Bijlage 1.2 - beschikbare instrumenten en middelen

Bijlage 2:

Beschikbare instrumenten en middelen In De Ronde Venen kennen we diverse instrumenten en middelen voor het invullen van inwonersparticipatie. Een deel daarvan is specifiek voor de gemeente. Deze bijlage is te lezen als ‘gereedschapskist’ voor inwonersparticipatie. Een gereedschapskist waar al aardig wat in zit, waar tools kunnen worden vervangen door verbeterde versies en die steeds kan worden bijgevuld. Instrumenten en inwonerparticipatiemiddelen zijn er in verschillende categorieën. Zeker bij grotere initiatieven, projecten of beleidsontwikkelingen bestaat de inwonerparticipatieaanpak uit een aanpak of campagne die bestaat uit meerdere onderdelen uit de gereedschapskist. Wij houden de volgende onderverdeling aan: • Informeren • Raadplegen en samenwerken • Initiatieven van inwoners • Gemeentelijke organisatie • Beleidskaders • Juridische borging

Informeren Website De gemeentelijke website is de meest volledige en flexibele informatiebron die de gemeente biedt. Het is ook de eerste plek waar veel inwoners zoeken naar informatie. De website biedt mogelijkheden om verschillende aanvragen of meldingen te doen. De gemeente houdt de website up-to-date en overzichtelijk. Dit is een blijvend punt van ontwikkeling, omdat mogelijkheden en inzichten hierover ook voortdurend in ontwikkeling zijn. Gemeentepagina De gemeentepagina in de lokale krant geeft aandacht aan activiteiten en besluiten die de gemeente belangrijk vindt. Daarnaast worden hier officiële bekendmakingen gepubliceerd. Klant contract centrum KCC en gemeente@derondevenen.nl Inwoners met specifieke vragen waarvoor ze het antwoord niet op de website vinden, komen uit bij het KCC. De meeste vragen worden hier direct beantwoord. Lukt dit niet, dan wordt de vraag opgepakt door een vakcollega. Servicepunten De Ronde Venen Bieden informatie en ondersteuning aan inwoners voor allerhande zaken die ze met de overheid en andere instanties te regelen hebben. Bieden dit digitaal, maar ook fysiek in de servicepunten in de kernen.

Inwonerparticipatiebeleid De Rond Venen Bijlage 2: beschikbare instrumenten en middelen

Pagina 1 van 8

Sociale media De gemeente deelt actuele berichten via Facebook, Twitter, YouTube, Instagram en LinkedIn. Deze platforms bieden inwoners ook te mogelijkheid te reageren op berichten of de gemeente over iets wat hen opvalt te benaderen. De gemeente houdt deze platforms steeds in de gaten, zodat vlot en vriendelijk gereageerd kan worden. Informerende bijeenkomsten Soms spelen er projecten of actuele ontwikkelingen die niet zo makkelijk in een paar zinnen zijn uit te leggen. Of waarvan het te verwachten is dat inwoners hier aanvullende vragen over hebben. Daarover organiseert de gemeente (vaak in samenwerking met initiatiefnemers) bijeenkomsten waar in presentaties onderwerpen worden toegelicht of waar mensen kunnen binnenlopen om zich te laten informeren en eventuele vragen te stellen. Flyers, posters, campagnes Voor sommige onderwerpen wil de gemeente een zo groot mogelijk publiek bereiken. Daarvoor start een samenhangende campagne via de website, de krant, brieven en bijeenkomsten. Dit wordt meestal ondersteund met posters en flyers om de interesse van inwoners te wekken, zodat ze de overige informatie opzoeken. Voorbeelden hiervan zijn bijvoorbeeld de campagnes rond ‘dementievriendelijk’ en verduurzaming.

Raadplegen en samenwerken Verbeteragenda Lokale Democratie In 2021 is de Quick Scan Lokale Democratie van het programma Lokale Democratie uitgevoerd. Een brede peiling onder inwoners over wat ze vinden van het functioneren van de lokale democratie – de gemeente dus. De werkgroep die dit begeleidde heeft op basis van de uitkomsten een verbeteragenda (zie figuur hieronder) opgesteld. Hieraan geven we met elkaar uitvoering. Dit is zeker nog niet klaar; dit instrument komt dus ook terug in het implementatieplan.

Wijk- en dorpscomités, Jongerenadviescommissie (JAC), Participatieplatform, Woonadviescommissie (WAC) en andere adviescommissies en platforms. De gemeente houdt zich met veel verschillende onderwerpen bezig en kent verschillende kernen, wijken en buurten. Deze diversiteit is ook terug te zien in de verschillende adviesorganen die de gemeente gevraagd en ongevraagd helpen bij de totstandkoming en uitvoering van beleid en andere activiteiten.

Inwonerparticipatiebeleid De Rond Venen Bijlage 2: beschikbare instrumenten en middelen

Pagina 2 van 8

Kinderburgemeesters De Ronde Venen kent twee kinderburgemeesters, die samen met andere kinderen meedenken over onderwerpen die kinderen aangaan en die burgemeester en wethouders vergezellen bij activiteiten die gericht zijn op kinderen. MKB toets Het midden en klein bedrijf is sterk vertegenwoordigd in De Ronde Venen. Een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor bedrijven is belangrijk voor de gemeente. Bij projecten, ontwikkelingen en beleid kijken we samen met ondernemers wat de impact is op bedrijven. Alle bedrijven hebben te maken met regelgeving en beleid van de gemeente. Zij vertegenwoordigen hiermee een waarde van kennis en ervaring. Door nieuwe/wijzigende regels/beleid te toetsen bij ondernemers geeft dit zicht op hoe het in de praktijk werkt en waar je tegenaan kan lopen. Daarnaast leveren de inzichten vanuit ondernemers extra input op voor de beleidmakers. Zo kunnen de inzichten en ideeën uit zowel de wereld van de ondernemer als de ambtelijke wereld van de gemeente elkaar versterken. Werkbijeenkomsten Projecten en (beleids)ontwikkeling lenen zich voor interactieve bijeenkomsten. Het doel hiervan kan wisselen. Soms is de dialoog het doel en het in gesprek zijn. Vaker gaat het om het gericht verzamelen van standpunten, belangen of vernieuwende ideeën. De werkvorm hangt af van het onderwerp en de omvang van de groep.

Tafelgesprekken en digitale interactie worden vaak gebruikt. Het ontwikkelen van nieuwe, creatieve methoden om ideeën uit te wisselen staat op de agenda bij het implementatieplan. Werkgroepen Een werkgroep pakt samen met de gemeente of los daarvan een klus of actie op. Kenmerk is dat een werkgroep een duidelijke opdracht heeft rond een specifiek vraagstuk. Een werkgroep is klaar als het resultaat is opgeleverd. Dat kan een advies aan de gemeente zijn of de inrichting van een stukje openbare ruimte. Klankbordgroepen Een groep betrokkenen uit de omgeving van het project denkt in een klankbordgroep in alle fasen van een project mee. En adviseert de gemeente vanuit het belang van de direct omwonenden van een plan. Wijkschouw Bewoners uit een bepaalde wijk, ambtenaren en andere betrokken instanties (bijvoorbeeld wijkagent (politie), woonconsulent (GroenWest) en opbouwwerkers (Tympaan-de Baat) gaan al wandelend door een wijk met elkaar in gesprek. Zij kijken gericht en inventariseren welke problemen er specifiek in de openbare ruimte spelen. Tijdens het schouwen van de buurt worden knelpunten en kwetsbare plekken of situaties in beeld gebracht. Vervolgens worden mogelijke oplossingen besproken en voorgelegd aan uitvoerende instanties en worden afspraken gemaakt wie wat gaat doen.

Inwonerpanel Als de gemeente over een bepaald onderwerp wil weten hoe inwoners daar over denken, dan wordt gebruikt gemaakt van het inwonerpanel. Een representatieve groep inwoners van De Ronde Venen,

Inwonerparticipatiebeleid De Rond Venen Bijlage 2: beschikbare instrumenten en middelen

Pagina 3 van 8

waaraan digitaal een vragenlijst kan worden voorgelegd. Een nadeel van digitale vragenlijsten is, dat je niet kan doorvragen. Daarvoor zijn andere instrumenten beter geschikt. Digitale interactie Met het inwonerpanel, de formulieren en meldingen op de website en projectwebsites zoals duurzaamderondevenen.nl biedt de gemeente mogelijkheden voor digitale interactie. Dit is echter nog beperkt. Het door ontwikkelen hiervan is onderwerp van de implementatieaanpak.

Initiatieven van inwoners Participatierichtlijn Niet alleen de gemeente organiseert inwonerparticipatie. Ook van inwoners met plannen verwachten we dat ze anderen daarbij betrekken. Dat kan best ingewikkeld zijn. Daarom bieden we een “participatierichtlijn”. Deze helpt stap voor stap keuzes maken om inwonerparticipatie te organiseren. Uiteraard houdt de gemeente zich ook zelf aan deze richtlijn! Goud in je Wijk Om inwoners te helpen met ideeën om de buurt mooier, leuker en levendiger te maken is Goud in je wijk gestart. Goud in je wijk is hét platform dat helpt met kennis, een netwerk, geld en andere middelen. Daarmee wordt ook invulling gegeven aan één van de actiepunten uit de verbeteragenda Lokale Democratie. Het team van Goud in je wijk bestaat uit inwoners en medewerkers van de gemeente. Samen hebben zij een groot netwerk. Waardoor het makkelijker is om buurtinitiatieven te helpen. Ook kan Goud in je wijk initiatieven met geld ondersteunen. Daarvoor moet het plan wel aan bepaalde voorwaarden voldoen. Een aanvraag voor ondersteuning of een budget indienen kan direct via de website. Ruimtelijke initiatieven Naast initiatieven voor wijk of buurt hebben inwoners en ondernemers natuurlijk ook plannen voor de eigen woning of het eigen bedrijf. Daarvoor bestaat de mailbox omgevingszaken@derondevenen.nl.

In een paar stappen denkt de gemeente met inwoners mee over wat er kan en mag en leidt de initiatiefnemer naar de juiste vervolgstap. Burgerinitiatief Inwoners kunnen in De Ronde Venen een voorstel voorleggen aan de gemeenteraad. Daarvoor bestaat de Verordening op het burgerinitiatief gemeente De Ronde Venen 2011. Inwoners kunnen met voldoende steunbetuigingen een onderwerp of concreet voorstel op de agenda van de gemeenteraad plaatsen. Uitdaagrecht In de beleidsnotitie Uitdaagrecht staat hoe we in De Ronde Venen hiermee omgaan. Inwonerparticipatiebeleid De Rond Venen Bijlage 2: beschikbare instrumenten en middelen

Pagina 4 van 8

Het gaat om een initiatief van bijvoorbeeld inwoners, maatschappelijke organisaties of sportverenigingen. Via het uitdaagrecht kunnen deze initiatiefnemers een voorstel indienen om een publieke taak over te nemen van gemeente De Ronde Venen, waarbij zij denken dit werk slimmer, beter, goedkoper of anders te kunnen doen. Het uitdaagrecht is verwerkt in de Inwonerparticipatieverordening De Ronde Venen 2022. Referendum Als inwoners vinden dat een voorgenomen raadsbesluit niet kan worden genomen zonder eerst inwoners te raadplegen, kunnen ze de gemeenteraad vragen om een raadgevend referendum te organiseren. Dit gebeurt met een inleidend en definitief verzoek waarvoor steeds voldoende steunbetuigingen moeten worden verzameld. De uitslag van het referendum betrekt de gemeenteraad bij het uiteindelijk besluit. De gemeenteraad kan ook zelf besluiten een referendum te organiseren en de bevolking zo om advies te vragen.

Gemeentelijke organisatie Participatieplan De gemeente werkt voor projecten en beleidstrajecten met communicatieplannen. Dit zijn echter nog geen echte inwonerparticipatieplannen. Doorontwikkeling is nodig en het inwonerparticipatieplan kan bij meer activiteiten van de gemeente worden ingezet. Het moet een vaste stap in alle werkprocessen zijn. Om dit te bereiken komt dit ook terug in het implementatieplan.

Inwonerparticipatiebeleid De Rond Venen Bijlage 2: beschikbare instrumenten en middelen

Pagina 5 van 8

Factor C De afgelopen jaren is een groot aantal medewerkers getraind in de methode Factor C. Een methode die is ontwikkeld door de Academie voor Overheidscommunicatie en die helpt om stap voor stap tot een goede communicatieaanpak te komen. Sterk in de methode is dat het onderwerp dat centraal staat (de opgave) en iedereen die betrokken is (de omgeving) heel zorgvuldig worden behandeld.

Helder schrijven Ingewikkeld en ambtelijk taalgebruik is haast nooit nodig. Een van de onderwerpen van de verbeteragenda Lokale Democratie is het werken aan begrijpelijke teksten. Veel medewerkers van de gemeente hebben daarom de training helder schrijven gevolgd. Deze geeft een aantal basisregels om teksten eenvoudig te houden, zonder aan de inhoud af te doen.

Beleidskaders In De Ronde Venen zijn de afgelopen jaren verschillende beleidskaders gemaakt die invulling geven aan stukken inwonerparticipatie. Visie op dienstverlening (januari 2017) Dienstverlening is elk contact tussen bewoners, bedrijven of instellingen en de gemeente en haar partners. In 2017 is al gekozen voor een visie op dienstverlening die uitgaat van samenwerking, luisteren naar en open staan voor elkaar en aansluiten bij de behoefte van inwoners. Ook over de verhouding standaard – maatwerk en de ontwikkeling van digitale dienstverlening is hier nagedacht. Bijvoorbeeld de ontwikkeling van het KCC, het hanteren van servicenormen en het gebruik van sociale media komen voort uit deze visie.

Inwonerparticipatiebeleid De Rond Venen Bijlage 2: beschikbare instrumenten en middelen

Pagina 6 van 8

Maatschappelijke agenda Sociaal Domein (maart 2017) De agenda gaat over iedereen die woont, werkt, leert, leeft en recreëert in de gemeente, van jong tot oud. Van inwoners die klaar staan voor anderen tot inwoners die hulp nodig hebben als het even of langdurig tegenzit. Als gevolg van de transitie in het Sociaal Domein zoekt de gemeente samen met inwoners meer dan voorheen de kansen om inwoners regie te geven over de hulp, ondersteuning en begeleiding die zij nodig hebben. De gemeente stimuleert, initieert, benut eigen kracht van de inwoners en biedt een vangnet voor wie dat nodig heeft. Inclusie agenda (in ontwikkeling) De inclusie-agenda heeft het doel om de fysieke toegankelijkheid en sociale inclusie te versterken. Dit zal gebeuren op een zestal thema's, namelijk • Bewustwording • Communicatie • Inclusieve buurt • LHBTIQ+ • Fysieke toegankelijkheid • Arbeidsmarkt Een inclusieve samenleving betekent het uitdragen van een visie op inwonerparticipatie én uitsluiting van mensen terugdringen. De inclusieve samenleving gaat uit van gelijke mogelijkheden en kansen voor elk individu, ongeacht beperkingen, leeftijd, gender, sociaal-culturele achtergrond, etniciteit, enz., met volledige acceptatie, open houding en waardering van de samenleving.

Juridische borging Inwonerparticipatieverordening De Ronde Venen 2022 Dit is een vernieuwde versie van de Inspraakverordening. Het is een verplichting om een participatieverordening te hebben op basis van ‘de Wet versterking participatie op decentraal niveau’. Deze wet is nog niet in werking getreden, maar wordt komend jaar verwacht. De veranderingen ten opzichte van de Inspraakverordeningen zijn met name dat gesproken wordt over inwonerparticipatie in plaats van inspraak, dat inwonerparticipatie in alle fasen van het beleidsproces kan worden ingezet en dat het uitdaagrecht hierin is opgenomen. Verordening op het burgerinitiatief De Ronde Venen 2011 In de Verordening op het burgerinitiatief zijn de voorwaarden en processtappen vastgelegd waarmee inwoners onderwerpen op voorstellen kunnen agenderen voor de gemeenteraad. Referendumverordening De Ronde Venen 2022 De referendumverordening regelt de voorwaarden en processtappen waarmee inwoners een referendum kunnen aanvragen over een voorgenomen raadsbesluit. Ook wordt hierin voor de gemeenteraad de mogelijkheid gecreëerd een referendum te organiseren. Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv), Wet elektronische publicaties (Wep) en Wet open overheid (Woo) Deze landelijke wetgeving verplicht lokale overheden om digitale communicatie ingangen te bieden en stukken actief beschikbaar te stellen.

Deze wetten worden geïmplementeerd. Rechtsbescherming Ondanks alle inwonerparticipatiemogelijkheden die worden geboden, kan het zijn dat inwoners het niet eens zijn met besluiten van de gemeente. Daarvoor blijven altijd de wettelijke wegen van rechtsbescherming open staan: Bezwaar-, beroep en hoger beroep. De gemeente doet altijd zijn best Inwonerparticipatiebeleid De Rond Venen Bijlage 2: beschikbare instrumenten en middelen

Pagina 7 van 8

om in goed overleg tot oplossingen te komen. Soms lukt dit niet en dan is het goed dat er een onafhankelijk oordeel over de situatie kan worden gegeven.

Nuttige externe bronnen Een greep uit de digitaal beschikbare hulpmiddelen: • Tool om instrumenten te verkennen: www.participatiewijzer.nl. • Inspiratiegids in het kader van de Omgevingswet: https://iplo.nl/participatieomgevingswet/ • Hulpmiddel voor verkennen inwonerparticipatie en inwonerparticipatiekader: •

https://www.vpng.nl/think/ Inspiratiegids voor digitale inwonerparticipatie: https://lokale-democratie.nl/inspiratiegidsdigitale-participatie

Inwonerparticipatiebeleid De Rond Venen Bijlage 2: beschikbare instrumenten en middelen

Pagina 8 van 8