortenmanagementplan Bij verschillende isolatiemaatregelen waaronder spouwmuurisolatie is het verplicht na te gaan of de kans bestaat op de aanwezigheid van beschermde diersoorten. Voordat de isolatie aangebracht wordt, moeten de juiste vergunningen aangevraagd worden. Dit vraagt om een ecologisch onderzoek wat in doorlooptijd en investering niet in verhouding staat met de daadwerkelijke isolatie ingreep. Om de isolatieopgave te versnellen en inwoners te faciliteren hebben wij een soortenmanagementplan opgesteld. Op basis van dit plan is een gebiedsbrede omgevingsvergunning verkregen door de gemeente. Voorwaarde bij deze vergunning is dat de gemeente zich inzet voor het versterken van de biodiversiteit.
Onder de voorwaarden zoals beschreven in het soortenmanagementplan kan van deze omgevingsvergunning gebruik gemaakt worden. Circulair en biobased Recent zijn er veel innovaties rondom circulair en biobased isoleren. Wij volgen deze ontwikkelingen als gemeente. Op het moment dat dit bewezen effectief toepasbaar is, kijken we hoe we kunnen stimuleren dat deze innovaties binnen onze gemeente toegepast gaat worden.
[1] Bij onbekende energielabels (circa 42%) gaan we uit van een label slechter dan C indien een woning gebouwd is voor 1993. Dit is gebaseerd op de bouwbesluiten van voor 1992.
Spoorboekje klimaatneutraal en Circulair 2050, De Ronde Venen | 13
1 Inleiding
2 Leeswijzer
3 De sporen richting 2050
3.1 Hoofdspoor: Besparen
3.2 Hoofdspoor: Lokaal versterken
3.3 Hoofdspoor: Duurzaam vernieuwen
4 Op weg naar de eindbestemming
Duurzaam doen We werken verder aan het isoleren van woningen aan de hand van de Lokale Aanpak Isolatie: minimaal 500 woningen, waarvan minimaal 30 minima huishouden.
We werken verder aan het optimaal isoleren van gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed aan de hand van het Integraal Huisvestingsplan en het Vastgoedbeheerplan. We continueren steun aan Energieke Ronde Veners, zoals hun initiatief energiehulp thuis en het uitvoeren energiescans.
Wettelijke kaders en overheidsmaatregelen Label C verplichting kantoren (nationale wetgeving)
Verplichting isolatiestandaard woningcorporaties (nationale wetgeving) Nationaal Isolatieprogramma (landelijk beleid)
Specifieke Uitkering (SPUK) Lokale Aanpak (landelijke regeling) Energielabelplicht (nationale wetgeving)
Energiebesparingsplicht (nationale wetgeving) Afbeelding: twee mussen op een dakgoot, bron: Pixabay
Spoorboekje klimaatneutraal en Circulair 2050, De Ronde Venen | 14
1 Inleiding
2 Leeswijzer
3 De sporen richting 2050
3.1 Hoofdspoor: Besparen
3.2 Hoofdspoor: Lokaal versterken
3.1.2 Traject Mobiliteit Stappen Trappen, Openbaar vervoer, Mobiliteitsdiensten, Privé auto We faciliteren en stimuleren een duurzame manier van reizen. Het op een duurzame manier rijden met de auto verstaan wij daar ook onder. In het traject mobiliteit focussen we ons op besparen van kosten, CO2 uitstoot en een afname van het gebruik van grondstoffen. Dit doen we zoals eerder door de gemeenteraad is vastgesteld in het Mobiliteits- en Verkeerveiligheidsplan 2023-2030. Hiervoor zetten we het STOMP-principe in: stappen, trappen, openbaar vervoer, mobiliteitsdiensten op maat (MaaS) en privéauto. Zo verbeteren we ook de voorzieningen en infrastructuur voor alternatieven voor het gebruik van de eigen auto. Inwoners en werkgevers kunnen hierdoor op verschillende manieren besparen. Denk aan verminderde kosten van autogebruik, minder CO2 uitstoot, minder gezondheidsrisico's (door meer beweging en minder luchtvervuiling) en minder ruimtegebruik in de openbare ruimte. Om dit te realiseren voeren wij verschillende beleidsmatige acties uit op basis van de volgende principes: Stappen: we realiseren voetgangersvriendelijke inrichtingen rondom belangrijke bestemmingen. Trappen: we stellen een hoogwaardig hoofdfietsnetwerk vast en streven naar een fijnmazig onderliggend fietsnetwerk.
OV: het Strategisch OV-plan blijft de basis voor het gemeentelijke OV-beleid MaaS: voor het aanbieden van deelmobiliteit in bestaande gebieden volgen we de kansen van de markt en hogere overheden. Privéauto: voor de autobereikbaarheid maken we zoveel mogelijk gebruik van bestaande infrastructuur.
3.3 Hoofdspoor: Duurzaam vernieuwen
4 Op weg naar de eindbestemming
Duurzaam doen We stimuleren samen met de Vereniging Industrie Belangen Mijdrecht (VIB) en Goedopweg duurzame reisopties voor medewerkers van de gemeente en van het bedrijventerrein Mijdrecht. Onderdeel hiervan is een roadshow voor het uitproberen van verschillende soorten (elektrische)fietsen en het gebruik van de carpoolapp om het gebruik van de privéauto te verminderen.
We geven invulling aan de wettelijke verplichting tot het in kaart brengen van de CO2 uitstoot van het woon-werkverkeer en zakelijke reizen. Dit is de basis voor aanvullende maatregelen CO2 uitstoot te beperken. Om fietsgebruik te stimuleren worden op meerdere plekken in de gemeente deelfietsen geplaatst en is er binnen de gemeentelijke organisatie een nieuwe fietsregeling.
Wettelijke kaders en overheidsmaatregelen Regionaal Mobiliteitsprogramma Midden-Nederland 2021 (regionaal beleid)
Strategisch OV-plan (gemeentelijk beleid) Mobiliteits- en verkeersveiligheidsplan (gemeentelijk beleid)
Na 2030 wordt het Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan herijkt op basis van het STOMPprincipe, er volgen dan nieuwe beleidsmatige acties.
Spoorboekje klimaatneutraal en Circulair 2050, De Ronde Venen | 15
1 Inleiding
2 Leeswijzer
3 De sporen richting 2050
3.1 Hoofdspoor: Besparen
3.2 Hoofdspoor: Lokaal versterken
3.1.3 Traject Inzicht en verminderen Processen en gedragsverandering De ambitie Klimaatneutraal en Circulair is deels te bereiken met technische toepassingen. Daarnaast zal een deel van de opgave ook bereikt worden door aanpassingen in processen en gedrag. Gemeente De Ronde Venen wil daarom inwoners en ondernemers die stappen willen zetten inspireren en ondersteunen. Of dat nu uit eigen beweging is of als gevolg van veranderde (inter-)nationale regelgeving. Inzicht Verandering begint met inzicht. Daarom kijken we waar we inwoners en ondernemers laagdrempelige mogelijkheden kunnen bieden om CO2 uitstoot inzichtelijk te maken. Op basis hiervan kunnen inwoners en ondernemers starten met besparen van zowel geld als CO2 . Vertalen van programma’s en regelgeving in lokale acties Vooral voor ondernemers is er veel regelgeving in ontwikkeling. Landelijk en provinciaal worden verschillende programma’s opgestart om het inzicht in de klimaatimpact van ondernemingen te verbeteren en die impact te verminderen. Een concreet voorbeeld hiervan is De Corparate Sustainability Reporting Directive (CSRD), een Europese richtlijn die bedrijven vanaf 2024 verplicht een duurzaamheidsrapportage uit te brengen die voldoet aan de richtlijnen. Een tweede voorbeeld is De Corporate Sustainability Due Dilligence (CSDDD), een wet die naar verwachting in 2026 ingevoerd wordt.
Deze wet verplicht bedrijven aan de slag te gaan om hun negatieve invloed op mens en milieu te verkleinen. Grote ondernemingen zijn vaak goed in staat zelf de informatie op te halen en aan de regels te voldoen. Vaak hebben grote ondernemingen ook mkb bedrijven als toeleveranciers waardoor deze ook op korte termijn met deze regelgeving geconfronteerd worden. Als gemeente proberen we daar waar de behoefte ontstaat ondernemers te ondersteunen in deze en andere ontwikkelingen.
3.3 Hoofdspoor: Duurzaam vernieuwen
4 Op weg naar de eindbestemming
Duurzaam doen We ondersteunen Energiecoaches van de Energieke Ronde Veners. Energiecoaches van de Energieke Ronde Veners geven met warmtescanners inzicht in welke isolatiemaatregelen nodig zijn. Zij geven ook bespaartips. Die helpen mensen kosten en CO2 uitstoot te verminderen.
We werken met het nieuwe inkoopbeleid tot 2030 van onze gemeente dat in 2024 vast is gesteld. Hierin is de volgende concrete doelstelling opgenomen: in 2030 50% minder CO2-emissie (waarvan minstens 20% CO2-reductie binnen de inkoopuitgaven) ten opzichte van het basisjaar 2023. Om de voortgang op deze doelstellingen te monitoren starten we een CO2 meting. Het doel ervan is de totale voetafdruk van de gemeente te bepalen en de reductie ervan gedurende een periode. Dit is in lijn met de CSRD-richtlijn. We hebben het waterzuiveringsproces van het Veenweidebad met andere filters en procedures zodanig aangepast dat we met minder energie een hogere waterkwaliteit bereiken.
Wettelijke kaders en overheidsmaatregelen De Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD, Europese richtlijn)
Corporate Sustainability Due Dilligence (CSDD, Europese wetgeving) Inkoopbeleid gemeente De Ronde Venen (vastgesteld gemeentelijk beleid)
Spoorboekje klimaatneutraal en Circulair 2050, De Ronde Venen | 16
2 Leeswijzer
3 De sporen richting 2050
3.1 Hoofdspoor: Besparen
3.2 Hoofdspoor: Lokaal versterken
3.3 Hoofdspoor: Duurzaam vernieuwen
4 Op weg naar de eindbestemming
Spoorkaart
1 Inleiding
Spoorboekje klimaatneutraal en Circulair 2050, De Ronde Venen | 17
1 Inleiding
2 Leeswijzer
3 De sporen richting 2050
3.1 Hoofdspoor: Besparen
3.2 Hoofdspoor: Lokaal versterken
3.3 Hoofdspoor: Duurzaam vernieuwen
4 Op weg naar de eindbestemming
3.2 Lokaal versterken Dit hoofdstuk richt zich op het tweede hoofdspoor: Lokaal versterken (figuur 5). Lokaal versterken berust op het idee van meer zelfvoorzienend zijn door optimaal gebruik te maken van lokale middelen. Dit draagt bij aan een sterkere lokale economie en vermindert onze afhankelijkheid van externe factoren. We beschrijven de trajecten Slimme Netwerken, Robuuste Kringloop en Veerkracht die onze gemeenschap veerkrachtiger maken (zie de spoorkaart op pagina 23).
Traject Slimme netwerken Traject Robuuste kringloop
D RV
2050
Traject Veerkracht Figuur 5. Hoofdspoor Lokaal versterken
Afbeelding: twee personen sorteren kleding in de kringloop, bron: Pexels
Spoorboekje klimaatneutraal en Circulair 2050, De Ronde Venen | 18
1 Inleiding
2 Leeswijzer
3 De sporen richting 2050
3.1 Hoofdspoor: Besparen
3.2 Hoofdspoor: Lokaal versterken
3.2.1 Traject Slimme netwerken Transitie van het energiesysteem Door de steeds grotere inzet van duurzame energie schakelen we over van een centraal systeem van aanvoer van elektriciteit en gas naar een lokaal energiesysteem. Een systeem met lokale vraag en aanbod wat zo goed mogelijk op elkaar afgestemd wordt. Bij overschotten en tekorten wordt er teruggevallen op het centrale systeem. Netcongestie beperken Het huidige energiesysteem heeft zijn grenzen bereikt. Hierdoor hebben we te maken met netcongestie (file op het elektriciteitsnet) wat beperkingen geeft voor verduurzaming en groei. Voor een groot deel van de gemeente duren de beperkingen van netcongestie minimaal tot 2033. Om deze reden ligt de focus van dit traject tot 2033 op het bieden van ondersteuning aan initiatieven die netcongestie beperken. Door goed samen te werken en slim om te gaan met de beschikbare capaciteit, oftewel door het gebruik van het lokale energiesysteem te optimaliseren, kunnen we zo veel mogelijk ontwikkelingen door laten gaan. Processen en procedures voor (nood)maatregelen faciliteren we zo veel als mogelijk. Hierbij wordt zo goed mogelijk de samenwerking gezocht met ondernemers, provincie en netbeheerders. De gemeente vertegenwoordigt hierin het lokale belang en fungeert als aanjager bij projecten. De daadwerkelijke verantwoordelijkheid ligt bij de netbeheerders.
3.3 Hoofdspoor: Duurzaam vernieuwen
4 Op weg naar de eindbestemming
We hebben ook een samenwerkingsovereenkomst met netbeheerder Stedin voor een buurtaanpak. Dit is een plan om een buurt in één keer ‘2050 ready’ te maken. In dit plan staat hoeveel transformatorhuisje erbij komen om dat te bereiken. Ook bij verzwaringen van het landelijke netwerk van TenneT die deels over onze gemeentegrond lopen verlenen we waar nodig en mogelijk medewerking. Verdere optimalisatie netwerk Zodra de acute problematiek rondom netcongestie is opgelost, verschuift de focus naar de optimalisatie van het lokale energiesysteem op de langere termijn. Wij passen daarbij de geleerde lessen toe vanuit de eerste periode. We kijken dan ook breder dan alleen het elektriciteitssysteem. Alhoewel netcongestie beperkingen geeft voor de elektrificatie en (grootschalige) duurzame opwek van elektriciteit, biedt het dus ook kansen om versneld slimme lokale netwerken te ontwikkelen.
Netverzwaring faciliteren Daarnaast faciliteren we netbeheerders (TenneT en Stedin) bij verzwaren van het net. Dat doen we bijvoorbeeld door maximale medewerking te verlenen bij het realiseren van nieuwe verdeelstations en de verzwaring van bestaande transformatorhuisjes en kabels. Afbeelding: een persoon werkt aan een elektriciteitskastje
Spoorboekje klimaatneutraal en Circulair 2050, De Ronde Venen | 19
1 Inleiding
2 Leeswijzer
3 De sporen richting 2050
3.1 Hoofdspoor: Besparen
3.2 Hoofdspoor: Lokaal versterken
3.3 Hoofdspoor: Duurzaam vernieuwen
4 Op weg naar de eindbestemming
Duurzaam doen We werken, na het afronden van de haalbaarheidsonderzoeken voor energiehubs op onze bedrijventerreinen, als eerste verder aan de energiehub Mijdrecht. Inmiddels hebben zo’n 15 ondernemers een intentieverklaring getekend. Zij hebben de intentie met elkaar stappen te zetten voor de realisatie van een energiehub op dit bedrijventerrein.
We hebben met Stedin een samenwerkingsovereenkomst getekend voor een buurtaanpak in De Ronde Venen. Een buurt voor buurt aanpak om het elektriciteitsnet te verzwaren en/of uit te breiden. We hebben een accountmanager netbeheerders binnen de gemeentelijke organisatie aangesteld. De accountmanager borgt de soepele afstemming met de netbeheerders.
Wettelijke kaders en overheidsmaatregelen Energyboard (provinciaal beleid)
Provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat (pMIEK) (provinciaal beleid) Landelijk Actieprogramma Netcongestie (LAN) (landelijke aanpak)
Afbeelding: elektriciteitsmasten, bron: Pexels
Spoorboekje klimaatneutraal en Circulair 2050, De Ronde Venen | 20
1 Inleiding
2 Leeswijzer
3 De sporen richting 2050
3.1 Hoofdspoor: Besparen
3.2 Hoofdspoor: Lokaal versterken
3.2.2 Traject Robuuste kringloop Circulaire samenleving De ambitie om in 2050 onderdeel te zijn van een circulaire samenleving is in lijn met die van het rijk. In de regio is dit vertaald naar drie doelen: 1) het ontwikkelen van een toekomstgerichte regionale economie, 2) het verbeteren van de leveringszekerheid van producten, componenten en materialen, en 3) het verminderen van de milieudruk van materiaalgebruik. Wij geven hier invulling aan door inwoners en ondernemers te informeren, te motiveren en te stimuleren om circulair te werk te gaan. Hoewel we zelf initiatieven ontplooien, focussen we vooral op het faciliteren van initiatieven die in de samenleving ontstaan. De verwachting is dat gedurende de periode tot 2050 het zwaartepunt verschuift van informeren naar stimuleren. Om te weten of we op koers blijven richting 2050 zullen we tussentijds (circa 2030 en 2040) evalueren en in overleg met het college onze inzet op het aanjagen van circulariteit bijstellen.
3.3 Hoofdspoor: Duurzaam vernieuwen
4 Op weg naar de eindbestemming
Duurzaam doen We willen als gemeentelijke organisatie ook circulair zijn in 2050. Binnen de huidige beleidskaders behalen we nu al resultaten. In het nieuwe inkoopbeleid dat in 2024 door de raad is vastgesteld is, bijvoorbeeld, een doelstelling opgenomen voor circulariteit. In de periode tot aan 2030 integreren we circulariteit verder in de bedrijfsvoering binnen de huidige kaders. Rond 2030 stellen we vast waar we staan en waar we aanvullend beleid nodig is om een circulaire bedrijfsvoering in 2050 te realiseren.
We helpen ondernemers via het Circulair ondernemerslab om inzicht te krijgen in hun grondstoffenstromen voor het opstellen van nieuwe circulaire businesscases.
Wettelijke kaders en overheidsmaatregelen Vastgesteld inkoopbeleid gemeente De Ronde Venen (gemeentelijk beleid)
Nationaal programma circulaire economie (landelijk beleid) Middellange termijnstrategie Circulaire Samenleving (provinciaal beleid)
Grondstoffenbeleid (gemeentelijk beleid)
Afbeelding: afgifte van goederen bij de kringloop in Mijdrecht
Spoorboekje klimaatneutraal en Circulair 2050, De Ronde Venen | 21
1 Inleiding
2 Leeswijzer
3 De sporen richting 2050
3.1 Hoofdspoor: Besparen
3.2 Hoofdspoor: Lokaal versterken
3.2.3 Traject Veerkracht Klimaatverandering Met het werken aan een klimaatneutrale en circulaire gemeente kunnen we het effect van klimaatverandering beperken, maar niet voorkomen. Het klimaat verandert en dit heeft grote gevolgen voor ons leven. Ook in gemeente De Ronde Venen. Momenten van extreme hitte, droogte of wateroverlast zullen optreden. Om deze reden moet een systeem, zoals de waterhuishouding, in staat zijn terug te veren nadat het buitengewoon belast wordt. De mogelijkheid van het systeem om terug te veren is van groot belang voor onze veiligheid, economie, gezondheid en de natuur. Het nemen van maatregelen om dit te bereiken noemen we klimaatadaptatie. Op deze manier zijn we klimaatbestendig en ervaren we zo min mogelijk overlast en schade.
3.3 Hoofdspoor: Duurzaam vernieuwen
4 Op weg naar de eindbestemming
Duurzaam doen We zorgen voor brede communicatie met inwoners. Dit doen we door in samenwerking met woningcorporatie Cazas Wonen, NME-centrum De Woudreus en de Energieke Ronde Veners inwoners te informeren over de noodzaak van klimaatadaptatie, door deelname aan NK-tegelwippen en de inzet van tegeltaxi en plantenacties.
We vervangen onnodige verharding in de openbare ruimte door groen om hittestress en wateroverlast te verminderen. Daarnaast is het goed voor de biodiversiteit in de gemeente. We voeren herinrichtingen en uitbreidingsgebieden klimaatbestendig uit.
Klimaatbestendig Om klimaatbestendig te zijn richten we de omgeving zodanig in dat we schade beperken en overlast voor inwoners, planten en dieren zoveel mogelijk voorkomen. Een bepaalde mate van overlast, zal ondanks dat ook geaccepteerd moeten worden. Klimaatadaptatie kan gezien worden als een rode draad door het gehele fysieke domein heen. Denk bijvoorbeeld aan het klimaatbestendig inrichten van uitbreidingsgebieden. Ook bij het herinrichten van bestaande gebieden zorgen wij voor veerkracht. Hoe wij klimaatadaptatie aanpakken en welke acties wij de komende jaren gaan nemen staat in het vastgestelde klimaatadaptatieplan 2024-2027. Ook in de jaren na 2027 zetten wij in op het versterken van de veerkracht van onze systemen. De exacte uitwerking van de plannen wordt in een nieuw klimaatadaptatieplan aan de raad aangeboden. Hiertoe volgen wij de zes jaarlijkse cyclus zoals vastgelegd in het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA).
Wettelijke kaders en overheidsmaatregelen Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (landelijk beleid)
Landelijke maatlat groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving (landelijk beleid) Water- en rioleringsprogramma De Ronde Venen 2023-2027 (gemeentelijk beleid)
Klimaatadaptatieplan 2024-2027 (gemeentelijk beleid)
Spoorboekje klimaatneutraal en Circulair 2050, De Ronde Venen | 22
2 Leeswijzer
3 De sporen richting 2050
3.1 Hoofdspoor: Besparen
3.2 Hoofdspoor: Lokaal versterken
3.3 Hoofdspoor: Duurzaam vernieuwen
4 Op weg naar de eindbestemming
Spoorkaart
1 Inleiding
Spoorboekje klimaatneutraal en Circulair 2050, De Ronde Venen | 23
1 Inleiding
2 Leeswijzer
3 De sporen richting 2050
3.1 Hoofdspoor: Besparen
3.2 Hoofdspoor: Lokaal versterken
3.3 Hoofdspoor: Duurzaam vernieuwen
4 Op weg naar de eindbestemming
3.3 Duurzaam vernieuwen Dit hoofdstuk gaat over het derde hoofdspoor: Duurzaam vernieuwen (figuur 6). Duurzaam vernieuwen berust op het belang van innovatie en lange termijn oplossingen. Als we nieuwe technologieën inzetten en infrastructuren aanleggen, doen we dit met een focus op duurzaamheid en economische voordelen op de lange termijn. De trajecten Verwarmen, Grootschalige Opwek, Fossielvrij Laden en Nieuwbouw en (her)ontwikkeling in dit hoofdstuk leggen we uit hoe we toekomstbestendige keuzes maken (zie de spoorkaart op pagina 30).
Traject Verwarmen Traject Grootschalige opwek Traject Fossielvrij rijden
D RV
2050
Traject Nieuwbouw en (her)ontwikkeling Figuur 6. Hoofdspoor Besparen
Afbeelding: zonnepanelen op het dak van de brandweer in Mijdrecht
Spoorboekje klimaatneutraal en Circulair 2050, De Ronde Venen | 24
1 Inleiding
2 Leeswijzer
3 De sporen richting 2050
3.1 Hoofdspoor: Besparen
3.2 Hoofdspoor: Lokaal versterken
3.3.1 Traject Verwarmen Alternatieve warmtebronnen Een klimaatneutrale gemeente vraagt ook om nieuwe en duurzame alternatieve warmtebronnen te realiseren. Het loslaten van aardgas als warmtebron draagt bij aan een meer diverse, veerkrachtige en klimaatneutrale energievoorziening. Daarom regisseren en stimuleren wij alternatieven voor aardgas. Warmteprogramma en Wijkuitvoeringsplannen Op het niveau van de buurt stellen wij verplicht een warmteprogramma op. Het vervangt de huidige Transitievisie Warmte. In het warmteprogramma wordt de bronnenstrategie, kavelstrategie, wat het alternatief voor aardgas is per buurt en wanneer welke buurt overstapt op het beste alternatief voor aardgas beschreven. Ook biedt het warmteprogramma inzicht in de doorlooptijd waarin de verschillende buurten van het gas af gaan. Wij zijn verplicht het warmteprogramma elke vijf jaar te actualiseren. Dit warmteprogramma bieden wij als een zelfstandig stuk aan de raad aan. Naast het warmteprogramma verplicht de Omgevingswet ons tot het opstellen van Wijkuitvoeringsplannen (WUP). Een WUP is een nadere uitwerking van het warmteprogramma per wijk of buurt en beschrijft hoe de gemeente van plan is de wijk te voorzien van een duurzame manier van verwarmen en koken. Het opstellen van een warmteprogramma en een WUP is een uitdaging waar alle gemeenten in Nederland mee aan de slag gaan.
Het warmteprogramma en WUP zijn na vaststelling leidend voor acties die ondernomen worden in dit traject. De periode tot uiterlijk eind 2026 gebruiken wij om het warmteprogramma op te stellen. Rond 2030 verwachten we te starten met het opstellen van wijkuitvoeringsplannen per kern of buurt van De Ronde Venen.
3.3 Hoofdspoor: Duurzaam vernieuwen
4 Op weg naar de eindbestemming
Duurzaam doen We maken het mogelijk dat bij natuurlijke vervangingsmomenten gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed over kan stappen op een duurzame manier van verwarmen. De uitwerking hiervan is onderdeel van het Integraal Huisvestingsplan en het Vastgoed Beheerplan.
We hebben het buurtinitiatief Achter de Kerken ondersteund in de onderzoeksfase of een collectief warmtesysteem voor de buurt interessant kan zijn. We zijn voor de warm tapwater voorziening Veenweidebad overgestapt van gas op een hybride-warmtepomp.
Wettelijke kaders en overheidsmaatregelen Onder de Omgevingswet is de gemeente verplicht een warmteprogramma op te stellen. Het vervangt in 2026 de huidige Transitievisie Warmte. (landelijke regelgeving)
De Omgevingswet verplicht de gemeente tot het opstellen van een Wijkuitvoeringsplan (WUP, landelijke regelgeving). Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw, nationale wetgeving) Wetsvoorstel Wet collectieve warmte (Wcw, nationale wetgeving)
Spoorboekje klimaatneutraal en Circulair 2050, De Ronde Venen | 25
1 Inleiding
2 Leeswijzer
3 De sporen richting 2050
3.1 Hoofdspoor: Besparen
3.2 Hoofdspoor: Lokaal versterken
3.3.2 Traject Grootschalige opwek De gemeente zet in op zonne-energie Alle gemeenten in Nederland hebben in het kader van de Regionale Energie Strategie (RES) afsprakengemaakt over opwek met de landelijke overheid. De taakstelling van de Gemeente De Ronde Venen, is om 0,114 TWh aan energie opwek te realiseren in 2030 (raadsbesluit 5 juli 2021). De gemeente zet voor deze opwek in op zonne-energie. Dit is onderverdeeld in -naar verwachting- 0,026 TWh zonnepanelen op grote daken en 0,088 TWh (88.000 MWh) zonnevelden. Voor deze taakstelling hebben wij beleidskaders vastgesteld. Een beperkende factor rondom grootschalige opwek tot 2033 is netcongestie. Als gevolg hiervan worden zonnevelden en grote zon-op-dak installatie tot die tijd beperkt in het terug leveren aan het net. Zon op dak Om het landschap zo min mogelijk aan te tasten geeft de gemeente de voorkeur aan zonop-dak. Dat is onder te verdelen in zon op particuliere woningen, zon op grote nieuwbouwdaken, zon op grote bestaande daken en solarcarports. Zon op particuliere woningen is de eigen keuze en verantwoordelijkheid van de woningeigenaar. Landelijk wordt dit vooralsnog via de salderingsregeling gestimuleerd. Hier zetten wij als gemeente niet extra op in. Zon op nieuwbouwdaken groter dan 250 m² wordt als gevolg van Europese regelgeving vanaf 2027 verplicht. Deze regelgeving is in Nederland nog niet van kracht.
Bij grootschalige ontwikkelingen in de tussenliggende periode kijken we waar we zon op grote nieuwbouwdaken kunnen stimuleren. Zon op grote bestaande daken is onder voorwaarden een wettelijke verplichting (energiebespaarplicht). De belangrijkste voorwaarde is dat het gaat om opwek voor eigen verbruik door de eigenaar/het bedrijf die binnen 5 jaar is terugverdiend. Maar netcongestie heeft grote impact op die terugverdientijd. De gemeente bereid een stimuleringsaanpak
3.3 Hoofdspoor: Duurzaam vernieuwen
4 Op weg naar de eindbestemming
voor, voor het realiseren van zonnepanelen op (delen van) grote bestaande daken die niet onder de energiebespaarplicht vallen. Zodra beperkingen als gevolg van netcongestie op zijn gelost, start de gemeente met deze aanpak. De gemeente volgt ook de ontwikkeling rondom solarcarports en speelt hier waar mogelijk op in. Grote zonnevelden Zon op daken is in De Ronde Venen niet voldoende om aan de behoefte aan duurzame energie te voldoen. Om die reden maken we de ontwikkeling van 95 ha zonnevelden mogelijk en is het beleid grootschalige zonnevelden vastgesteld. Om de trajecten voor het realisatie van de zonnevelden tijdig gereed te hebben, zetten wij de ontwikkeling en vergunningverlening nu al in gang. Dan kunnen we de projecten op het moment dat het stroomnet het toelaat direct aansluiten. Drie lokale energiecoöperaties: Veenwind, Duurzaam Angstelland en Energiek Abcoude geven samen met commerciële initiatieven invulling aan dit beleid. Kleine zonnevelden Er zijn ook particulieren die zonnepanelen op de grond willen plaatsen. De reden hiervoor is dat zij meer panelen nodig hebben dan op hun dak past of dat hun dak niet geschikt is voor zonnepanelen. Ons vastgestelde beleid kleine zonnevelden voorziet in deze mogelijkheid. Toekomstige ontwikkelingen Voor de periode na 2030 kijken we -rond 2029- in RES verband welke aanvullende doelstellingen nodig zijn.
Naast de huidige opwek van elektriciteit via zonne-energie blijven we alternatieven voor energie opwek volgen. Denk aan ontwikkelingen op het gebied van kleinschalige kernenergie, groengas en waterstof. Als deze ontwikkelingen interessant zijn voor de gemeente De Ronde Venen, spelen we hierop in.
Spoorboekje klimaatneutraal en Circulair 2050, De Ronde Venen | 26
1 Inleiding
2 Leeswijzer
3 De sporen richting 2050
3.1 Hoofdspoor: Besparen
3.2 Hoofdspoor: Lokaal versterken
3.3 Hoofdspoor: Duurzaam vernieuwen
4 Op weg naar de eindbestemming
Duurzaam doen We leggen zoveel mogelijk zonnepanelen op daken van gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed op logische momenten, bijvoorbeeld na groot onderhoud. Hierbij volgen wij het tempo van het oplossen van de netcongestie. We gaan op de parkeerplaats van het zwembad en het nieuwe gemeentehuis een solarcarport realiseren.
Wettelijke kaders en overheidsmaatregelen Energy Performance of Buildings Directive, herziening dec. 2023 (EPDB, Europese regelgeving) Energiebespaarplicht: Omgevingswet 1 jan. 2024 art 5.15 Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) en art 3.84 Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) (Nationale wetgeving) Nationaal Plan Energiesysteem (NPE, nationaal beleid) Energievisie Provincie Utrecht (provinciaal beleid, verwacht najaar 2024) Provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat (pMIEK, provinciaal beleid) Beleid grote zonnevelden De Ronde Venen (gemeentelijk beleid) Beleid kleine zonnevelden De Ronde Venen (gemeentelijk beleid) Afbeelding: zonnepanelen op dak, bron: Pixabay
Spoorboekje klimaatneutraal en Circulair 2050, De Ronde Venen | 27
1 Inleiding
2 Leeswijzer
3 De sporen richting 2050
3.1 Hoofdspoor: Besparen
3.2 Hoofdspoor: Lokaal versterken
3.3 Hoofdspoor: Duurzaam vernieuwen
4 Op weg naar de eindbestemming
3.3.3 Traject Fossielvrij rijden Een dekkend laadinfranetwerk De auto is een belangrijk vervoersmiddel in De Ronde Venen, daarom willen wij dit passend maken binnen het toekomstperspectief klimaatneutraal en circulair 2050. Nu ligt de focus op batterij elektrisch rijden. Hiervoor hebben we een integrale laadvisie en plaatsingsbeleid voor laadinfrastructuur opgesteld (2023). Dit beleid biedt richtlijnen voor het creëren van een dekkend laad infranetwerk binnen de gemeente. In 2030 verwachten we minimaal 1.000 publieke laadpunten te hebben gerealiseerd. Hiermee faciliteren wij de overstap naar elektrisch vervoer. In aanloop naar 2030 wordt het aantal laadpunten geëvalueerd en voor de periode 2030-2040 een prognose gedaan van het aantal benodigde publieke laadpalen. Hierop wordt de laadvisie bijgesteld. Ook volgen we de ontwikkeling van andere technieken voor fossielvrij autogebruik en spelen we hier waar nodig op in.
Duurzaam doen We maken bij vervanging waar haalbaar de keuze voor fossielvrije dienstauto's en werktuigen.
We zorgen ervoor dat al onze laadpalen 100% groene stroom leveren die in de regio wordt opgewekt.
Wettelijke kaders en overheidsmaatregelen Energievisie Provincie Utrecht (provinciaal beleid) Integrale laadvisie en plaatsingsbeleid voor laadinfrastructuur (gemeentelijk beleid)
Afbeelding: laadpaal elektrische auto
Spoorboekje klimaatneutraal en Circulair 2050, De Ronde Venen | 28
1 Inleiding
2 Leeswijzer
3 De sporen richting 2050
3.1 Hoofdspoor: Besparen
3.2 Hoofdspoor: Lokaal versterken
3.3.4 Traject Nieuwbouw en (her)ontwikkeling Nieuwbouw en (her)ontwikkeling De buitenruimte in gemeente De Ronde Venen is continu in beweging. Ook in onze gemeente worden woningen gebouwd en starten ondernemers nieuwe initiatieven of zoeken uitbreidingsmogelijkheden voor hun groene groei. Denk hierbij aan de ontwikkeling van het nieuwe bedrijventerrein de Bocht maar ook rondom nieuwe (verblijfs-)recreatie en toerisme. Daarnaast zijn wij in de openbare ruimte continu bezig met onderhoud, renovatie en uitbreiding van wegen, riolering en andere infrastructuur. Vanzelfsprekend is dit ook onderdeel van het spoor duurzaam vernieuwen, daar waar we toch aan de slag gaan doen we dit zo duurzaam mogelijk. We streven naar zo min mogelijk uitstoot bij de uitvoering en gebruik van zo veel mogelijk duurzame en circulaire materialen. We integreren klimaatadaptieve maatregelen en houden rekening met het opnieuw inzetten van materialen na het einde van de levensduur. Dit doen we met oog voor haalbaarheid en betaalbaarheid en inzet van bewezen technieken. Hiervoor zijn de gemeentelijke leidraad inrichting openbare ruimte (LIOR) en het Convenant Toekomstbestendig Bouwen leidend. Dit convenant is opgesteld in samenwerking met de provincies Utrecht, Flevoland, Noord-Holland en Zuid-Holland. De Ronde Venen heeft dit convenant ondertekend.
Het bevat de ondergrens waar nieuwbouw en herontwikkelingen aan moeten voldoen en geeft richtlijnen op het gebied van duurzaam bouwen. Het convenant is een levend document, waar doorlopend aanpassingen en verbeteringen aan worden gemaakt.
3.3 Hoofdspoor: Duurzaam vernieuwen
4 Op weg naar de eindbestemming
Duurzaam doen We hebben in het asfalt raamcontract als eis gesteld dat de ondernemers minimaal gecertificeerd zijn op niveau 3 van de CO2 prestatieladder.
We introduceren bij aanbestedingen circulaire en duurzame gunningscriteria. Op deze criteria kunnen ondernemers met hun inschrijving extra scoren. We motiveren ontwikkelaars van de woningbouwlocatie de Meijert meer te doen dan de ondergrens in het convenant.
Wettelijke kaders en overheidsmaatregelen SPUK Klimaatneutrale en circulaire infrastructuurprojecten (landelijk beleid)
Convenant Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB, landelijk beleid) SPUK Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB, landelijk beleid)
Convenant Toekomstbestendig Bouwen (regionaal beleid) Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR, gemeentelijk beleid)
Verblijfsrecreatievisie (gemeentelijk beleid) Visie Recreatie en Toerisme (gemeentelijk beleid) Inkoopbeleid gemeente De Ronde Venen (gemeentelijk beleid)
Spoorboekje klimaatneutraal en Circulair 2050, De Ronde Venen | 29
2 Leeswijzer
3 De sporen richting 2050
3.1 Hoofdspoor: Besparen
3.2 Hoofdspoor: Lokaal versterken
3.3 Hoofdspoor: Duurzaam vernieuwen
4 Op weg naar de eindbestemming
Spoorkaart
1 Inleiding
Spoorboekje klimaatneutraal en Circulair 2050, De Ronde Venen | 30
1 Inleiding
2 Leeswijzer
3 De sporen richting 2050
3.1 Hoofdspoor: Besparen
3.2 Hoofdspoor: Lokaal versterken
3.3 Hoofdspoor: Duurzaam vernieuwen
4 Op weg naar de eindbestemming
4 Op weg naar de eindbestemming Via de hoofdsporen Besparen, Lokaal versterken en Duurzaam vernieuwen en de trajecten binnen de hoofdsporen reizen we naar onze bestemming: een klimaatneutrale en circulaire gemeente. Een reis gekenmerkt door ontwikkelingen waarvan de eindbestemming nog niet bekend is, bijvoorbeeld door wet- en regelgeving die in de maak is. We hebben zicht op de eerste jaren en richten de trajecten zodanig in dat we na 2030 op de hoofdsporen blijven. De hoofdsporen vormen de strategie en de fundamenten van ons spoorboekje. Een reis die we vooral ook samen met onze inwoners en ondernemers maken. De inhoud van de trajecten blijft in beweging door ontwikkelingen die we tegenkomen. Tijdens de reis bewegen wij mee zodat gemeente De Ronde Venen op haar eindbestemming aankomt.
Afbeelding: wielrenner bij het water
Spoorboekje klimaatneutraal en Circulair 2050, De Ronde Venen | 31