Bijlage 1 Koersdocument De Ronde Venen 2040 - oorspronkelijke versie
Tekst van het document
KOERS DE RONDE VENEN 2040 STRATEGISCHE KEUZES ALS FUNDAMENT VOOR DE OMGEVINGSVISIE SEPTEMBER 2024
KOERS DE RONDE VENEN 2040
COLOFON
De Koers Ronde Venen 2040 is tot stand gekomen in samenwerking met gemeente De Ronde Venen en opgesteld door bureau RUIMTEVOLK. Het copyright van de beelden, kaarten en foto’s berust bij RUIMTEVOLK tenzij anders aangegeven. Overige foto’s zijn aangeleverd door de gemeente De Ronde Venen en met hun toestemming gebruikt. Hoewel aan de inhoud en samenstelling van dit rapport de grootst mogelijke zorg is besteed, is het mogelijk dat informatie onjuist of onvolledig is. RUIMTEVOLK aanvaardt geen enkele aansprakelijkheid voor de volledigheid of juistheid van de gegeven informatie. Versie: september 2024 Anne Seghers Tim Kisner Yara Alnashawati Rosa van de Pasch
2
RUIMTEVOLK
KOERS DE RONDE VENEN 2040
INHOUD
3
RUIMTEVOLK
4
1
INLEIDING
8
2
DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES
10 16 21
2.1 2.2 2.3
Groen wonen in levendige en betrokken dorpen Lokaal sterk in een dynamische regio Een beleefbaar, veerkrachtig en toekomstbestendig buitengebied
25
3
TOEKOMSTVERHAAL: DE RONDE VENEN IN 2040
1 INLEIDING
KOERS DE RONDE VENEN 2040
RUIMTEVOLK
Het jaar 2040 lijkt nog ver weg, maar in termen van ruimtelijke ontwikkeling is het heel dichtbij. De beslissingen die we nú nemen, bepalen mede hoe onze leefomgeving er dán uitziet. Hoe zorgen we ervoor dat De Ronde Venen ook in 2040 een fijne plek is om te wonen, werken, ondernemen en recreëren? In deze hoofdlijnennotitie – Koers De Ronde Venen 2040 – beschrijven we integraal en op hoofdlijnen het toekomstverhaal van onze leefomgeving en de strategische keuzes die we hier als gemeente De Ronde Venen voor willen maken.
WAAROM EEN OMGEVINGSVISIE? Momenteel werken we aan onze eerste omgevingsvisie. Met de omgevingsvisie geven we antwoord op de vraag: wat voor gemeente willen we in 2040 zijn? Elke gemeente in Nederland is wettelijk verplicht om een omgevingsvisie te maken. Het is een strategisch document voor de lange termijn, waarin we als gemeente aangeven wat we belangrijk vinden in onze leefomgeving. Het geeft op inspirerende en uitnodigende wijze richting aan de ruimtelijke ontwikkeling van de dorpen, het buitengebied en de bedrijventerreinen van De Ronde Venen. Het is een visie op hoofdlijnen, die antwoord geeft op de opgaven van vandaag én (over)morgen. In een tijd waarin onze samenleving steeds sneller verandert en nieuwe opgaven zich aandienen, is het essentieel om goed na te denken over hoe we onze gemeente op een toekomstbestendige manier inrichten.
Het maken van deze omgevingsvisie is belangrijk, omdat het ons helpt om richting te geven aan de groei en ontwikkeling van onze gemeente. Met oog voor de balans tussen economische, ecologische en sociaalmaatschappelijke belangen. Het biedt een kader waarin we niet alleen inspelen op de huidige behoeften van inwoners, ondernemers en bezoekers, maar ook anticiperen op de kansen en opgaven van morgen. Het voorliggende Koersdocument is de basis van de omgevingsvisie, waarin we met elkaar een koers uitzetten. Deze koers wordt in de volgende fase gebiedsgericht en meer gedetailleerd uitgewerkt tot de uiteindelijke omgevingsvisie.
► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES
► TOEKOMSTVERHAAL: DE RONDE VENEN IN 2040
Figuur 1. (Tussen)producten van de omgevingsvisie De Ronde Venen 2040
5
► INLEIDING
KOERS DE RONDE VENEN 2040
RUIMTEVOLK
TOTSTANDKOMINGSPROCES OMGEVINGSVISIE
PARTICIPATIE
Gedurende vier fasen werken we naar een omgevingsvisie toe: (1) verdiepen, (2) koers bepalen, (3) het ontwikkelen van de omgevingsvisie en (4) de besluitvorming en vaststelling. In de eerste fase hebben we een verdiepingsslag gemaakt op recente analyses – zoals het Ruimtelijk Perspectief 2040 – en waar nodig aanvullingen gedaan. Dit deden we via uitgebreide bureaustudie, gerichte participatie en een beleidsinventarisatie. De resultaten van deze eerste, verdiepende fase zijn gebundeld in het Raamwerk De Ronde Venen 2040. Dit document vormde het fundament voor de tweede fase. In deze fase zijn we begonnen met het bepalen van de koers richting 2040. Om richting te geven aan de toekomst, voerden we het gesprek langs ‘drie sporen voor De Ronde Venen’. De sporen brengen drie verschillende ‘toekomsten’ in beeld. Ze geven inzicht in de keuzes en gevolgen voor verschillende gebieden in De Ronde Venen. Deze sporen-methodiek hebben we toegepast in verschillende gespreksrondes, zoals met de ambtelijke organisatie, de gemeenteraad, het college en met de samenleving. Via deze gesprekken hebben de meest kansrijke toekomstige ontwikkelingen een plek gekregen in de kernambities van het voorliggende document. Zo weerspiegelt dit Koersdocument de opbrengst van de gesprekken in de tweede fase.
Met deze notitie zetten we de koers uit naar de derde fase: het opstellen van een volledige omgevingsvisie, inclusief gebiedsgerichte uitwerkingen en een uitvoeringsparagraaf.
De omgevingsvisie maken we niet alleen. In elke fase van het proces naar de omgevingsvisie betrekken we inwoners, ondernemers, ketenpartners, maatschappelijke organisaties, medewerkers van de gemeente en de gemeenteraad. We besteden zorg aan het betrekken van een diverse groep met een verschillende achtergrond en leeftijd en een goede ruimtelijke spreiding over de gemeente. Zo hebben we in het najaar van 2023 – in de eerste fase – een luisterend oor bij de samenleving gelegd in de vorm van een goed ingevulde online peiling en een honderdtal straatgesprekken. Daarna zijn we in de
tweede fase met zo’n 70 bewoners, ondernemers en vertegenwoordigers van belangenverenigingen bij elkaar gekomen in Vinkeveen, voor het eerste Atelier De Ronde Venen 2040. Op deze avond gingen we met elkaar in gesprek over interessante en kansrijke toekomstrichtingen voor De Ronde Venen. De resultaten van de avond zijn vastgelegd in dit verslag en deze video. Daarnaast zijn alle participatieve stappen opgenomen in de Nota van Participatie. Hierin staat ook vermeld hoe de inbreng is verwerkt in de omgevingsvisie.
Figuur 2. Proces: in vier fases naar omgevingsvisie De Ronde Venen 2040
6
► INLEIDING
► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES
► TOEKOMSTVERHAAL: DE RONDE VENEN IN 2040
KOERS DE RONDE VENEN 2040
RUIMTEVOLK
LEESWIJZER
CONTEXT In dit Koersdocument staan op hoofdlijnen de lokale ambities voor de toekomst van De Ronde Venen beschreven. Deze ambities kennen uiteraard ook een regionale, provinciale en nationale context. Als centraal gelegen gemeente in de MRU en op de grens met de MRA zijn er verschillende ontwikkelingen die onze gemeente direct of indirect raken. Deze Koers De Ronde Venen 2040 – en later onze omgevingsvisie – verhoudt zich hier zo goed mogelijk toe. Ook de bestaande gemeentelijke visies op verschillende beleidsthema’s zijn van invloed op omgevingsbeleid.
Tegelijkertijd zijn we ons ervan bewust dat dit koersdocument – en straks de omgevingsvisie – tot stand gekomen is in de context van nu, terwijl de opgaven uit de omgevingsvisie altijd in beweging zijn. Gelukkig is de omgevingsvisie een dynamisch instrument, wat het mogelijk maakt om de komende jaren, samen met de partners en inwoners van De Ronde Venen, regelmatig doelen en ambities bij te stellen als dat nodig is.
Deze notitie start met de drie integrale strategische kernambities, die de gewenste ontwikkelrichting voor De Ronde Venen uitzetten. Elke kernambitie brengt een aantal richtinggevende keuzes met zich mee. Omdat dit om een notitie op hoofdlijnen gaat, wordt de richting per kernambitie zo kort mogelijk beschreven. In de volgende fase gaan we aan de slag met een meer gedetailleerde en gebiedsgerichte uitwerking. De notitie vervolgt met het Toekomstverhaal van De Ronde Venen in 2040. Dit verhaal schetst de gewenste toekomst van onze gemeente, geschreven vanuit het perspectief van 2040, waar we door middel van de drie kernambities naartoe werken.
► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES
► TOEKOMSTVERHAAL: DE RONDE VENEN IN 2040
Figuur 3. Positie van de omgevingsvisie binnen beleid(sprocessen) op lokale, provinciale en nationale schaal.
7
► INLEIDING
2 DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE AMBITIES
KOERS DE RONDE VENEN 2040
RUIMTEVOLK
Om toe te kunnen werken naar de toekomst die we wensen voor De Ronde Venen in 2040, moeten we nu al een aantal belangrijke keuzes maken. In deze keuzes proberen we de ruimtelijke opgaven op een integrale manier te benaderen. Dit doen we in de uitwerking van drie strategische en gebiedsgerichte kernambities: 1. Groen en gezond wonen in levendige en betrokken dorpen 2. Lokaal sterk in een dynamische regio 3. Een beleefbaar, veerkrachtig en toekomstbestendig buitengebied
Deze strategische kernambities werken we samen met inwoners, ondernemers, initiatiefnemers en investeerders in de volgende fase verder uit en verdiepen we in uitgangspunten en ruimtelijke principes op gebiedsniveau. Hierin zijn de gebiedskwaliteiten, -potenties en ons ruimtelijk karakter leidend. Op de volgende pagina’s lichten we de kernambities toe.
9
► INLEIDING
► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES
► TOEKOMSTVERHAAL: DE RONDE VENEN IN 2040
KOERS DE RONDE VENEN 2040
RUIMTEVOLK
1. GROEN EN GEZOND WONEN IN LEVENDIGE EN BETROKKEN DORPEN Als gemeente De Ronde Venen zijn we trots op de manier van samenleven in onze dorpen. We hebben hechte dorpen, met een sterke sociale basis. De onderlinge netwerken, de maatschappelijke voorzieningen, het gevoel van ons-kent-ons onder de inwoners: dit zijn kernwaarden waar we de komende decennia op willen voortbouwen. Tegelijkertijd zien we de druk op de woningmarkt toenemen, zowel vanuit de lokale als de regionale woningzoeker. Ook zien we dat de samenstelling van onze bevolking naar de toekomst verder verandert: het aandeel ouderen groeit, wat leidt tot een andere woonvraag en een hogere zorgvraag. Daarnaast zien we dat het een uitdaging is om met name in de kleinere dorpen (Amstelhoek, Baambrugge, De Hoef en Waverveen) het voorzieningenniveau op peil te houden. Richting 2040 zetten we daarom in op een groei van onze gemeente ten opzichte van nu. Daarvoor gebruiken we de bestaande kwaliteiten en verschillen tussen de dorpen in onze gemeente als vertrekpunt, om te werken aan groene, gezonde en levendige dorpen. Hierbij is het uitgangspunt dat het toevoegen van nieuwe woningen altijd een bredere meerwaarde oplevert dan enkel het toevoegen van een woning.
Denk aan een verduurzamingsslag, de vergroening van de leefomgeving, het verbeteren klimaatbestendigheid van de leefomgeving, het inspelen op demografische veranderingen (zoals vergrijzing en een toenemende zorgvraag), het inspelen op de mobiliteitstransitie en het versterken van de vitaliteit en leefbaarheid.
10
► INLEIDING
► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES
► TOEKOMSTVERHAAL: DE RONDE VENEN IN 2040
KOERS DE RONDE VENEN 2040
RUIMTEVOLK
1. GROEN EN GEZOND WONEN IN LEVENDIGE EN BETROKKEN DORPEN In de kleine dorpen is ruimte voor kleinschalige woningbouw voor kwalitatieve afhechting van de dorpsranden.
Bij dorpsuitbreidingen wordt ook geïnvesteerd in de bereikbaarheid en de leefbaarheid van het
De woningbouwopgave wordt stevig gekoppeld met andere opgaven, zoals verduurzaming en de mobiliteitstransitie.
landschap (Groei Groeit Mee).
We groeien via verdichting én uitbreiding. Het zwaartepunt aan nieuwe woningen ligt in de grote dorpen. We voegen meer kwalitatieve groen-blauwe
We kiezen voor concentratie van voorzieningen in de grote dorpen, maar elk dorp houdt in ieder geval
openbare ruimte toe, zowel voor de
minimaal één ontmoetingsplek .
gezondheid van inwoners als voor het klimaat.
Figuur 5. Sfeerimpressie van de kernambitie ‘groen en gezond wonen in levendige en betrokken dorpen’
11
► INLEIDING
► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES
► TOEKOMSTVERHAAL: DE RONDE VENEN IN 2040
KOERS DE RONDE VENEN 2040
RUIMTEVOLK
Deze kernambitie in het kort: we kiezen voor…
12
Consequenties: we kiezen dus niet voor…
→
Een groei met 4.800 woningen tot 2040, waarbij we duidelijke kaders meegeven om te borgen dat de kwaliteit van de omgeving meegroeit en het bestaande karakter van kernen wordt versterkt.
→
Een maximale inspanning om de woningbouwlocaties na 2030 binnen de contouren van de dorpen te realiseren. Voor de resterende opgave bieden we de mogelijkheid van beperkte dorpsuitbreidingen, waarbij we ons richten op clustering op plekken die goed bereikbaar zijn met het ov of de fiets. Daarnaast bieden we de andere dorpen via maatwerk de mogelijkheid voor een ‘straatje erbij’ op goed bereikbare locaties.
→
Een stevige koppeling van de woningbouwopgave met andere opgaven, zoals de mobiliteitstransitie, klimaatadaptatie en water en bodem sturend.
→
Het toekomstbestendig maken van de huidige woningvoorraad via een wijkgerichte aanpak.
→
Behoud van het huidige voorzieningenniveau in de gemeente, met een focus op voorzieningen in Mijdrecht, Wilnis, Abcoude en Vinkeveen en met minimaal één ontmoetingsplek in alle dorpen
→
Het toevoegen van meer kwalitatieve groenblauwe openbare ruimte in de dorpen, zowel ten behoeve van de (mentale) gezondheid van inwoners en als voor klimaatrobuustheid van de bebouwde omgeving;
→
Het koesteren en versterken van ons erfgoed, zowel gebouwd als landschappelijk.
► INLEIDING
→
Het ontwikkelen van grootschalige woningbouw op plekken waar dit niet past bij de omstandigheden van het lokale bodem- en watersysteem, of op plekken waar we geen maatregelen kunnen treffen om negatieve effecten op bodem- of watersysteem te voorkomen, of op plekken die niet goed bereikbaar zijn met het ov. • Dit betekent dat niet alles meer overal kan.
→
Enkel traditionele, grondgebonden woningbouw met een relatief groot ruimtebeslag. • Dit betekent dat we richting 2040 meer verschillende woonmilieus toevoegen die passen bij de huishoudens van de toekomst: compacter, duurzamer en op passende plekken (iets) meer de hoogte in.
→
Het overeind houden van de voorzieningen in álle dorpen vanuit de gemeente wanneer dit niet langer haalbaar is. • Dit betekent mogelijk een zwaarder beroep op inwoners om ook zelf de verantwoordelijkheid te pakken om voorzieningen in stand te houden. • Dit betekent mogelijk ook dat het minder aantrekkelijk is voor ouderen (en mensen met een zorgvraag) om op bepaalde plekken te wonen.
► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES
► TOEKOMSTVERHAAL: DE RONDE VENEN IN 2040
KOERS DE RONDE VENEN 2040
RUIMTEVOLK
ONZE STRATEGISCHE KEUZES RICHTING 2040: →
→
*
13
Als gemeente De Ronde Venen kiezen we voor geregisseerd groeien met kwaliteit. Tussen 2020 en 2040 zetten we in op de bouw van in elk geval 4.800 woningen. Met deze groei willen we de slagingskansen van lokale woningzoekenden vergroten, vormgeven aan de toenemende woonvraag van ouderen vanwege vergrijzing, en doorstroming faciliteren. Elk nieuwbouwplan moet dan ook uit tweederde betaalbaar* woningaanbod bestaan. Tot 2030 zijn er reeds woningplannen voorzien voor circa 3.000 woningen. Voor de periode na 2030 verkennen we locaties voor zo’n 1.800 woningen. Hiervoor hanteren we de volgende strategie: • Een deel van de woningbouwopgave realiseren we binnen de bestaande contouren van de dorpen. Met deze strategie willen we de kwaliteit van de dorpen vergroten, de basis onder bestaande voorzieningen versterken en optimaal inspelen op de OV-bereikbaarheid. Het zwaartepunt van deze strategie ligt op verdichting en transformatie in Amstelhoek, Mijdrecht-centrum, Vinkeveencentrum en Abcoude. Veel van deze locaties zijn ook in directe nabijheid van andere voorzieningen. Waar mogelijk kijken we hierbij ook naar ‘middenbouw’: gestapelde bouw met In de definitie van ‘betaalbaar’ volgen we de betaalbaar- heidsgrens, die jaarlijks door het Rijk wordt geïndexeerd. In 2024 is deze grens vastgesteld op €390.000.
► INLEIDING
•
•
compacte woonvormen die passen bij de schaal van De Ronde Venen. Ook zoeken we meer oplossingen in splitsen, optoppen en erfdelen. Zo benutten we de beschikbare ruimte optimaal en sparen we ons waardevolle landschap zo veel mogelijk. Daarnaast kunnen we met deze strategie aanvullende belasting op de infrastructuur zo veel mogelijk voorkomen. Een aanzienlijk deel van onze woningbouwopgave voor de periode na 2030 past niet binnen de bestaande dorpscontouren. We kijken daarom ook naar dorpsuitbreidingen. Op uitleglocaties geldt dat meerwaarde voor de kwaliteit van het landschap en het minimaliseren van de impact op water- en bodemsysteem belangrijke kaders zijn (Groen Groeit Mee). We kiezen bovendien voor een strategie van clustering bij de grote dorpen en zetten expliciet in op koppelkansen met klimaatadaptatie en ov- en fietsbereikbaarheid. In de kleine dorpen bieden we via maatwerk ook mogelijkheden voor kleinschalige woningbouwprojecten op goed bereikbare locaties buiten de contour, een ‘straatje erbij’. Hiermee krijgen de dorpsranden een kwalitatief hoogwaardige afhechting en wordt de lokale gemeenschap voorzien van een bijdrage aan de vitaliteit van het dorp.
► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES
→
Nieuwe ontwikkelingen versterken het bestaande karakter van de dorpen. Op de schaal van de hele gemeente leidt dit tot een afwisseling in meer dynamische en dorps-stedelijke woonmilieus in de grotere dorpen Mijdrecht, Abcoude, Wilnis en Vinkeveen en meer rustige en landelijke woonmilieus in de Amstelhoek, Baambrugge, De Hoef en Waverveen. Bij nieuwe ontwikkelingen wordt geïnvesteerd in de kwaliteit en de beleving van het omringende landschap en het daar aanwezige groen (Groen Groeit Mee). Nieuwe gebiedsontwikkelingen – groot en klein, inbreiding en uitbreiding – gaan gepaard met een versterking van de kwaliteit en gebruikswaarde van het landschap en de gezondheid en het welzijn van inwoners.
→
Bij het toevoegen van woningen bouwen we met oog voor de geldende eisen voor duurzaamheid en circulariteit. Hierbij is het principe ‘bodem en water sturend’ het vertrekpunt. Dat betekent dat we bij de locatiekeuze zeer kwetsbare gebieden voor overstroming en bodemdaling zoveel mogelijk mijden. Indien dit echt niet kan, realiseren we koppelkansen door duidelijke kaders mee te geven. Denk bijvoorbeeld aan het sturen op de realisatie van bijzondere woonvormen, zoals drijvende woningen of terpwoningen, in combinatie met vernatting of waterberging.
→
Naast nieuwbouw gaan we aan de slag met de bestaande wijken. Dit doen we in samenwerking
► TOEKOMSTVERHAAL: DE RONDE VENEN IN 2040
KOERS DE RONDE VENEN 2040
RUIMTEVOLK
met onze bewoners en woningcorporaties. Hier ligt een stevige opgave in kwaliteitsverbetering en verduurzaming. Daarom zetten we in op het toekomstbestendig maken van de huidige woningvoorraad. We kiezen hier voor een wijkgerichte aanpak. Het doel is om energiearmoede terug te dringen en in 2050 flinke stappen naar een aardgasvrije bebouwde omgeving te hebben gezet.
14
→
Op het gebied van klimaat en water zetten we in op waterberging en vergroening binnen de dorpen, ter voorkoming van hittestress en wateroverlast. Dit betekent dat we zuinig zijn op de bestaande groenstructuren in de dorpen, maar dat we ook werk maken van het verwijderen van onnodige verharding. Dit geeft tegelijkertijd ook grenzen aan de verdichtingsopgave en vraagt een nadere uitwerking. We prioriteren de plekken waar meer kwetsbare huishoudens wonen – bijvoorbeeld zorgclusters – en hebben daar aandacht voor schaduwrijke plekken. Verder gaan we samen met bewoners in gesprek over het vergroenen van de openbare ruimte, maar ook van privétuinen.
→
Meer groen in de dorpen draagt ook bij aan een gezonde leefomgeving. Positieve gezondheid is hierin het uitgangspunt: we zetten ons in voor een openbare ruimte die ontmoeting, ontspanning en bewegen stimuleert. Bij de inrichting van onze leefomgeving kiezen we voor ontwikkelingen die
► INLEIDING
een gezonde en veilige leefomgeving versterken en gezondheidsschade en veiligheidsrisico’s zoveel mogelijk voorkomen. →
Om de leefbaarheid van de dorpen te borgen, kiezen we voor het behoud van het voorzieningenniveau in de gemeente. Hiervoor kiezen we een strategie met focus op voorzieningen (maatschappelijke voorzieningen, detailhandel, horeca) in Mijdrecht, Vinkeveen, Abcoude en Wilnis. Hierbij ligt het zwaartepunt aan voorzieningen in Mijdrecht en Abcoude. In de Amstelhoek, Baambrugge, De Hoef en Waverveen blijven we lokale initiatieven faciliteren, maar we pakken hier vooral een actieve rol in het verbeteren van de nabijheid en bereikbaarheid van de grotere voorzieningendorpen via veilige, snelle fietspaden en kleinschalige mobiliteitshubs in elke kern. Bij deze hubs komen (flex)bushaltes en deelvervoer samen. Ten slotte zetten we in op minimaal één ontmoetingsplek per dorp. Deze zijn passend bij de schaal van het dorp – bijvoorbeeld groene zitplekken in de openbare ruimte, een kleinschalige sportaccommodatie of een dorpshuiskamer – maar hierbij vormen de inzet en draagkracht van vrijwilligers en het daadwerkelijk gebruik ervan belangrijke randvoorwaarden.
→
We koesteren en versterken het erfgoed van De Ronde Venen. Deze opgave pakken we samen met de provincie en het Rijk op. Onze historische
► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES
boerderijen, buitenplaatsen, kerken en andere monumenten representeren de identiteit van onze gemeente. Dit willen we meenemen naar de toekomst. Het versterken van dit historisch erfgoed betekent vaak ook verduurzaming en eventueel herbestemming of transformatie van panden zodat deze ruimte bieden aan nieuwe functies. Hier bieden we als gemeente ruimte voor. Dit doen we samen met inwoners, ondernemers en organisaties, en op een passende en innovatieve manier. Hierbij hebben we altijd aandacht voor toegankelijkheid, klimaatadaptatie en behoud van historische kwaliteiten.
► TOEKOMSTVERHAAL: DE RONDE VENEN IN 2040
KOERS DE RONDE VENEN 2040
RUIMTEVOLK
2. LOKAAL STERK IN EEN DYNAMISCHE REGIO Als gemeente De Ronde Venen zien we de waarde van onze lokale kracht en eigenheid. Door onze strategische ligging tussen de belangrijke stedelijke regio’s van Utrecht en Amsterdam bevinden we ons tegelijkertijd in een (inter)nationaal krachtenveld. Dit vertaalt zich in een specifieke regionale dynamiek die zijn weerslag heeft op onze gemeente.
gemeente. Ook op het gebied van mobiliteit en energie benutten we de regio om onze gemeente klaar te maken voor verdere groei. We hanteren het STOMP-principe* en zetten zo in op het vergroten van de multimodale bereikbaarheid van onze gemeente. Op die manier verbreden we ons vervoersaanbod en zetten we stappen om in 2050 een klimaatneutrale én circulaire gemeente te zijn.
Op economisch gebied is er bijvoorbeeld veel interregionaal woon-werk verkeer en is het bedrijventerrein Mijdrecht een echte economische speler van formaat met een stevige uitbreidingsopgave. Op het gebied van mobiliteit ligt er een grote opgave in het op peil houden van de bereikbaarheid van de dorpen in De Ronde Venen; dit geldt voor de dorpen onderling maar ook voor de bereikbaarheid naar de omliggende grotere steden. Hierin ligt zowel een uitdaging voor auto- en (snel) fietsverkeer als voor openbaar vervoer. Daarnaast zijn de opgaven op het gebied van de energietransitie lokaal van aard, maar is het ook ingebed in een regionaal energiesysteem. Richting 2040 willen we deze opgaven aanpakken vanuit onze eigen kracht, maar we doen dit in synergie met (onze buren in) de regio. We versterken ons economisch profiel en benutten de regionale kansen, bijvoorbeeld op het gebied van wonen, economie en mobiliteit. Maar we kijken daarbij goed wat past bij onze lokale schaal en eigenheid. We borgen dat het benutten van economische kansen ook bijdraagt aan de brede welvaart en vitaliteit van onze
15
► INLEIDING
*
STOMP staat voor Stappen, Trappen, Openbaar Vervoer, Mobility as a Service en ten slotte de Privéauto. Bij dit principe is de gedachte dat men bij mobiliteitsoplossingen eerst kijkt naar oplossingen voor voetgangers, dan voor fietsers, dan het openbaar vervoer, etc.
► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES
► TOEKOMSTVERHAAL: DE RONDE VENEN IN 2040
KOERS DE RONDE VENEN 2040
RUIMTEVOLK
2. LOKAAL STERK IN EEN DYNAMISCHE REGIO Op bedrijventerreinen versterken we de economische structuur en bieden we vooral ruimte aan het lokale MKB en de circulaire
We zetten meer in op de kwaliteit en lokale
economie. We zetten in op het herstructureren
meerwaarde van recreatie en toerisme,
en revitaliseren van bedrijventerreinen en
waarbij we oog houden voor de balans tussen
onderzoeken waar functiemenging mogelijk is.
drukte en rust. We verbeteren de fietsinfrastructuur en het openbaar vervoer en sluiten beter aan op de regionale netwerken. De gestrekte ov-as tussen Breukelen en Amsterdam Bijlmer Arena via Mijdrecht, Wilnis en Vinkeveen is de
We bewegen toe naar klimaatneutraliteit en circulariteit in 2050. Hiervoor gebruiken we slimme strategieën voor energie opwek- en opslag, met een nadruk op zon-op-dak. We verkennen een energiehub op bedrijventerrein Mijdrecht en stimuleren bottom-up initiatieven uit de dorpen.
hoofdader van onze gemeente.
Figuur 7. Sfeerimpressie van de kernambitie ‘lokaal sterk in een dynamische regio’.
16
► INLEIDING
► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES
► TOEKOMSTVERHAAL: DE RONDE VENEN IN 2040
KOERS DE RONDE VENEN 2040
RUIMTEVOLK
Deze kernambitie in het kort: we kiezen voor…
17
Consequenties: we kiezen dus niet voor…
→
Het versterken van onze huidige economische structuur. Daarbij zien we een hoofdrol voor Bedrijventerrein Mijdrecht, waar we vooral ruimte willen geven aan het lokale MKB en de circulaire economie.
→
Onbegrensde economische groei op en rondom de bedrijventerreinen. • Dit betekent dat we strenger zullen sturen op welk bedrijf zich waar vestigt, met het oog op leefbaarheid en duurzaamheid;
→
Het verbreden van het economisch profiel door meer in te zetten op recreatie en toerisme, maar met oog voor de beheersbaarheid ervan voor zowel inwoners als bezoekers en het zoeken van een goede balans tussen economie, ecologie, bereikbaarheid en leefbaarheid.
→
Het vergroten van de capaciteit van de N201. • Dit betekent dat bepaalde wegen in de spitsuren nog steeds een hoge verkeersintensiteit zullen kennen, maar we ook ons waardevolle landschap sparen.
→
Het herstructureren en revitaliseren van alle werklocaties, waarbij we – indien mogelijk – ook ruimte bieden aan functiemenging.
→
Het hanteren van het STOMP-principe en daarmee het verbeteren van de mogelijkheden voor bijvoorbeeld fiets en openbaar vervoer en het beter aansluiten van deze netwerken op de regio.
→
Het toebewegen naar klimaatneutraliteit en circulariteit in 2050, via slimme strategieën in energieopwek, -opslag en -verbruik.
→
Het clusteren van duurzame energieopwek op grote daken en in het buitengebied, maar ook voor het faciliteren van bottom-up initiatieven vanuit de dorpen.
► INLEIDING
► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES
► TOEKOMSTVERHAAL: DE RONDE VENEN IN 2040
KOERS DE RONDE VENEN 2040
RUIMTEVOLK
ONZE STRATEGISCHE KEUZES RICHTING 2040: →
→
18
We zetten in op het versterken van onze economische structuur. Hiervoor werken we hoofdzakelijk aan de uitbreiding van bedrijventerrein Mijdrecht van 12 hectare tot 2040. We geven duidelijke ontwikkelkaders mee aan deze nieuwe werklocatie, met eisen op het gebied van duurzaamheid, circulariteit en klimaatadaptatie. De beschikbare ruimte reserveren we primair voor het lokale MKB en circulaire bedrijvigheid. We zijn terughoudend met de komst van grote (inter)nationale bedrijven in sectoren zoals logistiek of dataverwerking. De ontwikkeling moet een duidelijke meerwaarde bieden aan de lokale economie en werkgelegenheid van De Ronde Venen. Op de bestaande bedrijventerreinen gaan we op verschillende plekken samen met ondernemers en (pand)eigenaren aan de slag met herstructurering en revitalisering. Met deze kwaliteitsimpuls gaan we de bestaande ruimte op werklocaties beter benutten, en pakken opgaven op het gebied van duurzaamheid, circulariteit en klimaatadaptatie aan. Op de plekken waar het kan bieden we ruimte voor functiemenging (wonenwerken-recreëren) en transformatie, mits deze bedrijven uit zichzelf besluiten om te verplaatsen en er voldoende ruimte blijft voor lokale bedrijvigheid elders in de gemeente. Via lokaal maatwerk als voorwaarde bepalen we waar en hoe functiemenging precies wenselijk is.
► INLEIDING
→
We vergroten de bereikbaarheid van de hele gemeente en zetten in op meer multimodaliteit. Er ontstaat zo met meer diversiteit aan vervoersvormen, zoals mogelijkheden voor openbaar vervoer en deelmobiliteit. Bij nieuwe ontwikkelingen ontzien we zoveel mogelijk bestaande en toekomstige knelpunten in ons lokale wegennet. Daartoe zetten we in op de volgende speerpunten: • We hanteren knooppuntontwikkeling als basis voor nieuwe (grootschalige) ontwikkelingen: wonen, werken en voorzieningen brengen we zoveel mogelijk in de nabijheid van ov-haltes of hubs (knooppunten van verschillende modaliteiten, zoals voor openbaar vervoer, deelauto’s, veilige stallingen en oplaadpunten voor elektrische (deel)fietsen). • We zetten ons samen met onze regionale partners in om de ov-bereikbaarheid van De Ronde Venen te verbeteren. We kiezen daarbij voor een hogere kwaliteit van de reis, met snelle en frequente verbindingen. Zo zetten we maximaal in op frequent vervoer langs de gestrekte ov-as. Dit zorgt voor een forse vermindering in reistijd naar omliggende stedelijke kernen met het openbaar vervoer. We zorgen voor snelle, veilige en toegankelijke fietsverbindingen tussen de dorpen en naar de ov-haltes, en voorzien deze haltes van veilige fietsstallingsplekken. Ook onderzoeken we de mogelijkheden voor goede
► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES
•
•
→
flexbus-aantakkingen op de ov-haltes, voor mensen die minder goed ter been zijn. Amstelhoek wordt in 2040 een belangrijk ov-knooppunt voor De Ronde Venen, dankzij de nabijheid van de tramhalte Uithoorn. We zorgen dat de juiste faciliteiten aanwezig zijn, en dat de tramhalte bereikbaar is voor fietsers en voetgangers. Op de lange termijn voeren we het gesprek over het doortrekken van de tramlijn van Uithoorn naar Mijdrecht, om een directe tramverbinding naar Amsterdam te creëren. Dit alles doen we in overleg met de gemeente Uithoorn. Om de multimodaliteit in de woonwijken te vergroten, rollen we het aanbod van deelmobiliteit verder uit, met name in nieuwbouwprojecten.
We zijn ambitieus om bij te dragen aan een duurzame leefomgeving. Onze ambitie is om in 2050 klimaatneutraal en circulair te zijn. Voor de opwek van duurzame elektriciteit richten we ons in eerste instantie op zonne-energie, via zon-op-dak en zonnevelden. Voor zon-op-dak spannen we ons expliciet in om bedrijven te stimuleren hierin te investeren, zoals op bedrijventerrein Mijdrecht waar nog grote winst te behalen valt. We gaan hier door met het onderzoeken van de mogelijkheden van energiehubs met bijbehorende batterijopslag. Zo brengen we opwek, opslag en verbruik van duurzame energie samen en verminderen we de druk op het elektriciteitsnet. Bij zonnevelden kiezen
► TOEKOMSTVERHAAL: DE RONDE VENEN IN 2040
KOERS DE RONDE VENEN 2040
RUIMTEVOLK
we voor een strategie van slimme clustering, om het aantal zonnevelden te beperken, versnippering tegen te gaan en de landschappelijke waarden zo min mogelijk aan te tasten. Tegelijkertijd willen we zuinig omgaan met onze landbouwgrond. Indien zonnevelden onvoldoende opwekken of onvoldoende draagvlak hebben, zijn we bereid om op de lange termijn aanvullend ook andere duurzame opties te verkennen.
19
→
We stimuleren duurzame energieopwekking via lokale initiatieven in de dorpen, bijvoorbeeld via energiecoöperaties. Draagvlak van onderop is hier leidend en de baten vloeien terug naar de lokale gemeenschap.
→
We verbreden ons economisch profiel en zetten meer in op recreatie en toerisme. Onze positie als groenblauwe luwte in de grootstedelijke dynamiek zien we als een grote kans. De Ronde Venen is rijk aan bijzonder erfgoed en landschap, dat we verder kunnen versterken vanuit een recreatief perspectief. De focus ligt hierbij op kwaliteit in plaats van kwantiteit. We zoeken hierin naar een toekomstbestendig verdienmodel, waarbij we de lokale meerwaarde altijd borgen. Inwoners moeten kunnen profiteren van investeringen in de recreatieve sector, bijvoorbeeld via verbeterde landschapsbeleving, meer natuurontwikkeling, meer voorzieningen en verhoogde werkgelegenheid. Daarnaast hebben
► INLEIDING
we altijd oog voor de beheersbaarheid en leefbaarheid voor onze inwoners en bezoekers.
► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES
► TOEKOMSTVERHAAL: DE RONDE VENEN IN 2040
KOERS DE RONDE VENEN 2040
RUIMTEVOLK
3. EEN BELEEFBAAR, VEERKRACHTIG EN TOEKOMSTBESTENDIG BUITENGEBIED Als gemeente De Ronde Venen zijn we trots op ons buitengebied. Het veenweidelandschap is een karakteristiek open, Hollands polderlandschap, met smalle percelen, lintbebouwing en veel sloten en weteringen. Als groot groen gebied tussen de omliggende grote steden, is het niet alleen een gebied met een duidelijke agrarische identiteit, maar voor veel mensen ook een plek om te recreëren en tot rust te komen. Dit is een kernwaarde van onze gemeente. Inwoners en bezoekers waarderen met name de ruimte voor natuur en de openheid van het landschap. Daarnaast kent het landschap de cultuurhistorisch waardevolle veenontginningsstructuren, militair verdedigingslandschap en watersystemen. Deze historische wortels vormen een stevige basis voor de toekomst.
buitengebied. Deze landbouw is dan wel toekomstbestendig. Dat betekent dat we ons buitengebied zien als plek voor duurzame en klimaatrobuuste landbouw, in balans met het natuurlijke bodem- en watersysteem. Zo kunnen we ruimte bieden aan oplossingen voor urgente opgaven die een plek zoeken in het buitengebied, in synergie met passende agrarische activiteiten. Daarnaast wordt ons buitengebied in 2040 in belangrijke mate gekleurd door recreatie, cultuurhistorie en erfgoed en is er plek voor energieopwek. We onderstrepen het belang van een heldere gemeentelijke visie op de toekomst van ons buitengebied en deze ontwikkelen we in lijn met de gesprekken op de provinciale en nationale tafels.
Door de jaren heen is het buitengebied altijd in verandering geweest. Van ontginning en inpoldering van een aantal eeuwen geleden tot de stevige uitbreidingen van de dorpen en bedrijventerreinen in de 20ste eeuw. Ook de komende decennia zal het buitengebied van De Ronde Venen in beweging blijven, vanwege de vele opgaven die spelen, zoals de transitie naar toekomstbestendige landbouw, het hoge aandeel agrariërs zonder opvolging, de bodemdalingsopgave, het opwekken van duurzame energie en de forse opgave in water- en natuurkwaliteit. Ook in 2040 zien we landbouw op veel plekken nog steeds als belangrijke identiteitsdrager van het
20
► INLEIDING
► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES
► TOEKOMSTVERHAAL: DE RONDE VENEN IN 2040
KOERS DE RONDE VENEN 2040
RUIMTEVOLK
3. EEN BELEEFBAAR, VEERKRACHTIG EN TOEKOMSTBESTENDIG BUITENGEBIED We zijn trots op de cultuurhistorische
Waar agrariërs dat willen en waar het goed past,
kwaliteiten van de Stelling van Amsterdam en
bieden we ruimte om werk te maken van een
zetten in op een sterker en aantrekkelijker
klimaatrobuust buitengebied. Hierbij bieden we
recreatief netwerk rond dit werelderfgoed.
mogelijkheden voor experiment, alternatieve verdienmodellen en meer perspectief voor vrijkomende agrarische bebouwing.
We zijn trots op de historische kwaliteiten van het landschap en de dorpslinten en koesteren deze.
De landbouw blijft de drager van de kwaliteit van het buitengebied en wordt toekomstbestendiger.
We realiseren de noodzakelijke natuurontwikkeling en benutten de recreatieve kansen die dit oplevert.
Figuur 8. Sfeerimpressie van de kernambitie ‘een beleefbaar, veerkrachtig en toekomstbestendig buitengebied’.
21
► INLEIDING
► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES
► TOEKOMSTVERHAAL: DE RONDE VENEN IN 2040
KOERS DE RONDE VENEN 2040
RUIMTEVOLK
Deze kernambitie in het kort: we kiezen voor…
22
Consequenties: we kiezen dus niet voor…
→
Een toekomstbestendig buitengebied, met de landbouw als drager van de kwaliteit van het buitengebied en met een belangrijke rol in de voedselvoorziening.
→
Een gebiedsgerichte uitwerking van wat een duurzaam en klimaatrobuust buitengebied is dat past bij De Ronde Venen. Zo kunnen we agrariërs in de gemeente duidelijkheid en houvast bieden.
→
Meer mogelijkheden voor transformatie van vrijkomende agrarische bebouwing (VAB), met duidelijke kaders over wat waar wel en niet goed past.
→
Het realiseren van de noodzakelijke natuurontwikkeling, in lijn met landelijke en provinciale doelstellingen.
→
Het ontwikkelen van een strategie van vernatting en waterberging op plekken waar dat het hardste nodig is.
→
Het benutten van de grote recreatieve kracht van het buitengebied, zowel landschappelijk als cultuurhistorisch. Hier bieden we meer ruimte voor nieuwe, alternatieve verdienmodellen.
► INLEIDING
→
Een buitengebied waar alleen ruimte is voor de agrarische sector. • Dit betekent dat de landbouw nog wel in grote mate de kwaliteit van het buitengebied bepaalt, maar dat het dit in toenemende mate hand in hand zal gaan met andere functies, zoals recreatie, natuur, energieopwekking en – in beperkte mate – woonfuncties.
► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES
► TOEKOMSTVERHAAL: DE RONDE VENEN IN 2040
KOERS DE RONDE VENEN 2040
RUIMTEVOLK
ONZE STRATEGISCHE KEUZES RICHTING 2040: →
23
Als gemeente De Ronde Venen zien we landbouw in 2040 nog steeds als een belangrijke drager en hoeder van de kwaliteit van ons buitengebied. Daartoe willen we werk maken van een toekomstbestendig buitengebied. Gezien de grote opgaven op het gebied van bodemdaling, klimaat en natuur – en daarmee ook de druk vanuit hogere overheden – wordt het duidelijk dat niet alles overal meer kan in ons buitengebied. Door deze bovenlokale opgaven en keuzes op provinciaal en nationaal niveau, zien we ons buitengebied richting 2040 veranderen. Als gemeente bewegen we mee in dit krachtenveld, maar scheppen we lokaal duidelijkheid over wat een duurzaam en klimaatrobuust buitengebied is, dat past bij De Ronde Venen. Dit gaan we gebiedsgericht uitwerken. Want wij vinden het belangrijk om onze agrariërs duidelijkheid en houvast te bieden in de keuzes die ze te maken hebben. Wij denken dan ook graag mee met de jonge generatie boeren die nog jarenlang duurzaam door willen boeren, maar ook met diegenen die zich zonder opvolging genoodzaakt zien om de bedrijfsvoering te stoppen. Waar nodig en wenselijk bieden we planologische ruimte voor agrariërs om werk te maken van een leefbaar, klimaatrobuust en toekomstbestendig buitengebied; denk bijvoorbeeld aan meervoudige verdienmodellen, innovatie en experimenten om hun bedrijfsmodel te verduurzamen en te verbreden.
Hierbij zijn we bereid om de eventuele landschappelijke consequenties daarvan te
► INLEIDING
biodivers en gevarieerd landschap, waar ook recreatief van geprofiteerd kan worden, wat bijdraagt ook aan een gezonde leefomgeving.
accepteren. Hiermee geven we de agrariërs de ruimte om een passende invulling te geven aan de opgaven die in het buitengebied spelen. →
→
Met het oog op het grote aantal stoppende agrariërs in De Ronde Venen, willen we als gemeente meer regie pakken op de transformatiemogelijkheden voor vrijkomende agrarische bebouwing (VAB). Daarmee kunnen we een duidelijke toekomstvisie bieden aan stoppende boeren, gaan we versnippering tegen en borgen we de ruimtelijke kwaliteit van het buitengebied. Daarbij zien we in de nabijheid van de dorpen meer ruimte voor herbestemming van VAB’s voor wonen – waar mogelijk en wenselijk in combinatie met geclusterde zorg. Rondom recreatiegebieden zien we juist meer mogelijkheden voor transformatie voor recreatieve doeleinden. Op plekken waar de klimaatopgave (bodemdaling, waterberging) zeer urgent is, zien we juist meerwaarde in initiatieven die een directe meerwaarde bieden aan natuurherstel en klimaatadaptatie (o.a. vernatting). We maken werk van natuurontwikkeling, in lijn met landelijke en provinciale doelstellingen. Zo werken we aan de nieuwe ecologische verbinding tussen Botshol, Marickenland en de Nieuwkoopse Plassen. Aanvullend zetten we, in samenwerking met de regio, in op de ontwikkeling van de Blauwe Krans, een groenblauwe verbinding rond de Stelling van Amsterdam. Dit draagt bij aan een rijk,
► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES
→
Voor de klimaatopgave (CO2-uitstoot/bodemdaling) en vanuit het principe ‘bodem-water sturend’ verkennen in samenwerking met de provincie we de mogelijkheden voor vernatting en waterberging op plekken waar dat het hardste nodig is. Op deze plekken zoeken we koppelkansen met natuurontwikkeling en recreatie. De provincie, het waterschap en lokale agrariërs zijn hierin belangrijke strategische partners.
→
Ons buitengebied heeft een grote recreatieve kracht, met haar landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten. Denk aan de open polder- en veenweidelandschappen, historische inundatiegebieden van de Hollandse Waterlinie, de Vinkeveense Plassen, natuurgebieden, de rivieren Amstel, Angstel en Gein en de landgoederen en buitenplaatsen. Dit heeft een aantrekkingskracht op bezoekers uit de regio en daarbuiten. We willen deze recreatieve potentie beter benutten, door de zichtbaarheid en herkenbaarheid te versterken en de recreatieve mogelijkheden te vergroten. Denk hierbij aan het optimaliseren en aanleggen van ommetjes, fiets- en wandelroutes, routes voor kleine toervaart, aanlegplekken, maar ook – waar het kan en wenselijk is – meer ruimte voor recreatieve voorzieningen. We zoeken hierin een goede balans tussen rust en reuring. Goede
► TOEKOMSTVERHAAL: DE RONDE VENEN IN 2040
KOERS DE RONDE VENEN 2040
RUIMTEVOLK
ruimtelijke spreiding en duidelijke aansluiting bij het landelijke karakter is hiervoor randvoorwaardelijk. Op deze manier kunnen we de kwaliteit van de leefomgeving van onze eigen inwoners verhogen, bezoekers beter en passend bedienen, en het economisch profiel van onze gemeente verbreden en versterken.
24
→
We blijven het UNESCO Werelderfgoed in het buitengebied uitdragen, koesteren en beschermen. Tegelijkertijd kijken we hier ook of we de recreatieve potentie beter kunnen benutten, in harmonie met de cultuurhistorische erfgoedwaarden. We ontwikkelen de Hollandse Waterlinie – net als het Noord-Hollandse deel – tot een aantrekkelijk recreatief netwerk. Daarbij onderzoeken we de mogelijkheden om waterberging te koppelen aan de historische inundatiegebieden.
→
Ons buitengebied is ook een woongebied, zoals in de buurtschappen en linten. We borgen hier een goede kwaliteit van leven, rustig wonen en een gezonde leefomgeving. Daarnaast zorgen we voor betere verbindingen tussen de dorpen en het buitengebied, in de vorm van lokale ommetjes en wandelpaden.
► INLEIDING
► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES
► TOEKOMSTVERHAAL: DE RONDE VENEN IN 2040
3 TOEKOMSTVERHAAL DE RONDE VENEN 2040
KOERS DE RONDE VENEN 2040
RUIMTEVOLK
In het toekomstverhaal van De Ronde Venen beschrijven we hoe we willen dat de toekomst, waar we naartoe werken aan de hand van onze drie kernambities, er in 2040 ziet en wat voor gemeente we willen zijn. Maar voordat we een sprong maken naar de toekomst, is het goed om nog even kort scherp te stellen waar De Ronde Venen anno 2024 staat. De gemeente De Ronde Venen heeft een gunstige ligging in de Metropoolregio Utrecht (MRU), op de grens met de Metropoolregio Amsterdam (MRA). Deze strategische ligging is aantrekkelijk voor de ruim 45 duizend inwoners. In de gemeente liggen vier grotere dorpen, waar de meeste voorzieningen in de gemeente te vinden zijn: Abcoude, Mijdrecht, Vinkeveen en Wilnis. Mijdrecht, Wilnis en Vinkeveen zijn de laatste jaren al enigszins naar elkaar toe gegroeid. Omgeven door het groene buitengebied liggen vier kleinere dorpen: Amstelhoek, Baambrugge, De Hoef en Waverveen. Via station Abcoude en snelle en hoogfrequente busverbindingen naar Breukelen, Amsterdam Zuidoost en Uithoorn is De Ronde Venen aangesloten op het regionale openbaar vervoersnetwerk. De A2 doorkruist de gemeente en de N201 en N212 vormen belangrijke doorgaande routes. Het landschap en de linten zijn de identiteitsdragers van de gemeente.
Het veenweidelandschap, met de droogmakerijen, historische lintbebouwing, sloten en weteringen en veel agrarisch gebruik is zeer herkenbaar en is onderdeel van het Nationaal Landschap Het Groene Hart. Ten slotte vormen ook de Vinkeveense Plassen, de legakkers en de Stelling van Amsterdam belangrijke en herkenbare verhaallijnen voor de identiteit van de gemeente.
26
► INLEIDING
In 2040 is De Ronde Venen een plek waar het gezond en groen wonen en werken is, in levendige dorpen, en waar de natuur en het open landschap altijd dichtbij zijn. Maar het is ook een plek waar de hoogstedelijke functies in Amsterdam en Utrecht met uitstekende verbindingen nooit ver weg zijn. Hiermee biedt De Ronde Venen het beste van twee werelden: een groenblauwe parel in de luwte van twee metropoolregio’s. De verhaallijnen die de gemeente hebben gevormd, zijn benut om een toekomstbestendig antwoord te geven op de opgaven waar de gemeente anno 2024 voor stond. Hiervoor waren scherpe keuzes nodig. Want de complexe opgaven en transities – op het gebied van wonen, gezondheid, duurzaamheid, mobiliteit, voorzieningen, klimaat, erfgoed, landbouw en economie – lieten ons inzien dat doorgaan op de oude voet niet altijd mogelijk was. We hebben echt een stap naar voren gezet en zijn pro-actief aan de slag gegaan met deze opgaven én kansen. We hebben onze schouders eronder gezet en dat heeft zijn vruchten afgeworpen. We zien deze keuzes terug in het leven en landschap in De Ronde Venen in 2040.
► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES
► TOEKOMSTVERHAAL: DE RONDE VENEN IN 2040
KOERS DE RONDE VENEN 2040
27
RUIMTEVOLK
In 2040 is het nog steeds goed wonen in De Ronde Venen. Door de vele nieuwbouwontwikkelingen is de woningvoorraad gevarieerder geworden en zijn er nieuwe woonmilieus toegevoegd die aansluiten bij de behoeften van vandaag. Het woningtekort uit de jaren ‘20 voelt alweer als een ver verleden. We kozen voor een duidelijke clusteringsstrategie: bouwen op plekken die strategisch liggen, in de buurt van voorzieningen en goed bereikbaar met het openbaar vervoer en de fiets. Daardoor zijn de grotere dorpen Mijdrecht, Wilnis, Vinkeveen en Abcoude gegroeid en is het open karakter van het buitengebied goed behouden gebleven. In Amstelhoek, Baambrugge, De Hoef en Waverveen zochten we ook naar ruimte voor woningen binnen de rode contouren. Daarnaast boden we via maatwerk ruimte voor kleinschalige woningbouwprojecten op goed bereikbare locaties buiten de contouren – het ‘straatje erbij’ – ten behoeve van de vitaliteit van deze hechte lokale gemeenschappen. Hierdoor onderscheiden we ons in de regio, als ruimtelijke gemeente in het Groene Hart, direct omgeven door de hoogstedelijke dynamiek uit Amsterdam en Utrecht. Er zijn woningen voor starters bijgebouwd, waar zowel lokale jongeren als starters uit de regio zijn ingetrokken. Ook zijn er veel aantrekkelijke woonmilieus voor senioren verrezen, die op sommige plekken zijn gecombineerd met zorgvoorzieningen.
Hierdoor kwam de doorstroming op gang en werden de sociale gevolgen van vergrijzing zo goed mogelijk opgevangen. Dit alles bleek van grote waarde om de dorpen vitaal te houden en mensen te binden aan onze gemeente. De sociale cohesie in zowel de grote als kleine dorpen is nog steeds hoog. Inwoners kijken naar elkaar om; oude bekenden en nieuwkomers, jong en oud.
Wie in 2040 door Mijdrecht loopt, ziet dat de omgeving de afgelopen jaren flink veranderd is. De uitbreidingen aan de westzijde van het dorp hebben de dorpsrand aantrekkelijk afgerond met ruime, groene woonmilieus in een gevarieerd programma. Ook is er in de uitbreidingen ruimte gemaakt voor voorzieningen en openbaar vervoer. In het centrum van Mijdrecht zijn aantrekkelijke appartementen bijgebouwd, compacter en in hogere dichtheden. Het is een duidelijk centrum in de gemeente geworden, met een ruim aanbod aan voorzieningen en mobiliteitsopties nabij.
► INLEIDING
► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES
Door de betere bereikbaarheid van de voorzieningen in Mijdrecht, Wilnis, Vinkeveen en Abcoude, en de komst van nieuwe inwoners, is het draagvlak onder de voorzieningen vergroot. Deze voorzieningen worden ook steeds meer door de verschillende dorpen gedeeld. Hierdoor is het mogelijk gebleken om hoogwaardige voorzieningen zoals het zwembad in stand te houden, en in de grotere dorpen wordt nu zelfs gesproken over de komst van meer culturele voorzieningen, zoals een bioscoop of een nieuw theater. Vanuit de Amstelhoek, Baambrugge, De Hoef en Waverveen is de (fiets)bereikbaarheid van de voorzieningen in de grote dorpen vergroot. De basisscholen zijn nog steeds dichtbij en veel dorpen zijn voorzien van een geclusterd zorgpunt. Inwoners van De Ronde Venen – zowel jong als oud – ontmoeten elkaar in het dorpshuis, op de sportvereniging of buiten in de groene openbare ruimte. De afgelopen jaren hebben we ons ingezet om de groene kwaliteiten van het buitengebied ook meer de dorpen in te trekken. Dit is goed gelukt; grote stukken asfalt en steen hebben plaatsgemaakt voor groene bermen, kleine parken en plantsoenen. Bomen
zorgen voor schaduwrijke koele plekken en wadi’s zorgen voor tijdelijke waterberging tijdens piekbuien. Voor de dagelijkse boodschappen of andere korte ritten pakken inwoners van De Ronde Venen in 2040 steeds vaker de (elektrische) fiets, met dank aan de aanwezigheid van het comfortabele,veilige fietsnetwerk. Voor degenen die slecht ter been zijn, rijdt een flexibele bus een route door de dorpen. De mogelijkheden voor actieve, gezonde en duurzame mobiliteit voor korte ritjes hebben een positief effect op de gezondheid en (verkeers)veiligheid van inwoners. Dit betekent dat er stevig is geïnvesteerd in het fietsnetwerk. Hoewel veel mensen nog steeds afhankelijk zijn van de auto voor (met name) woonwerkverkeer of lange afstanden, is de keuzevrijheid voor andere vervoersvormen toegenomen. Sinds een aantal jaar is de verbinding met de regio via het openbaar vervoer van De Ronde Venen namelijk aanzienlijk verbeterd. De komst van de Uithoornlijn richting Amstelhoek heeft de reis naar Amsterdam verkort. De ov-as vanuit Uithoorn, via Mijdrecht en Vinkeveen naar Breukelen is de hoofdader van onze gemeente. Het gesprek over het doortrekken van de tramlijn richting Mijdrecht hangt nog steeds in de lucht en we hebben ons ingezet om de directe busverbinding richting Utrecht terug te brengen. Vergeleken met de jaren ‘20 is de kwaliteit en keuzevrijheid van reizen verbeterd.
Ondanks deze verruiming van de keuzevrijheid, heeft de auto in 2040 nog steeds een belangrijke functie binnen het gemeentelijk vervoerssysteem. De ruimte voor innovatieve concepten heeft wel gezorgd voor een grotere keuzevrijheid: zo zijn
► TOEKOMSTVERHAAL: DE RONDE VENEN IN 2040
KOERS DE RONDE VENEN 2040
RUIMTEVOLK
nieuwbouwontwikkelingen van de afgelopen jaren grotendeels ontwikkeld met vormen van deelmobiliteit die aansluiten bij de Ronde Veense schaal en praktijk. Ook in de bestaande wijken zijn er mogelijkheden om een deelauto te gebruiken. Het zorgt voor enige verlichting van de parkeerdruk in deze wijken. Daarnaast zorgen de fiets en OV ervoor dat oude doorstromingsknelpunten zoals de N201, Mijdrechtse Dwarsweg, Industrieweg en Dukaton beheersbaar zijn gebleven. Ondanks deze maatregelen is het een toch wel stuk drukker geworden op de wegen. Door de juiste maatregelen, zoals het invoeren van een 30 km/h regime op noodzakelijke plekken, is de verkeersveiligheid en leefbaarheid wel gewaarborgd. Met de wisselwerking tussen het lokale en regionale ondernemerschap enerzijds en de maakindustrie anderzijds, heeft De Ronde Venen in 2040 het beste van twee werelden: een krachtige, toekomstbestendige economie met bovenregionale betekenis, omringd en gedragen door een hechte en betrokken samenleving. De uitbreiding van het Bedrijventerrein Mijdrecht – met voldoende ruimte voor het lokale MKB en de circulaire economie – droeg hieraan bij. Naast uitbreiding is goed ingezet op een kwaliteitsverbetering van werklocaties, via vergroening en herstructurering. We bieden nog steeds milieuruimte aan bedrijven om te blijven ondernemen.
Op geschikte plekken heeft wel functiemenging plaatsgevonden, zoals op Bovenkamp of aan de westzijde van Bedrijventerrein Mijdrecht. Werken, wonen en recreëren komen zo samen. Dit is niet alleen een voorbeeld van efficiënt omgaan met de ruimte, maar ook komt dit de levendigheid ten goede.
28
► INLEIDING
We liggen inmiddels ook goed op schema met onze klimaatambities. Als we vooruitkijken naar 2050, zien we dat we onze doelstelling om dan klimaatneutraal en circulair te zijn, binnen handbereik hebben gebracht. We wekken onze eigen duurzame energie op via een beperkt aantal landschappelijk ingepaste zonnevelden en deze stroom wordt ook grotendeels lokaal gebruikt. Hiervoor waren veel ingrepen in de energie-infrastructuur nodig, maar ook slimme innovatieve oplossingen zoals het energiehub op het duurzame Bedrijventerrein Mijdrecht. Zonnedaken op de bedrijfspanden zijn nu voor een groot deel aangesloten op lokale opslagvoorzieningen, waardoor de vraag en aanbod van duurzame energie beter in balans is. De weg naar een aardgasvrije bebouwde omgeving leek in 2024 nog lang en moeilijk. We hebben samen met bewoners, corporaties en andere stakeholders de afgelopen vijftien jaar de schouders eronder gezet en inmiddels zijn een aantal wijken al volledig aardgasvrij; nieuwbouwwijken, maar ook bestaande bouw. De komende 10 jaar volgen de resterende wijken, en helpen we de laatste individuele huiseigenaren de stap te zetten naar aardgasvrij.
veenweidelandschap, haar agrarische identiteit opnieuw heeft weten uit te vinden. De vernattingsopgave is aangegrepen om kwaliteit toe te voegen aan ons buitengebied. Er zijn experimentele boeren die hun bedrijfsvoering hebben aangepast op deze nieuwe condities, waarmee zij koplopers zijn geworden binnen de sector. We hebben onze opgave van vrijkomende agrarische bebouwing voortvarend opgepakt en hiermee ruimte gegeven aan nieuwe functies en tevens de kwaliteiten van het landschap versterkt. De Hollandse Waterlinie is nog steeds een belangrijke cultuurhistorische parel in ons buitengebied; om dit toekomstbestendig te maken koppelen we vernatting, cultuurhistorie en recreatie. Hiermee hebben we een duurzaam toeristische-recreatief gebied gecreëerd, dat bijdraagt aan het leefklimaat van inwoners en aantrekkelijk is voor bezoekers. Zo wordt de Hollandse Waterlinie weer in volle glorie gezien en beleefd: dit stuk verleden is een vanzelfsprekend onderdeel van onze toekomst geworden.
In ons buitengebied kwamen veel opgaven samen. Anno 2040 zien we de waarde van de heldere keuzes en kaders die we hebben meegegeven aan ons landschap en agrarisch gebruik. Er was in de jaren ‘20 al een omslag in gang gezet richting een klimaatrobuuste en toekomstbestendige landbouw. We hebben meebewogen met de opgaven en kansen die zich voordeden en we zijn er trots op dat we nu, in 2040, nog steeds innovatieve agrariërs in ons buitengebied hebben. Zij laten zien dat onze gemeente, met haar droogmakerijen en
► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES
► TOEKOMSTVERHAAL: DE RONDE VENEN IN 2040
KOERS DE RONDE VENEN 2040
29
RUIMTEVOLK