Bijlage 1 - Cultuurnota 2024-2032 De Ronde Venen

Cultuurnota 2024-2032 Terug naar de toekomst

David van der Laan Theijs van Welij Augustus 2024

Inhoud Voorwoord .................................................................................................................................................................. 3 1. Inleiding ................................................................................................................................................................... 4 1.1 Definitie cultuur ............................................................................................................................................ 4 1.2 Visie ................................................................................................................................................................... 4 1.3 Verantwoordelijkheid verschillende overheden ................................................................................. 5 1.4 Cultureel ecosysteem.................................................................................................................................. 5 1.5 Ringenmodel culturele infrastructuur ................................................................................................... 5 2. Kunst en cultuur in De Ronde Venen? .........................................................................................................

7 2.1 Budget............................................................................................................................................................... 7 2.2 Koesteren wat er is: een inventarisatie van de culturele infrastructuur ................................... 8 3. Toekomstperspectief: 4 ambities als leidraad ..........................................................................................13 Ambitie 1 ...................................................................................................................................................................14 1.1 Eerlijke beloning op basis van vastgestelde codes ..........................................................................14 1.2 Herziening subsidieverstrekking ...........................................................................................................15 1.3 We stimuleren samenwerking en gaan versnippering in aanbod tegen..................................15 1.4 Verjonging culturele sector .....................................................................................................................16 1.5 De cultuursector speelt in op trends en ontwikkelingen..............................................................17 1.6 De cultuursector richt zich op cofinanciering...................................................................................18

1.7 De gemeente besteedt aandacht aan kunst in het gemeentehuis en kunst in de buitenruimte ........................................................................................................................................................18 Ambitie 2 ...................................................................................................................................................................19 2.1 Cultuurbeleving is toegankelijk voor elke doelgroep .....................................................................19 2.2 Het cultuuraanbod is inclusief, divers en aansprekend voor alle inwoners ............................20 2.3 Het aanbod van kunst- en cultuuractiviteiten vindt zoveel mogelijk in de eigen omgeving plaats ......................................................................................................................................................................20 2.4 Het cultuuraanbod weerspiegelt de lokale cultuur, zowel in heden als verleden ................21 Ambitie 3 ...................................................................................................................................................................23 3.1 Er is een aansprekend en divers aanbod voor de jeugd .................................................................23 3.2 Cultuureducatie heeft een structurele plek in het onderwijs

.....................................................24 Ambitie 4 ...................................................................................................................................................................25 4.1 Kunst en cultuur inzetten als middel bij het bevorderen van positieve gezondheid ..........25 4.2 Het culturele veld en de sportsector werken samen .....................................................................25 4.3 Het culturele veld en het sociaal domein werken samen .............................................................26 1

4.4 De cultuurcoach draagt bij aan het realiseren van onze ambities en doelstellingen ..........26 Bijlagen.......................................................................................................................................................................28 Bijlage 1: Evaluatie huidig beleid ..................................................................................................................28 Bijlage 2: Codes binnen Kunst & Cultuur ..................................................................................................29 Bronvermelding ..................................................................................................................................................30

2

Voorwoord Met gepaste trots presenteert het college de Cultuurnota ‘Terug naar de Toekomst’. De keuze voor deze titel is ingegeven door het feit dat 10 jaar geleden de laatste Cultuurnota verscheen. In de tussentijd is de wereld veranderd en heeft tijdens de coronacrisis het leven ‘op pauze gestaan’. Dat heeft effect gehad op ons allemaal en misschien wel vooral op het culturele leven. Inmiddels zijn we een aantal jaren verder en kijken we terug én vooruit. Welke ontwikkelingen hebben zich het afgelopen decennium voorgedaan? Wat willen inwoners daarvan behouden? Wat moet de gemeente absoluut anders doen? Dan zijn vragen die wij ons moeten stellen. Cultuur is van groot belang voor onze inwoners en de maatschappij in brede zin. Gemeente De Ronde Venen heeft een zeer rijk verenigingsleven, opgebouwd vanuit de verschillende kernen. Deze culturele rijkdom koesteren we als college en we willen dat iedereen deze mee kan beleven. Wat zou het leven er anders uitzien zonder muziek om van te genieten of om op te dansen, schilder- en beeldhouwkunst om te bewonderen, of een bezoek aan het straattheaterfestival om ons te laten verwonderen. Culturele uitingen maken ons leven rijker. Daarnaast is het beoefenen van cultuur van grote waarde voor de samenleving. Het vergroot de saamhorigheid en heeft het effect dat het resultaat groter is dan de som der delen.

Juist deze samenwerking tussen mensen, organisaties en verenigingen uit de 8 kernen van onze gemeente willen wij versterken, zodat bestaande activiteiten sterk blijven en het aanbod kan verbreden. Wij zijn ervan overtuigd dat er op cultureel gebied veel te winnen is door meer samen te werken, elkaars mogelijkheden te gebruiken en ondersteuning te bieden aan het culturele veld. Wij willen bovendien dat cultuur toegankelijk is voor iedereen, ongeacht leeftijd, achtergrond of talenten. We dagen inwoners uit om actief mee te doen, als beoefenaar of belever.

3

1. Inleiding De Cultuurnota 2024-2028 ‘Terug naar de toekomst’ vervangt de vorige Cultuurnota ‘Delen en beleven’ uit 2014. Deze nieuwe nota is opgesteld nadat de gemeenteraad in juni 2023 een startnotitie vaststelde en in het debat hierover richting meegaf. Gemeente De Ronde Venen beslaat een groot gebied, met 8 kernen met ieder een eigen karakter en cultuuraanbod. Het voorliggend stuk beschrijft wat de gemeente met haar cultuurbeleid wil bereiken en hoe dat kan worden gefaciliteerd.

1.1 Definitie cultuur Cultuur is veelzijdig en een breed begrip. Kunst en cultuur zijn dynamische begrippen en zijn daardoor continu in beweging. Om een eenduidig begrip te hebben, wordt de definitie zoals de Raad voor Cultuur deze gebruikt, gehanteerd. Het begrip cultuur verwijst naar de producten en activiteiten op het brede gebied van de kunsten (waaronder architectuur, beeldende kunst en vormgeving, film, letteren, podiumkunsten en cross-overs tussen deze disciplines) en erfgoed (zoals archieven, archeologie, historische collecties, monumenten en immaterieel erfgoed), en de mensen en instituties die zich daarmee bezighouden. (Raad voor Cultuur, 2017)

1.2 Visie In De Ronde Venen biedt de cultuursector een waaier aan activiteiten, op het gebied van kunsteducatie, amateurkunsten en beeldende kunst. Tal van organisaties in de verschillende kernen zijn hier actief mee bezig. De gemeente koestert wat zij heeft. Kunst en cultuur versterken de sociale samenhang door de onderlinge ontmoetingen, door het samen bezoeken, bespreken en beoefenen van kunstuitingen. Ze verrijken de beleving van de (openbare) ruimte, de omgeving en het landschap en vergroten de kwaliteit van leven. De gemeente ziet kunst en cultuur dan ook als een belangrijk middel om inwoners te verbinden. Dit draagt ook bij aan andere vraagstukken die in onze samenleving spelen, zoals het aanpakken van eenzaamheid en het welzijn en welbevinden van onze inwoners. Daarom is het belangrijk dat cultuurbeleving voor iedereen toegankelijk en dichtbij is. Kunst en cultuur helpen om met een bredere blik naar maatschappelijke ontwikkelingen te kijken. Het draagt bij aan zelfvertrouwen, ontplooiing, het ontdekken en uitbouwen van talenten en het uitdrukken van meningen en waarden. Daarom willen we jonge mensen al vroeg kennis laten maken met kunst en cultuur. Tot slot hecht de gemeente eraan dat de culturele sector sterk en toekomstbestendig is en een divers publiek aanspreekt. Het is belangrijk dat de sector zich blijft verjongen en vernieuwen.

Bijvoorbeeld door een aanbod te faciliteren dat aansluit bij de belevingswereld van jongeren. Een aanbod dat hen uitdaagt om na een eerste kennismaking op school, ook in vrije tijd bezig te zijn met kunst en cultuur. Bij culturele organisaties die jongeren de ruimte geven om te vernieuwen en zo de aantrekkingskracht behouden voor theater, dans, muziek of schilderkunst. 4

Dit vraagt om een gezamenlijke inspanning en samenwerking binnen de culturele sector. De gemeente faciliteert waar nodig en mogelijk.

1.3 Verantwoordelijkheid verschillende overheden Gemeenten, provincies en het Rijk hebben elk een rol om culturele voorzieningen in een regio te waarborgen. Afgesproken is dat gemeenten verantwoordelijk zijn voor basisvoorzieningen, zoals accommodaties voor podiumkunsten en beeldende kunst en de bibliotheek. Provincies hebben een rol bij spreiding en coördinatie van voorzieningen en een verantwoordelijkheid voor aanbod in de podiumkunsten en musea op provinciaal niveau. Het Rijk heeft een overkoepelende verantwoordelijkheid voor het culturele bestel in ons land. Het Rijk is verantwoordelijk voor het aanbod aan cultuuruitingen, net als voor de ontwikkeling, spreiding, kwaliteit en verscheidenheid van dat aanbod. Gemeenten zijn niet verplicht om beleid voor cultuur vast te stellen. In gemeente De Ronde Venen is ervoor gekozen om dat wél te doen.

1.4 Cultureel ecosysteem Gemeenten zijn zelf verantwoordelijk voor het ‘culturele ecosysteem’. Met die term bedoelen we dat, op lokaal niveau, de vele soorten van culturele activiteiten en voorzieningen in elkaar grijpen en van elkaar afhankelijk zijn. De gemeente gaat daarbij in essentie over de vraag hoe cultuur lokaal betekenis kan krijgen en kan worden gezien als de belangrijkste verantwoordelijke voor de culturele infrastructuur. Gemeenten zijn daarbij vrij om eigen keuzes en afwegingen te maken, passend bij de eigen omvang. Gemeente De Ronde Venen kiest ervoor om beleid voor cultuur vast te leggen in deze nota, om te streven naar het bereiken van doelstellingen die zijn uitgewerkt in hoofdstuk 3.

1.5 Ringenmodel culturele infrastructuur Gemeente De Ronde Venen is een middelgrote gemeente (bijna 46.000 inwoners). Cor Wijn (een onderzoeker voor cultuurbeleid) heeft in 1995 in opdracht van de Vereniging Nederlandse Gemeenten een ringenmodel ontwikkeld. Het model dient als instrument om gemeenten te helpen na te denken over hun culturele voorzieningen. Cor Wijn hanteerde een aantal factoren op basis waarvan deze infrastructuur is ontstaan. In volgorde van belangrijkheid gaat het om: de financiële armslag, de beleidshistorie, de ligging van de gemeente en het ambitieniveau van de lokale politiek.

5

Figuur: VNG-ringenmodel culturele infrastructuur We hebben dit model gehanteerd bij het opstellen van deze Cultuurnota. Dat betekent dat we ambities stellen die passen bij de schaalgrootte van de gemeente en betaalbaar zijn. Onze inwoners maken gebruik van voorzieningen in de (grotere) buurgemeenten, als deze in onze gemeente ontbreken. We faciliteren het culturele veld in De Ronde Venen, zodat de in deze nota geformuleerde ambities behaald kunnen worden. Het ringenmodel is ook een instrument om een inventarisatie te maken van wat er aan voorzieningen is in de gemeente. Deze inventarisatie van De Ronde Venen wordt beschreven in paragraaf 2.2.

6

2. Kunst en cultuur in De Ronde Venen In De Ronde Venen zijn verschillende organisaties, verenigingen en stichtingen actief op het gebied van kunst en cultuur, het zogenoemde culturele veld. De initiatieven van het culturele veld worden door de gemeente vooral financieel ondersteund door het geven van subsidies. Het beleidsplan “Delen en Beleven” (2014-2018) is hierin de leidraad geweest. Deze is in 2018 geëvalueerd, waarna de nieuwe beleidsnota nooit door de raad is vastgesteld. De afgelopen jaren zijn er ontwikkelingen geweest op het gebied van kunst en cultuur die vragen om geactualiseerd cultuurbeleid. We koesteren wat er al is en maken dit zo toekomstbestendig en duurzaam mogelijk. De Cultuurnota biedt houvast in het sturen en ondersteunen van de kunst- en cultuursector in onze gemeente. Vanuit het Rijk krijgt de cultuursector een maatschappelijke rol toebedeeld binnen het gemeentelijk beleid. Dit betekent dat cultuur steeds vaker wordt verbonden met andere beleidsterreinen. Denk hierbij aan het inzetten van kunst en cultuur als middel op het gebied van positieve gezondheid, welzijn en preventie.

2.1 Budget Vanuit het Rijk is er geen eenduidige financiering beschikbaar voor kunst en cultuur. Voor enkele taken (zoals de lokale omroep) komen beperkt middelen beschikbaar. Het totale bedrag dat voor kunst en cultuur in 2024 is begroot, is € 1.040.040,- (exclusief capaciteitskosten). Taakveld Bibliotheken RTV De Ronde Venen Aankoop & beheer kunstwerken Kunstonderwijs Kunstonderwijs (incidenteel 2024) Muziekverenigingen Amateurkunst Culturele manifestaties Volksfeesten Totaal

Vast budget 694.049,73.663,20.435,-

788.147,-

Flexibel budget

105.402,50.000,31.260,21.882,32.734,10.615,251.893,-

De gemeenteraad heeft het kunst- en cultuurbudget vanaf 2024 met € 50.000,- per jaar verhoogd. Dit flexibel budget is in 2024 ingezet voor het kunstonderwijs en om de in deze Cultuurnota opgenomen ambities te realiseren. Budget en keuzes sluiten aan op zowel het VNG-ringenmodel als het bedrag dat omliggende gemeenten als Nieuwkoop en Stichtse Vecht per bewoner uitgeven aan Kunst en Cultuur. Gemeente De Ronde Venen besteedt circa € 21,- per inwoner per jaar aan kunst en cultuur. Volgens de benchmark Kunst en Cultuur sluit dit bedrag aan op de bestedingen die omliggende gemeenten per bewoner uitgeven aan kunst en cultuur.

7

Hierbij moet worden opgemerkt dat omliggende gemeenten andere keuzes maken binnen de tweede ring van het VNG-ringenmodel. De benchmark is op 12 juli 2023 gedeeld met de raad.1 In De Ronde Venen leunt de kunst- en cultuursector op de lokale verenigingsstructuur. De gemeente wil via cofinanciering zorgdragen dat het rijke verenigingsleven zo lang mogelijk blijft bestaan.

2.2 Koesteren wat er is: een inventarisatie van de culturele infrastructuur De gemeente wil koesteren wat er is. Dat begint met een gedegen inventarisatie van de culturele infrastructuur. Aan de hand van het ringenmodel (zie afbeelding pagina 5) geven wij een overzicht van de culturele infrastructuur in De Ronde Venen. Media en letteren De bibliotheekfunctie wordt ingevuld door de Openbare Bibliotheek Angstel, Vecht en Venen. Er zijn in De Ronde Venen 4 locaties: Abcoude, Vinkeveen, Mijdrecht en Wilnis. De bibliotheek voert in De Ronde Venen voornamelijk taken uit op maatschappelijk terrein; activiteiten gericht op de aanpak van laaggeletterdheid, leesbevordering (voor uiteenlopende doelgroepen), digitale inclusie en samenwerking met het onderwijs. De Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) schrijft voor dat 1 van de 5 functies van de bibliotheek is om inwoners kennis te laten maken met kunst en cultuur. Voorbeelden van deze functies zijn het aanbieden van een belangwekkende collectie, het organiseren of faciliteren van culturele activiteiten en het samenwerken met andere culturele instellingen. Bibliotheken kunnen dienstverlening bieden, zoals programma-informatie over het cultuuraanbod in de gemeente en kaartverkoop. Daarnaast kan zij zelf culturele activiteiten aanbieden, zoals exposities, lezingen of muziek- en toneeluitvoeringen.

Door het verdwijnen van de cultuurconsulent (die was verbonden aan de bibliotheek), geeft de bibliotheek sinds 2020 nauwelijks invulling aan haar culturele functie. De Ronde Venen beschikt over een lokale omroep: RTV Ronde Venen. Zij brengt het lokale nieuws via internet en televisie naar de inwoners. Ook vermelden en verslaan zij lokale (culturele) activiteiten en vergaderingen van de gemeenteraad. Ook zij worden deels uit het kunst- en cultuurbudget betaald, al ligt er een voorstel om de financiering via een wijziging in de Mediawet te veranderen. Cultureel erfgoed De gemeente heeft internationaal UNESCO Werelderfgoed, diverse (rijks)monumenten, beschermde dorpsgezichten, een historische vereniging en een streekmuseum. Tevens maakt De Ronde Venen onderdeel uit van de Stelling van Amsterdam. In de visie Cultuurhistorie en Monumenten ‘Erfgoed leeft’ (vastgesteld november 2023) wordt het lokaal erfgoed en cultuurhistorie beschreven, met een nadruk op de beleving, ontwikkeling en het behoud van erfgoed. Ook komt in de visie de verwevenheid tussen erfgoed en cultuureducatie aan bod.

1

https://derondevenen.raadsinformatie.nl/modules/3/Toezeggingen/857972

8

Het Poldermuseum in Waverveen bevat een grote collectie documenten en voorwerpen uit de geschiedenis van de streek. Daarnaast organiseert zij jaarlijks rond 4 en 5 mei een grote tentoonstelling over de Tweede Wereldoorlog. Film In De Ronde Venen worden op meerdere locaties films vertoond, te weten door het Cultuurhuis Piet Mondriaan in Tumult, ’t Oude Parochiehuis en het Spoorhuis Vinkeveen. Er zijn sporadisch kleinere filmvertoningen georganiseerd door (cultuur)organisaties. Zo is er in de Veenhartkerk tweemaal per jaar, in maart en november, een filmmaand. Verder is er een film- en videoclub actief. Gedurende het culturele seizoen 2024-2025 start Cultuurhuis Mijdrecht met een pilot voor een filmhuis in het ‘Event Station’ in Mijdrecht. Amateurkunst Van oudsher kent De Ronde Venen een rijk verenigingsleven, met name op het gebied van muziek en zang. Zo zijn er verschillende harmonieën, fanfares en koren. Het huidige amateurkunstveld bestaat verder uit een gevarieerd aanbod aan dans-, theater- en musicallessen en cursussen op het gebied van beeldende kunst, schilderen, beeldhouwen, fotografie en video. De gemeente ondersteunt dit met subsidie. De amateurverenigingen worden ondersteund vanuit het Cultuurpunt Ronde Venen. Het Cultuurpunt is een platformorganisatie met een lange traditie in het ophalen van de behoeften van inwoners op cultureel vlak.

Het Cultuurpunt ondersteunt inwoners van De Ronde Venen bij het realiseren van en deelnemen aan kunst- en cultuuraanbod in de gemeente. Daarnaast verbindt zij initiatieven en organisaties in alle kernen om gezamenlijke evenementen te organiseren, zodat amateurkunst onder de aandacht komt bij een breed publiek. Met het organiseren van het Cultuurplatform en de Culturele Cafés is het Cultuurpunt de verbindende schakel tussen het culturele veld, inwoners van De Ronde Venen en de politiek. Kunsteducatie Op het gebied van cultuureducatie zijn er 3 professionele organisaties binnen onze gemeente actief: Kunst Centraal, Cultuurpunt Ronde Venen en Cultuurhuis Piet Mondriaan. Als intermediair tussen scholen en het aanbod aan vakdocenten, kunstenaars en organisaties, is het hun taak de aandacht voor kunst en cultuur in het onderwijs te versterken. Kunst Centraal is partnerinstelling van de provincie Utrecht. Zij is verantwoordelijk voor een optimaal bereik van cultuureducatie in de provincie Utrecht. Zij ontvangt subsidie voor het uitvoeren van de programma’s Kunstmenu en Cultuurprogramma op alle basisscholen in De Ronde Venen. Voor de totstandkoming van Kunstmenu en Cultuurprogramma doet Kunst Centraal een beroep op lokale partners. Het Cultuurpunt De Ronde Venen en Cultuurhuis Piet Mondriaan hebben hierin een complementaire rol.

Het Cultuurpunt initieert, adviseert en organiseert workshops op maat, in nauwe samenwerking met de scholen, de lokale cultuuraanbieders en Kunst Centraal. Cultuurhuis Piet Mondriaan geeft thematische verdieping en werkt hierbij samen met erfgoed, de Historische Vereniging Proosdijlanden en externe fondsen.

9

Podiumkunsten Stichting Ab-art organiseert per theaterseizoen ongeveer 40 voorstellingen, waaronder cabaret en kleinkunst, toneel, jeugdtheater, familievoorstellingen en concerten. De voorstellingen vinden plaats in het Piet Mondriaan Gebouw, de ruimte Onder de Hanenbalken en de Dorpskerk Abcoude onder de gemeenschappelijke noemer: Theater Piet Mondriaan. Cultuurhuis Mijdrecht is opgericht eind 2022, met als opzet om te komen tot een professionele locatie voor film- en theateroptredens. Het heeft al verschillende activiteiten georganiseerd, waaronder comedy-avonden en andere voorstellingen, voor kinderen, jongeren en volwassenen. Wat betreft locaties maakt Cultuurhuis Mijdrecht gebruik van bestaande mogelijkheden, zoals ’t Oude Parochiehuis en De Rank. Wel heeft het de wens om ook in één van de andere kernen een podium te realiseren, zoals het Theater Piet Mondriaan in Abcoude. Cultuurhuis Piet Mondriaan verzorgt naast haar educatieve programma ook diverse andere activiteiten en evenementen, zoals de Zomer- en Wintertuin, een mix van theater, livemuziek, film, exposities en creatieve workshops. Tijdens de Zomer- en Wintertuin kunnen leerlingen het resultaat van de programmatrajecten op de scholen presenteren. En ook de resultaten van de programma’s met alle andere inwonersdoelgroepen worden gepresenteerd.

Foto: Zomertuin in Abcoude. Fotografie: Nienke Meek

Cultuurpunt Ronde Venen organiseert, naast het educatieve programma en de platformbijeenkomsten, meerdere culturele evenementen: • •

De Cultuurparade, een minifestival waar alle amateurkunstorganisaties zich kunnen presenteren; Polder Performances in samenwerking met Spoorhuis Vinkeveen, een festival op 3 locaties met gemengd aanbod van professionals en amateurs;

10

• •

Klink-Klaar, tekst en muziek voor klein publiek, een huiskamerfestival voor amateurs en semi-professionals; Een Kerstconcert met lokale amateurs en professionals.

Klassiek De Ronde Venen is een in 2023 opgerichte stichting die klassieke concerten organiseert in Vinkeveen. De Kulturele Stichting Abcoude-Baambrugge (KSAB) organiseert al ruim 50 jaar concerten in de plaatselijke dorpskerken. Gemeente De Ronde Venen kent diverse bekende koren, waaronder het ROM-koor, het Creatoonkoor en het Shanty- en zeemanskoor De Turfschippers. Sinds 2008 wordt in Abcoude iedere 2 jaar het korenfestival ‘BeKOORlijk’ georganiseerd, waarbij koren van binnen en buiten de regio optreden.

Foto: Optreden van Shantykoor de Turfschippers samen met Brassband Concordia

Het Straattheaterfestival, een mix van straattheater, steltentheater, straatmuzikanten, poppentheater, levende standbeelden, acrobatiek, slagwerkers, muzikanten, koren, zang en dans is al 30 jaar een begrip in De Ronde Venen. Ieder jaar rond medio juni vinden op diverse plekken in Mijdrecht optredens plaats van professionele nationale en internationale artiesten, aangevuld met talent van de lokale culturele verenigingen. Stichting de Muze van Abcoude organiseert elk jaar 2 of 3 theaterproducties, waar iedere inwoner van De Ronde Venen aan mee kan doen. Bekende producties zijn het Café Chantant, muziektheater met een wisselend thema, en de Halloweentocht, waarbij het centrum van Abcoude verandert in een theatraal decor voor een spannend Halloweenverhaal. ‘De Muze’ gaat regelmatig met producties op 'tournee' langs buurthuizen, verzorgingshuizen en kleine theaterzalen binnen de gemeente en omgeving.

11

Tumult is een jongerencentrum waar laagdrempelig toegang wordt geboden aan bandjes om te oefenen en aan jongeren om te jammen en digitale muziek te maken. Hiernaast zijn er nog diverse initiatieven op het gebied van podiumkunsten, die de gemeente niet financieel ondersteunt. Beeldende kunst, bouwkunst en vormgeving In de openbare ruimte zijn diverse kunstwerken te vinden. Het onderhoud is ondergebracht bij Kunstwacht, een externe partij die jaarlijks een plan opstelt voor het schoonmaken en onderhouden van kunstwerken in de openbare ruimte.2 Stichting KuRVe is de kunstuitleen van de gemeente zelf. De vrijwilligers van deze stichting beheren de collectie en verzorgen de uitleen. De collectie is samengesteld uit werken die in gemeentelijk bezit zijn, zowel in het voormalig gemeentehuis in Abcoude als in het gemeentehuis in Mijdrecht.3 In De Ronde Venen vinden 2 kunst- of atelierroutes plaats: het ene jaar in Abcoude en Baambrugge, het andere jaar in de hele gemeente. Doel hiervan is om beeldende kunstenaars en inwoners met elkaar in contact te brengen door het organiseren van laagdrempelige activiteiten, zoals de atelierroutes, het jaarlijkse KunstKado en de exposities in de pop-up Galerie Lindeboom 3 in Mijdrecht. Accommodaties In Abcoude bevindt zich het Piet Mondriaan-gebouw.

Dit gebouw omvat 3 multifunctionele zalen (Cultuurhuis Piet Mondriaan), een basisschool en bibliotheek. De zalen worden gebruikt door meerdere culturele partijen, waaronder Theater Piet Mondriaan. Het cultureel vastgoed bestaat verder uit de gebouwen van jongerencentrum Tumult, cursuscentrum de Paraplu in Wilnis, muziekverenigingen Viribus Unitis (Wilnis) en VIOS (Mijdrecht). De meeste van onze kernen beschikken over een dorpshuis, waar ook culturele activiteiten plaatsvinden. Het gaat om: • • • • •

Ons Streven in Amstelhoek De Vijf Bogen in Baambrugge De Springbok in De Hoef De Boei in Vinkeveen De Willisstee in Wilnis

In verschillende kerken worden concerten georganiseerd. Deze sociaal-culturele functie draagt bij aan de instandhouding van het vaak monumentaal erfgoed. Een goede balans tussen de exploitatie van deze gebouwen en de cultureel en maatschappelijk relevante low-budget huurders heeft aandacht van de gemeente.

2

Een inventarisatie van alle kunstwerken in de openbare ruimte is te vinden op: https://www.butink.nl/

3

De gemeentelijke collectie is te vinden op: https://kurve-kunstuitleen.nl/

12

3. Toekomstperspectief: 4 ambities als leidraad 4 ambities vormen de leidraad voor de toekomst. Deze ambities geven weer hoe de gemeente wil dat de kunst- en cultuursector van De Ronde Venen de komende 8 jaar eruit komt te zien. De ambities zijn geformuleerd op basis van het voorgaande beleidsplan, het coalitieakkoord ‘In het Hart’ en de inbreng van inwoners en de cultuursector. De gemeente koestert het cultureel aanbod dat De Ronde Venen biedt en wil dit zo goed mogelijk behouden en versterken. Het sociale aspect speelt hierbij een belangrijke rol: kunst en cultuur bieden inwoners de mogelijkheid tot ontplooiing en verbinding. Daarvoor is toegankelijkheid en nabijheid belangrijk, en ook het op vroege leeftijd bekend raken met cultuur. De aantrekkingskracht van cultuur kan zodanig verbreed en geïntensiveerd worden dat het aansluit bij de belevingswereld van zo veel mogelijk inwoners. De ambities zijn door de gemeenteraad vastgesteld bij de behandeling van de startnotitie. Dit zijn de 4 ambities:

Ambitie 1

Ambitie 2

De Ronde Venen heeft een sterke, diverse en duurzame kunst- en cultuursector

In De Ronde Venen is cultuurbeleving voor iedereen toegankelijk en dichtbij

Ambitie 3

Ambitie 4

De jeugd maakt al vroeg kennis met kunst en cultuur

Kunst en cultuur worden ingezet als middel bij andere vraagstukken en binnen andere beleidsterreinen

Concreet: van ambities naar beleid Om de ambities te concretiseren zijn er bij elke ambitie een aantal doelstellingen geformuleerd. Deze doelstellingen maken inzichtelijk in hoeverre de ambities worden gerealiseerd. Bij deze doelstellingen worden ook voorbeelden gegeven van disciplines, zoals dans, toneel of beeldende kunst. Dit is echter geen uitputtend overzicht. Ook worden instrumenten genoemd waarmee de gemeente de ambities en doelstellingen wil realiseren. Het meest bekende instrument is gemeentelijke subsidies. Echter, ambtelijke kennis en expertise vanuit verschillende beleidsvelden en de positie van een cultuurcoach als centraal aanspreekpunt voor culturele organisaties en ondernemers zijn eveneens faciliterende instrumenten.

13

Ambitie 1 Ambitie 1

De Ronde Venen heeft een sterke, diverse en duurzame kunst- en cultuursector

Doelstellingen

1.1

De kunst- en cultuursector wordt eerlijk beloond. We hanteren hiervoor de daarvoor opgestelde codes.

1.2

De verstrekking van subsidies wordt herzien; er komt een duidelijke structuur, concrete voorwaarden, meetbare doelstellingen en KPI’s.

1.3

We stimuleren samenwerking en gaan versnippering in aanbod tegen.

1.4

De cultuursector weet de jeugd, van kinderen tot jongvolwassenen, aan te trekken én te behouden.

1.5

De cultuursector speelt in op trends en ontwikkelingen.

1.6

De lokale cultuursector wordt uit meerdere bronnen gefinancierd.

1.7

De gemeente besteedt aandacht aan kunst in het gemeentehuis en kunst in de buitenruimte.

1.1 Eerlijke beloning op basis van vastgestelde codes De cultuursector heeft zelf 3 gedragscodes opgesteld die culturele instellingen stimuleren tot een gezonde en weerbare bedrijfsvoering met een duurzaam artistiek en zakelijk beleid. De Governance Code Cultuur richt zich op fatsoenlijk bestuur en toezicht, de Code Diversiteit & Inclusie op een structurele verankering van diversiteit en inclusie binnen de organisatie en de Fair Practice Code op een stevigere arbeidsmarktpositie van mensen werkzaam in de sector. Onderdeel van die positie is het principe van fair pay, welke van de culturele sector verlangt dat werknemers een eerlijke beloning ontvangen, vastgelegd in cao’s en honoreringsrichtlijnen. De codes sluiten inhoudelijk op elkaar aan en versterken elkaar. Veel subsidieverstrekkers en fondsen vragen organisaties die een aanvraag indienen om zich aan deze codes te houden. De gemeente ambieert dat de lokale culturele organisaties deze codes onderschrijven. We zullen deze codes meenemen in de beoordeling van de subsidieaanvragen.

14

1.2 Herziening subsidieverstrekking De gemeenteraad heeft in december 2023 ingestemd met het nieuwe subsidiebeleidsplan. De vaststelling van een nieuwe subsidieverordening volgt in 2024. Hierin wordt onderscheid gemaakt tussen basissubsidies, waarderingssubsidies en activiteitensubsidies. Subsidies voor 2025 en verder worden toegekend op basis van de ambities en doelstellingen uit deze Cultuurnota. Concrete, meetbare doelstellingen vormen de voorwaarden voor subsidietoekenning. Uiteraard dient dit te passen binnen het nieuwe gemeentelijke subsidiebeleid. Subsidie is primair bedoeld om kunsteducatie te bekostigen, het verenigingsleven en de amateurkunst te ondersteunen en activiteiten als culturele manifestaties en volksfeesten (Koningsdag) te helpen realiseren. Bij de subsidieverstrekking worden in ieder geval de volgende voorwaarden opgenomen: 1. Het project of de activiteit waarvoor subsidie wordt aangevraagd vindt ín de gemeente plaats. 2. Het is toegankelijk voor alle inwoners (inclusie). 3. Het streeft minimaal 1 van de volgende doelstellingen na: a. laat kinderen en/of jongeren laagdrempelig kennismaken met kunst en cultuur; b. draagt bij aan een positieve gezondheid; c. draagt bij aan een prettige leefomgeving; d. bevordert de sociale cohesie tussen inwoners. 4. De mogelijkheid tot cofinanciering is onderzocht. 5.

Er wordt samengewerkt met minimaal 1 andere lokale organisatie. Voorwaarden en criteria voor kunst- en cultuursubsidies worden vastgelegd in beleidsregels.

1.3 We stimuleren samenwerking en gaan versnippering in aanbod tegen De gemeente ziet graag dat het rijke verenigingsleven elkaar opzoekt en samen activiteiten organiseert, met als doel om mensen te verbinden. De cultuurcoach vormt als centraal aanspreekpunt voor culturele organisaties hierin een belangrijke rol. Cultuurpunt Ronde Venen verstevigt haar adviserende en ondersteunende rol voor de lokale amateurkunst- en cultuurorganisaties door een deel van de taken van de cultuurcoach op zich te nemen. Het Cultuurpunt zet zich in voor het behalen van de doelstellingen en ambities vanuit het kunst- en cultuurbeleid door het culturele veld. Het Cultuurpunt organiseert dan ook trainingen, workshops, themabijeenkomsten en cultuurplatforms. Mogelijke thema’s zijn: fondsenwerving/sponsoring, publiciteit, huisvesting, werving van leden en vrijwilligers, ideeën voor gezamenlijke activiteiten (van sociaal-maatschappelijke aard). Het Cultuurpunt kan culturele organisaties adviseren bij de zoektocht naar passende subsidies. Cultuurhuis Piet Mondriaan legt verbinding met andere sectoren (zoals welzijnsorganisaties en scholen) en de professionele sector buiten de gemeente (voor nieuwe professionele impulsen en financiering van buiten) en bewerkstelligt hier een kruisbestuiving. Met als doel een impuls te bieden aan de kunst- en cultuursector en in het bijzonder de participatie hieraan. 15

Door een heldere taakverdeling worden enerzijds organisaties gestimuleerd over de voormalige gemeentegrenzen heen te bewegen en anderzijds wordt geld vrijgespeeld dat direct ingezet kan worden voor kunst en cultuur. Eén van de manieren om de doelstelling van samenwerking en verbondenheid duurzaam te realiseren is om de 2 grote organisaties Cultuurhuis Piet Mondriaan en het Cultuurpunt Ronde Venen te laten opgaan in 1 nieuwe organisatie. Dit is een stip op de horizon én een separaat traject dat specifieke expertise vereist waarin de Cultuurnota niet voorziet. De gemeente voorziet sinds 2024 in een structureel, gezamenlijk overleg met beide organisaties om samenwerking te bevorderen en deze organisch te laten groeien. Dit heeft geen haast.

1.4 Verjonging culturele sector Eén van de ambities van dit beleidsplan is het faciliteren en stimuleren van jongere doelgroepen om hun weg te vinden richting kunst en cultuur. Om de sector te versterken en toekomstbestendig te maken, is verjonging van cruciaal belang. We willen het kunstaanbod voor jongere doelgroepen aantrekkelijker maken. Uitbreiding en intensivering van de cultuureducatie op scholen is een eerste stap om kinderen en jongeren te enthousiasmeren voor buitenschools cultuuraanbod, zoals de diverse bestaande verenigingen voor onder meer muziek, dans en toneel. Daarnaast stimuleren we nieuwe initiatieven waar een grote vraag naar is, zoals musicalworkshops en musicaltheater voor kinderen en jongvolwassenen. Communicatie en promotie via social media als Instagram en Snapchat is essentieel om deze doelgroep te bereiken.

Foto: Stichting Musicaltheater Poppies 16

Het aantrekken en behouden van nieuwe doelgroepen is tevens een middel om nieuwe vrijwilligers te vinden. Het grootste deel van het cultureel aanbod in onze gemeente wordt door onze inwoners zelf opgezet en gedragen, op vrijwillige basis. Vrijwilligers zijn daarmee een essentiële factor voor het culturele leven en de sociale cohesie in onze gemeente. Zo verzorgen zij de programmering, voorbereiding, publiciteit en organisatie van veel culturele activiteiten. Door hun netwerk in de lokale gemeenschap en de betrokkenheid bij diverse lokale organisaties, kunnen activiteiten beter worden afgestemd en samenwerkingen worden opgezocht. Voor nieuwe potentiële vrijwilligers moet duidelijker worden welke mogelijkheden de cultuursector biedt. Het Steunpunt Vrijwilligerswerk van Tympaan-De Baat ondersteunt organisaties daarin. Als gemeente koesteren wij onze vrijwilligers en verdienen zij onze aandacht en waardering.

1.5 De cultuursector speelt in op trends en ontwikkelingen De culturele sector weerspiegelt de ontwikkelingen in de bredere samenleving én wakkert deze aan. 2 belangrijke ontwikkelingen binnen de sector zijn digitalisering en innovatie. Digitalisering maakt de toegang tot het – online – aanbod van kunst en cultuur makkelijker en sneller. Denk daarbij bijvoorbeeld aan online muzieklessen of kunstroutes op basis van QRinformatiecodes. Een eerste voorbeeld van digitalisering binnen onze gemeente is de website Uit in de Ronde Venen.nl. Deze website, met het volledig cultureel aanbod van De Ronde Venen, verdient meer bekendheid onder inwoners. Het cultureel aanbod specifiek voor 12 tot 18-jarigen is te vinden op de website van Provincie Utrecht Actief, onder ‘Sjors Creatief’. De collectie buitenkunst en het aanbod van de kunstuitleen willen we ook digitaal gaan ontsluiten, zodat deze duurzaam beschikbaar is voor onze inwoners. Tot slot ambieert de gemeente de komende periode een digitale kaart te maken van alle culturele voorzieningen per kern. Zo ontsluiten we visueel het aanbod binnen onze gemeente. Dit doen we samen met de collega’s van het team ruimte en met hulp van de culturele sector. Naast digitalisering zijn ook innovatie en vernieuwing van belang voor het toekomstbestendig maken van het cultureel aanbod.

Een herijking of vernieuwing van het programma, activiteit of cursusaanbod biedt kansen om nieuw publiek aan te trekken. De cultuurcoach kan een faciliterende rol spelen in het ontplooien van nieuwe initiatieven. De gemeente wil innovatie stimuleren en belonen met subsidie. Voorwaarden om voor een vernieuwingssubsidie in aanmerking te komen, zijn: 1. het betreft een nieuw initiatief voor of een doorontwikkeling van bestaand aanbod; 2. het initiatief is verbindend: a. bijvoorbeeld een gezamenlijke uitvoering door het amateur- en professionele veld; b. samenwerking tussen diverse kernen (nadruk op overbruggen geografische barrières, zoals de A2); c. samenwerking tussen verschillende beleidsvelden: zorgorganisaties actief binnen de gemeente werken samen met het culturele veld.

17

1.6 De cultuursector richt zich op cofinanciering De culturele sector kan niet alleen afhankelijk zijn van gemeentelijke subsidies. We moedigen culturele partijen aan zich zo veel mogelijk te richten op brede ondersteuning, zoals subsidie van de provincie, het Rijk of private fondsen. De sector specialiseert zich hierin om zo optimaal mogelijk gebruik te maken van mogelijke subsidies en sponsoring. Uit onderzoek blijkt ook dat het verdienvermogen van de culturele sector beperkt blijft (Vinkenburg, B. & S. Branten, 2023). Het verhogen van contributies of toegangsprijzen is vaak geen optie, omdat de sector en ook de overheid de toegankelijkheid van kunst en cultuur wil waarborgen. Private cultuurfondsen verstrekken voornamelijk incidentele subsidies (op projectbasis); de ondersteuning vanuit lokale ondernemers/bedrijven blijft zeer beperkt. Om de drempel tot het aanvragen van cofinanciering te verlagen, is het belangrijk dat er vanuit het Cultuurpunt op dit thema ondersteuning wordt geboden aan lokale organisaties. Dit kan door trainingen en workshops te geven over fondsenwerving en sponsoring.

1.7 De gemeente besteedt aandacht aan kunst in het gemeentehuis en kunst in de buitenruimte De kunstcollectie van de gemeente bestaat uit beeldende kunst en kunst in de buitenruimte. De Wet tot behoud van cultuurbezit schrijft voor hoe om te gaan met roerende zaken op het gebied van cultuur en erfgoed die van cultuurhistorische waarde zijn. Dit kan invloed hebben op hoe de gemeente met kunstwerken in de buitenruimte omgaat, maar ook met kunstwerken die in het verleden vanuit de BKR-regeling zijn aangeschaft. De collectie beeldende kunst wordt beheerd door KuRVe Kunstuitleen. Een deel van deze collectie wordt tentoongesteld in het gemeentehuis. De kunstverzameling in het gemeentehuis wordt verder aangevuld door schenkingen of spontane opdrachten. De kunstcollectie uit de voormalige gemeenten Mijdrecht, Wilnis, Vinkeveen-Waverveen dient nog te worden overgedragen aan Stichting KuRVe. Het is de bedoeling om na de overdracht van de werken deze voor uitleen aan inwoners beschikbaar te stellen. De gemeentelijke verantwoordelijkheid voor kunstbeheer is breder dan de collectie in het gemeentehuis, het gaat ook om kunst in de buitenruimte. Voor het onderhoud aan kunstwerken wordt de kunstenaar betrokken. In het geval een object om welke reden dan ook (tijdelijk) dient te worden verplaatst, wordt contact opgenomen met de kunstenaar of diens vertegenwoordiger(s).

In overleg kan worden besloten het kunstwerk elders in de gemeente te plaatsen, tijdelijk op te slaan, af te schrijven/te verkopen of aan de kunstenaar te retourneren. De tijdelijke opslag vindt op dit moment op een van de gemeentewerven plaats. Dit is geen gelukkige oplossing, omdat het leidt tot beschadiging van objecten en opslag de medewerkers op de werf in de weg zit. Voor de toekomst dient een andere oplossing gevonden te worden. Verwerving van nieuwe kunstwerken De gemeentelijke kunstcollectie wordt niet actief beheerd. Het toevoegen van nieuwe werken gebeurt bij uitzondering, bijvoorbeeld wanneer er onverwacht een werk wordt aangeboden. Meestal betreft het werk van een lokale kunstenaar of met een lokaal thema.

18

Ambitie 2 Ambitie 2 Doelstellingen

In gemeente De Ronde Venen is cultuurbeleving voor iedereentoegankelijk en dichtbij 2.1

Cultuurbeleving is toegankelijk voor elke doelgroep, ongeacht achtergrond, financiële status of beperking.

2.2

Het cultuuraanbod is inclusief, divers en aansprekend voor alle inwoners .

2.3

Het aanbod van kunst- en cultuuractiviteiten vindt zoveel mogelijk in de eigen omgeving plaats.

2.4

Het cultuuraanbod weerspiegelt de lokale cultuur, zowel in heden als verleden.

2.1 Cultuurbeleving is toegankelijk voor elke doelgroep We streven samen met de cultuursector naar een kwalitatief goed, divers en laagdrempelig aanbod van cultuur voor alle inwoners, maar ook bezoekers van De Ronde Venen. De financiële toegankelijkheid wordt vergroot door de invoering van een minima-pas, naar het idee van de Amsterdamse Stadspas en de Utrechtse U-pas. De Groene Hart-pas maakt het voor inwoners tot een bepaald inkomen (minima) mogelijk om tegen geen of lage kosten gebruik te maken van culturele voorzieningen in onze gemeente. Op iedere pas staat een persoonlijk tegoed dat besteed kan worden aan meerdere activiteiten. Daarnaast kunnen inwoners korting krijgen op activiteiten zoals het volgen van muziek- of danslessen of het bezoeken van een concert of voorstelling. Gezinnen met kinderen t/m 17 jaar kunnen het tegoed van alle leden binnen het gezin optellen tot een gezinstegoed. De culturele partners in de gemeente, zoals de bibliotheek, verenigingen, theaters worden aangesloten op deze pas. Daar waar de Groene-Hart pas geen of onvoldoende dekking biedt, kan voor een bijdrage in de kosten een beroep worden gedaan op de Stichting Jongeren Actief.

De fysieke toegankelijkheid van culturele voorzieningen voldoen aan de voorwaarden van het VN-verdrag Handicap: alle locaties moeten toegankelijk zijn met een rolstoel, er zijn invalidentoiletten en waar van toepassing liften aanwezig. Er zijn duidelijke toegangs- en interne routes, zonder obstakels. Ook digitale toegankelijkheid is steeds belangrijker: we verwachten van culturele voorzieningen dat ze een makkelijk vindbare en gebruiksvriendelijke website hebben. Locaties voor podiumkunsten kunnen worden gefaciliteerd om een ringleiding aan te leggen. Dit systeem verdringt afleidend omgevingsgeluid, zodat ook slechthorenden van een voorstelling of concert kunnen genieten. De gemeente is verantwoordelijk voor de fysieke toegankelijkheid van het cultureel vastgoed dat zij in eigendom heeft.

19

2.2 Het cultuuraanbod is inclusief, divers en aansprekend voor alle inwoners We zetten als gemeente in op een cultureel inclusief aanbod, waarmee we alle inwoners bereiken ongeacht achtergrond, financiële status, beperking of welk kenmerk dan ook. We nemen de uitgangspunten uit de Lokale Inclusie Agenda en vanuit de landelijke code Diversiteit & Inclusie op als subsidievoorwaarde. Door (subsidie)voorwaarden te stellen, zeker wat betreft na te streven doelen, kunnen we richting geven bij de besteding van publieke middelen.

2.3 Het aanbod van kunst- en cultuuractiviteiten vindt zoveel mogelijk in de eigen omgeving plaats Het heeft prioriteit om ruimte en kansen te creëren voor cultuuruitingen in de eigen gemeente en waar nodig in de verschillende kernen. Het cultureel aanbod moet zo dichtbij mogelijk zijn, waarbij middelen en ruimte gefaciliteerd worden. Bij het ontbreken van een geschikte grote multifunctionele ruimte wordt nu uitgeweken naar andere, kleinere, locaties. In De Rank, een kerkelijk gebouw, worden behalve voorstellingen ook lessen in piano en viool gegeven en krijgen kinderen uit groep 1 t/m 4 van de basisschool algemene muzikale vorming. Wanneer het voortbestaan van cultureel aanbod verloren dreigt te gaan door gebrek aan passende huisvesting, denkt de gemeente mee over (de financiering van) alternatieve locaties, zoals binnen het beschikbare gemeentelijk vastgoed. De bibliotheek wil de komende jaren, ondersteund door haar wettelijke functie, meer inwoners laten kennismaken met literatuur, kunst en cultuur. Juist in bibliotheken is een laagdrempelige kennismaking met kunst en cultuur voor iedereen mogelijk: als plek midden in de samenleving, om de hoek en zonder hoge financiële drempel. De invulling van die wens wordt de komende tijd vormgegeven, in samenwerking met inwoners, gemeenten en partners. Hierbij een aantal voorbeelden en mogelijke denkrichtingen: •

•

• •

•

Een podium voor literatuur: door het organiseren van literaire programma’s en activiteiten wordt literatuur voor een breed publiek toegankelijk. Lezingen van (lokale) schrijvers en literaire leesclubs kan het lezen van literatuur stimuleren. Meebewegen met maatschappelijke ontwikkelingen: door de creativiteit van de kunstenaar in te zetten om andere perspectieven te verwelkomen en zichtbaar te maken, kan de bibliotheek inspelen op belangrijke vraagstukken. Dit speelt in op een andere wettelijke taak van de bibliotheek, namelijk het organiseren van ontmoeting en debat. Relatie tot andere kunstvormen: als bron van informatie en inspiratie kan de bibliotheek een rol spelen op het gebied van artistieke ontwikkeling en culturele participatie. Lokale cultuur: naast de kunstdisciplines zijn er ook andere culturele thema’s waar bibliotheken vanuit hun lokale wortels op inzetten. Voorbeelden zijn geschiedenis, erfgoed, architectuur, taal en volksfeesten. Podium voor de gemeente en kunstenaars: door een expositieruimte of podium te bieden voor (amateur)kunstenaars kan de bibliotheek de zichtbaarheid van kunst en cultuur in de gemeenschap vergroten. Zo wordt de bibliotheek een plek van inspireren en creëren. 20

•

Bredere effecten: naast intrinsieke waarden heeft actieve kunstbeoefening bewezen effecten op onder andere gezondheid, verminderen van eenzaamheid en cognitief bijblijven. Deze insteek past bij bibliotheken, omdat het meerdere maatschappelijke doelen met elkaar verbindt.

2.4 Het cultuuraanbod weerspiegelt de lokale cultuur, zowel in heden als verleden Binnen De Ronde Venen is veel cultureel aanbod dat inspeelt op de lokale geschiedenis. Goede voorbeelden zijn de activiteiten van de verenigingen Typisch Nostalgisch Vinkeveen en de Historische Vereniging Proosdijlanden uit Mijdrecht. Typisch Nostalgisch Vinkeveen organiseert filmdagen in Vinkeveen, waarbij beelden van historisch Vinkeveen worden getoond. Deze filmdagen worden georganiseerd in onder meer de lokale kerk, maar ook op het muziekfestival Vinkefest. De filmdagen trekken veel publiek onder de oudere Vinkeveners. De Historische vereniging Proosdijlanden organiseert vergelijkbare activiteiten in Mijdrecht en Abcoude. Een ander voorbeeld van lokale cultuur is de herdenking van de dijkdoorbraak in Wilnis met het zogeheten Dijkgedicht. Op de Ringdijk in Wilnis is in 2023 een 100 meter lang gedicht aangebracht ter herinnering aan het 20-jarig ‘jubileum’ van de dijkverschuiving. Door weersomstandigheden is het op het fietspad langs de dijk geverfde gedicht na verloop van tijd vervaagd en verdwenen. De actualiteit en de blijvende impact van de doorbraak blijkt wel uit het feit dat het dijkgedicht op initiatief van inwoners zal worden vereeuwigd op een plaquette, mogelijk bij de brandweerkazerne in Wilnis.

Foto: Het dijkgedicht op de Ringdijk in Wilnis

21

Cultuurhuis Piet Mondriaan organiseert, geïnspireerd door haar cultuureducatieve programma’s met lokale inslag, exposities voor jong en oud met een lokaal cultureel thema. In 2024 is het thema bijvoorbeeld ‘Wie ben ik in De Ronde Venen’. Dit thema heeft betrekking op de lokale culturele geschiedenis, de identiteit van De Ronde Vener (wat bindt ons?) en burgerschap. Gemeente De Ronde Venen wil de samenwerking tussen het culturele veld en de erfgoedsector versterken. Thema’s die betrekking hebben op het verleden, de rijkdom aan buitenplaatsen, forten, het ontstaan van De Ronde Venen maar ook een dijkdoorbraak en de identiteit van onze inwoners, dienen te worden overgedragen aan onze jonge generaties. De gemeente wil samenwerking graag stimuleren. De nota Erfgoed Leeft!: behoud door ontwikkeling biedt een duidelijk handvat. Door samenwerking tussen het culturele veld en de erfgoedsector komt cofinanciering vanuit het ruimtelijke domein en de provincie in zicht.

Foto: Het 25-jarig jubileum van Triviant met optredens van diverse muziekverenigingen

22

Ambitie 3 Ambitie 3 Doelstellingen

De jeugd maakt al vroeg kennis met kunst en cultuur 3.1

Er is een aansprekend en divers aanbod voor de jeugd.

3.2

Cultuureducatie heeft een structurele plek in het onderwijs.

3.1 Er is een aansprekend en divers aanbod voor de jeugd Sinds de komst van internet is de hoeveelheid aan vormen van vrijetijdsbesteding verveelvoudigd. In het gemeentelijke jeugdbeleidsplan is de doelstelling opgenomen dat kinderen een vrijetijdsinvulling hebben die past bij de ontwikkeling van het kind. Voor hen die vanuit huis niet vertrouwd raken met kunst en cultuur, zal cultuureducatie op school een eerste kennismaking zijn. Om kinderen kennis te laten maken met kunst en cultuur draagt de gemeente financieel bij aan cultuureducatie op de basisschool. De uitdaging is een dusdanig aansprekend en divers aanbod te creëren dat de kinderen die op school kennismaken met kunst en cultuur zodanig geïnspireerd worden dat zij doorstromen naar het buitenschoolse aanbod: zoals muziek- of danslessen, een toneelclub of de lokale muziekvereniging. Culturele organisaties zijn autonoom in het ontwikkelen en aanbieden van kunst en cultuur aan de jeugd. Hierbij kunnen zij onder meer gebruikmaken van jongerencentrum Tumult. Om een aansprekend en divers aanbod voor de kinderen, jongeren en jongvolwassenen aan te bieden, is continue vernieuwing en innovatie noodzakelijk. Om de jeugd erop te attenderen dat cultuurbeleving dichtbij, in De Ronde Venen zelf, beleefd kan worden, krijgen alle basisschoolleerlingen het boekje Sjors Creatief aangeboden.

Het boekje maakt onderdeel uit van de publicatie Sjors Sportief. Naar voorbeeld van Sjors Sportief wordt het culturele aanbod aan kinderen gepresenteerd. Lokale cultuuraanbieders hebben de mogelijkheid hun aanbod op te laten nemen in Sjors Creatief. Daarnaast werken Cultuurpunt Ronde Venen en Cultuurhuis Piet Mondriaan eraan mee. Al het aanbod is ook digitaal te vinden via de site van Provincie Utrecht Actief. Kunst Rond de Venen organiseert ieder jaar in de zomer de Vakantie Cultuurweek. In deze week zijn er voor kinderen van 6 t/m 12 jaar elke dag 3 creatieve workshops, waar zij zich voor een klein bedrag voor kunnen inschrijven. Het gaat om workshops op het gebied van dans, beeldende kunst, zang, toneel en muziek. Er zijn concrete plannen om de Vakantie Cultuurweek uit te breiden naar 2 weken en sportactiviteiten aan het programma toe te voegen. Dit sluit aan bij de gemeentelijke doelstelling uit het jeugdbeleidsplan om een gezond en actief leven te bevorderen.

23

3.2 Cultuureducatie heeft een structurele plek in het onderwijs De gemeente heeft de wens dat ieder kind tijdens de schoolloopbaan in aanraking komt met alle kunst- en cultuurvormen die in het curriculum op de basisschool thuishoren. Kunst Centraal biedt basisprogramma’s aan in het primair onderwijs. Deze basisprogramma’s zorgen voor kennismaking met de professionele kunst en de eigen culturele omgeving. Kunst Centraal werkt in schooljaar 2023-2024 voor 17 van de 19 schoollocaties. Dit doet Kunst Centraal samen met Cultuurpunt Ronde Venen en Cultuurhuis Piet Mondriaan, die ook een complementair programma aanbieden aan scholen. De gemeente heeft de ambitie dat cultuureducatie een vast onderdeel wordt van het onderwijsprogramma op alle scholen in De Ronde Venen. De gemeente wil hiervoor aansluiten bij het meerjarenprogramma ‘Cultuureducatie met Kwaliteit’ van het Fonds voor Cultuurparticipatie. Via de zogeheten ‘matchingsregeling’ kunnen lokale aanbieders, in samenwerking met Kunst Centraal, het programma aanbieden op de scholen. De gemeente wil de programmacoördinatie beleggen bij de cultuurcoach, in de rol van centraal aanspreekpunt. Op deze wijze waarborgt de gemeente het kunstonderwijs op de basisscholen.

Foto: Cultuurparade van Cultuurpunt Ronde Venen. Fotografie: Roos Uithol

24

Ambitie 4 Ambitie 4 Doelstellingen

Kunst en cultuur worden als middel ingezet bij andere vraagstukken en binnen andere beleidsterreinen 4.1

Kunst en cultuur worden ingezet als middel bij het bevorderen van positieve gezondheid.

4.2

Het culturele veld en de sportsector werken samen

4.3

Het culturele veld en het sociaal domein werken samen

4.4

De cultuurcoach draagt bij aan het realiseren van onze ambities en doelstellingen

4.1 Kunst en cultuur inzetten als middel bij het bevorderen van positieve gezondheid Cultuur is belangrijk voor de mentale gezondheid. De focus ligt op de mens zelf, op hun veerkracht, op wat hun leven betekenisvol maakt en niet op de medische problemen. Iedereen moet kunnen meedoen aan sport en cultuuractiviteiten. Cultuur helpt bij de verbinding tussen jong en oud en het vergroten van de maatschappelijke betrokkenheid. Uit onderzoek van de Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) blijkt dat kunst en cultuur de kwaliteit van leven vergroten. Denk aan de ontwikkeling van cognitieve, emotionele en sociale vaardigheden. Deelname aan cultuur verbetert het algemeen en psychisch welzijn. Zo worden persoonlijke ervaringen met depressie en angst verminderd. Ook wordt cognitieve achteruitgang bij oudere volwassenen vertraagd of zelfs voorkomen. Zoals beschreven in de nota ‘Gezond en Actief leven: Samenhang in De Ronde Venen’ wil de gemeente een verkenning uitvoeren hoe cultuur kan bijdragen aan het opgroeien in een kansrijke omgeving. De cultuurcoach heeft hierin een belangrijke rol. Cultuur wordt zo een volwaardig onderdeel van de integrale aanpak om positieve gezondheid voor onze inwoners te realiseren. Deze aanpak sluit aan op het commitment van het college voor het GALA, waar de cultuurcoach deels uit wordt vergoed.

4.2 Het culturele veld en de sportsector werken samen Er is veel overlap tussen kunst en cultuur en sport: beide dragen bij aan een positieve mentale gezondheid. Het GALA zet hierop in. Er zijn diverse samenwerkingen tussen het culturele veld en de sportsector denkbaar die vanuit de GALA-gelden kunnen worden gefinancierd: •

Samenwerking buurtsportcoach en cultuurcoach. Denk aan afstemming activiteiten, eventueel gezamenlijke activiteiten of gezamenlijk reclame maken (voor Sjors Sportief & Sjors Creatief) en aanhaken bij Sportieve en creatieve activiteiten voor jong en oud(er) (van Provincie Utrecht Actief). 25

•

• •

Deskundigheidsbevordering voor verenigingen: soms zijn problemen waar sport- en cultuurverenigingen tegenaan lopen divers, maar sommige dingen zijn zeker vergelijkbaar. Denk aan problemen bij werven van vrijwilligers, werven van leden en sociale veiligheid. De gemeente biedt verenigingsondersteuning vanuit sport. Deze waardevolle kennis kan worden gedeeld met de culturele sector via de sport- en cultuurcoaches. Organiseren van een sport- en cultuurmarkt in de gemeente waarbij verenigingen (zowel sport als cultuur) zich kunnen presenteren. Doel: leden werven, verenigingen een podium geven, participatiemogelijkheden in de gemeente zichtbaar maken.

4.3 Het culturele veld en het sociaal domein werken samen Cultuurbeoefening is voor iedereen mogelijk, ongeacht achtergrond, leeftijd of identiteit. Deze waarde moeten we koesteren en behouden. En we willen stimuleren dat verbreding ontstaat op cultureel gebied. Cultuur zorgt voor verbinding en ontmoeting en vormt hiermee een middel tegen eenzaamheid. Cultuur zorgt voor een grotere leefbaarheid en levert een bijdrage aan sociale cohesie. Samenwerking van, met en tussen inwoners en organisaties vinden we belangrijk. Naast samenwerking tussen de cultuur- en de sportsector, ambieert de gemeente ook samenwerking tussen de cultuursector en organisaties actief in het sociaal domein. Denk hierbij aan ouderen en mensen met een beperking. In enkele kernen is er al samenwerking met het welzijns- en jongerenwerk, dit kan echter worden versterkt en uitgebreid. Denk hierbij aan het verzorgen van workshops voor eenzame ouderen of culturele activiteiten voor inwoners die deelnemen aan dagbesteding. Verbreding kan ook doordat nieuwe inwoners een nieuw publiek vormen of zelf hun culturele achtergrond delen. De cultuurcoach kan hierin een verkennende rol spelen. Mogelijk ontplooien hier nieuwe, innovatieve activiteiten die in aanmerking komen voor (gemeentelijke) subsidie.

4.4 De cultuurcoach draagt bij aan het realiseren van onze ambities en doelstellingen De ambities en doelstellingen uit deze Cultuurnota kunnen enkel met kennis en expertise uit de culturele sector worden gerealiseerd. De gemeente heeft deze kennis niet in huis. Gemeenten zetten 1 of meerdere cultuurcoaches in, een rol die door verschillende personen en/of organisaties kan worden ingevuld. Het Landelijk Kennisinstituut Cultuureducatie en Amateurkunst (LKCA) definieert de cultuurcoach als iemand die ‘deelname aan cultuur stimuleert, cultuur met andere sectoren verbindt en cultuuraanbieders ondersteunt’. De gemeente belegt de rol van cultuurcoach bij de culturele sector, zodat zij met behulp van hun kennis en ervaring en de Cultuurnota in de hand van binnen naar buiten kan werken. De cultuurcoach is een combinatiefunctieregeling die ook geldt voor de buurtsportcoaches. Deze regeling wordt deels gefinancierd uit eigen middelen en deels uit de GALA-gelden.

26

Rol cultuurcoach De rol van cultuurcoach is breed. In de Cultuurnota komt deze meerdere malen voor.

Resumerend, de cultuurcoach: 1. is centraal aanspreekpunt voor alle culturele organisaties en ondernemers met hun ideeën; 2. is ontwikkelaar van cultuureducatieprogramma’s voor de leerlingen van het primair onderwijs. Dit doet de cultuurcoach bij voorkeur in samenwerking met het onderwijs, lokale vakdocenten en de lokale culturele (vrijwilligers)organisaties; 3. stemt af met de historische- en erfgoedorganisaties zodat het cultuureducatieprogramma hierbij ook aansluit en dat er ook activiteiten buitenschools plaatsvinden; 4. voert een verkenning uit hoe cultuur als middel kan dienen om preventief te werken als onderdeel van het opgroeien in een kansrijke omgeving; 5. legt verbinding tussen scholen, het cultureel veld en het sociaal domein en zorgorganisaties; 6. verzorgt deskundigheidsbevordering bij culturele organisaties met betrekking tot leden/vrijwilligerswerk; 7. werkt met aanbieders, het onderwijs, dorpshuizen, het welzijns- en jongerenwerk en lokale kunstenaars toe naar cultuurbeleving die duurzaam (ook fysiek) toegankelijk is voor elke doelgroep, ongeacht achtergrond of financiële positie; 8. werkt samen met de buurtsportcoaches; 9. draagt zorg dat cultuurorganisaties hun activiteiten, net als de sportorganisaties, publiceren op de websites van de gemeente, provincie en het boekje Sjors Sportief & Creatief.