CConstaterende datCulemborg
Koppel je AI →
Document · PDF

Raadsvoorstel Vervroegde aanwijzing ingevolge artikel 5 van de Wet voorkeursrecht gemeenten (Wvg) van de percelen gelegen in het plangebied StationsomgevingPavijen I te Culemborg.docx

Raadsvergadering 15 juli 2021, gemeente CulemborgBij agendapunt: Voorkeursrechtpercelen Stationsomgeving/Pavijen4.856 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Raadsvoorstel

Onderwerp:

Vervroegde aanwijzing ingevolge artikel 5 van de Wet voorkeursrecht gemeenten (Wvg) van de percelen gelegen in het plangebied Stationsomgeving/Pavijen I te Culemborg (vestigen voorkeursrecht)

Portefeuillehouder:

M. Wichgers

Datum college besluit:

3 juni 2021 (conceptversie) en 22 juni 2021 (definitieve versie)

Behandelend ambtenaar:

P. Schinkel

Registratienummer:

GZDGCB176181/176331

Inleiding: Plangebied Stationsomgeving/Pavijen I Het plangebied Stationsomgeving/Pavijen I ligt nabij het station in Culemborg. Het plangebied wordt globaal omsloten door het Spoor Utrecht - ‘s-Hertogenbosch, de Provincialeweg N320, de Randweg en de Wethouder Schoutenweg. In het plangebied zijn bedrijven zoals MMP, Gispen, Van Drenth en Van Gaasbeek & Van Tiel gevestigd. De gemeente Culemborg staat voor de opgave om nieuwe woningen te realiseren. Vanwege de binnenstedelijke ligging nabij het openbaar vervoer en de plannen om van het station een zogenoemde OV-hub te maken, is Pavijen I een zeer geschikte omgeving om te bouwen. Het biedt ook de kans om Culemborg oost en west beter met elkaar te verbinden. Vanwege de (milieucontouren van de daar) gevestigde bedrijven is het nu niet mogelijk om daar woningbouw te realiseren. Na aankoop en verplaatsing van deze bedrijven is dat wel mogelijk. Er wordt gedacht aan diverse woningtypes zodat er ook betaalbare woningen en woningen voor één en twee persoonshuishoudens aan de woningvoorraad kan worden toegevoegd. Voorts zal de Tunnelweg aangepast moeten worden om het nieuwe woon/stationsgebied goed te kunnen ontsluiten.

Voorkeursrecht/aanbiedingsplicht De Wvg geeft gemeenten de mogelijkheid om een (publiekrechtelijk) voorkeursrecht te vestigen en heeft onder andere tot gevolg dat de aanbiedingsplicht van artikel 10 lid 1 van de Wvg van toepassing wordt verklaard. Door de vestiging van het voorkeursrecht krijgt de gemeente dus een recht van eerste koop. Deze aanwijzing betekent echter niet dat de eigenaar verplicht wordt om tot verkoop van zijn eigendom over te gaan. Slechts in het geval hij zelf wil verkopen, is hij verplicht eerst de gemeente de gelegenheid te bieden tot aankoop over te gaan. Er is derhalve sprake van een vrijwillige verkoopsituatie. Op de aanbiedingsplicht bestaan overigens ook nog een aantal uitzonderingen. Doelstellingen Wvg Voor de percelen gelegen in plangebied Stationsomgeving/Pavijen I is veel belangstelling. De Wvg is bedoeld om gemeenten een betere uitgangspositie te geven op de grondmarkt. De wet beoogt de gemeenten een middel in handen te geven om te voorkomen dat er door grondeigenaren en projectontwikkelaars wordt gespeculeerd in de aanloop naar nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Bijvoorbeeld bij het wijzigen van de bestemming van bedrijventerrein, horeca en grasland naar woningbouw, stijgt de waarde van de grond aanzienlijk ook voordat daadwerkelijk tot ontwikkeling van de nieuwe bestemming wordt overgegaan.

De Wvg voorkomt dat wanneer de gemeente uiteindelijk een plan wil realiseren de hiervoor benodigde grond inmiddels verkocht is en dat de gemeente bij de aankoop voor de realisatie van het project een inmiddels torenhoge marktprijs moet betalen. Daarbij komt dat wanneer er veel verschillende eigenaren zijn en/of eigenaren niet over voldoende aaneengesloten gronden beschikken om de bestemming op doelmatige wijze zelf te kunnen realiseren of als de gronden geen afzonderlijk deel van het uit te voeren project vormen het moeilijk is, zo niet onmogelijk, om de plannen tijdig en in de door de gemeente Culemborg gewenste vorm van planuitvoering te realiseren. Om de regisserende rol van de gemeente te verstreken, het inzicht in de grondmarkt te vergroten en de grondprijzen te beheersen (prijsdemping en voorkomen van speculatie) is het noodzakelijk om de Wvg van toepassing te verklaren op een aantal percelen gelegen in het plangebied Stationsomgeving/Pavijen I te Culemborg. De Wvg biedt de gemeente een instrument om de eigendomsverhoudingen in het plangebied te bevriezen. Grondeigenaren en/of beperkt gerechtigden kunnen na de vestiging van het voorkeursrecht hun (rechten op) gronden alleen verkopen aan de gemeente Culemborg. Hiermee worden ongewenste grondtransacties tegengegaan.

Door de binnen het plangebied gelegen percelen aan te kopen of te onteigenen kan de gemeente de nieuwe bestemming realiseren. Ook kunnen er afspraken gemaakt worden (met marktpartijen) over zelfrealisatie. Voorbereidingsbesluit Om ongewenste ontwikkelingen te voorkomen in heeft de gemeenteraad op 20 mei 2021 een voorbereidingsbesluit genomen. In het voorbereidingsbesluit heeft de gemeenteraad de toekomstige planologische bestemmingen beschreven. Het voorbereidingsbesluit is genomen voor een deel van het bedrijventerrein Pavijen I en II, horeca en grasland. Het voorbereidingsbesluit is van toepassing op het gebied dat wordt begrensd door het Spoor Utrecht - ‘sHertogenbosch, de Provincialeweg N320, de Anthonie van Diemenstraat en een strook van 100 meter voorbij de Randweg. Op deze locatie ligt een mogelijkheid om binnen de stedelijke contouren een aanzienlijk deel woningen toe te voegen. Hierdoor is het wellicht niet nodig om op korte termijn aanspraak te maken op het beperkte buitengebied dat Culemborg voor woningbouwontwikkeling beschikbaar heeft. Bovendien beperken de grenzen van de Hollandse Waterlinie mogelijkheden voor nieuwbouw in het buitengebied ten westen en zuiden van Culemborg. Het station wordt door ProRail aangepakt, en er liggen kansen in het gebied Spoorzone-West tegen het station aan.

De verwachting is dat toekomstige bewoners minder gericht zullen zijn op autobezit en gebruik en met het OV zullen reizen. Er wordt dan meer ruimte voor groen behouden. Al deze factoren samen, maken dat het oostelijke deel van Pavijen een logische plek is voor woningbouw. Daarnaast blijft er natuurlijk behoefte aan bedrijventerrein. Naar verwachting zal vooral in Pavijen I woningbouw komen en zal de bedrijvigheid in Pavijen II grotendeels met een kleinere milieucontour blijven bestaan. Het gebied van het voorbereidingsbesluit is daarom groter dan het gebied dat wordt bij dit aanwijzingsbesluit ingevolge de Wvg wordt betrokken. Alleen de percelen waaraan de bestemming “Wonen met de daarbij behorende voorzieningen” wordt toegedacht worden aangewezen. De horecagelegenheid gelegen aan/in de ovale rotonde (Ovonde) van de Tunnelweg wordt wel meegenomen in de aanwijzing vanwege de noodzakelijke aanpassing van de toekomstige verkeersontsluiting van onder andere het plangebied. Het voorbereidingsbesluit voorkomt ongewenste ruimtelijke ontwikkelingen maar leidt niet tot daadwerkelijk realiseren van de nieuwe bestemming “Wonen met de daarbij bijbehorende voorzieningen” op de gronden die de gemeente nog niet in eigendom heeft. De gemeente kan deze nieuwe bestemmingen realiseren door de binnen het plangebied gelegen percelen aan te kopen of te onteigenen.

Ook kunnen er afspraken gemaakt worden (met marktpartijen) over zelfrealisatie. Waarom deze kavel en geen andere in de Wvg? De kavels van Gispen, Van Drenth, Gaasbeek & Van Tiel en MMP vormen een aaneengesloten gebied en liggen direct tegen het plangebied Spoorzone West. De bedrijven hebben een hoge milieucategorie, wat betekent dat wonen in een aanzienlijke straal vanaf deze bedrijven niet is toegestaan. Zonder dat deze milieuzonering van de bedrijven wordt opgeheven, is woningbouwontwikkeling in Spoorzone West niet mogelijk. Reg.nr.: GZDGCB176181/176331

Pagina 2 van 9

Om de totale haalbaarheid van transformatie mogelijk te maken is het noodzakelijk om de agrarische percelen aan de Beesdseweg bij de ontwikkeling te betrekken. Om het in het GVVP benoemde knelpunt van de Tunnelweg veiliger te maken, en om het woongebied en nieuwe stationsgebied goed en veilig te kunnen aansluiten op de hoofdinfrastructuur, is ruimte nodig en zal de ovonde aangepast moeten worden. Daarom is de kavel in het midden van de ovonde opgenomen in het te vestigen voorkeursrecht. Relatie nota Grondbeleid 2020 Selectief kan de gemeente, mits goed beargumenteerd, voorstellen om actief grondbeleid toe te passen. Voor actief grondbeleid is een gemeentelijke grondpositie een voorwaarde. Het kan gaan om 1. het inzetten van eigen grondpositie(s): hier niet of nauwelijks van toepassing; 2. strategische verwerving: niet van toepassing; 3. gerichte verwerving, hetgeen hier van toepassing is. Gerichte verwerving van delen van een gebiedsontwikkeling vraagt om een inhoudelijk onderbouwing dat actief grondbeleid nodig is op basis van één of meer in de nota Grondbeleid (pp. 15-16) genoemde categorieën, waarin we actief grondbeleid overwegen. Voor deze eerste fase van de transformatie van Pavijen I zijn de volgende overwegingen in meer of mindere mate van toepassing: I. Vlottrekken van binnenstedelijke herontwikkeling.

Bijvoorbeeld verwerven van locatie die voor marktpartijen commercieel (nog) niet aantrekkelijk is. II. Voorkomen van speculatie. In het geval van eigendomswisselingen, waarbij grondspeculanten posities innemen, die slechts een prijsopdrijvend effect hebben en geen bijdrage leveren aan de ruimtelijke ontwikkeling an sich en de gemeentelijke ambities. III. Voor een cruciale locatie wil de gemeente meer invloed, op basis van de kerndoelen en beleidsoverwegingen, dan louter met het publiekrechtelijk instrumentarium valt te bereiken. IV. Een functie of activiteit starten die noodzakelijk wordt gevonden maar die de markt niet oppakt. Getrapte opbouw van Wvg besluiten Op grond van artikel 3 van de Wvg kunnen gronden worden aangewezen waaraan bij het bestemmingsplan of inpassingsplan een niet-agrarische bestemming is toegekend en waarvan het gebruik afwijkt van dat plan. Een dergelijke aanwijzing heeft (tenzij het bestemmingsplan op relevante punten verandert) gelding tot 10 jaar na de inwerkingtreding van het bestemmingsplan.

Ingevolge artikel 4 van de Wvg kunnen gronden worden aangewezen op grond van een structuurvisie en ingevolge artikel 5 van de Wvg kunnen gronden worden aangewezen die nog niet zijn opgenomen in een bestemmingsplan, inpassingsplan, of structuurvisie, maar waarbij in het besluit tot aanwijzing aan de betrokken gronden een niet-agrarische bestemming wordt toegedacht en waarvan het gebruik afwijkt van die bestemming. De aanwijzing ingevolge artikelen 4 en 5 van de Wvg geldt voor drie jaar, tenzij een opvolgend plan wordt vastgesteld. De aanwijzing van gronden in de artikelen 3 tot en met 5 van de Wvg geschiedt door de gemeenteraad. Het college van burgemeester en wethouders kan eventueel gronden “voorlopig” aanwijzen, welke aanwijzing binnen 3 maanden door de gemeenteraad moet worden bevestigd. Het onderhavige raadsbesluit betreft een vervoegde aanwijzing op grond van artikel 5 van de Wvg. Omdat er voor het plangebied Stationsomgeving/Pavijen I een nieuw bestemmingsplan wordt voorbereid dat de nieuwe bestemmingen mogelijk maakt is er geen planologische grondslag voor het voorkeursrecht. Dit betekent dat het voorkeursrecht door de gemeenteraad moet worden gevestigd op grond van een toegedachte bestemming (artikel 5 van de Wvg). Dit besluit heeft een werkingsduur van 3 jaar. Daarna moet een structuurvisie, inpassingsplan of bestemmingsplan vastgesteld worden.

Omdat er een bestemmingsplan wordt voorbereid wordt er geen structuurvisie vastgesteld voor het plangebied. Omgevingswet Door de Omgevingswet wijzigen de grondslagen voor de vestiging van een voorkeursrecht. De Omgevingswet kent de volgende grondslagen: een zelfstandig besluit van de gemeenteraad of Provinciale Staten, een omgevingsvisie, een programma en een omgevingsplan. De wetgever heeft gekozen voor de kerninstrumenten uit Reg.nr.: GZDGCB176181/176331

Pagina 3 van 9

de Omgevingswet die zo dicht mogelijk bij de oude grondslagen voor vestiging van een voorkeursrecht blijven. De omgevingsvisie komt in de plaats van de structuurvisie. Het omgevingsplan komt in de plaats van het bestemmingsplan en het inpassingsplan. Ondanks wijziging van de grondslagen zal de reikwijdte van het voorkeursrecht dus gelijk gebleven. Voorafgaand aan het onderhavige raadsbesluit heeft het college van burgemeester en wethouders een voorlopige aanwijzing gedaan ingevolge artikel 6 van de Wvg op 3 juni 2021. Dit collegevoorstel heeft in tegenstelling tot wat gebruikelijk is al externe rechtsgevolgen. Het collegevoorstel vervalt van rechtswege binnen drie maanden na dagtekening. De gemeenteraad dient het collegevoorstel derhalve tijdig (op 15 juli 2021) te bestendigen. Vestigingsvereisten Een voorkeursrecht kan worden gevestigd op gronden waaraan een niet-agrarische bestemming is toegedacht of gegeven en waarvan het gebruik afwijkt van die nieuwe bestemming. De percelen gelegen binnen het plangebied Stationsomgeving/Pavijen I te Culemborg worden op dit moment gebruikt als bedrijventerrein, horeca en grasland. De toegedachte bestemming is “Wonen met de daarbij behorende voorzieningen”. Aan de vereisten van vestiging is daarmee voldaan.

De Wvg wordt alleen van toepassing verklaard op de percelen waarvan duidelijk is dat het huidige gebruik afwijkt van de toekomstige, niet-agrarische bestemming. Percelen waar reeds vooruitlopend op de toekomst bestemmingen zijn gerealiseerd, percelen die passen binnen de te realiseren plannen (en waarvan de bestemming of het gebruik derhalve gehandhaafd kan blijven) of percelen die reeds in eigendom van de gemeente zijn of percelen ten aanzien waarvan de gemeente reeds overeenkomsten is aangegaan/afspraken heeft gemaakt, worden niet aangewezen ingevolge de Wvg. Herhaal/repeteerverbod Ingevolge artikel 9c van de Wvg kunnen percelen die eerder betrokken zijn geweest bij een aanwijzing met dezelfde planologische grondslag niet binnen twee jaar na het intrekken of het van rechtswege vervallen daarvan opnieuw bij een zodanig besluit worden aangewezen. Dit betreft het zogenoemde herhaal/repeteerverbod. De bij de onderhavige aanwijzing betrokken percelen zijn eerder voorlopig aangewezen ingevolge artikel 6 van de Wvg door het college van burgemeester en wethouders op 3 juni 2021.

Het herhaal/repeteerverbod is niet van toepassing op deze aanwijzing omdat de voorlopige aanwijzing past binnen het in de Wvg vastgelegde stelsel van elkaar opvolgende tijdelijke voorkeursrechten en strekt er toe dat een tijdelijk voorkeursrecht voor ommekomst van de in de wet opgenomen geldigheidstermijn wordt bestendigd door een voorkeursrecht dat is gebaseerd op een planologische grondslag die een volgende stap vormt in het planologische proces. Zie hiervoor bij getrapte opbouw. De percelen kunnen daarom opnieuw aangewezen worden. Belangenafweging Alvorens de raad besluit om het voorkeursrecht toe te passen is het noodzakelijk een zorgvuldige belangenafweging te maken. De gemeente Culemborg heeft belang bij de vestiging van het voorkeursrecht ten behoeve van de grondverwerving ter verwezenlijking van het toekomstige, gemeentelijke ruimtelijke beleid en om te voorkomen dat dit beleid wordt doorkruist door aankopen door andere gegadigden en prijsopdrijving. Daar tegenover staat het belang van de eigenaar en beperkt gerechtigde op het ongestoorde genot van het eigendomsrecht of beperkte recht. In de jurisprudentie is in dit verband het volgende geoordeeld.

De wetgever heeft bij de totstandkoming van de Wvg het met het vestigen van een voorkeursrecht te dienen algemene belang reeds afgewogen tegen het individuele financiële belang van de betrokken grondeigenaren, zodat het financiële belang niet meer afzonderlijk in de afweging behoeft te worden betrokken. Verder maakt dit wettelijke voorkeursrecht slechts een betrekkelijk beperkte inbreuk op het eigendomsrecht, nu de eigenaar bevoegd blijft zijn grond te vervreemden, hetzij aan de gemeente, waarbij hij tenminste de werkelijke waarde zal ontvangen, hetzij aan een derde, zo de gemeente geen gebruik van haar voorkeursrecht wenst te maken, en bevoegd blijft zelf de aan zijn eigendom toegekende of toegedachte bestemming te verwezenlijken.

Reg.nr.: GZDGCB176181/176331

Pagina 4 van 9

Van belang is voorts dat de Wvg de eigenaar in ruime mate rechtsbescherming biedt, te verlenen hetzij door de bestuursrechter, hetzij door de burgerlijke rechter. Gelet op dit kan niet worden gezegd dat in de Wvg niet een redelijk evenwicht is bereikt tussen het door die wet nagestreefde algemene belang en de fundamentele rechten van de eigenaar. Rechtsbescherming Zienswijzen Ter voorbereiding van het voorgenomen raadsbesluit, zijn belanghebbenden in de gelegenheid gesteld om vanaf 5 juni 2021 t/m 18 juni 2021 gedurende iets meer dan 2 weken naar keuze schriftelijk en/of mondeling zienswijzen naar voren te brengen bij de raad van de gemeente Culemborg. Van de mogelijkheid om zienswijzen naar voren te brengen is geen gebruik gemaakt. Dit betekent dat er geen aanleiding is om het ontwerp besluit aan te passen en de bovenstaande “belangenafweging” kan volstaan. Het algemeen belang dat is gediend met de vestiging van het voorkeursrecht afwegende tegen het individuele belang, dient het vestigen van het voorkeursrecht zwaarder te wegen dan het achterwege laten van de toepassing daarvan. Bezwaar en voorlopige voorziening Het besluit van de raad heeft na publicatie in de Staatscourant (van 16 juli 2021) externe rechtsgevolgen. Het besluit van de raad d.d.

15 juli 2021 en het daarbij behorende kadastrale overzicht (bestaande uit een kaart en lijst van de onroerende zaken waarop de aanwijzing betrekking heeft vermeldende de kadastrale aanduiding, de grootte en de namen van de eigenaren en van de rechthebbenden op de beperkte rechten volgens de kadastrale registratie d.d. 14 juli 2021) liggen vanaf 19 juli 2021 gedurende zes weken voor een ieder kosteloos ter inzage. Gedurende de hiervoor genoemde termijn van ter inzage legging kunnen belanghebbenden een bezwaarschrift indienen. Indien bezwaar is gemaakt tegen het collegebesluit van 3 juni 2021 tot voorlopige aanwijzing dan is het niet nodig om opnieuw bezwaar te maken. Het bezwaarschrift wordt mede geacht te zijn gericht tegen het besluit van de gemeenteraad. Als er bezwaar is ingediend tegen het besluit van de raad en een verzoek tot voorlopige voorziening instellen bij de voorzieningenrechter van de rechtbank. De voorzieningenrechter zal de verzoeker alleen ontvankelijk verklaren, indien daarbij een spoedeisend belang kan worden aangetoond. Vervolgens kunnen belanghebbenden, indien zij het niet eens zijn met de beslissing op het bezwaarschrift, beroep instellen bij de rechtbank. Voorstel Raadsbesluit: De gemeenteraad van Culemborg besluit: 1.

Ingevolge artikel 5 van de Wet voorkeursrecht gemeenten (Wvg) de percelen gelegen binnen het plangebied Stationsomgeving/Pavijen I te Culemborg vervroegd aan te wijzen, voor de duur van 3 jaar, als gronden waarop de artikelen 10 tot en met 15, 24 en 26 van de Wvg van toepassing zijn, met de aantekening dat deze percelen eerder bij een (voorlopige) aanwijzing betrokken zijn geweest. Aan de percelen wordt de niet-agrarische bestemming “Wonen met de daarbij behorende voorzieningen” toegedacht. Deze bestemming wijkt af van het huidig gebruik als bedrijventerrein, horeca en grasland. De percelen zijn gelegen nabij het station in het gebied dat globaal omsloten wordt door het Spoor Utrecht - ‘s-Hertogenbosch, de Provincialeweg N320, de Randweg en de Wethouder Schoutenweg en nader aangegeven op het bij dit raadsbesluit behorende kadastrale overzicht (bestaande uit een kaart en lijst van onroerende zaken waarop de aanwijzing betrekking heeft vermeldende de kadastrale aanduiding, de grootte en de namen van de eigenaren en van de rechthebbenden op de beperkte rechten waaraan die zaken onderworpen zijn volgens de kadastrale registratie d.d. 14 juli 2021). 2. Dat aan de hiervoor bij 1 genoemde percelen nog niet opgenomen in een structuurvisie, inpassingsplan of (nieuw) bestemmingsplan.

De raad heeft ingevolge artikel 3.7 van de Wet ruimtelijke ordening bij besluit van 20 mei 2021 verklaard dat er een bestemmingsplan wordt voorbereid voor het plangebied Pavijen I-IV (ged.) (voorbereidingsbesluit). 3. Toepassing te geven aan artikel 7 van de Wvg door dit raadsbesluit voor een ieder ter inzage te leggen gedurende zes weken vanaf 19 juli 2021. Deze ter inzage legging bekend te maken in de Staatscourant van 16 juli 2021, de Culemborgse Courant van 21 juli 2021 en de betrokken eigenaren en beperkt gerechtigden bij aangetekende brief

Reg.nr.: GZDGCB176181/176331

Pagina 5 van 9

in kennis te stellen van de (betekenis van de) aanwijzing. De betrokken belanghebbenden in de gelegenheid te stellen om gedurende de termijn van ter inzage legging bezwaar te maken tegen het raadsbesluit en een verzoek tot voorlopige voorziening in te stellen. 4. Dat dit raadsbesluit in werking treedt op 17 juli 2021 (dit is de dag na dagtekening van de Staatscourant waarin de terinzagelegging bekend gemaakt is) en van rechtswege vervalt binnen 3 jaar na dagtekening van dit raadsbesluit of zoveel eerder als een structuurvisie, inpassingsplan of bestemmingsplan is vastgesteld. 5. Dit besluit in te schrijven in het gemeentelijke beperkingenregister op 17 juli 2021 (dit is de dag na de inwerkingtreding). 6. Het college van burgemeester en wethouders te machtigen alle in het kader van de Wvg noodzakelijke handelingen te verrichten (of te laten verrichten) zoals onder meer het doen vertegenwoordigen van de raad in bezwaar- en beroepschriftprocedures en/of overige rechtsgedingen.

Argumenten: Het doel van de Wvg is de gemeente in het kader van de realisering van uitbreidingsplannen een betere positie te verschaffen zodat zij haar doelstellingen ten aanzien van grondzaken en stedelijke ontwikkeling beter kan realiseren. Goede bouwgrond is schaars, waardoor marktpartijen bereid zijn hoge prijzen te betalen. Dit heeft tot gevolg dat bouwlocaties vaak onderwerp van speculatie worden. Wanneer alle grond in handen komt van marktpartijen, dan overheerst bij de ontwikkeling van de bouw veelal de winst die op projecten dient te worden gemaakt. Door vestiging van het voorkeursrecht blijft de gemeente marktpartijen een stapje voor. Het is immers de verantwoordelijkheid van de gemeente dat ruimtelijke plannen zo goed mogelijk worden gerealiseerd, waarbij de kwaliteit van de gehele woon- en werkomgeving centraal dient te staan. Kanttekeningen: Schadevergoeding Het is van het grootste belang dat de gemeente het instrument voorkeursrecht zorgvuldig hanteert. Onjuiste toepassing is voor alle betrokken partijen nadelig. Bovendien dreigt dan schadeplichtigheid van de gemeente.

Ingevolge artikel 25 Wvg kan de grondeigenaar die zijn gronden, in verband met een door de gemeente gevestigd tijdelijk voorkeursrecht, aan de gemeente heeft verkocht, in eerste instantie bij de gemeente of in tweede instantie bij de rechtbank schadevergoeding vorderen als later blijkt dat de gemeente de termijnen voor bestendiging van het voorkeursrecht heeft overschreden, dan wel de toegedachte bestemming niet in het (bestemmings)plan heeft opgenomen. Risico van ontduiking van het voorkeursrecht Eigenaren of beperkt gerechtigden kunnen proberen om de werking van het voorkeursrecht te ontduiken door een overeenkomst met een projectontwikkelaar of andere marktpartij aan te gaan, waarbij alleen de economische eigendom en niet de juridische eigendom wordt overgedragen. Op basis van artikel 26 Wvg kunnen gemeenten de nietigheid inroepen van rechtshandelingen die zijn verricht met de kennelijke strekking afbreuk te doen aan het voorkeursrecht. Het beginsel van zelfrealisatie blijft derhalve bestaan. Wel dient de eigenaar (al dan niet samen met een ontwikkelaar) aantoonbaar in staat en bereid te zijn om de nieuwe bestemming te realiseren en te verklaren dat de nieuwe bestemming overeenkomstig het beleid van de gemeente gerealiseerd zal worden. De gemeente zal met de desbetreffende eigenaar in onderhandeling moeten treden teneinde tot een samenwerkingsovereenkomst te komen.

Met inachtneming van de algemene beginselen van behoorlijk bestuur kunnen door de gemeente eisen gesteld worden en alleen op basis van goede redenen kan een aanbod om in onderhandeling te treden door de gemeente van de hand gewezen worden. Met de Wvg kan de goedwillende ontwikkelaar derhalve niet gedwarsboomd worden maar wel de prijsopdrijver en speculant. Ook zorgt het voorkeursrecht ervoor dat de gemeente een positie in het plangebied behoudt en goed in de gaten kan houden of en door wie er transacties worden aangegaan. Voorts moet altijd nog maar blijken of een partij die zich beroept op zelfrealisatie daar ook aantoonbaar toe in staat is. Kortom toepassing van de Wvg is zinvol. Wel zal van de gemeente verwacht worden dat er snel wordt gereageerd op partijen die aangeven zelf te willen realiseren en

Reg.nr.: GZDGCB176181/176331

Pagina 6 van 9

daaromtrent met de gemeente in onderhandeling wensen te treden. De gemeente moet zich actief opstellen wat dat aangaat. Kosten, Baten, Dekking: De kosten verband houdende met de vestiging van de Wvg bestaande uit kadastrale kosten, juridische begeleiding en ambtelijke ondersteuning komen vooralsnog ten laste van het voorbereidingskrediet van de grondexploitaties, en zullen, voor zover dat mogelijk is, te zijner tijd worden doorbelast op de door de raad vast te stellen grondexploitatie voor het betreffende project. Op dit moment zijn er afgezien van externe advieskosten, kadastrale kosten en ambtelijke uren verder geen financiële middelen gemoeid met het besluit tot het vestigen van het voorkeursrecht. Dit is pas aan de orde als de (rechten op de) percelen die bij de aanwijzing betrokken zijn door de eigenaren en/of beperkt gerechtigden worden aangeboden en er een koopovereenkomst tot stand komt. Op het moment dat het voorkeursrecht van toepassing is kan de eigenaar (of de rechthebbenden zijn recht op) het perceel te koop aanbieden en treedt de gemeente in onderhandeling. De eigenaar krijgt een reële prijs. Voor het bepalen van de waarde zijn de artikelen 40b-40f van de Onteigeningswet van toepassing.

Wanneer de eigenaar (of rechthebbende) en de gemeente geen overeenstemming kunnen bereiken over de prijs, kan de rechtbank deskundigen benoemen, die een advies geven over de prijs. De kosten voor een eventuele aankoop zullen worden opgenomen in een voorbereidingskrediet, en te zijner tijd grondexploitatie voor het gebied. Het besluit om de Wvg te vestigen heeft dan ook geen aanvullende financiële consequenties voor de gemeente maar is ‘slechts’ bedoeld als sturingsinstrument voor de gebieden waar de gemeente actief grondbeleid voert. Speciaal om dit soort onrendabele woningbouwinitiatieven in binnenstedelijke gebieden mogelijk te maken lanceerde de Rijksoverheid de Woningbouwimpuls (WBI). Met deze WBI wil het Rijk woningbouw financieel beter mogelijk maken op moeilijke plekken waar deze woningbouw wel wenselijk is. Het aanvragen van deze subsidie wordt op 15 juli 2021 ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd. Personele en/of Juridische gevolgen: De Wvg geeft gemeenten de mogelijkheid om een (publiekrechtelijk) voorkeursrecht te vestigen, dit heeft tot gevolg dat een eigenaar van, of een beperkt gerechtigde tot, een onroerende zaak niet tot vervreemding mag overgaan voordat de betreffende onroerende zaak of het beperkte recht aan de gemeente is aangeboden (op deze aanbiedingsplicht bestaan overigens een aantal uitzonderingen).

Door de vestiging van het voorkeursrecht krijgt de gemeente dus een recht van eerste koop. Deze aanwijzing betekent echter niet dat de eigenaar verplicht wordt om tot verkoop van zijn eigendom over te gaan. Slechts in het geval hij zelf wil verkopen, is hij verplicht eerst de gemeente de gelegenheid te bieden tot aankoop over te gaan. Er is derhalve sprake van een vrijwillige verkoopsituatie. Vervolgens kan de gemeente al dan niet besluiten om tot aankoop over te gaan. Communicatie en Burgerparticipatie: Bij de aanwijzing zijn de eigenaren van de percelen gelegen binnen het plangebied Stationsomgeving/Pavijen I betrokken en de degenen met een beperkt recht op deze percelen. Terzake wordt ook verwezen naar de bijgevoegde lijst en kaart van aangewezen percelen. Het raadsbesluit d.d. 15 juli 2021 en het daarbij behorende kadastrale overzicht (bestaande uit een kaart en lijst van de onroerende zaken waarop de aanwijzing betrekking heeft vermeldende de kadastrale aanduiding, de grootte en de

Reg.nr.: GZDGCB176181/176331

Pagina 7 van 9

namen van de eigenaren en van de rechthebbenden op de beperkte rechten volgens de kadastrale registratie d.d. 14 juli 2021) ligt vanaf 19 juli 2021 gedurende zes weken voor een ieder kosteloos ter inzage. De ter inzagelegging van het raadsbesluit d.d. 15 juli 2021 zal gepubliceerd worden in de Staatscourant van 16 juli 2021, daarna vindt publicatie in de Culemborgse Courant van 21 juli 2021. Belanghebbenden krijgen een brief (op 16 juli 2021 worden de brieven aangetekend verzonden). Het besluit wordt geregistreerd in het beperkingenregister. Terzake wordt ook verwezen naar de bijgevoegde Publicatietekst en Brief met Zakelijke beschrijving.

Bijlagen: - Planning toepassing Wvg d.d. 24 juni 2021 (176181/178011) - Kaart van de onroerende zaken volgens de kadastrale registratie d.d. 14 juli 2021 (176181/178006) - Lijst van de onroerende zaken volgens de kadastrale registratie d.d. 14 juli 2021 (176181/178012) - Voorbeeld brief kennisgeving met zakelijke beschrijving (176181/176531) - Publicatietekst Staatscourant en Culemborgse Courant (176181/178013)

Reg.nr.: GZDGCB176181/176331

Pagina 8 van 9

Raadsbesluit Registratienummer: GZDGCB176181/176331 De gemeenteraad van Culemborg besluit; 1. Ingevolge artikel 5 van de Wet voorkeursrecht gemeenten (Wvg) de percelen gelegen binnen het plangebied Stationsomgeving/Pavijen I te Culemborg vervroegd aan te wijzen, voor de duur van 3 jaar, als gronden waarop de artikelen 10 tot en met 15, 24 en 26 van de Wvg van toepassing zijn, met de aantekening dat deze percelen eerder bij een (voorlopige) aanwijzing betrokken zijn geweest. Aan de percelen wordt de niet-agrarische bestemming “Wonen met de daarbij behorende voorzieningen” toegedacht. Deze bestemming wijkt af van het huidig gebruik als bedrijventerrein, horeca en grasland. De percelen zijn gelegen nabij het station in het gebied dat globaal omsloten wordt door het Spoor Utrecht - ‘s-Hertogenbosch, de Provincialeweg N320, de Randweg en de Wethouder Schoutenweg en nader aangegeven op het bij dit raadsbesluit behorende kadastrale overzicht (bestaande uit een kaart en lijst van onroerende zaken waarop de aanwijzing betrekking heeft vermeldende de kadastrale aanduiding, de grootte en de namen van de eigenaren en van de rechthebbenden op de beperkte rechten waaraan die zaken onderworpen zijn volgens de kadastrale registratie d.d. 14 juli 2021). 2. Dat aan de hiervoor bij 1 genoemde percelen nog niet opgenomen in een structuurvisie, inpassingsplan of (nieuw) bestemmingsplan.

De raad heeft ingevolge artikel 3.7 van de Wet ruimtelijke ordening bij besluit van 20 mei 2021 verklaard dat er een bestemmingsplan wordt voorbereid voor het plangebied Pavijen I-IV (ged.) (voorbereidingsbesluit). 3. Toepassing te geven aan artikel 7 van de Wvg door dit raadsbesluit voor een ieder ter inzage te leggen gedurende zes weken vanaf 19 juli 2021. Deze ter inzage legging bekend te maken in de Staatscourant van 16 juli 2021, de Culemborgse Courant van 21 juli 2021 en de betrokken eigenaren en beperkt gerechtigden bij aangetekende brief in kennis te stellen van de (betekenis van de) aanwijzing. De betrokken belanghebbenden in de gelegenheid te stellen om gedurende de termijn van ter inzage legging bezwaar te maken tegen het raadsbesluit en een verzoek tot voorlopige voorziening in te stellen. 4. Dat dit raadsbesluit in werking treedt op 17 juli 2021 (dit is de dag na dagtekening van de Staatscourant waarin de terinzagelegging bekend gemaakt is) en van rechtswege vervalt binnen 3 jaar na dagtekening van dit raadsbesluit of zoveel eerder als een structuurvisie, inpassingsplan of bestemmingsplan is vastgesteld. 5. Dit besluit in te schrijven in het gemeentelijke beperkingenregister op 17 juli 2021 (dit is de dag na de inwerkingtreding). 6.

Het college van burgemeester en wethouders te machtigen alle in het kader van de Wvg noodzakelijke handelingen te verrichten (of te laten verrichten) zoals onder meer het doen vertegenwoordigen van de raad in bezwaar- en beroepschriftprocedures en/of overige rechtsgedingen. Aldus besloten in de vergadering van de Raad, Gehouden op 15 juli 2021. De griffier

De voorzitter

A.N. van Aarsen

G. van Grootheest

Reg.nr.: GZDGCB176181/176331

Pagina 9 van 9

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Culemborg&id=9fce56f4-a4b0-4439-8cc9-4efd8563c306