Afdoening toezegging 24054

Memo aan de Gemeenteraad: Legesheffing en Kostendekkendheid Inleiding In deze memo worden de relevante bepalingen uit de Gemeentewet en de gevolgen van de Europese Dienstverleningsrichtlijn (EDR) besproken met betrekking tot de legesheffing door de gemeente. Ook worden de principes van kostendekkendheid en kruissubsidiëring toegelicht. Juridische basis voor legesheffing Artikel 229 van de Gemeentewet biedt gemeenten de mogelijkheid om leges te heffen voor de door hen verleende diensten. Dit stelt gemeenten in staat om de kosten te dekken die samenhangen met specifieke diensten aan burgers of bedrijven. De heffing van leges moet worden vastgelegd in een legesverordening. De Hoge Raad heeft daarbij bepaald dat de legesheffing beperkt is tot werkzaamheden die voornamelijk verband houden met dienstverlening ten behoeve van een individualiseerbaar particulier belang. Naast artikel 229 van de Gemeentewet kan de bevoegdheid tot het heffen van leges ook specifiek vastgelegd zijn in andere wetgeving, zoals artikel 13.1a van de Omgevingswet. Deze bepaling biedt gemeenten, waterschappen en provincies de mogelijkheid om rechten te heffen voor het in behandeling nemen van een aanvraag om een omgevingsvergunning, een wijziging van voorschriften van een omgevingsvergunning of de intrekking ervan.

Kostendekkendheid Conform artikel 229b van de Gemeentewet mogen leges niet hoger zijn dan de geraamde kosten die samenhangen met de geleverde dienst. Dit betekent dat de leges maximaal kostendekkend mogen zijn, oftewel de kosten die de gemeente maakt om de dienst te leveren, mogen volledig, maar niet meer dan volledig, worden gedekt door de leges. Kruissubsidiëring is mogelijk, uitzondering EDR Kruissubsidiëring houdt in dat de leges voor bepaalde diensten hoger worden vastgesteld om de tarieven voor andere diensten te verlagen. Dit is toegestaan, mits de heffing voldoet aan de wettelijke eisen. Een veel voorkomend voorbeeld hiervan is het gebruik van leges voor omgevingsvergunningen voor bouwactiviteiten, die voor veel gemeenten een belangrijke bron van inkomsten zijn om tekorten in andere delen van de legesheffing te compenseren. Een uitzondering op deze mogelijkheid is de regelgeving van de Europese Dienstverleningsrichtlijn (EDR)1, die de voorwaarden voor retributieheffing voor vergunningstelsels die onder haar reikwijdte vallen, beïnvloedt. Dit betekent dat de kosten die in rekening worden gebracht voor vergunningen of diensten die onder de EDR vallen, alleen de daadwerkelijke kosten mogen dekken die verband houden met de uitvoering van die dienst.

Kruissubsidiëring is alleen nog toegestaan binnen clusters van sterk samenhangende vergunningstelsels voor zover die stelsels onder de reikwijdte van de Dienstenrichtlijn vallen.

1

Richtlijn 2006/123/EG van het Europees parlement en de Raad van de Europese Unie van 12 december 2006 betreffende

diensten op de interne markt

Uitspraak van de Hoge Raad In de uitspraak van de Hoge Raad van 12 maart 2021 (ECLI:NL:HR:2021:360) werd vastgesteld dat een overschot van de kostendekkendheid tussen 100% en 110% resulteert in een partieel onverbindende verordening, hetgeen met zich meebrengt dat het overschot dient te worden terugbetaald. Een overschot dat echter boven de 110% ligt, zoals het geval was in 2013, wordt als onterecht beschouwd, hetgeen leidt tot de algehele onverbindendheid van de verordening. Bij deze beoordeling wordt de verhouding tussen de geraamde lasten en de geraamde baten in overweging genomen. Conclusie De gemeente kan leges heffen voor verleende diensten, mits de leges niet hoger zijn dan 100% kostendekkend. Kruissubsidiëring is toegestaan, maar de Europese Dienstverleningsrichtlijn (EDR) stelt beperkingen voor vergunningstelsels die onder haar reikwijdte vallen. Volgens de Hoge Raad moet een overschot in de kostendekkendheid tussen de 100% en 110% worden terugbetaald, en bij een overschot boven de 110% kan de legesverordening onverbindend worden verklaard. Het is belangrijk dat de legesverordening voldoet aan deze juridische eisen om complicaties te voorkomen.