221012 Bijlage bij RIB Gevolgen van stijgende energieprijzen voor maatschappelijke organisaties

Bijlage 1 Gevolgen van stijgende energieprijzen voor maatschappelijke organisaties In deze bijlage leest u aanvullende per organisatie uit het maatschappelijk veld waar gemeente De Ronde Venen al dan niet een subsidierelatie mee heeft. Dorpshuizen met sportzalen Aard problematiek De vier dorpshuizen met sportzalen maken zich zorgen over de stijgende energieprijzen. De Boei en De Willisstee worden al sinds 2021 met hogere energietarieven geconfronteerd. De Vijf Bogen heeft eveneens met stijgende energieprijzen te maken. Bij De Springbok loopt het energiecontract (met vaste tarieven) in september 2022 af. Alle dorpshuizen hebben te maken met substantiële kostenstijgingen. Een groot deel van de inkomsten van de dorpshuizen bestaat uit accommodatieverhuur. De verhuur aan gebruikers wordt contractueel voor een langere periode vastgelegd. De mogelijkheden om de gestegen energieprijzen aan de gebruikers door te belasten zijn daarmee beperkt. Besparingen op (met name) het energieverbruik is de meest kansrijke maatregel om de stijging van de energiekosten tegemoet te treden. Tijdelijke sluiting van onderdelen van de dorpshuizen (voor zover er tenminste geen verplichtingen zijn aangegaan) is geen optie om de financiële uitdagingen het hoofd te bieden.

Tijdelijke sluiting is op zich niet nieuw: op last van de Rijksoverheid was tijdens Corona ook al gedurende enige tijd sprake van sluiting van (onderdelen van) de dorpshuizen. Diverse gebruikers(groepen) moeten bij sluiting hun activiteiten stopzetten: activiteiten waarvan in het Rekenkameronderzoek nog werd geconstateerd dat ze passend lijken te zijn bij gemeentelijke doelstellingen. Uit financieel oogpunt is tijdelijke sluiting ook geen oplossing. Bij het sluiten van (onderdelen van) de dorpshuizen lopen diverse vaste lasten gewoon door. Daar staan dan geen inkomsten meer tegenover. Tijdens de coronasluiting werden de gederfde inkomsten nog grotendeels door het Rijk gecompenseerd. Dat is nu niet het geval. Landelijke steunmaatregelen Op 20 september 2022 heeft minister Adriaansens van Economische Zaken gemeld dat het Kabinet de mogelijkheid voor steunmaatregelen aan het MKB onderzoekt. Adriaansens wil vooral energie-intensieve mkb-bedrijven steunen. Minister Adriaansens ging ervan uit dat de steunmaatregel er in november 2022 komt. Tijdens de Algemene Beschouwingen op 22 september verzocht de Kamer aan het Kabinet om energiehulp te bieden aan scholen, culturele instellingen, verenigingen, sportclubs, zwembaden en andere maatschappelijke voorzieningen. Naar verwachting zal er in een of andere vorm ondersteuning komen.

Het is niet zeker of deze steun ook voor onze dorpshuizen zal gelden. Korte termijn aanpak en gemeentelijke rol Om de dorpshuizen ‘overeind’ te houden is externe financiële ondersteuning onontbeerlijk. Zonder externe financiële steun kunnen de dorpshuizen niet meer functioneren en komen zij op korte termijn al in financiële problemen. Los van de eerdergenoemde consequenties heeft gedwongen sluiting eveneens tot gevolg dat de gemeente haar taak ten aanzien van het beschikbaar stellen van gymnastiekruimte aan basisscholen niet meer kan nakomen. De zaalsportruimte in De Boei,

1

De Willisstee, De Vijf Bogen en De Springbok wordt immers gebruikt voor gymnastiekonderwijs. De gemeente heeft ook vanuit dit oogpunt een direct belang bij continuïteit van de dorpshuizen. Op korte termijn hebben dorpshuizen al financiële steun nodig om aan hun financiële verplichtingen aan energieleveranciers te kunnen voldoen. Uit recente informatie blijkt dat de verplichtingen voor energieverbruik, als gevolg van de gestegen energieprijzen, tot en met december 2022 circa € 175.000 hoger uitkomen. Dit bedrag is gebaseerd op de situatie eind september 2022. Als de energieprijzen verder stijgen, stijgt ook het benodigde bedrag. Lange termijnaanpak en gemeentelijke rol De dorpshuizen zijn geen gemeentelijk eigendom, maar voor de gemeente is het belangrijk dat de (maatschappelijke functies in) de dorpshuizen gecontinueerd worden. Niettemin heeft de gemeente voor de dorpshuizen (inclusief de hierin opgenomen sporthallen en gymzalen) in overleg met de stichtingsbesturen in de eerste helft van 2022 een Meerjaren Onderhoudsrapportage en een Quick Scan voor duurzaamheid laten opstellen. Het rapport van de Rekenkamer concludeert dat de stichtingen niet in staat zijn om de met uitvoering van onderhouds- en duurzaamheidmaatregelen gepaard gaande investeringen zelf te bekostigen.

De Rijkssubsidieregelingen Stimulering bouw en onderhoud sportaccommodaties (BOSA) en Duurzaam maatschappelijk vastgoed (Dumava), die 30% van de investeringskosten in energiebesparende maatregelen vergoeden, kunnen helpen. Zij bieden geen volledige oplossing voor het probleem. Vanwege de rol van de zaalsportruimte in de dorpshuizen voor gymnastieklessen van het basisonderwijs, worden kosten voor onderhouds- en duurzaamheidsmaatregelen voor dit deel van de dorpshuizen door de gemeente meegenomen in het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs. De onderhouds- en duurzaamheidsmaatregelen voor de andere “dorpshuisfuncties” worden meegenomen in de toekomstvisie voor de dorpshuizen. Het Sporthuis Abcoude Aard problematiek Stichting Het Sporthuis Abcoude heeft energiecontracten met variabele tarieven. De exploitatie van de onderdelen van Het Sporthuis Abcoude heeft de stichting bij exploitanten ondergebracht. De energiekosten worden doorbelast aan de exploitanten. Contractueel is vastgelegd dat het risico van gestegen energietarieven bij deze exploitanten ligt. Dat is formeel juist, maar als de exploitanten de door de stichting door te belasten energiekosten niet meer kunnen betalen, komen de kosten alsnog bij de stichting terecht. Vooralsnog lijkt de stijging van de energiekosten Stichting Het Sporthuis Abcoude niet te raken.

Landelijke steunmaatregelen Het Sporthuis Abcoude behoort tot de doelgroep waarvoor het kabinet bezig is met (mogelijke) energiesteun. Korte termijnaanpak en gemeentelijke rol De gemeente heeft regelmatig contact met het stichtingsbestuur. De mogelijke uitdagingen in relatie tot de prijsontwikkeling van de energietarieven krijgt hierbij aandacht. Lange termijnaanpak en de gemeentelijke rol In de raadsinformatiebrief is al vermeld dat bij het ontwerp en de bouw van Het Sporthuis Abcoude veel aandacht is besteed aan energiebesparende maatregelen.

2

Solitaire sportzalen/sporthallen Aard problematiek Bij De Brug en De Eendracht komen de gevolgen van stijgende energieprijzen rechtstreeks ten laste van de gemeente. Bij De Brug en De Eendracht zijn in de afgelopen jaren al enige energiebesparende maatregelen genomen. Sporthal De Phoenix (gemeentelijk eigendom) wordt geëxploiteerd door Laco De Ronde Venen B.V. Laco en gemeente zijn in 2006 overeengekomen dat de door de gemeente aan Laco te betalen vergoeding voor exploitatiediensten jaarlijks wordt verhoogd met een gewogen indexcijfer. In dit gewogen indexcijfer wordt de ontwikkeling van de energieprijzen meegenomen. Voor Laco zijn de stijgende tarieven op de energiemarkt vooralsnog geen probleem. Landelijke steunmaatregelen Het is onzeker of zaalsportaccommodaties meegenomen worden bij de uit te werken steunmaatregelen door het Rijk. Korte termijnaanpak en gemeentelijke rol De gevolgen van de stijgende energieprijzen zijn bij De Brug en De Eendracht automatisch voor rekening van de gemeente. Voor Sporthal De Phoenix zijn voor de korte termijn geen maatregelen nodig. Lange termijnaanpak en gemeentelijke rol In het recent opgestelde Meerjaren Onderhoudsplannen voor De Eendracht, De Brug en De Phoenix staan aanvullende energiebesparende maatregelen vermeld. De Meerjaren Onderhoudsplannen maken onderdeel uit van het Integraal Duurzaam Vastgoedbeheerplan 20232026.

Het Veenweidebad (Optisport) Aard problematiek Het Veenweidebad opende in 2010 haar deuren. In die tijd was er fors minder aandacht voor energiebesparende maatregelen. De exploitatie van het Veenweidebad door Optisport De Ronde Venen b.v. is al vanaf 2010 verlieslatend. De Optisport-holding heeft de exploitatie van het Veenweidebad niettemin tot heden gecontinueerd. Optisport heeft bij al haar accommodaties (waaronder bijna 100 zwembaden en 3 ijsbanen) te maken met flexibele (en daarmee stijgende) energietarieven. Op basis van de huidige tarieven lopen de energiekosten voor het Veenweidebad in 2022 dusdanig op, dat sprake is van een bedrag van ruim € 200.000 aan extra energiekosten boven het niveau van 2020. Optisport wordt bij al haar accommodaties met dergelijke kostenstijgingen geconfronteerd. De gestegen energiekosten zijn van een dusdanig niveau dat eventueel door te voeren tariefstijgingen (voor zwembadkaartjes en badhuur) geen uitkomst bieden. Optisport geeft aan inmiddels te bezuinigen door- het nemen van maatregelen om de kosten te verlagen. Deze maatregelen zijn evenmin een oplossing om de gestegen kostenstijgingen het hoofd te bieden. Het uitblijven van steunmaatregelen voor het Veenweidebad leidt mogelijk tot het beëindigen van de exploitatie van de accommodatie door Optisport.

Iedere volgende exploitant (welke partij dan ook) wordt met dezelfde (hoge) energiekosten geconfronteerd.

3

Bij (tijdelijke of permanente) sluiting van het Veenweidebad lopen de vaste lasten bij de gemeente (onder meer afschrijvingen en rente) door, maar kan er niet meer gezwommen worden. In tegenstelling tot bij de diverse zaalsportaccommodaties vervult het zwembad geen wettelijke taak. Sluiting (ook tijdelijke sluiting) heeft tot gevolg:  dat zwemverenigingen (na diverse sluitingsperiodes als gevolg van coronamaatregelen opnieuw) hun activiteiten in het Veenweide bad (definitief?) moeten staken;  dat de zwemles voor ruim 800 kinderen (wekelijks) komt te vervallen. Door het onderbreken van zwemles, loopt de zwemvaardigheid van kinderen snel terug en vallen zij ver terug in het zwemlestraject. Uitwijkmogelijkheden naar andere zwembaden in de regio zijn (mede door aldaar aanwezige wachtlijsten) nauwelijks aanwezig;  dat individuele zwemmers (waaronder personen die door fysieke omstandigheden van zwemactiviteiten afhankelijk zijn) niet meer van het Veenweidebad gebruik kunnen maken. Landelijke steunmaatregelen Tijdens de coronacrisis steunde het Rijk gemeenten om zwembaden en ijsbanen (als essentiële onderdelen van de sportinfrastructuur) te kunnen behouden. De afgelopen maanden spraken de Vereniging Sport en Gemeenten (VSG) en de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) meerdere malen met het Rijk over de gevolgen van de stijgende energieprijzen voor zwembaden en ijsbanen.

Minister van Sport (Conny Helder) is door VSG/VNG en vanuit de Tweede Kamer middels Kamervragen en moties de afgelopen maanden gevraagd wat zij mogelijk kan doen. Op dit moment is daarover niets anders te zeggen dan dat partijen met elkaar in gesprek zijn. De VSG verwacht de komende weken enige duidelijkheid van de minister. Tijdens de Algemene Beschouwingen is vanuit de Kamer aandacht gevraagd voor energiesteun voor zwembaden. De VSG adviseert gemeenten, exploitanten en verenigingen/gebruikers om met elkaar in gesprek te gaan over wat zij in gezamenlijkheid kunnen doen. Kijken naar verduurzaming hoort daar ook bij, maar draagt alleen op de middellange termijn bij aan mogelijke oplossingen. Op dit moment voeren vertegenwoordigers van VSG/VNG en van zwembadorganisaties overleg over de situatie van zwembaden (en ijsbanen). Aanpak en gemeentelijke rol De gemeente is al enige tijd in overleg met Optisport over de huidige situatie. De insteek daarbij is dat energiebesparende maatregelen die zijn opgenomen in het Meerjaren Onderhoudsplan waar mogelijk vervroegd worden uitgevoerd. Voor financiële steun op de korte termijn kijkt de gemeente vooralsnog naar eventuele steunmaatregelen vanuit het Rijk. Veldsportverenigingen Aard problematiek De gevolgen van de stijgende energieprijzen verschillen per vereniging.

Hun energieverbruik hangt vooral samen met (verwarming van) het verenigingsgebouw en van het douchewater en elektriciteitsverbruik in het verenigingsgebouw en voor de veldverlichting. In De Ronde Venen nam een aantal verenigingen energiebesparende maatregelen in het (eigen) verenigingsgebouw, zoals isolatie en ledverlichting. Dat is (nog) niet bij alle verenigingen het geval. Bij een van de verenigingen zal het energieverbruik voor het verenigingsgebouw de komende maanden zeer beperkt zijn. Vanwege nieuwbouw heeft FC Abcoude het oude verenigingsgebouw inmiddels gesloopt. Het nieuwe verenigingsgebouw wordt in 2023 opgeleverd.

4

De energieverbruiken voor de veldverlichting verschillen eveneens. Bij sportvelden waar verenigingen zijn overgegaan naar LED-veldverlichting (diverse tennisverenigingen, FC Abcoude, HV Abcoude, CSW (deels) en binnenkort Hertha) wordt een forse besparing gerealiseerd op het energieverbruik en daarmee op de energiekosten. Tenslotte wekt een aantal verenigingen met zonnepanelen zelf energie op. Dit heeft een positief effect op de energiekosten. Landelijke steunmaatregelen Door sportbonden (waaronder NOC*NSF) en vanuit de Kamer is aandacht gevraagd voor de gevolgen van de stijgende energieprijzen voor (veld)sportverenigingen. Sportverenigingen behoren tot de doelgroep waarvan de Kamer aan het kabinet vroeg om energiesteun uit te werken. Korte termijnaanpak en gemeentelijke rol Geen van de sportverenigingen in De Ronde Venen geeft aan dat de gestegen energieprijzen ze op dit moment voor onoverkomelijke problemen stelt. Mede gezien de mogelijke komst van een landelijke regeling ziet de gemeente vooralsnog geen noodzaak om op de korte termijn specifieke maatregelen richting veldsportverenigingen te nemen. Lange termijnaanpak en gemeentelijke rol De huidige situatie onderstreept het belang van aandacht voor energiebesparende maatregelen. Verenigingen die hier in het verleden op hebben ingezet, worden minder hard getroffen door de stijgende energieprijzen.

Het nemen van energiebesparende maatregelen is ook voor veldsportverenigingen van belang. Verenigingen komen via de subsidieregeling ‘Stimulering bouw en onderhoud sportaccommodaties’ (BOSA) in aanmerking voor 20% subsidie voor bouw en onderhoudskosten van sportaccommodaties. Voor veel investeringen in energiebesparende maatregelen is een aanvullende subsidie van 10% beschikbaar. De Trekvogel Geen aanvullende informatie ten opzichte van wat in de raadsinformatiebrief staat. Overige organisaties Geen aanvullende informatie ten opzichte van wat in de raadsinformatiebrief staat.

5