Rekenkamerrapport Woonbeleid in Culemborg - Crisis of op koers - def__471717__.pdf
Tekst van het document
Ten tijde van het onderzoek heeft het Rijk de subsidieaanvraag goedgekeurd, die de gemeente in samenwerking met de provincie Gelderland heeft ingediend in het kader van de derde aanvraagronde in de Woningbouwimpuls van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Dit betekent dat de gemeente bijna € 10 miljoen subsidie ontvangt van het Rijk en de provincie om woningen te bouwen. Deze woningen zouden
10
Peildatum januari 2022. Er ligt een voorstel bij de gemeenteraad om dit aantal van 633 woningen op te hogen naar 740 woningen.
pagina 26/31
Maart 2022
Woonbeleid in Culemborg – Crisis of op koers?
De Rekenkamercommissie van Culemborg
voor 50% in de categorie betaalbaar11 vallen (sociale huurwoningen, middenhuur en betaalbare koopwoningen). De subsidie zorgt ook voor een versnelling van de bouw. Aanvankelijk was voorzien dat de eerste woningen in 2029 opgeleverd zouden worden, maar dat zou nu aanzienlijk sneller kunnen. Met woningbouw in de Spoorzone zet de gemeente een belangrijke stap in de realisatie van de woningbouwambities. Het is duidelijk dat de gemeente veel ambities heeft op dit beleidsterrein. Om deze ambities te verwezenlijken is slechts beperkte ambtelijke capaciteit beschikbaar. De gemeente beschikt over één beleidsambtenaar wonen, twee eigen projectleiders en drie externe projectleiders die de praktische begeleiding van de bouw vanuit de gemeente verzorgen. Voor de herijking van de woonvisie in samenhang met de Omgevingsvisie is hiernaast tijdelijk een programmamanager aangesteld. In de interviews is verschillende keren genoemd dat deze capaciteit onvoldoende is om alle woningbouwambities te verwezenlijken. 3. Welke resultaten heeft de gemeente tot nu toe met het woonbeleid behaald? Welke lessen zijn daaruit getrokken? Een belangrijke doelstelling van de gemeente is dat er tot 2030 jaarlijks 125 tot 200 woningen aan de woningvoorraad worden toegevoegd. Naar verwachting gaat de gemeente deze doelstelling met de bouwplannen voor de komende jaren in Parijsch halen.
Culemborg wil ruimte bieden aan verscheidenheid in woonvormen. Ook hier zijn resultaten geboekt. Culemborg stimuleert Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO) dat heeft geleid tot de bouw van zogenaamde tiny houses op twee verschillende locaties in de gemeente. Ook in Parijsch is er ruimte voor verschillende woonvormen. Zo zijn er kavels waar bewoners hun eigen woning mogen bouwen en is er een kavel beschikbaar voor natuurwoningen, die volledig zelfvoorzienend zijn. Ook op het gebied van leefbaarheid zijn resultaten behaald. De gemeente heeft de samenwerkingsovereenkomst met Mourik in de CV Parijsch opengebroken waardoor er meer ruimte voor groen is en er meer speelvoorzieningen zijn in deze wijk. Ook zijn de eerste resultaten geboekt met de transformatie van leegstaande kantoorpanden tot woningen. Kantoorpanden lenen zich voor verbouwingen tot appartementen, al dan niet voor tijdelijke bewoning. Dit heeft veel voordelen. Zo worden er relatief snel woningen aan de voorraad toegevoegd en is een belangrijk deel van de infrastructuur als bijvoorbeeld parkeerplaatsen al aanwezig. Wel moet het bestemmingsplan worden aangepast omdat de bestemming van het pand wijzigt. Aangetekend wordt dat er slechts enkele kantoorpanden zijn in de gemeente die zich lenen voor transformatie naar woningen. En als belangrijke voorwaarde wordt genoemd dat de eigenaar mee moet werken.
Is dat niet het geval, dan is transformatie niet aan de orde.
11
Hierbij worden andere prijsgrenzen gebruikt dan in de Woonvisie.
pagina 27/31
Maart 2022
Woonbeleid in Culemborg – Crisis of op koers?
De Rekenkamercommissie van Culemborg
4. Voert de gemeente beleid om vraag vanuit de eigen gemeenschap en het aanbod in balans te houden? Zo ja, hoe wordt daar invulling aan gegeven? De belangrijkste prioriteit van de gemeente is continuïteit in de bouwproductie. Met het vergroten van de woningvoorraad zijn er meer mogelijkheden voor doorstroming in de gemeente, waardoor ook Culemborgse woningzoekenden de mogelijkheid hebben om een nieuwe woning te vinden. Er is over de hele linie van de woningmarkt, van sociale huurwoningen tot dure koopwoningen, zoveel vraag dat de markt op slot zit. Ook wanneer de geplande productie aan woningen wordt gerealiseerd is er nog te weinig doorstroming. De gemeente kan zich niet direct bemoeien met de toewijzing van woningen aan eigen inwoners. Dit staat immers op gespannen voet met het recht op vrije vestiging. Wel kan de gemeente afspraken maken met private partijen en de woningcorporatie voor de bouw van woningen voor specifieke doelgroepen. Om de doorstroming te bevorderen, kunnen er bijvoorbeeld meer appartementencomplexen voor senioren gebouwd worden. Via ´zachte instrumenten´ als bijvoorbeeld communicatie, kunnen senioren ´verleid´ worden om zich hier te gaan vestigen. De woning die zij achterlaten komt dan vrij voor een gezin. De Huisvestingswet biedt de mogelijkheid om een huisvestingsverordening vast te stellen.
Die maakt het mogelijk om in te grijpen in de verdeling van sociale huurwoningen en om maximaal 25% van de vrijkomende sociale huurwoningen met voorrang te kunnen toewijzen aan woningzoekenden die economisch of maatschappelijk zijn gebonden aan de gemeente. Culemborg heeft geen huisvestingsverordening vastgesteld en kan dus geen gebruik maken van deze bevoegdheid. In prestatieafspraken met de corporatie mogen geen toewijzingsregels worden opgenomen omdat die regels uitsluitend in een (huisvestings)verordening mogen staan. Wel kan de gemeente in de prestatieafspraken afspraken maken dat het aandeel sociale huurwoningen in de totale woningproductie omhoog moet om in dit marktsegment doorstroming te bevorderen en mogelijkheden voor huurstarters te vergroten. 5. Op welke wijze wordt de gemeenteraad geïnformeerd over de ontwikkelingen in het woonbeleid van de gemeente? De raad wordt regelmatig geïnformeerd over belangrijke ontwikkelingen in het woonbeleid. Belangrijke kaderstellende documenten als bijvoorbeeld de Woonvisie, de startnotitie Woningbouwopgave en de Startnotitie voor het haalbaarheidsonderzoek voor de ontwikkeling van de stationsomgeving worden door de raad vastgesteld. Vervolgens wordt de raad periodiek in de vorm van informatienotities geïnformeerd over de voortgang van de plannen.
Ook komt het thema regelmatig terug in beeldvormende raadsvergaderingen waar er ruimte is voor presentaties van externe partijen. Zo heeft KleurrijkWonen op 27 september 2021 een presentatie gegeven over (de uitwerking van) hun beleid, de visie op de prestatieafspraken en de rol van de gemeente. 6. Welke sturende en controlerende verantwoordelijkheden heeft de gemeenteraad als het gaat om het woonbeleid? Op welke wijze wordt de raad in staat gesteld om deze verantwoordelijkheden waar te maken?
pagina 28/31
Maart 2022
Woonbeleid in Culemborg – Crisis of op koers?
De Rekenkamercommissie van Culemborg
Wonen is, zeker in deze tijd waarin gesproken wordt van een wooncrisis, een belangrijk maatschappelijk thema, waarin de raad intrinsiek geïnteresseerd is. De raad speelt (en speelde) dan ook een actieve rol in dit beleidsterrein. In deze rol is de raad met name gericht op het stimuleren van diversiteit van het woningaanbod, het vergroten van de leefbaarheid door bijvoorbeeld voor meer groen te pleiten in Parijsch en de bouw van (meer) sociale huurwoningen. Gesteld kan worden dat er op verzoek van de raad meer aandacht is gekomen voor maatwerk. Een voorbeeld hiervan is de ontwikkeling van enkele kleinschalige locaties met Collectief Particulier Opdrachtgeverschap. Ook in Parijsch heeft de gemeenteraad, met de motie ‘Aandacht betaalbaar groen en passend wonen’ een belangrijke rol gespeeld. De bestaande kaders, vastgelegd in de samenwerkingsovereenkomst tussen de gemeente en Mourik, zijn aangepast. In de deelgebieden van Parijsch die nog ontwikkeld moeten worden is er meer ruimte voor groen en diversiteit in het aanbod van woningen. De aandacht voor maatwerk vraagt relatief veel van de ambtelijke capaciteit die beschikbaar is voor dit beleidsterrein. Deze capaciteit is zeer beperkt; er is één beleidsambtenaar en een beperkt aantal projectleiders werkzaam.
pagina 29/31
Maart 2022
Woonbeleid in Culemborg – Crisis of op koers?
De Rekenkamercommissie van Culemborg
Bijlage A
Geraadpleegde documenten
Nr.
Naam document
1
Woonvisie Culemborg 2017 -2026
2
Debatpunten debat Woonvisie Culemborg 2017 – 2026
3
Uitgangspunten voor Kwaliteitsverbetering Parijsch
4
Motie Betaalbaar groen en passend wonen realiseren in Culemborg
5
Informatienotitie Regionale Woonagenda Rivierenland 2020-2030
6
Raadsvoorstel Startnotitie Woningbouwopgave
7
Startnotitie Woningbouwopgave
8
Uitvoeringsagenda Wonen Culemborg
9
Startnotitie voor het haalbaarheidsonderzoek voor de ontwikkeling van de stationsomgeving
10
Basisprincipes voor de ontwikkeling van de stationsomgeving
11
Raadsvoorstel haalbaarheidsonderzoek herontwikkeling Stationsomgeving
12
Spoorzone Culemborg beeldkwaliteitplan
13
Provincie Gelderland - Actieplan Wonen 2020 – 2025 – Sneller, betaalbaar, flexibel
14
Prestatieafspraken Culemborg – KleurrijkWonen 2019 - 2023
15
Kleurrijk Wonen - Activiteitenoverzicht 2022 – 2026 gemeente Culemborg
16
Kleurrijk Wonen - Advies gelijk speelveld sociale woningbouw Culemborg
17
Ministerie van BZK - Staat van de Woningmarkt jaarrapportage 2021
18
VNG - inzet bouwen en wonen – maart 2021
19
VNG - Positionpaper BZK Wonen en Ruimte
20
Platform 31 - Starters op de woningmarkt – 34 maatregelen voor gemeenten om huuren koopstarters te helpen
pagina 30/31
Maart 2022
Woonbeleid in Culemborg – Crisis of op koers?
De Rekenkamercommissie van Culemborg
Bijlage B
Geïnterviewde personen
Naam
Functie
Tjapko van Dalen
Bestuurder KleurrijkWonen
Rik Lelkens
Adviseur Strategie Kleurrijk Wonen
Werner Konings
Beleidsmedewerker Wonen gemeente Culemborg
Ine van den Hurk
Programmamanager Wonen gemeente Culemborg
Maikel Jellema
Makelaar in Culemborg
Pim van Veen
Makelaar in Culemborg
Eveline Smit
Beleidsadviseur sociaal domein gemeente Culemborg
Monica Wigchers
Portefeuillehouder Wonen, College van B&W gemeente Culemborg
pagina 31/31
Maart 2022
Woonbeleid in Culemborg – Crisis of op koers?