240208 RIB De Vijf Bogen

Raadsinformatiebrief De Vijf Bogen

Raadsinformatiebrief Aan: de gemeenteraad Datum: 13-2-2024 Portefeuillehouder: Cees van Uden Naam behandelend ambtenaar: Pieter Bosch, Peter Hoogenboom, Gerrie van der Wiel, Henrike Geurkink Organisatieonderdeel: Team Ruimtelijke Ontwikkeling en Vastgoed Registratienummer: Klik of tik om tekst in te voeren. Ter inzage: Bijlage(n): Bijlage 1 - Beantwoording vragen van Seniorenpartij DRV Bijlage 2 - Beantwoording vragen van ChristenUnie-SGP / PvdA/GroenLinks

Onderwerp: Raadsinformatiebrief De Vijf Bogen

Geachte raad, Aanleiding Het bestuur van Stichting Dorpshuis Baambrugge heeft in januari 2024 de politieke partijen in de gemeenteraad benaderd om raadsleden te informeren over (de achtergrond van) een verschil van mening tussen stichting en gemeente. Met een notitie (en aanvullende stukken) deelt het stichtingsbestuur haar visie op de situatie en geeft zij argumenten die het standpunt van de stichting moeten onderbouwen. Naar aanleiding van het initiatief van het stichtingsbestuur hebben Seniorenpartij De Ronde Venen en ChristenUnie-SGP / PvdA/GroenLinks vragen gesteld aan het college. Met deze raadsinformatiebrief geeft het college haar visie en een toelichting op de situatie. De door de raadsleden gestelde vragen komen hierbij aan de orde. Expliciete beantwoording van de schriftelijke vragen van de Seniorenpartij en van ChristenUnie-SGP en PvdA/GroenLinks zijn als bijlage bij de raadsinformatiebrief gevoegd. Kernboodschap Bouw en exploitatie van De Vijf Bogen Een initiatief van bevlogen inwoners van Baambrugge leidt begin jaren ’70 tot de bouw van een dorpshuis met gymnastiekzaal. De kosten voor aankoop van de grond (ruim € 70.000) en de bouw van het dorpshuis (ruim € 305.000) worden door het Rijk (35%), de provincie (8%), de gemeente (21%), het Anjerfonds, Koningin Julianafonds (2%) en een bijdrage vanuit de bevolking (4%) mogelijk gemaakt.

Voor de resterende 30% van de stichtingskosten wordt een lening (met gemeentelijke

blad 1 van 6

borgstelling afgesloten). De stichting wordt/is eigenaar van de grond onder het dorpshuis (met gymzaal). Gedurende (inmiddels) 50 jaar verzorgt het stichtingsbestuur het beheer en de exploitatie van De Vijf Bogen. De gemeente stelt aan de stichting jaarlijks een subsidiebedrag en een vergoeding voor het onderwijsgebruik (gymnastiek van de Ichthusschool) beschikbaar. In 2011 benadert het stichtingsbestuur de gemeente in verband de financiering van renovatie- en uitbreidingsplannen. Uitvoering van deze plannen wordt mogelijk gemaakt door een bijdrage van de gemeente (€ 236.000), de Provincie (€ 88.600), de Europese Unie (Europese Leader subsidie van € 85.000), een eigen bijdrage van de inwoners van Baambrugge (€ 75.000) en een onttrekking van de reserves van de stichting (€ 16.400). De gemeente staat borg staan voor een banklening ten bedrage van € 140.400. Hoewel grondoverdracht een voorwaarde was in het Treasurystatuut, besluit de gemeente uiteindelijk om in het kader van de borgstelling zich te beperken tot de voorwaarde dat de gemeente het eerste recht op hypotheek krijgt op de aan de stichting in eigendom toebehorende grond en opstallen. Verder wordt afgesproken dat de gemeentelijke (jaarlijkse) subsidie van € 26.600 in stand wordt gehouden, maar vanaf 2018 met 10% per jaar wordt afgebouwd tot € 0,00.

Volgens deze afspraken ontvangt de stichting in 2027 voor de laatste keer een subsidiebedrag. Eind 2022 luidt het stichtingsbestuur de noodklok in verband met de gevolgen van gestegen energieprijzen. De gemeente stelt daarop een extra eenmalige bijdrage van € 30.000 ter beschikking als compensatie voor de gestegen energiekosten. Subsidiebeleid, Integraal Huisvestingsplan Onderwijsvoorzieningen en Beleidsplan Maatschappelijk Vastgoed en dorpshuizen in relatie tot het gemeentelijk uitgangspunt over grondeigendom bij dorpshuizen In 2022 en 2023 is de gemeente aan de slag geweest met het opstellen van een visie en met (voorgenomen) besluitvorming op aantal beleidsterreinen die van invloed zijn op de dorpshuizen: • Op 30 maart 2023 stelt de raad het Integraal Huisvestingsplan Onderwijsvoorzieningen 20232038 vast. Daarmee komen tevens budgetten beschikbaar voor zaalsportvoorzieningen (al dan niet onderdeel van dorpshuizen) die voor gymnastiekonderwijs worden gebruikt; • In de raadsvergadering van 23 februari 2023 heeft de gemeenteraad kennis genomen van de Startnotitie Beleidsplan Maatschappelijk vastgoed en Dorpshuizen.

Daarin is aangekondigd dat de gemeente de wijze wil vastleggen hoe investeringen in dorpshuizen geborgd worden en welke voorwaarden aan de uitvoering worden gesteld; • Op 30 mei 2023 wordt aan de raad een raadsinformatiebrief over de voortgang van het Beleidsplan Maatschappelijk Vastgoed en Dorpshuizen ter beschikking gesteld. Hierin staat onder meer het uitgangspunt om bij een “eenvoudig dorpshuis met gymzaal” uit te gaan van gemeentelijk eigendom van de grond, eigendom van het gebouw bij de stichting en gemeentelijke ondersteuning middels subsidie; • Op 14 december 2023 stelt de raad het subsidiebeleid 2023-2040 vast. De startnotitie Beleidsplan Maatschappelijk Vastgoed en Dorpshuizen geeft uitgangspunten voor het (in een later stadium door de gemeenteraad vast te stellen) beleid. In de startnotitie wordt opgemerkt dat in de loop der jaren verschillen zijn ontstaan in afspraken over subsidies, gebruik van grond en gebouwen en kostenverdeling. De verschillen worden vooralsnog gerespecteerd, maar toekomstige besluiten werken richting harmonisatie. De notitie stelt dat harmoniseren gewenst is met het oog op rechtmatigheid, doelmatigheid en transparantie. Het (tempo van) harmoniseren moet in balans zijn

blad 2 van 6

met eerder gemaakte afspraken met de partners. Dit kan door in behapbare stappen bij toekomstige besluiten en afspraken toe te werken naar de gewenste (eind)situatie. Ook het Rekenkameronderzoek van oktober 2021 spreekt over harmonisering in beleid. Bij 5.2 van het Raadsvoorstel Integraal Huisvestingsplan Onderwijsvoorzieningen staat een toelichting op besluitpunt 5.b om een bedrag van € 602.000 ten laste van de algemene reserve te brengen ten behoeve van het laten treffen van een levensduur verlengende renovatie ten behoeve van de gymnastiekvoorzieningen bij De Vijf Bogen. Daarbij staat dat de gemeente vooraf voorwaarden stelt aan de betaling van de gemeentelijke bijdrage. Bij 5.1 (De Springbok) en bij 5.3 (De Willisstee) staat eveneens in de toelichting dat de gemeente vooraf aan de betrokken stichtingen voorwaarden stelt aan betaling van de gemeentelijke financiële bijdrage. Alleen bij De Springbok worden enkele voorbeelden van te stellen voorwaarden genoemd. Visie van het stichtingsbestuur op de gemeentelijke wens tot grondoverdracht Het stichtingsbestuur is van mening dat er geen steekhoudende argumenten voor de gemeente zijn voor gemeentelijk eigendom van de ondergrond van De Vijf Bogen. Het stichtingsbestuur onderbouwt dit met de volgende argumenten: 1.

Alle dorpshuizen in De Ronde Venen waar geen sprake is van “eigendom van het dorp” draaien (met uitzondering van De Springbok in De Hoef) jaar in jaar uit met verlies en is er sprake van onvoldoende (reservering voor) onderhoud. Eigenaarschap van het dorpshuis leidt tot betrokkenheid van de inwoners van het dorp (en betere resultaten); 2. In de statuten van Stichting Dorpshuis Baambrugge zijn spelregels opgenomen die gemeentelijk eigendom van de grond niet nodig maken. Navolgend wordt ingegaan op voornoemde argumenten. Relatie tussen (grond)eigendom, inwonerbetrokkenheid en resultaten Betrokkenheid (van inwoners) van het dorp draagt zeker bij aan het succes van een dorpshuis. Grip hebben op de wijze waarop het dorpshuis wordt beheerd, speelt daarbij een belangrijke rol. Grondeigendom is hierbij in onze ogen van ondergeschikt belang. Alle dorpshuizen in De Ronde Venen (De Boei, De Springbok, De Vijf Bogen, De Willisstee en het in het rekenkameronderzoek dorpshuizen meegenomen verenigingsgebouw Ons Streven) zijn eigendom van een lokale stichting/vereniging. Alleen bij De Vijf Bogen is ook de grond stichtingseigendom. Bij alle andere accommodaties is de grond onder het dorpshuis eigendom van de gemeente. De (onder)grond wordt door de gemeente met een recht van opstal langdurig aan de stichting/vereniging ter beschikking gesteld.

Hoewel bij De Springbok en Ons Streven sprake is van gemeentelijk grondeigendom, is daar sprake van grote betrokkenheid vanuit het dorp bij deze voorzieningen. Bij de uitdagingen van De Boei en bij De Willisstee speelt grondeigendom geen rol. Stichtingsstatuten De volgende regelingen in de statuten van Stichting Dorpshuis Baambrugge waarborgen volgens het stichtingsbestuur de gemeentelijke belangen: o Alleen met voorafgaande schriftelijke toestemming van de gemeente kan het stichtingsbestuur besluiten tot het aangaan van overeenkomsten tot verkrijging, vervreemding en bezwaring van registergoederen. (Registergoederen zijn goederen die voor een geldige overdracht moeten worden ingeschreven in een register zoals het kadaster, bijvoorbeeld grond en gebouwen.); o Alleen met voorafgaande schriftelijke toestemming van de gemeente kan het stichtingsbestuur besluiten tot het aangaan van overeenkomsten, waarbij de stichting zich als borg of hoofdelijk

blad 3 van 6

o

medeschuldenaar verbindt, zich voor een derde sterk maakt of zich tot zekerheidstelling voor een schuld van een ander verbindt. (Hierbij gaat het bijvoorbeeld om borgstelling voor schulden als een lening of hypotheek van “derden”.); Het bestuur is bevoegd om de stichting te ontbinden. (Een eventueel batig saldo van de ontbonden stichting wordt uitgekeerd aan een door het bestuur aan te wijzen fiscaal erkende Algemeen Nut Beogende Instelling (Anbi) of Sociaal Belang Behartigende Instelling (SBBI), waarbij eventuele verlichtingen aan subsidiegevers eerst worden nagekomen. (Op dit moment zijn er geen verplichtingen aan subsidiegevers meer van toepassing.) Voor wijziging van de statuten en bij ontbinding van de stichting is goedkeuring van de gemeente nodig.

Voornoemde bepalingen in de statuten beperken de gemeentelijke rol tot het verlenen van toestemming/goedkeuring van voorgenomen besluiten van het stichtingsbestuur. Dat beperkt de mogelijkheid van de gemeente om inhoudelijk invloed te hebben op de door de stichting te nemen besluiten. Wat zijn de gevolgen van een eventuele grondoverdracht De beoogde grondoverdracht aan de gemeente wordt gekoppeld aan het sluiten van een langjarige overeenkomst “recht van opstal” voor de stichting. De gemeente wordt daardoor weliswaar eigenaar van de grond, maar de stichting blijft eigenaar van het gebouw. De stichting behoudt dus gewoon de volledige zeggenschap over De Vijf Bogen. Het recht van opstal wordt voor bepaalde termijn gesloten. Als partijen geen actie ondernemen, loopt de overeenkomst daarna van rechtswege door. In De Ronde Venen wordt voor een recht van opstal over het algemeen 30 jaar gehanteerd. Aan de stichting is gemeld dat de gemeente bereid is om deze termijn al bij voorbaat te verlengen. Het recht van opstal borgt voor “de opstaller” (in dit geval de stichting) dat de eigenaar van de grond (in dit geval de gemeente) niet kan beschikken over de grond. Bij alle andere dorpshuizen en verenigingsgebouwen van sportverenigingen is de grond eigendom van de gemeente en is sprake van een recht van opstal voor de betrokken stichtingen/verenigingen.

Het college is enthousiast over de wijze waarop het stichtingsbestuur en vrijwilligers invulling geven aan het beheer van De Vijf Bogen. Het college heeft geen behoefte om zich hier (operationeel) mee te bemoeien. Grondeigendom en de constructie met een recht van opstal geeft de gemeente daar ook geen mogelijkheden toe. Als eigenaar van het dorpshuis kunnen de stichting, het stichtingsbestuur, de overige vrijwilligers en de inwoners naar eigen inzicht invulling (blijven) geven aan het beheer van De Vijf Bogen. Daarmee wordt de kracht van de Baambrugse samenleving bij het beheer van De Vijf Bogen ook naar de toekomst ten volle benut. De gemeentelijke invloed beperkt zich (ook in de toekomst) tot het (eventueel) verbinden van voorwaarden aan door de gemeente aan de stichting beschikbaar te stellen financiële bijdragen. Uitgangspunt van de gemeente is het realiseren van een toekomstbestendige situatie voor De Vijf Bogen. De gemeente stelt geld beschikbaar om het dorpshuis te onderhouden en te verduurzamen. Op dit moment is besluitvorming over het de Toekomstvisie Maatschappelijk Vastgoed en Dorpshuizen alsmede verdere invulling van het Subsidiebeleid nog niet aan de orde.

Door de grondoverdracht heeft Stichting Dorpshuis Baambrugge in De Ronde Venen in ieder geval geen uitzonderingspositie meer ten aanzien van de grondpositie en ligt het voor de hand om in het kader van het nieuwe subsidie- en dorpshuisbeleid af te wijken van de huidige afspraken tussen de

blad 4 van 6

gemeente en de stichting over de af te bouwen gemeentelijke subsidie (in 2028 naar € 0,00) en om De Vijf Bogen volledig mee te nemen in het nieuwe subsidiebeleid. Achtergrond van de gemeentelijke wens tot grondoverdracht De gemeente heeft in de gesprekken met het stichtingsbestuur ingespeeld op beleid en voornemens in relatie tot het Subsidiebeleid, het Integraal Huisvestingsplan Onderwijsvoorzieningen en de Toekomstvisie Maatschappelijk Vastgoed en Dorpshuizen. In de in 2023 gevoerde overleggen is aan het stichtingsbestuur gemeld dat de gemeente als uitgangspunt heeft, dat een forse financiële injectie bij de dorpshuizen gepaard gaat met een grotere (regie)rol van de gemeente. Een grotere (operationele) regierol speelt bij De Vijf Bogen een minder grote rol. Voor De Vijf Bogen is wel het uitgangspunt genoemd dat de uitzonderingspositie van De Vijf Bogen ten aanzien van grondeigendom eindigt. Het college is zich bewust van het feit dat grondoverdracht aan de gemeente bepaalde gevoelens bij het stichtingsbestuur en de inwoners van Baambrugge teweeg brengt. Dat is tijdens diverse gesprekken ook door de gemeente benoemd. De gemeente heeft benadrukt dat zij alleen als doel heeft om een toekomstbestendige situatie voor het dorpshuis en de gymzaal te creëren.

Het college heeft herhaaldelijk haar waardering uitgesproken voor de wijze waarop de stichting, met de inzet van veel vrijwilligers, De Vijf Bogen beheert. Het college heeft aan het bestuur toegezegd een (eventueel) verschil van mening over het eigendomsvraagstuk aan de raad kenbaar te zullen maken in het kader van de behandeling van de Toekomstvisie Maatschappelijk Vastgoed en Dorpshuizen. Dan kan de gemeenteraad zich er in het kader van het democratisch proces over uitspreken. Het stichtingsbestuur heeft ervoor gekozen om het onderwerp nu al (en in relatie tot het Integraal Huisvestingplan Onderwijsvoorzieningen) aan de orde te stellen. Aan het gemeentelijk uitgangspunt voor gemeentelijk grondeigendom liggen de volgende argumenten ten grondslag: • De Vijf Bogen vormt een uitzondering op de situatie bij andere dorpshuizen (en accommodaties van sportverenigingen) waar de grond onder het dorpshuis/verenigingsgebouw gemeentelijk eigendom is. Met grondoverdracht door de stichting aan de gemeente is sprake van harmonisatie en wordt invulling gegeven aan beleid(srichtingen) die onderdeel vormen van diverse beleidsstukken. In onderstaand overzicht staat de eigendomspositie van grond en gebouwen bij dorpshuizen en sportvoorzieningen.

Accommodatie De Phoenix (Mijdrecht) De Brug (Mijdrecht) De Eendracht (Mijdrecht) De Willisstee (Wilnis) De Boei (Vinkeveen) De Springbok (De Hoef) Sporthuis Abcoude De Vijf Bogen Ons Streven Veldsportverenigingen

•

Grondeigendom Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente (stichting recht van opstal op grond) Gemeente (stichting recht van opstal op grond) Gemeente (stichting recht van opstal op grond) Gemeente (stichting recht van opstal op grond) Stichting Gemeente Gemeente

Eigendom gebouw Gemeente Gemeente Gemeente Stichting Stichting Stichting Stichting Stichting Vereniging Verenigingen

Grondeigendom bij Stichting Dorpshuis Baambrugge heeft tot gevolg dat de gemeente op termijn onvoldoende grip heeft op ontwikkeling van de grond onder het dorpshuis. Als in de toekomst

blad 5 van 6

sprake is van verkoop van de grond (bijvoorbeeld bij uitbreiding van het aantal woningen in Baambrugge en nieuwbouw van een dorpshuis op een andere locatie), beperkt de gemeentelijke invloed zich tot het al dan niet verlenen van toestemming aan de stichting voor vervreemding van de grond. Zeker als sprake is van projectontwikkeling, waarbij wordt voldaan aan het bestemmingsplan, heeft de gemeente geen mogelijkheid om regie te voeren. Met grondeigendom wil de gemeente voorkomen dat er situaties ontstaan zoals recent aan de orde waren bij De Meijert, de Kees Bonzaal en de Opdrachtschool. Door grondeigendom is het voor de gemeente mogelijk om, als het in de toekomst aan de orde mocht komen, een regierol te vervullen, zoals bij de voormalige Twistvliedschool het geval is. Vervolg De gemeente blijft in gesprek met het stichtingsbestuur over de wijze waarop en de voorwaarden waaronder de gemeente het gereserveerde budget voor levensduur verlengende renovatie en verduurzaming van De Vijf Bogen beschikbaar wil en kan stellen aan de stichting. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van de gemeente De Ronde Venen,

Marco Vonk secretaris

Maarten van der Greft locoburgemeester

blad 6 van 6