Advies informateur De Ronde Venen 28 maart 2022

Advies van de informateur t.b.v. collegevorming in de gemeente De Ronde Venen Verslag van de verkenning naar de mogelijkheden van de vorming van een nieuw college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente De Ronde Venen. Datum: 28 maart 2022 Inleiding Tijdens het duidingsdebat dat ná de verkiezingen op 18 maart jl. werd gevoerd hebben alle partijen zich erover uitgesproken dat Ronde Venen Belang het voortouw zou moeten nemen in de informatie. Door alle partijen werd erkend dat de grote winnaar van deze gemeenteraadsverkiezingen Ronde Venen Belang is. Ronde Venen Belang heeft ondergetekende gevraagd om deze verkenning te doen en deze opdracht heb ik met plezier aangenomen. De opdracht luidde te onderzoeken welke mogelijkheden er worden gezien voor de vorming van een duurzame meerderheidscoalitie, waarvan Ronde Venen Belang in ieder geval deel van uitmaakt. Werkwijze Op basis van de opdracht is met alle partijen een gesprek gevoerd om te inventariseren welke richting de grootste kans van slagen kan hebben. De begrippen “duurzaam” en “bestendig” stonden hierbij centraal. Alle partijen hebben de uitnodiging voor een gesprek aanvaard. Op 19 maart 2022 is een eerste gesprek gevoerd met afgevaardigden van Ronde Venen Belang en is de opdracht nader verkend. Op 22, 23 en 24 maart jl. heeft ondergetekende gesprekken gevoerd met afgevaardigden van alle partijen.

Op vrijdag 25 maart daaropvolgend is het conceptadvies met afgevaardigden van Ronde Venen Belang doorgesproken. Alle gesprekken hebben plaatsgevonden in het gemeentehuis in aanwezigheid van de interim griffier, Will van der Vlies. Van alle gesprekken zijn korte verslagen gemaakt, die door de gespreksdeelnemers zijn geaccordeerd. Deze verslagen zijn niet toegevoegd aan dit advies, maar zullen na afronding van het proces en de installatie van een nieuw college, door direct belanghebbenden zijn in te zien bij de griffie. De opdracht De opdracht was om te onderzoeken welke mogelijkheden er worden gezien voor de vorming van een bestendige meerderheidscoalitie met Ronde Venen Belang in een nieuw college. Hiertoe heeft Ronde Venen Belang een aantal deelvragen geformuleerd. Deze vragen zijn op voorhand aan alle partijen verstrekt. De gesprekken hebben plaats gevonden langs de lijn van deze vragen.

1

De onderzoeksvragen    

Welke duiding geeft de partij zelf aan de uitslag en hoe zou dit uit het oogpunt van de inwoner gezien worden? Welke coalitie doet recht aan de verkiezingsuitslag en de overwinning van Ronde Venen Belang? Welke programmatische overeenkomsten (en sterk uiteenlopende verschillen) worden geconstateerd in de verkiezingsprogramma’s? Welke mogelijkheden worden met inbegrip van proces, inhoud en relatie, gezien voor de vorming van een duurzame meerderheidscoalitie met Ronde Venen Belang en de samenstelling van een nieuw college?

Daarnaast zijn alle partijen bevraagd over de gewenste bestuurscultuur. Ook was er ruimte voor eigen inbreng. Bestuurscultuur Bij de verkenning die eerder in 2018 m.b.t. dit onderwerp werd uitgevoerd kwam dit onderwerp al nadrukkelijk aan bod. Met bestuurscultuur wordt verstaan het geheel aan spelregels en geschreven en ongeschreven gedragsregels, maar ook de samenwerking binnen het college en tussen het college en de gemeenteraad en de gemeenteraadsleden onderling. Onder bestuurscultuur valt ook de veranderende rol van de overheid en de samenleving. Inwoners die meer inspraak of samenspraak willen over thema’s die in de gemeente spelen. De vraag die centraal stond was of men vond dat de bestuurscultuur verbeterd is ten opzichte van 2018. “Het kan beter” is de overheersende mening. Beter in alle opzichten. Bij alle partijen is een groot verlangen aanwezig om een volgende stap te zetten om de bestuurscultuur verder te verbeteren. Dit betreft het vormgeven van “collegiaal bestuur”. Kernwoorden hierbij zijn: gezamenlijk verantwoordelijk, elkaar helpen, succes gunnen en succes delen. Dit betreft óók de houding van het college van B&W ten opzichte van de gemeenteraad.

Kernwoorden hierbij zijn: de inhoud staat centraal, een goed idee verdient een eerlijke kans, goede omgangsvormen, goed informeren, elkaar niet verrassen, plezier hebben en trots zijn op behaalde resultaten voor de inwoners. Dit betreft de relatie met de inwoners. Kernwoorden hierbij zijn: inwoners mee laten denken, hun kennis beter gebruiken, echte verbinding, samen problemen oplossen. Mijn advies is om in het te vormen coalitieprogramma aandacht te besteden aan de gewenste bestuurscultuur. Niet alleen in woorden, maar ook aan de concretisering van het daarbij gewenste gedrag.

2

Duurzaam en bestendig Alle partijen zijn bevraagd op de begrippen “duurzaamheid” en “bestendigheid”. Wat is een duurzame en bestendige coalitie? Welke factoren spelen hierbij een rol? Een ieder was het erover eens dat duurzaamheid niet alleen wordt bepaald door “inhoudelijke overeenkomsten” tussen partijen. Partijen geven aan dat “duurzaamheid” ook wordt bepaald door: ervaring, kennis, stabiliteit in de fractie/partij, persoonlijke relaties, geschiedenis, herkent de kiezer zich in het resultaat etc. De waardering per factor verschilt per partij. Mogelijke coalitie(s) De uitslag van de verkiezingen wordt door alle partijen geduid als een grote overwinning van Ronde Venen Belang. Een eenduidige verklaring hiervoor is niet te geven. Wel wordt erkend dat Ronde Venen Belang een goede en heldere campagne heeft gevoerd en zich op een aantal voor de inwoners belangrijke onderwerpen duidelijk heeft geprofileerd. Op inhoud zijn er geen grote verschillen tussen de partijen. Grote thema’s zijn op voorhand bespreekbaar op inhoud dan wel prioritering. De volgende prioriteiten zijn veelvuldig genoemd: - Wonen; - Veiligheid in de volle breedte; - Klimaat; - Economie; - Mobiliteit; - Een overheid die luistert, beter communiceert en de inwoners meer betrekt. Alle fracties hebben aangegeven bestuursverantwoordelijkheid te kunnen en te willen dragen, zo zij gevraagd worden.

Eveneens is men in dat geval in staat een wethouder voor te dragen. Gelet op de verkiezingsuitslag is er een grote voorkeur voor een meerderheidscollege van drie partijen en een college met vier fulltime wethouders. Een duurzame en bestendige coalitie bestaat voor de meeste partijen uit een college dat door drie partijen aan een meerderheid wordt geholpen. Een kleine meerderheid wordt door de meerderheid als meest wenselijk genoemd. Bij te veel partijen in een coalitie bestaat het gevaar dat een partij wordt buitengesloten en dat een partij niet nodig is voor een meerderheid. Bij een coalitie met twee partijen bestaat het gevaar van polarisatie; er is geen “verbindend element” meer aanwezig. Ronde Venen Belang zelf heeft geen voorkeursvariant uitgesproken. Mogelijkheid 1 De meest genoemde bestendige variant is Ronde Venen Belang met VVD en D66. Deze partijen liggen inhoudelijk het dichtst bij elkaar en ook op relationeel niveau zijn er geen bezwaren genoemd. Er ontstaat een ruime stabiele meerderheid en ook herkenbaarheid voor de kiezer.

3

Op basis van alle gesprekken adviseer ik primair de fracties van Ronde Venen Belang, VVD en D66 om in gesprek te gaan met als doel een nieuwe coalitie te vormen, in de vorm van een duurzaam en bestendig collegiaal bestuur bestaande uit vier wethouders (twee Ronde Venen Belang, één VVD en één D66). Mogelijkheid 2 Daarnaast is er nog de variant Ronde Venen Belang met CDA. Deze twee partijen hebben samen een stabiele meerderheid. Inhoudelijk zijn er geen bezwaren. Bij aspecten als “bestuurscultuur”, stabiliteit en vernieuwing lopen echter de beelden uiteen. Als tweede mogelijkheid adviseer ik de fractie van Ronde Venen Belang het gesprek met het CDA aan te gaan, om te onderzoeken of men tot een collegiaal bestuur kan komen met vier wethouders (te weten drie wethouders Ronde Venen Belang en één CDA). Risico’s Tot slot is er door diverse partijen nog gesproken over een aantal thema’s, die op korte termijn de aandacht verdienen. In de nieuwe gemeenteraad komen veel nieuwe raadsleden. Het is belangrijk om in deze nieuwe raad te investeren o.a. met goede overdrachtsdossiers en inwerkprogramma’s. Neem de tijd om op stoom te komen en elkaar te leren kennen. Het moet leuk zijn om naar de gemeenteraadsvergadering te komen. Er is door verschillende politieke partijen veel beloofd tijdens de verkiezingen. De financiële polsstok is echter niet lang.

Het is van belang om een duidelijke, eerlijke en heldere boodschap aan de inwoners te geven bij de start van het nieuwe college. Het vormgeven aan een echt collegiaal bestuur vraagt extra inspanning, coaching en begeleiding. Dit vraagt om een oprechte intrinsieke motivatie van alle deelnemers. De financiële situatie van de gemeente staat onder grote druk. Het is onvermijdelijk dat in de nabije toekomst moeilijke beslissingen moeten worden genomen. Een goed functionerend bestuur is afhankelijk van een goed functionerende ambtelijke ondersteuning. De gemeente De Ronde Venen heeft hier eerst stappen in ondernomen, maar er is nog winst te behalen. Tot slot Alle fracties van de gemeente De Ronde Venen dank ik hartelijk voor het in mij gestelde vertrouwen. In een korte tijd heb ik een groot aantal zeer bevlogen en betrokken mensen gesproken, die zich volledig willen inzetten voor de inwoners van hun gemeente. De gesprekken waren open, eerlijk en inspirerend. Dank daarvoor! Tenslotte wil ik de interim griffier Will van der Vlies hartelijk danken voor de ondersteuning en het gezelschap afgelopen week. Ik wens de fracties van de gemeente De Ronde Venen een mooie nieuwe bestuursperiode toe! Breukelen, 28 maart 2022 Drs. M.H.C. Barendse

4