250128 Afdoen toezeggin 25002 - Memo Schone Lucht Akoord

MEMO Aan:

Gemeenteraad

Van:

College van burgemeester en wethouders

Datum:

27 januari 2025

Onderwerp: Schone Lucht Akkoord Kenmerk:

De fractie van CU-SGP heeft tijdens de politieke commissievergadering van 15 januari een aantal (verduidelijking)vragen gesteld n.a.v. de motie ‘Luchtkwaliteit in de Omgevingsvisie’ en de mogelijke gevolgen van het wel/niet steunen van dit akkoord. De portefeuillehouder heeft toegezegd met een memo met meer achtergrondinformatie hier op terug te komen. Via deze memo wordt aan deze toezegging voldaan. Het Schone Lucht Akkoord Het Schone Lucht Akkoord richt zich op het verbeteren van de luchtkwaliteit en dan met name op de gezondheidswinst die dit geeft. De ambitie is om 50 procent gezondheidswinst te halen in 2030 ten opzichte van 2016. Het doel om de 50% gezondheidsdienst te halen is een landelijke doelstelling, en kan niet voor een afzonderlijke gemeente gekwantificeerd worden. Het streven is om toe te werken naar de WHO-advieswaarden (oude waarden). Er wordt ingezet op de volgende sectoren: verkeer, mobiele werktuigen, landbouw, scheepvaart, industrie en houtstook.

1

Het SLA is niet juridisch bindend Het is niet vrijblijvend, maar het is ook geen juridisch bindend akkoord. De individuele partijen hebben geen resultaatverplichting op emissiereductie of gezondheidswinst van de maatregelen. Wel is er sprake van een inspanningsverplichting om de gestelde doelen te halen. Als uit de landelijke monitoring blijkt dat extra inzet nodig is om de doelen te bereiken, wordt in overleg tussen de samenwerkende partijen bepaald wat deze inzet moet zijn. Het tekenen van het SLA is voornamelijk een commitment. Wat wordt van een gemeente verwacht? Per sector zijn een aantal vaste maatregelen opgenomen die elke gemeente moet gaan doorvoeren. Zie hieronder voor een analyse per sector. Tevens wordt van ons verwacht dat eigen ambities bepaald worden voor plekken in de gemeente waar gemakkelijk gezondheidswinst is te halen. Deze worden vastgelegd in een decentraal plan. Onze beoordeling van de vaste maatregelen is dat de gemeente meer moet gaan doen en daar zullen we het beleid op moeten aanpassen. Dit zal voor de ene sector meer gevolgen hebben dan de andere. Vooral voor de sector houtstook zal de gemeente veel meer moeten gaan doen. Hier is (veel) ambtelijke capaciteit voor nodig. Verder is er ambtelijke capaciteit nodig om plannen te maken, bijeenkomsten bij te wonen en jaarlijks te rapporteren.

Wat zijn de belangrijkste vaste maatregelen per sector voor gemeenten? Wegverkeer Maatregelen: o

Gezondheidsdoelen voor schonere lucht expliciet opnemen in de verkeers- en vervoersplannen;

o

Partijen nemen de gezondheidsdoelen mee in de uitwerking van Regionale

o

Gemeente neemt in aanbesteding van voertuigen en transportdiensten aanbestedingseisen

Mobiliteitsprogramma’s. en gunningscriteria op.

Beoordeling gevolgen voor de gemeente: De eerste maatregel betekent dat we de doelstelling van 50 procent gezondheidswinst op moeten nemen in de verkeersplannen. In het Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan 2023-2030 is geen rekening gehouden met dit akkoord. Wel zijn maatregelen voor duurzaamheid opgenomen zoals inzetten op het STOMP-principe (Stappen, Trappen, OV, MaaS, Privéauto). Na tekenen van het Schone Lucht Akkoord moeten wellicht aanvullende maatregelen genomen worden. Wat betreft de tweede maatregel over het aanbestedingscriteria is dit iets wat bij de provincie ligt. Eindoordeel: deze maatregel heeft (beperkte) invloed. Veehouderij Maatregel: o

De Rijksoverheid verkent in samenwerking met provincies en gemeenten hoe de effectiviteit van eisen aan emissiearme stallen kunnen worden versterkt. Het gaat dan met name om de goede werking van luchtwassers en de uitvoering en gebruik van emissiearme vloeren bij melkrundvee. Gemeenten en provincies nemen maatregelen om, waar nodig, het toezicht en handhaving te versterken.

Beoordeling gevolgen voor de gemeente: De maatregelen voor de agrarische sector hangen grotendeels samen met sporen die al via ander kanalen in gang gezet zijn. Eindoordeel: deze maatregel zal in beperkte mate invloed hebben. We moeten laten zien dat we streven naar een verminderde uitstoot van ammoniak. Dit kan bijvoorbeeld doordat we de gesubsidieerde maatregelen van het Rijk kenbaar maken bij veehouderijen en ze stimuleren om hier gebruik van te maken. Houtrook Verwacht wordt dat van de verschillende maatregelen, de meeste gezondheidswinst is te behalen bij maatregelen rond de particuliere houtstook. Maatregelen: Er zijn allerlei maatregelen opgenomen voor houtstook. De aanpak op houtstook gaat ten eerste over het vergroten van het bewustzijn van de schadelijke effecten van houtrook. Ook wordt van gemeentes verwacht dat ze actief acteren bij overlast. Daarnaast zijn er pilots met het invoeren van een lokaal stookverbod. Bijvoorbeeld bij slechte weersomstandigheden. Beoordeling effect gemeente: Als gemeente zetten we in op het vergroten van het bewustzijn rondom de schadelijke gevolgen van houtstook. Zo besteden we af en toe aandacht aan het onderwerp op in de lokale media en via social media. Het SLA gaat echter veel verder en zet actief in op het aanpakken van overlastgevers.

Om elke melding van overlast uitgebreid in behandeling te nemen (zoals het stappenplan voorschrijft) zal veel tijd kosten van de gemeente. Een ambtenaar moet een aantal keren langs om uitgebreid te noteren wat hij of zij waarneemt. Bijvoorbeeld wel of geen geuroverlast en kleur van de rook. Dit zijn subjectieve manieren omdat er (nog) geen goede meetmethodes zijn. Dit vergt veel tijd, terwijl het aantonen van overlast lastig is. Eindoordeel: De aanpak van de gemeente richt zich op dit moment vooral op communicatie. Het SLA gaat veel verder dan dat. We zullen veel meer op houtstook moeten inzetten. Inwoners en andere partijen zullen ons er na het ondertekenen van het SLA naar verwachting ook meer op kunnen aanspreken. Mobiele werktuigen Onder mobiele werktuigen wordt bijvoorbeeld verstaan: bouwmachines, materieel voor groenbeheer, aggregaten, koelvoorzieningen in het wegvervoer en speciale voertuigen die onder de categorie mobiele werktuigen vallen. Maatregelen: o

o

Bij aanbestedingen voor (bouw) projecten wordt ingezet op schone werktuigen. Zo snel mogelijk de inzet van (oudere) diesel mobiele werktuigen te beëindigen en schone alternatieven te stimuleren.

Beoordeling gevolgen gemeente:

Eindoordeel: het ziet hier voornamelijk in de kosten. Het opnemen van eisen in aanbesteding voor bouwprojecten is mogelijk maar inzet van deze werktuigen is waarschijnlijk duurder. Voor onze eigen mobiele werktuigen proberen we al zoveel mogelijk te voldoen aan de MVI-criteria. De kleinere voertuigen zijn vrijwel elektrisch. De grotere voertuigen zijn dat nog niet omdat deze veel duurder zijn. Alles elektrisch aanschaffen zal kosten met zich meebrengen. Onze inschatting is dat grotere voertuigen elektrisch aanschaffen circa 3x duurder zal zijn dan een niet elektrisch voertuig.