250121 Inspraakreactie dhr. van Vliet (Zienswijze 138c) (geaonimiseerd)

Januari 2025 Geachte raadslieden, Onderstaand vindt u aanvullende informatie over puntnummer 138m, de veenhut op het Hoge Bomen Eiland. Volgens de huidige nota van zienswijzen zou de veenhut moeten worden afgebroken, niet alleen omdat hij in slechte staat zou verkeren, maar vooral omdat hij niet past binnen het huidige bestemmingsplan. Wij pleiten er echter voor om de veenhut te behouden, aangezien het gaat om de laatste veenhut op de Vinkeveense Plassen. De legakkers vormen een essentieel onderdeel van het karakteristieke landschap van de plassen, en deze historische veenhut draagt in grote mate bij aan dat erfgoed. Bovendien is de veenhut onlangs volledig opgeknapt, waarbij het authentieke uiterlijk en de historische uitstraling volledig zijn behouden. Het behoud van deze veenschuur biedt niet alleen een kans om een stuk geschiedenis levend te houden, maar ook om de waarde van het gebied als cultureel en recreatief erfgoed te versterken. Het afgelopen jaar hebben wij, samen met de familie Van Vliet, uitgebreid onderzoek gedaan naar de veenschuur. Deze veenschuur was tot en met 1 augustus 2024 in gebruik bij de scouting en heeft een rijke historie die teruggaat tot het begin van de 20e eeuw. Tijdens ons onderzoek hebben we: ¢ ¢

Gesprekken gevoerd met diverse kenners en betrokkenen; Oude foto’s en luchtfoto’s bestudeerd waarop de veenschuur zichtbaar is;

¢

Historische documenten geraadpleegd die het belang en de geschiedenis van de veenschuur bevestigen.

Hieronder volgt een overzicht van de geschiedenis van de veenschuur en de redenen waarom het behoud hiervan van groot belang is.

Historisch Belang

De veenschuur op de Vinkeveense Plassen, gelegen op de legakker De Hoge Bomen, heeft een rijke en gevarieerde geschiedenis die ver teruggaat in de tijd, zelfs tot ver voor de Tweede Wereldoorlog. Het houten gebouw, ooit opgetrokken uit hout en riet rond 1900, onderscheidt zich door zijn karakteristieke wit-rode luikjes voor de ramen. In 1835 en later was Cornelis Croes de eigenaar van het dit land. Hij was de burgemeester van Vinkeveen en heeft het Klooster laten bouwen in Vinkeveen. Hij was schipper en vervener, en had veel land in bezit. Later kocht Johannes van Vliet het Hoge Bomen eiland waarop de veenschuur stond. Johannes van Vliet was de opa van Hans van Vliet, de huidige eigenaar, 84 jaar. Als bijlage is een luchtfoto toegevoegd waarop de veenschuur te zien is in 1937. Deze foto komt van het kadaster. De veenschuur staat er al wel veel langer, maar helaas begint het kadaster pas in 1937 met het maken van luchtfoto’s. We gaan er vanuit dat de veenschuur er al in de beginjaren 1900 stond, aan de hand van oude landkaarten waarop rode stippen bebouwing aangaven. Deze schuur op de legakker De Hoge Bomen, was ooit gebouwd als turfhut (veenschuur).

In Vinkeveen waren de turfhutten een essentieel onderdeel van het dagelijks leven van de turfstekers, die intensieve arbeid verrichtten om de veengronden af te graven en te verwerken tot turf, wat een belangrijke brandstof was in die tijd. De turfstekers sliepen ook in de turfhutten. Deze hutten waren eenvoudige onderkomens die gebouwd werden nabij de turfstekgebieden, en het liefst op een legakker. Turfstekers werkten lange dagen in de veengebieden en verbleven vaak ver van hun woonplaatsen. De turfhutten dienden als tijdelijke woningen waar de arbeiders konden rusten, slapen en zich beschutten tegen het weer. Veel van de turfstekers waren Duitse arbeiders, vaak uit arme regio's in Duitsland. Ze trokken naar Nederland op zoek naar werk en een beter leven. Ze werden Heuermanner genoemd, maar ook “turfmoffen’’. In Vinkeveen werkten ze samen met de lokale bevolking in de veengebieden, waar ze lange dagen maakten in zware omstandigheden. De turfstekers, zowel Duits als Nederlands, verbleven vaak in eenvoudige hutten nabij de turfstekgebieden. Deze hutten boden basisbescherming en een plek om te rusten na een dag hard werken. De komst van Duitse arbeiders zorgde niet alleen voor een toename van de arbeidskrachten maar bracht ook culturele invioeden met zich mee.

Ondanks de barre werkomstandigheden ontstonden er vaak hechte gemeenschappen onder de turfstekers, waarin samenhorigheid en samenwerking centraal stonden.

De leefomstandigheden in deze hutten waren meestal primitief. Ze boden basisbescherming en hadden vaak alleen het hoogst noodzakelijke aan voorzieningen. De hutten werden meestal gemaakt van hout en riet en waren eenvoudig in opzet.

De jaren '40 en '50 brachten veranderingen. De heer Jonker, werkzaam bij KLM, had een huisje nabij de zwarte schuur van de Botshol en wilde ook zoiets voor zijn zoon, maar dan op de plas. Via de heer Beusekom, die een plek zocht voor de katholieke scouting, kwamen ze in contact met de heer Johannes Van Vliet. Hij bood aan dat de scouting in zijn groene veenschuur mocht verblijven. Dit leidde tot de oprichting van de Scouting Abcoude in 1952.

Het huis kreeg in de jaren '60 stalen luiken om inbraken tegen te gaan. De stapelbedden, vroeger uitgerust met zeiltjes, werden later vervangen door houten planken. De veenschuur werd destijds ook verstevigd met balken op de vioer door de scouting. Daarvoor was het huis gestut met turf. In de beginjaren van de jaren '50 werd de veenschuur ook ingezegend als kapel, waardoor er wekelijks op zondag missen gehouden konden worden. Deze missen trokken niet alleen scouts, maar ook andere aanwezigen op de plas, zoals vissers. Een aalmoezenier leidde deze diensten, wat betekende dat de veenschuur een belangrijke religieuze functie kreeg. Het was destijds voor katholieken verplicht om op zondag de mis bij te wonen. Voor de scouting, vissers en andere mensen die zich op de plassen bevonden, was het daarom erg fijn dat ze dichtbij een mis konden bijwonen en daarna weer verder konden gaan met hun bezigheden op de plas. Joop van Asselen was toentertijd misdienaar, en hij kwam met de Pater per (roei)boot aan op het Hoge Bomen Eiland. Als het mooi weer was, werd de Mis buiten gehouden. Het was de enige veenschuur van Vinkeveen waar deze Missen gehouden werden, omdat hij ruim genoeg was binnen. De Pater nam zijn eigen Kelk mee. Zie de bijgaande oude foto’s (altaar en pater te zien).

Gebruik en Functie

Tijdens de Tweede Wereldoorlog diende de veenschuur als schuilplaats voor het verzet. De Vinkeveense Plassen waren een veilige haven, aangezien de Duitsers er vanwege het water (ze konden niet zwemmen) en het moerasgebied niet kwamen. Onderduikers en gezochte personen vonden hier onderdak, waaronder de kunstenaar Anton Heyboer, die in 1944 schilderijen van het riet maakte. Dries van der Poest Clement haalde in de 2e wereldoorlog deze diverse personen op met een watervliegtuigje. Hij landde op het water naast deze legakker waar de veenschuur op staat. Van der Poest Clement was een Zeeuwse vliegenier, die in het verzet zat tiidens de 2° wereldoorlog. De zoon van Dries van der Poest Clement was de oud piloot van Prins Bernard en heeft de huidige koning Willem Alexander ook nog vliiegles gegeven.

Voor de oorlog was de veenschuur een toevluchtsoord voor turfstekers, die lange dagen werkten in de veengebieden en daar rustten en aten. De muren van de schuur waren toen gemaakt van riet, en het dak van eternit, een veelgebruikte combinatie in die tijd vanwege de isolerende en waterdichte eigenschappen.

De veenschuur, zoals deze er nu staat, was er dus al ruim voor 1952. Het Hoge Bomen Eiland, waar de hut staat, werd oorspronkelijk gebruikt voor turfwinning vanaf de Gouden Eeuw. Na de turfwinning werden de plassen een natuur- en recreatiegebied. De eenvoudige turfhutten, waarin de arbeiders verbleven, waren van hout en riet en boden basisbescherming tegen de elementen.

In de jaren '50, toen de katholieke missen plaatsvonden in de veenschuur, werd een opklapbare wand geinstalleerd voor het opstellen van een altaar (zie de bijgaande foto). Toeristen bezochten de missen ook, geleid door een aalmoezenier, wat de religieuze betekenis van de veenschuur onderstreepte.

Na de oorlog bleef de veenschuur een belangrijk onderkomen. Hans van Vliet, in een video uit het archief, vertelt over de geschiedenis van het turfsteken en de hut. Vanaf 1952 werd de veenschuur door de Zeeverkenners uit Abcoude beheerd en kreeg het de bijnaam "Het Troephuis". De officiéle naam van de veenschuur heette overigens Ahoy. Als bijlage enkele foto’s van de scouting uit 1956 en

1960.

Architectonische Waarde

De veenschuur is een zeldzaam voorbeeld van een vroege twintigste-eeuwse veenschuur die grotendeels intact is gebleven. De houten constructie, de rieten muren, en het dak van eternit zijn

typerend voor de bouwstijlen en -materialen van die tijd. Hoewel er in de jaren '40 en ‘50 enkele aanpassingen zijn gedaan, zoals het vervangen van de rieten matten door houten planken, is de authentieke uitstraling behouden gebleven.

Cultureel en Sociaal Belang

Naast zijn historische en bouwkundige waarde, heeft de veenschuur ook een belangrijke culturele en sociale betekenis. Al meer dan honderd jaar is het een ontmoetingsplaats voor de scouting en de lokale gemeenschap. Het huis staat symbool voor saamhorigheid en samenwerking, en generaties jongeren hebben hier waardevolle lessen geleerd en mooie herinneringen gemaakt.

Conclusie

De veenschuur op de Vinkeveense Plassen is meer dan een eenvoudig gebouw; het is een levend monument dat verhalen vertelt van harde arbeid, verzet, gemeenschap en jeugdige avonturen. De veenschuur heeft unieke historische, architectonische, culturele en sociale waarden. Daarnaast is het de enige veenschuur die nog op de Vinkeveense Plassen te vinden is. De veenschuur is de afgelopen maanden weer opgeknapt met behoud van alles. De rotte balken waar hij op stond zijn ook vervangen door nieuwe hardhouten balken zodat hij ook de komende 100 jaar nog kan blijven staan. Ons doel is 0.a. om van deze veenschuur een locatie te maken waar mensen (max 6) in de zomermaanden deze veenschuur kunnen huren tegen een gereduceerd tarief en kunnen overnachten, net zoals de turfstekers vroeger deden, daarna het verzet, en later de scouting vanaf 1952. In de veenschuur zullen oude foto’s worden tentoongesteld die de geschiedenis van de turfwinning, het oude Vinkeveen, de oorlogsjaren en de scouting weergeven. Ook de natuur rondom het eiland zal een prominente rol spelen, met aandacht voor de vogels, eenden op de plassen, de bomen en de vissen. Het gebied rondom de veenschuur zal worden verrijkt met meer inheemse bomen en struiken, en er zal ruimte worden gemaakt voor wilde, inheemse bloemen, terwijl het gras (behalve enkele kleine looppaden door het wilde gewas) zal verdwijnen.

Noot In het jaar 2006 is er een besluit geweest van de gedeputeerde staten van Utrecht over de goedkeuring van het bestemmingsplan ‘’buitengebied”’, waaronder deze voormalige veenschuur. Naar hun oordeel is er geen aanleiding om goedkeuring te onthouden voor deze plek met schuur. Dit stuk is bij ons in bezit. Verder is in 2016 “de Zienswijzenota van de Gemeente Ronde Venen”’ het onderstaande vermeld over de voormalige veenschuur op het Hoge Bomen Eiland: “’Hoewel de accommodatie van de zeeverkenners (de voormalige veenschuur) niet in het bestemmingsplan ‘’Buitengebied De Ronde Venen”’ is bestemd is de aanwezigheid van deze bebouwing onomstreden. Het ligt dan ook in de rede om hiervoor in het nieuwe bestemmingsplan een passende bestemming op te nemen die vervanging van de huidige bebouwing mogelijk maakt’’. Ook dit stuk in bij ons in bezit.

Lijst van mensen die wij hebben gesproken over het bovenstaande:

- Scheepswerf Vinkeveen - Broer van

, email: =

- Eigenaar eiland - Zoon van - Zus van Eigenaar van Borger Jachthaven -

(weet alles van de scouting abcoude)

- Was 50 jaar bestuursvoorzitter van de Groene Venen. Hij gaf de naam door van

- Nu voorzitter van de Groene Venen. - Neef misdienaar op ons eiland, -

, Vinkeveen (was misdienaar op het eiland toen hij

12 was) (eigenaar van het huis op eiland vlakbij de groene veenschuur, zijn vader was oud-collega

van

) - Verzetsmuseum in de Polder, Poldersmuseum -

, sinds 1955 lid van de scouting aboude Hij was 12 toen hij lid was van de scouting, en dit was in 1953.

Verder zijn we bij het NIOD geweest, en bij het Historisch Archief in Breukelen.

Hieronder enkele foto’s van de veenschuur:

Noordkant Veenschuur 2024

Zuidkant Veenschuur 2024

Afmetingen veenschuur en eiland

Luchtfoto uit 1937. Het vierkant is de plek van de veenschuur. En ook te zien bij inzoomen, zie

hieronder.

De veenschuur is duidelijk te zien op de kaart van het kadaster uit 1937, in de blauwe cirkel. De officiéle downloads links van het kadaster zijn in ons bezit.

ac pq HO

5

Foto van scouting rond 1958.

Op de achtergrond de veenschuur.

Oude foto van de veenschuur, gebruik door de scouting.

- Ahoy”, Vinkeveense plastenee

iaeo Je kunt hier goed zien dat de veenschuur een stuk hoger was dan hij nu is (verzakt).

4

Nog kaarsrechte muren in 1957.

Nog een oude foto van de scouting en de veenschuur.

De veenschuur in 1972

De veenschuur voorgevel zuid 1970

Een Mis met een Pater in de veenschuur 1966

De kapel in de Veenschuur, jaren 60.