Beantwoording technische vragen VVD CU SGP PvdA, GL kindcentrum Hofland

Technische vragen VVD raadsnummer 18 / 21 Beschikbaar stellen aanvullende investeringsbudget, Kindcentrum Hofland

1. Bij de eerste berekening van deze investering is uitgegaan van peildatum 2017. Wij zijn nu vier jaar verder met dit project. En er komt een aanvullend investeringsbudget aanvraag van € 950.000,= wat neerkomt op additioneel ruim 18,5% op het oorspronkelijke bedrag van € 5.100.000,=. Voordat de oplevering plaatsvind zijn we weer twee jaar verder. Kan het college ons garanderen dat er niet weer een verhoging van de investering zal plaatsvinden. Een investering van € 6.050.000,= is een fors bedrag. Het project is een uitstekend initiatief, maar heeft nu wel zijn grenzen bereikt. De oorspronkelijke raming ad 5,1 mln. dateert van vóór februari 2018 en was gebaseerd op de bouwkosten per vierkante meter op het prijspeil 2017. Via de aangenomen raadsmotie van februari 2018 is dat aanvankelijke investeringsbudget vervolgens in de gemeentebegroting 2019 opgenomen. Daarna is met de schoolbesturen en de kinderopvang een Ruimtelijk en Functioneel Programma van Eisen (RFPvE) voor het nieuwe gebouw opgesteld. En in 2020 is vervolgens een ontwerpteam ingesteld met adviseurs zoals architect, constructeur, installatieadviseur en adviseur bouwfysica. Dit ontwerpteam is met de scholen en de kinderopvang gestart om het RFPvE daadwerkelijk vorm te geven en te concretiseren en financieel te vertalen.

Het Stichtingskostenoverzicht (SKO) is opgesteld op basis van “tot en met einde werk” (dus begin 2023); vandaar de indexen. Wij gaan ervan uit dat dit gebouw met deze omvang en met deze kwaliteit voor dit bedrag in 2022 gebouwd kan worden.

2. Bij Kantekeningen pagina 4 van het Raadsvoorstel onder 1.2 “Onvoorziene kosten” Zijn deze percentages hoog genoeg om eventuele tegenvallers op te vangen? Voor de verwachte marktontwikkeling van de bouwkosten kijkt men naar BDB (bouwkostenindex). Deze voorziet dat over een jaar dat de prijzen lager zullen zijn dan nu. Begin 2020 voorzag de BDB dat de daling in 2021 plaats zou vinden. Nu, in 2021, voorziet de BDB de daling in 2022, zoals te lezen in onderstaande tabel.

Tegelijk zijn er ook prijsopdrijvende factoren: de klimaatdoelstellingen, het gasloos maken van miljoenen woningen, het verduurzamen, woningbouwen bovenop de bestaande opgave, het gebrek aan vaklui, de stikstofproblematiek, etc. Voor projecten die in 2021 nog aanbesteed worden is een index van 1,0%-1,5% gehanteerd. Wij zijn het ermee eens dat 1,0% laag is. Anderzijds wijken wij, beargumenteerd, af van de algemene BDB-bouwkostenindex die in de bouwwereld veel gehanteerd wordt. In onzekere tijden, met een markt die op het kantelpunt staat tussen stijgen of dalen is het selecteren van de juiste, bij het werk passende, aannemers essentieel voor een geslaagde aanbesteding. e o

3. Bij Kantekeningen pagina 4 van het Raadsvoorstel onder 1.4 “De gemeente investeert in dit voorstel meer dan wettelijk verplicht is” Uitleg zoals is omschreven in het raadsvoorstel is niet duidelijk. Gaarne meer uitleg in deze. De gemeente is wettelijk verantwoordelijk voor de huisvesting van (basis)scholen. Voor de uitwerking van deze zorgtaak bestaat de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs. Hierin zijn ook financiële normvergoedingen opgenomen. Het uitgangspunt voor deze verordening is “sober, en doelmatig”. Het totale budget ad 6 mln. euro is grotendeels gebaseerd op deze financiële normen. Het ‘meerdere’ en ‘niet wettelijk verplichte’ in dit voorstel betreft de stap van Bijna Energie Neutraal (BENG) naar Energie Neutraal (ENG). Dit heeft vooral te maken met de vastgestelde gemeentelijk klimaatambitie 2040. En mogelijk wordt ENG-bouwen op termijn ook nog wettelijk verplicht gesteld. Daarnaast is de exploitatie voor de scholen lager dus kan er meer onderwijsgeld echt in de klas besteed worden. De tweede reden om meer dan wettelijk te bouwen betreft de vierkante meters voor de kinderopvang/buitenschoolse opvang (realiseren Kindcentrum).

4. Op pagina 9 van het Raadsvoorstel onder Financiering: staat: Voor de nieuwbouw van het Kindcentrum Hofland wordt bekostigd door het aantrekken van een geldlening in samenhang met andere projecten. Graag meer uitleg. Er is een amendement vastgesteld om bij aankopen, uitbreiding en verbouwingen van vastgoed, groter dan € 1.000.000, een aparte financieringsparagraaf op te nemen. Er moeten financiële middelen aangetrokken worden om het investeringsbudget beschikbaar te stellen. Het gaat hierbij om het voorzien in de behoefte aan middelen om de activa (het nieuwe Kindcentrum) aan te kunnen schaffen. Dit kan geschieden met eigen financieringsmiddelen dan wel met externe financieringsmiddelen. De financiering van de nieuwbouw van het Kindcentrum wordt in samenhang met andere projecten bepaald. Met financiering gaan rentekosten gepaard. Met dit rentecomponent is rekening gehouden in de financiële paragraaf. Er is een rentepercentage van 1% gehanteerd.

Technische vragen ChristenUnie-SGP (raadstukken commissies april 2021) Hoflandschool Waarom zijn de consequenties mbt het bouwbesluit en BENG bouwen niet al verwerkt in het budget van 5,1 miljoen euro. Was in 2019 in het geheel niet te voorzien dat deze eisen zouden gaan gelden dan wel is dat in de risico-analyse dan geen rekening mee gehouden? De raming ad 5,1 mln. dateert van vóór februari 2018 en was gebaseerd op de bouwkosten per vierkante meter op het prijspeil 2017. Via de aangenomen raadsmotie van februari 2018 is dat aanvankelijke investeringsbudget vervolgens in de gemeentebegroting 2019 opgenomen. Daarna is met de schoolbesturen en de kinderopvang een Ruimtelijk en Functioneel Programma van Eisen (RFPvE) voor het nieuwe gebouw opgesteld. En in 2020 is vervolgens een ontwerpteam ingesteld met adviseurs zoals architect, constructeur, installatieadviseur en adviseur bouwfysica. Dit ontwerpteam is met de scholen en de kinderopvang gestart om het RFPvE daadwerkelijk vorm te geven en te concretiseren en financieel te vertalen. Daarbij is rekening gehouden met de aspecten van het nieuwe bouwbesluit per 2021.

In dat verband: waarop baseert u het (o.i. erg lage) percentage voor loon- en prijsontwikkeling (kanttekening 1.1) Als men wil weten wat de verwachte marktontwikkeling van de bouwkosten is, dan kijkt men naar BDB (bouwkostenindex). Deze voorziet dat over een jaar de prijzen lager zullen zijn dan nu. Begin 2020 voorzag de BDB dat de daling in 2021 plaats zou vinden. Nu, in 2021, voorziet de BDB de daling in 2022, zoals te lezen in onderstaande tabel.

Tegelijk bestaan er ook prijsopdrijvende factoren: de klimaatdoelstellingen, het gasloos maken van miljoenen woningen, het verduurzamen, woningbouwen bovenop de bestaande opgave, het gebrek aan vaklui, de stikstofproblematiek, etc. Voor projecten die in 2021 nog aanbesteed worden is een index van 1,0%-1,5% gehanteerd. Wij zijn het ermee eens dat 1,0% laag is. Anderzijds wijken wij, beargumenteerd, af van de algemene BDB-bouwkostenindex die in de bouwwereld veel gehanteerd wordt. In onzekere tijden, met een markt die op het kantelpunt staat tussen stijgen of dalen is het selecteren van de juiste, bij het werk passende, aannemers essentieel voor een geslaagde aanbesteding. e o Wat is het verschil in kosten tussen BENG bouwen en ENG bouwen? Is dat de genoemde 5 ton onder argument 1.1? De kosten die verband houden met de technische voorzieningen om het nieuwe onderwijsgebouw volledig gasloos en energieneutraal uit te voeren met onder andere warmtepompen en zonnepanelen worden geraamd op in totaal afgerond € 500.000. Dit heeft vooral te maken met de vastgestelde gemeentelijk klimaatambitie 2040. En mogelijk wordt ENG-bouwen op termijn ook nog wettelijk verplicht gesteld. Daarnaast is de exploitatie voor de scholen lager dus kan er meer onderwijsgeld echt in de klas besteed worden. Wat levert het ENG bouwen qua kostenbesparing op tov BENG bouwen?

ENG bouwen is voor de stichtingskosten kostenverhogend, en kostenverlagend bij de exploitatie van het gebouw. Immers er zijn geen kosten van een aansluiting en verbruik van gas om te verwarmen. En er zijn geen kosten voor het afnemen van stroom van een elektriciteitsbedrijf om alle installaties van een gebouw te gebruiken. Globaal berekend zouden de scholen € 37.000 per jaar minder uitgeven aan gas en elektra, maar daar staat duurder onderhoud aan technische installaties tegenover (zie ook onder). Klopt het dat de kosten voor het extra duurzaam bouwen voor rekening van de gemeente zijn, maar de besparing in energiekosten die dat oplevert ten voordele van de gebruiker zijn? Ja, dat klopt. Hierbij wordt aangetekend dat de kosten voor het onderhoud en de vervanging (op termijn) van de technische installaties om ‘extra duurzaam’ te worden voor rekening van de gebruikers van het gebouw komen. Aangezien we hier nu een kostenoverschrijding van ca 1 miljoen euro (20%!) hebben: wat voor consequenties heeft dit feit voor andere / toekomstige begrotingen? En welke analyse heeft u gemaakt om vast te stellen dat we (door nu als mogelijk voorziene verzwaringen van bouweisen) tijdens het vervolg traject nogmaals het budget significant moeten ophogen? Dit voorstel betreft niet zozeer een kostenoverschrijding.

Het eerste plan van 2018 is in de jaren erna geconcretiseerd, de tijd is verstreken en de stap van BENG naar ENG vragen om een aanvullend budget om dit concrete bouwplan nu daadwerkelijk te kunnen realiseren. Het Stichtingskostenoverzicht (SKO) is tot en met “einde werk” (dus begin 2023); vandaar de indexen. Wij gaan ervan uit dat dit gebouw met deze omvang en met deze kwaliteit voor dit bedrag in 2022 gebouwd kan worden.

Welke mogelijkheden heeft u onderzocht om de bouwkosten te beperken ter compensatie van deze forse budgetoverschrijding? Het totale budget ad 6 mln. euro is grotendeels gebaseerd op de financiële normen van de verordening voor onderwijshuisvesting. Het uitgangspunt voor deze verordening en de financiële normen is “sober, en doelmatig”. En ook de kosten voor de stap van BENG naar ENG beperken zich tot wat noodzakelijk is; niet meer dan dat. Waarom was in de oorspronkelijke begroting geen rekening gehouden met de kosten van sloop. Het gebouw zou toch sowieso gesloopt moeten worden? Dus dan had u achteraf alsnog een budget voor die sloop moeten vragen? De oorspronkelijke raming was gebaseerd op uitsluitend bouwkosten per vierkante meter en hield dus geen rekening met kosten voor bijv. sloop. U geeft aan dat de meerkosten voor sloop 122.000 zijn maar ook dat u die betrekt in de gebiedsontwikkeling. Mogen we daaruit afleiden dat die kosten dus doorgezet worden naar de GREX en dus feitelijk niet in dit budget meegenomen moeten worden? Om het nieuwe schoolgebouw daadwerkelijk te kunnen bouwen moet eerst een deel van het huidige schoolgebouw gesloopt worden. De sloopkosten hiervan worden geraamd op € 122.000. Dit bedrag heeft betrekking op de onderwijsontwikkeling en daarom is dit bedrag in dit raadsvoorstel opgenomen.

Zodra het nieuwe schoolgebouw is (in 2023) opgeleverd, verhuizen de scholen van het oude schoolgebouw naar het nieuwe onderwijsgebouw. Daarna wordt pas de rest van het oude schoolgebouw gesloopt om plaats te maken voor woningbouw. Voor die sloop is nog geen raming opgesteld, maar die kosten worden betrokken bij die gebiedsontwikkeling voor woningbouw. Wat betekent deze budgetverhoging voor de exploitatie / toekomstige kapitaallasten? In de tabel onder Financiën in het raadsvoorstel zijn in regel 2 de kapitaallasten (rente en afschrijvingslasten) opgenomen, m.i.v. 2024. Met afschrijven wordt begonnen in het begrotingsjaar dat volgt op het gereedkomen van het nieuwe Kindcentrum Hofland. Het verwachte ingangsmoment van afschrijving is hierdoor begrotingsjaar 2024 U schrijft op pag. 9 bij de toelichting punt 15/16 dat er sprake is van een voordeel. Maar u laat hier niet zien wat de kapitaallasten van de nieuwbouw zijn. Moet dat niet in de opstelling betrokken worden om een eerlijk beeld van dit project weer te geven? De extra kapitaallast ad € 33.000 is opgenomen in regel twee van de hiervoor bedoelde tabel en maakt dus onderdeel uit van het totaalresultaat. U zegt in de begroting rekening te hebben gehouden met 4% nog te detailleren, 6% reservering bouwkosten en bijkomende kosten en 3% reservering MMW. Totaal dus 13%.

De post onvoorzien in het stichtingskostenoverzicht is echter maar 7,8%. Kunt u dit verschil verklaren? De 4% nader te detailleren betreft de ontwerpfase. Deze post wordt naar gelang het project dus afgeroomd. De post onvoorzien van 7,8% waar in deze vraag naar wordt verwezen, betreft een ander aspect van het project. Deze bestaat uit: •

•

Een post onvoorzien: deze post kan besteed worden om onvoorziene zaken op te vangen. Het project kent nog een aantal onzekerheden, zoals: stedenbouwkundige kaders (afmetingen perceel), grondsituatie (grondonderzoek nog niet uitgevoerd) en andere onvoorziene zaken. Een post nader te detailleren tijdens de bouwfase: deze post is voor het herstellen van omissies in de bestekdocumenten die aan het licht komen na de aanbesteding en de meerwerk discussie(s) met de uitvoerende partijen.

Tot slot is er nog de post onvoorzien (onderdeel van de bijkomende kosten) als gevolg van loon & prijsstijgingen in de bouw.

Technische vragen Fractie PvdA/GroenLinks

1. Beschikbaar stellen aanvullend investeringsbudget Kindcentrum Hofland 1. Kan inzichtelijk gemaakt worden wat de geprognotiseerde opbrengsten zijn van de woningbouw die ook binnen het plangebied plaats zal vinden zijn en in hoeverre die op termijn dekking bieden voor het investeringsbudget? De woningbouwplanning is een ander project dan dat van deze onderwijsontwikkeling. Deze vraag is dus doorgezet en de terugkoppeling luidt als volgt: ”Op dit moment kan nog niet inzichtelijk worden gemaakt wat de geprognosticeerde opbrengsten voor de woningbouw zijn. De gemeenteraad moet voor deze plannen nog de kaders vaststellen. Dit zal naar verwachting rond de zomer aan de raad worden voorgelegd.”