CConstaterende datCulemborg
Koppel je AI →
Document · PDF

Jaarrekening 2023 inclusief Rechtmatigheidsverantwoording

Raadsvergadering 19 september 2024, gemeente CulemborgBij agendapunt: Jaarrekening 2023 (uitgesteld op 4/7)28.007 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Opbouw programma In het onderstaande overzicht treft u de taakvelden aan behorende bij het programma Wonen, Stedelijke vernieuwing en Ruimte. Taakveld

Omschrijving

Portefeuillehouder

5.7

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

Monica Wichgers

7.5

Begraafplaatsen en crematoria

Monica Wichgers

8.1

Ruimte en leefomgeving

Monica Wichgers

8.2

Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)

Mischa Peters

8.3

Wonen en bouwen

Monica Wichgers

Doelen en prestaties taakvelden Wonen, Stedelijke vernieuwing en Ruimte Openbaar groen en (openlucht) recreatie Doelen en prestaties Een aantrekkelijke en gezonde woon‐ en leefomgeving met voldoende ruimte voor groen en spelen waarbij Culemborg is voorbereid op de klimaatveranderingen. 1. Bij nieuwbouw, transformatie, inbreiding is groen een belangrijk onderdeel. We besteden in ieder project aandacht of en hoe groen bijdraagt aan de identiteit van de stad, wijk of plek, aan de leefbaarheid, aan meer biodiversiteit/klimaatbestendig 2. We voeren het Groenbeleidsplan en Biodiversiteitsplan uit. In 2023 werken we aan het herinrichten van de Parkstrook, Bosboomgaard, Groene wandelpaden Pavijen, wandelroute Ronde Haven.

65

3. We maken een toetsingskader voor natuurinclusief bouwen, zodat de gebouwde omgeving mede bijdraagt in het versterken van biodiversiteit en klimaatadaptatie. 4. We werken aan toegankelijk buitengebied. In 2023 streven we naar afspraken met bloot eigenaar, Collectief Redichemse Waard, Provincie Gelderland, Rijkswaterstaat en toekomstige beheerpartij over hoe we Redichemse waard willen herontwikkelen natuur 5. We creëren meer bewustzijn onder de bewoners van Culemborg rondom het onderwerp biodiversiteit en klimaatadaptatie en daarmee stimuleren we meer groen in de tuinen. (onder andere project Culemborgers in het Groen). 6. Buurtinitiatieven, vergroening aanleg geveltuintjes (Zomertaling/Eendenbuurt), biodiversiteit, versterken en bijdragen klimaatadaptatie. Adoptiegroen, waarbij bewoners verantwoordelijkheid willen overnemen voor beheer/onderhoud openbaar groen. 7. We koesteren het groen in stad en mogelijk aanleggen/omvormen van verharding stroken groen en natuur. Verbeteringen op gebied hittestress, wateroverlast, stimulering biodiversiteit. (o.a. Parkstrook, Bosboomgaard en aanpassen ondergronden). 8. Groen/beheer goede kwaliteit en aandacht biodiversiteit. Bv. beheer bermen gefaseerd uitvoeren zodat vegetatie werkt als schuilplaats insecten/vogels, als voedselbron functioneert en bloemen zaad zetten (insectenfauna waar vogels profiteren). 9.

We realiseren meer groen in de binnenstad (onder andere met de actie geveltuinen en in de lopende projecten). 10. We realiseren twee natuurspeelplekken en de nieuwe speelplekken in Parijsch-Zuid. 11. We renoveren het skate- en callistenicspark. 12. We renoveren circa drie bestaande speelplekken, die technisch zijn afgeschreven. 13. We ronden het strategisch uitvoeringsplan af behorende bij het speelbeleidsplan. 14. We ronden de participatie-app Spelen af (t.b.v. kinderen en jongeren). Toelichting Ad 2. Het project wandelroute Ronde Haven ligt stil en wordt waarschijnlijk op een andere manier uitgevoerd. De andere projecten zijn in uitvoering of afgerond. Ad 11. Uitvoering start in 2024. Ad 12. Speelplek aan de Ravelijnstraat is afgerond. Mimaspad is in voorbereiding. Hoefblad, Zwanebloem en Duizendblad staan op de planning. Er is flinke vertraging door onderbezetting en noodzaak om in de beschikbare tijd andere werkzaamheden te verrichten (investeringsplan, bezuinigingsscenario's e.d.).

Begraafplaatsen en crematoria Doelen en prestaties Het bieden van voldoende mogelijkheden om te begraven 1. We werken samen met de Beheersstichting Begraafplaatsen Culemborg (BBC) 2. We volgen de beschikbaarheid van begraafplaatsen in Culemborg

Ruimtelijke en leefomgeving Doelen en prestaties Opstellen van bestemmings- / omgevingsplannen. 1. We ronden in 2023 het bestemmingsplan af voor Parijsch Zuid. 2. We stellen in 2023 een eerste bestemmings-/ omgevingsplan vast voor het mogelijk 66

maken van wonen in de stationsomgeving (Spoorzone West en Pavijen I). 3. We ronden bestemmingsplannen waarvan het ontwerp voor 31 december 2022 ter inzage heeft gelegen af in 2023 op basis van de huidige Wet ruimtelijke ordening (Wro). Toelichting Ad 2. Op 15 juni 2023 heeft de raad het bestemmingsplan Pavijen I-IV(ged.), herzien milieucategorieën gewijzigd vastgesteld. Hiertegen is door twee belanghebbenden beroep aangetekend bij de Raad van State, waardoor bij dit bestemmingsplan nog geen sprake is van een onherroepelijk bestemmingsplan. Wij zijn in afwachting van de behandeling van dit beroep ter zitting bij de Raad van State en de uitspraak van de Raad van State ten aanzien van beide beroepen. Hierover kunnen wij op dit moment nog geen uitsluitsel geven. Procesbegeleiding initiatieven en omgevingsvergunningen 1. We volgen lopende processen of ronden deze af. We onderzoeken nieuwe vragen en maken afspraken over de rol van de gemeente. 2. We ondersteunen partners in facilitaire grondexploitaties. Waar nodig geven we invulling aan het verplichte kostenverhaal. De rapportage hierover vindt plaats via het Meerjaren Programma Grondexploitaties (MPG). 3. We werken met een intake- en de omgevingstafel voor het in behandeling nemen van nieuwe initiatieven en verbeteren deze werkwijze door te leren van de opgedane ervaring. Implementeren Omgevingswet 1.

We stellen eind 2023 na een zorgvuldig proces de Omgevingsvisie vast, op basis van de stadsvisie en de Culemborgse uitgangspunten en we maken de (financiële) consequenties inzichtelijk. 2. We stellen, ook eind 2023, een startnotitie op voor het omgevingsplan. 3. We doen verdere voorbereidingen op de invoering van de Omgevingswet, via verschillende sporen waar onder: informatie en communicatie en bewustwording, Omgevingsvergunning en toezicht samen met ODR, processen en taken, ICT aansluiten op DSO. Toelichting Ad 1. De vaststelling van de Omgevingsvisie staat gepland in de raadsvergadering van mei 2024. Ad 2. De startnotitie voor het opstellen van het gemeentelijke Omgevingsplan volgt in 2024.

Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) Doelen en prestaties Grondbeleid ondersteunt gemeentelijke doelen zoals stads, omgevings, woon en groenvisie en duurzaamheidsbeleid. Gebeurt door ruimtelijke ordeningsinstrumenten, uitvoering woningbouwopgave 2030, stationsomgeving, energietransitie en groenbiodiv. 1. We voeren procesmanagement uit binnen de stedelijke ontwikkelingsprogramma's en projecten. Afhankelijk van het project kiezen we daarbij binnen de kaders van het grondbeleid een regie faciliterende of actieve rol. (reguliere taak) 2. We sturen actief op risico's binnen de stedelijke ontwikkelingsprogramma's en projecten. 3. We actualiseren en sturen periodiek bij op het programmatisch en financieel meerjarenperspectief. 4. We verhalen conform de wettelijke kaders de gemeentelijke plankosten op

67

initiatiefnemers. 5. Met programma Realisatie Woningbouwopgave 2030 werken we aan realisatie van de woningbouwopgave. In Meerjaren Programma Grondexploitaties presenteren we deze opgave, samen met meerjarige financiële impact voor gemeentelijke middelen (MPG deel III) 6. We ronden het stroomlijnen, implementeren en evalueren van de werkprocessen voor stedelijke ontwikkeling, bijbehorende standaard documenten en participatie handleiding af. 7. We geven verdere invulling aan de samenwerking in de CV Parijsch en sturing op onze eigen doelen daarin. 8. Voor programma Stationsomgeving en deelprojecten daarbinnen, verbeteren onze projectcontrol passend bij omvang, complexiteit en subsidie voorwaarden. Ervaring die we hier opdoen gebruiken voor overige stedelijke ontwikkelingsprogramma's en project Toelichting Ad 5. Andere projecten hebben afgelopen jaar prioriteit gekregen boven het ontwikkelen van het MPG deel III. Wel hebben we u eind 2023 geïnformeerd over de voortgang van het programma Stationsomgeving, waar de woningbouwopgave grotendeels gerealiseerd wordt. Daarbij hebben we ook de verantwoording opgenomen van de beschikbaar gestelde financiële middelen. In juni 2024 wordt het MPG deel II met daarin de actuele rapportage over de woningbouwprojecten vastgesteld. Hierna beginnen we met het opstellen van het MPG deel III.

Wonen en bouwen Doelen en prestaties Mensen die een woning zoeken in Culemborg vinden binnen een kortere tijd een bij hun woonwensen en budget passende woning in een prettige wijk en buurt. Nieuwbouwwoningen zijn toegankelijk, levensloopbestendig en geschikt voor een brede doelgroep. 1. We bereiden nieuwe woningbouwprojecten voor om ook in toekomstige jaren minimaal 200 woningen per jaar toe te kunnen voegen. 2. We stellen geactualiseerde woonvisie. Omgevingsvisie en uitkomst onderzoek woningvraag stellen woningbouwprogramma. We zetten woningen één/twee persoonshuishoudens, vernieuwende woonvormen, toekomstbestendig bouwen en levensloopbestendig wonen. 3. Ter voorbereiding op de decentralisatie van beschermd wonen/maatschappelijke opvang ontwikkelen we met KleurrijkWonen en andere partijen voor specifieke doelgroepen woningen, passend in de behoefte. 4. We specificeren de totale woningbouwopgave naar prijscategorie en type woning. 5. We onderzoeken hoe we tijdelijke woningen kunnen realiseren. 6. Met Kleurrijk Wonen maken we afspraken over de invulling van toekomstbestendig bouwen. 7. We maken een voorstel over de mogelijkheden voor toepassing van de instrumenten om woningen betaalbaar te maken en te houden. De aan ons toegewezen statushouders krijgen op tijd een passende woning in een passende buurt, met voldoende begeleiding en voorzieningen om te integreren. 1.

We werken samen met Kleurrijk Wonen en het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) over de aan ons toe te wijzen statushouders en hervestigde vluchtelingen.

68

2. We bieden passende woningen aan de aan ons toegewezen statushouders en hervestigde vluchtelingen. 3. We maken afspraken met vluchtelingenwerk, over de begeleiding van statushouders en hervestigde vluchtelingen. Waar dat nodig is stellen we nieuw beleid op 1. We stellen een beleidsnotitie Toekomstbestendig bouwen op. 2. Actualiseren Woonvisie met een toetsingskader voor levensloopbestendigheid. 3. We heroverwegen het welstandsbeleid en actualiseren de welstandsnota. Toelichting Ad 3. De startnotitie Nota Ruimtelijke Kwaliteit is op 12 oktober 2023 door de raad vastgesteld. Op dit moment zijn we bezig met het uitwerken van een plan van aanpak en de inkoop van een adviesbureau. De Nota Ruimtelijke Kwaliteit wordt naar verwachting in 2025 ter vaststelling aan de raad voorgelegd.

Verplichte indicatoren: #

Indicator

36

Nieuw gebouwde woningen aantal per 1.000 woningen Demografische druk

37

Werkelijk 2022 2

Begroot 2023 2

73,7 %

75%

Werkelijk 2023

Vergelijkbare gemeenten * 1.6

periode

Bron

2020

CBS

77,4 %

2022

CBS

Bedragen x € 1.000

Wonen, Stedelijke vernieuwing en Ruimte

Werkelijk 2022

Primitief Begroot na Werkelijk begroot wijziging 2023 2023 2023

Verschil 2023

Lasten

7.095

11.636

11.261

8.294

2.967

Baten

-2.451

-6.595

-5.822

-5.330

-492

Saldo van baten en lasten

-4.643

-5.041

-5.439

-2.964

2.475

0

2.150

2.150

0

0

917

176

-741

Stortingen in reserves Onttrekkingen aan reserves

199

69

Wonen, Stedelijke vernieuwing en Ruimte

-4.444

70

-5.041

-6.672

-4.938

1.734

99 Programma Financiering en Algemene dekkingsmiddelen

71

Programma Financiering en Algemene dekkingsmiddelen

Wat is het maatschappelijk effect van het programma? Dit programma gaat over de ontwikkelingen in onze inkomsten en het gevoerde financieel beleid. 2023 was ook het jaar van de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording. Ook hier kijken we kort op terug. Gemeentefonds In 2021 heeft het Rijk het systeem van de groei van het gemeentefonds aangepast. De bekende ‘trapop trap-af’ vanaf 2026 wordt vervangen door een nieuw systeem op basis van de economische ontwikkeling van heel Nederland, het bruto binnenlands product. Het klinkt logisch om het gemeentefonds even hard te laten groeien als de economie, maar dat is het niet. Een groot deel van de uitgaven van de gemeente zijn bedoeld voor kosten zoals bijvoorbeeld de Wmo. Deze kosten stijgen door de vergrijzing harder dan dat de totale economie van Nederland groeit. De verwachting is dat alle gemeenten dus waarschijnlijk geld tekort komen vanaf 2026. Daarom wordt 2026 binnen gemeenteland ook wel het ‘Ravijnjaar’ genoemd. Hiernaast liggen net voorbij de horizon van de meerjaren begroting hoge verwachte uitgaven. Het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs is van deze nieuwe ontwikkelingen naar verwachting de grootste kostenpost. Duurzaam financieel gezonde gemeente Culemborg Het doel van dit college is een duurzaam financieel gezonde gemeente Culemborg.

Gemeente Culemborg heeft vanwege deze teruglopende inkomsten in 2023 en de grote opgaven zoals het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs een ombuigingstraject bestaande uit twee sporen ingezet. Wij hebben in de zomer bij het opstellen van de begroting 2024 structurele onderbestedingen zoveel mogelijk eruit gehaald. Dit is het eerste Spoor. Vanaf oktober 2023 is Spoor 2 gestart. Hierin wordt kijken we waar nieuwe, vooral structurele, uitgaven te voorkomen zijn zonder dat dit ten koste gaat van de kwaliteit van de dienstverlening. Rechtmatigheidsverantwoording In deze jaarrekening legt het College voor het eerst een verantwoording over de rechtmatigheid af aan de gemeenteraad. De gemeenteraad heeft daarvoor in 2023 spelregels vastgesteld en de financiële- en controle verordeningen aangepast. Zowel het College als de gemeenteraad volgt hierin de uitgangspunten die zijn opgenomen in de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV. In de paragraaf Bedrijfsvoering staan onder de kop Rechtmatigheidsverantwoording de afwijkingen toegelicht. Het College blijft in 2023 binnen de door de gemeenteraad vastgestelde verantwoordingsgrens waarmee kan worden geconcludeerd dat de rechtmatigheid is gewaarborgd.

Opbouw programma In het onderstaande overzicht treft u de taakvelden aan behorende bij het programma Financiering en Algemene dekkingsmiddelen. Taakveld

Omschrijving

Portefeuillehouder

72

0.10

Mutaties reserves

Mischa Peters

0.11

Resultaat van de rekening van baten en lasten

Mischa Peters

0.3

Beheer overige gebouwen en gronden

Daphne Bijvoet

0.5

Treasury

Mischa Peters

0.61

OZB woningen

Mischa Peters

0.62

OZB niet-woningen

Mischa Peters

0.63

Parkeerbelasting

Mischa Peters

0.64

Belastingen overig

Mischa Peters

0.7

Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds

Mischa Peters

0.8

Overige baten en lasten

Mischa Peters

0.9

Vennootschapsbelasting (VpB)

Mischa Peters

Doelen en prestaties taakveld Financiering en Algemene dekkingsmiddelen Beheer overige gebouwen en gronden Doelen en prestaties Wij bieden voor een maatschappelijke prijs accommodaties aan waarin inwoners elkaar kunnen; ontmoeten, sporten, culturele activiteiten ontplooien en tuinieren, ter ondersteuning van de beleidsvelden welzijn, sport en cultuur. 1. Wij beheren het gemeentelijk maatschappelijk vastgoed op een professionele, transparante en efficiënte manier. 2. Wij bieden de mogelijkheid aan inwoners en maatschappelijke organisaties om bij het Accommodatieloket afspraken te maken over het gebruik van beschikbare accommodaties. 3. Wij sturen op zo optimaal mogelijk gebruik van onze accommodaties. 4. Wij zijn in 2021 begonnen met het herschrijven van het accommodatiebeleid en in 2022 zal dit worden afgerond aan de hand van de beleidsdoelstellingen van de gemeente. 5. Wij herijken het vastgoedbeleid in 2022 op de beleidsdoelstellingen van de gemeente. De gemeentelijke organisatie kan haar werk goed doen, is herkenbaar, vindbaar en toegankelijk voor haar inwoners en partners. 1. We beheren de huisvesting van de gemeentelijke organisatie in het stadskantoor, de gemeentewerf, het stadhuis en de kinderboerderij met NME-centrum. 2. We stellen een meerjarenplanning op voor de verduurzaming van het vastgoed.

We doen in ieder geval alle investeringen in duurzaamheid die binnen de technische levensduur terugverdiend worden. 3. Op de kinderboerderij onderzoeken we de mogelijkheden om de locatie breder te gebruiken om zo mogelijk een knooppunt te kunnen zijn voor meerdere gemeentelijke beleidsterreinen.

73

Locaties in de stad die belangrijk zijn voor de stad en haar inwoners, die op een later moment waarde kunnen toevoegen en waarvoor geen structurele invulling is gevonden zijn in eigendom van en worden in stand gehouden en beheerd door de gemeente. 1. We beheren monumenten. 2. We beheren bijzondere locaties (Molen de Hoop, Bartje, fort 't Spoel). 3. We beheren onze (erf-)pachtgronden en strategische gronden. Wij zetten in op de verduurzaming van onze vastgoedportefeuille. 1. Wij gaan onze vastgoedobjecten verduurzamen. 2. In 2023 wordt een duurzaam meerjarenonderhoudsplan (D-MJOP) opgesteld.

Parkeerbelasting Doelen en prestaties Een goede beschikbaarheid van parkeerplaatsen voor deelauto in het kader van het stimuleren van deelmobiliteit. 1. We evalueren de huidige tarieven en bezetting van parkeerplaatsen. 2. We gaan actief communiceren over de locaties van parkeerplaatsen en de tarieven. 3. We geven invulling aan parkeren van motoren, campers en andere (nieuwe) vormen van mobiliteit.

Bedragen x € 1.000

Financiering en Algemene dekkingsmiddelen

Werkelijk 2022

Primitief Begroot na Werkelijk begroot wijziging 2023 2023 2023

Verschil 2023

Lasten

1.220

1.956

1.892

2.599

-707

Baten

-67.447

-66.191

-68.804

-69.762

958

Saldo van baten en lasten

66.227

64.235

66.912

67.163

252

0

0

0

0

Stortingen in reserves Onttrekkingen aan reserves

4.739

665

6.264

5.061

-1.203

Financiering en Algemene dekkingsmiddelen

70.966

64.900

73.176

72.225

-951

74

Paragrafen

75

Paragraaf Bedrijfsvoering

Wat is het maatschappelijk effect? Wij werken op een eigentijdse manier voor en met onze burgers en partners. Burgers en partners kunnen de gemeente benaderen zoals dat hen het beste past. Wij bieden onze dienstverlening zo veel mogelijk digitaal aan. Als iemand persoonlijk contact zoekt, wordt hij of zij ook persoonlijk geholpen. Medewerkers van de gemeente werken in de stad, thuis, bij partners en op het stadskantoor. Mensen voelen zich welkom bij de gemeente, in het stadhuis, het stadskantoor, de gemeentewerf en in de voorzieningen waar de gemeente voor zorgt. Onze medewerkers kunnen hun werk efficiënt doen, met de juiste informatie en met goede voorzieningen. Medewerkers werken hier graag. De gemeente is transparant, en veilig als het gaat om persoonsgegevens en vertrouwelijke informatie. Door middel van de bedrijfsvoeringsagenda werken we continu aan verbeteringen binnen onze bedrijfsvoering en zorgen we ervoor dat de bedrijfsvoering passend is aan de uitdagingen waar de gemeente voor staat.

Opbouw paragraaf In onderstaande tabel staan de onderwerpen die vallen onder de bedrijfsvoering van de gemeente. De Bedrijfsvoeringsorganisatie West Betuwe (BWB) voert een deel van die taken uit. Over onze eigen inhoudelijke doelen en resultaten wordt in deze paragraaf gerapporteerd. Over de Bedrijfsvoeringsorganisatie zelf wordt in paragraaf Verbonden Partijen gerapporteerd. De financiële consequenties zijn opgenomen in het programma Algemene Dekkingsmiddelen. . Omschrijving Taakveld Businesscontrol Financiën Personeel en Organisatie Informatievoorziening en communicatie Facilitair Juridische Zaken

Portefeuillehouder Mischa Peters Mischa Peters Gerdo van Grootheest Mischa Peters Mischa Peters Mischa Peters

Doelen en prestaties paragraaf bedrijfsvoering

Doelen en prestaties

76

Businesscontrol Doelen en prestaties De gemeente is in control voor haar financiën, processen en risico’s. 1. De planning en control cyclus wordt verder verbeterd onder ander door het verhogen van de leesbaarheid van de documenten en het bundelen van informatie tijdens de Planning en Control momenten in het jaar. 2. Verbijzonderde interne controles vinden conform jaarplan periodiek plaats en dragen bij aan het continu in control zijn van het financiële proces. Dit draagt bij aan goede spreiding werkzaamheden en verbeteren financiële sturing en beheersing. 3. Het risicomanagement binnen de organisatie wordt verder versterkt en verbeterd. Een nieuwe methodiek wordt ontwikkeld en ingevoerd, die past bij de opgave waar de gemeente Culemborg voor staat. 4. Bij de jaarafsluiting over 2022 evalueren we - in samenwerking met de accountant - of de organisatie goed is toegerust op de rechtmatigheidsverantwoording. Waar nodig worden procedures bijgesteld. 5. Worden er een aantal (beheers)processen uitgewerkt conform de afspraken uit de bedrijfsvoeringsagenda 2023. Toelichting Ad 1. Het verhogen van de leesbaarheid en verbeteren van de toegankelijkheid is in 2023 anders verlopen dan gepland. De prioritering als gevolg van personele bezetting is hiervoor de belangrijkste reden. Ad 2.

In de boardletter 2023 geeft de accountant aan dat de voortgang VIC in september achter liep op de planning. Naar aanleiding van dit signaal is de bezetting binnen BWB opgeschaald en is in 2024 de achterstand ingehaald voor de start van de jaarrekeningcontrole. Ad 3. De voortgang in het onderzoek naar risicomanagement is in 2023 vertraagd. De prioritering als gevolg van personele bezetting is hiervoor de belangrijkste reden. Financiën Doelen en prestaties De gemeente is transparant over hoe zij haar middelen inzet. Ze voldoet aan financiële wet- en regelgeving en legt hierover verantwoording af. 1. We leveren betrouwbare en volledige financiële informatie, advies en rapportages. De advisering wordt verder geprofessionaliseerd en er wordt extra geïnvesteerd in training en gebruik van de sturingsmiddelen (o.a. dashboard). 2. We voeren de financiële administratie van de gemeente (incl. treasury) binnen de vastgestelde dienstverleningsnormen. Hierbij wordt in 2023 uitvoering gegeven aan het ontwikkelplan - financieel beheer van de BWB.

77

Personeel en Organisatie Doelen en prestaties De werkorganisatie van de gemeente Culemborg is een diverse organisatie waar mensen een kans krijgen. 1. We voldoen aan de wettelijke eisen voor garantiebanen, en zoeken waar mogelijk ook actief naar mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. 2. Bij de werving en selectie is diversiteit een belangrijk onderdeel. 3. We nemen deel aan het Regio Rivierenland traineeship en we zetten ons in om stage plekken te creëren voor verschillende opleidingsniveaus. Onze werkorganisatie is een vooruitstrevende, professionele, wendbare, lerende en aantrekkelijke organisatie. De arbeidsproductiviteit is hoog en er is een prettige werkomgeving. 1. We geven uitvoering aan het strategisch personeelsplan en het organisatieontwikkelplan (Hart voor de organisatie 2.0). Daarbij werken we met de organisatie aan een 4-tal ontwikkelingslijnen. 2. Samen met de BWB-partners bezien we waar we kunnen samenwerken aan de lerende organisatie en samenwerken in het opleiden van onze medewerkers. 3. We werken vanuit visie aan de vitaliteit en duurzame inzetbaarheid van de medewerkers. 4. Vanwege de krapte op de arbeidsmarkt gaan we aan de slag met het verbeteren van de recruitment. Er wordt hierbij gekeken naar samenwerking op BWB-niveau m.b.t. een recruitmentdesk, ook kijken we naar verbeteringen in onboarding en profilering 5.

Er is extra aandacht voor de gemeente als publieke werkgever: het integriteitsbeleid en het agressieprotocol liggen aan de basis van ons werk. Toelichting Ad 3. De visie op gebied van vitaliteit en duurzame inzetbaarheid dateert uit 2021/2022. De (beleids)uitwerking is uitgesteld. In 2024 wordt dit opgepakt ook in verband met afspraken in de CAO Gemeenten 2024. Indicatoren Naam indicator Formatie Bezetting Overhead Externe inhuur Overheadkosten

Eenheid FTE per 1.000 inwoners FTE per 1.000 inwoners Bedrag per inwoner Kosten inhuur externen als % van totale loonsom % van totale lasten

Begroting 2023 5,6 5,0 € 385 6,7%

Werkelijk 2023 5,9 5,8 € 447 29,6%

11,7%

12,8%

Informatievoorziening en communicatie Doelen en prestaties De gemeente zet in op eigentijdse communicatie in en verbetert de dienstverlening om de inwoners en andere betrokkenen te bereiken, te betrekken en naar hen te luisteren 1. We werken aan de ontwikkeling van een nieuwe website. De ondersteuning vanuit het huidige contentmanagement systeem voldoet vanaf november 2023 niet meer aan de geldende veiligheidseisen. De nieuwe site sluit aan op de behoeften van inwoners

78

2. In 2023 actualiseren we het huisstijlhandboek, zodat onze uitingen aansluiten op de stad en organisatie die wij willen zijn. Denk aan het aanpassen van presentatiemateriaal, folderformats, logogebruik, social media-uitingen 3. Het bereiken van inwoners via sociale media is groter en efficiënter wanneer we deze (doelgroep-) gericht inzetten. In 2023 gaan we meer gebruik maken van campagnes via social media-advertenties 4. Aandacht voor begrijpelijk schrijven blijft actueel. Als organisatie willen we dat B1voor alle collega’s het streven wordt bij alle teksten die de deur uitgaan. In 2023 ontwikkelen we een schrijfwijzer ter ondersteuning van de ambtenaren. 5. We gaan inzetten op het gebruik van digitale nieuwsbrieven, om inwoners gericht, snel en op een laagdrempelige manier op de hoogte houden van ontwikkelingen binnen gemeentelijke projecten. 6. In 2023 implementeren we de Wet Open Overheid verder binnen de organisatie om zo aan de nieuwe eisen van de wet voldoen. Systemen zijn vernieuwd en/of opnieuw ingericht om 'de basis op orde' te faciliteren en stuurinformatie te genereren. 1. Het sturingsdashboard (geld) voor het management wordt in 2023 uitgebreid met relevante indicatoren m.b.t. personeel. Hierdoor, kan op efficiëntere wijze sturingsinformatie worden ontsloten richting de managers en gerichter worden gestuurd. 2.

In 2023 wordt gestart met de verkenning van de aanbesteding van het financieel en HRM pakket i.v.m. aflopen van de contracten. Deze gelegenheid wordt gebruikt om te bezien of er een systeemsprong kan worden gemaakt en i.p.v. losse pakketten 3. Er wordt om het projectmatig werken verder te ondersteunen, een portfoliomanagement tool aanbesteed en geïmplementeerd binnen de organisatie. Toelichting Ad 2. Een afzonderlijke verkenning naar ERP-systemen heeft in 2023 uitgewezen dat dit vooralsnog een brug te ver is. In afstemming tussen alle BWB-deelnemers wordt in het tweede kwartaal van 2024 een marktverkenning naar een nieuw financieel systeem uitgevoerd. Een eventuele aanbesteding, evenals voor een HR-pakket, moet passen in de nog gezamenlijk tussen BWBdeelnemers vast te stellen IT-strategie. Ad 3. Het Programma van Eisen voor de aanbesteding en het projectteam voor de implementatie worden in het eerste kwartaal van 2024 gevormd, onder leiding van een projectleider. De realisatie heeft vertraging opgelopen. De informatie waar wij verantwoordelijk voor zijn is beschikbaar en toegankelijk, integriteit en waar nodig - vertrouwelijkheid is gewaarborgd. 1. We gaan aan de slag met het verder uitbouwen en optimaliseren van het zaaksysteem, zodat de organisatie efficiënter kan werken en dienstverlening beter georganiseerd kan worden. 2.

We werken aan het verder digitaliseren van de informatiestromen binnen de organisatie. 3. Wij beheren de documentatievoorziening en archieven conform de geldende wet- en regelgeving en toetsen dit periodiek. 4. We hebben een privacy officer en een functionaris gegevensbescherming. Zij regisseren

79

het proces, zorgen dat we daarvan leren, toetsen onze systemen en zetten daarnaast vooral in op bewust gedrag van medewerkers. 5. We gaan verder met de implementatie van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO).

Facilitair Doelen en prestaties Onze huisvesting en facilitaire dienstverlening is duurzaam, (kosten-)efficiënt en prettig, ook voor onze huurders. 1. We beheren onze gebouwen en het interieur en verzorgen de facilitaire dienstverlening voor gemeentelijke gebouwen. We kijken daarbij actief naar de effecten die hybride werken voor ons voor gevolgen hebben. 2. Bij het afsluiten van contracten, en waar mogelijk ook apart, doen we aanpassingen die het gebruik van onze gebouwen duurzamer maken en passen we waar het kan actief social return toe.

Juridische zaken Doelen en prestaties De gemeente houdt zich aan wet- en regelgeving, is zorgvuldig bij het maken van afspraken en sluiten van overeenkomsten en heeft een goede mogelijkheid voor bezwaar en beroep. 1. We bieden onze inwoners een zorgvuldige mogelijkheid voor het indienen van bezwaar en klachten. 2. We zorgen ervoor dat we de regelgeving tijdig bekend maken. 3. We behandelen schadeclaims in samenwerking met de verzekeraars. 4. We voeren de wet tijdelijke huisverboden uit voor de gemeenten Culemborg, Tiel, West Betuwe, Zaltbommel, Neder-Betuwe, Buren en Maasdriel. 5. Zorgen voor de behandeling van WOB- en AVG-inzageverzoeken.

80

Rechtmatigheidsverantwoording Vanaf het verslagjaar 2023 is het College verantwoordelijk om een rechtmatigheidsverantwoording af te geven en deze op te nemen in de jaarrekening. In deze verklaring verantwoordt het College zich direct tot de raad over het (financieel) rechtmatig handelen van de organisatie. Het College verantwoordt zich aan de raad in hoeverre de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties, rechtmatig tot stand zijn gekomen. Dit houdt in dat afwijkingen wel of niet in overeenstemming zijn met door de raad vastgestelde kaders zoals de begroting en interne verordeningen en met bepalingen in de relevante wet- en regelgeving. De raad bepaalt vanaf het begrotingsjaar 2023 de verantwoordingsgrens en de spelregels. De uitgangspunten waaraan het College moet voldoen zijn vastgelegd in het op 7 maart 2024 vastgestelde normenkader en de door Commissie BBV uitgegeven Kadernota Rechtmatigheid van november 2023. In de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening is de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen over het boekjaar 2023. De uitkomst is dat geconstateerde afwijkingen boven de verantwoordingsgrens uitkomen (3% van de lasten). Op basis van de spelregels gesteld door de raad moeten individuele afwijkingen groter dan € 106.500 aanvullend worden toegelicht in deze paragraaf bedrijfsvoering.

In onderstaande tabel zijn alle afwijkingen opgenomen die gedurende het jaar zijn geconstateerd. Begrotingscriterium

Bedrag (bruto)

Passend binnen financiële verordening

Tijdig en acceptabele afwijking

1A. Overschrijding lasten programma’s (of indien van toepassing een ander door het algemeen bestuur vastgesteld autorisatieniveau) 1B. Overschrijding investeringsbudgetten (kredieten) 2. Ongeautoriseerde reservemutaties

7.940.000

-

-

231.000

-

-

231.000

1.748.000

-

-

1.748.000

3. Overschrijding van baten en/of onderschrijding van lasten en baten die niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid Totaal begrotingsonrechtmatigheden

14.988.000

-

-

-

24.907.000

-

-

-

4. Totaal van de begrotingsonrechtmatigheden (van onderdeel 1 en 2) dat past binnen het vooraf vastgestelde beleid en daarmee vooraf als acceptabel is geduid vermelden en verwijzen naar dit vooraf vastgestelde beleid

24.907.000

7.785.000

24.907.000

14.988.000

-

2.134.000

-

5. Resterend saldo aan begrotingsonrechtmatigheden

Voorwaardecriterium Inkopen ten onrechte niet Europees aanbesteed Overige bevindingen inzake voorwaardecriterium Totaal onrechtmatigheden voorwaardencriterium

Bedrag (netto)

4.113.000

1.139.000 1.139.000

81

-

-

-

-

1.139.000 -

-

-

1.139.000

M&O criterium Overige bevindingen inzake M&O criterium

-

Totaal onrechtmatigheden M&O criterium

-

-

-

-

-

-

-

Op basis van de bepalingen in de Kadernota Rechtmatigheid 2023 worden de afwijkingen hieronder individueel toegelicht. 1A. Overschrijding lasten Op meerdere programma’s is een overschrijding gebleken van de lasten over boekjaar 2023 ten opzichte van begroting. In onderstaande tabel zijn deze afwijkingen opgenomen inclusief een beknopte toelichting. Voor een gedetailleerder toelichting wordt verwezen naar de toelichting op de staat van baten en lasten. Mocht een soortgelijke situatie zich in de toekomst opnieuw voordoen dan zal zo veel als mogelijk tijdig een begrotingswijziging worden aangevraagd bij de Raad. Overschrijdingen lasten: Programma Onderwijs

Sport, Cultuur en recreatie

Sociaal domein en gezondheid

Duurzaamheid

Financiering en algemene dekkingsmiddelen

Afwijkingen individueel onder de rapportagegrens

Bedrag Toelichting € 1.610.000 Deze afwijking wordt gecompenseerd met direct toerekenbare baten en is daarmee weliswaar een bruto overschrijding maar tegelijkertijd passend binnen artikel 18 lid 3 van de financiële verordening. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de financiële resultaten en analyses per programma (p.181). € 198.000 Deze afwijking wordt gecompenseerd met direct toerekenbare baten en is daarmee weliswaar een bruto overschrijding maar tegelijkertijd passend binnen artikel 18 lid 3 van de financiële verordening. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de financiële resultaten en analyses per programma (p.183). € 4.471.000 Deze afwijking wordt gecompenseerd met direct toerekenbare baten en is daarmee weliswaar een bruto overschrijding maar tegelijkertijd voor een bedrag van € 4.368.000 passend binnen artikel 18 lid 3 van de financiële verordening. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de financiële resultaten en analyses per programma (p.186). € 902.000 Deze afwijking wordt gecompenseerd met direct toerekenbare baten en is daarmee weliswaar een bruto overschrijding maar tegelijkertijd passend binnen artikel 18 lid 3 van de financiële verordening. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de financiële resultaten en analyses per programma (p.188).

€ 707.000 Deze afwijking wordt gecompenseerd met direct toerekenbare baten en is daarmee weliswaar een bruto overschrijding maar tegelijkertijd passend binnen artikel 18 lid 3 van de financiële verordening. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de financiële resultaten en analyses per programma (p.193). € 52.000 Niet nader toegelicht

1B. Overschrijding investeringskredieten In 2023 is sprake gebleken van een overschrijding van investeringskredieten inzake investeringen in de binnenstad voor € 231.000 waarvoor geen actueel investeringskrediet ter beschikking van het College heeft gestaan in 2023. Derhalve telt deze afwijking mee als fout in de rechtmatigheidsverantwoording. Mocht een soortgelijke situatie zich in de toekomst opnieuw voordoen dan zal tijdig een nieuw investeringskrediet worden aangevraagd bij de Raad.

82

2. Ongeautoriseerde reservemutaties In 2023 is besloten om eind 2022 doorgeschoven resultaatbestemmingen die niet (volledig) zijn besteed vrij te laten vallen ten gunste van het resultaat. De vrijval bedraagt € 1.728.000 en is ten gunste van het resultaat 2023 geboekt. In het raadsvoorstel bij het vaststellen van de jaarrekening 2022 is aangegeven dat de resultaatbestemming toeziet op 2023 en verder en daarmee ontbreekt de feitelijke formele besluitvorming tot een rechtmatige onttrekking. In het raadsvoorstel bij de jaarrekening 2023 waarin budgetten worden doorgeschoven naar 2024 houden we hier voldoende rekening mee. De resterende € 20.000 blijft onder de rapporteringsgrens en is niet nader toegelicht. 3. en 4. Overschrijding van baten en/of onderschrijding van lasten en baten die niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid Uit de analyse op de begrotingsrechtmatigheid blijkt dat op meerdere programma’s sprake is van afwijkingen van begrote baten en lasten. De raad autoriseert de begroting op het saldo van baten en lasten. In bovenstaande analyse is daarmee rekening gehouden. Met de Raad zijn nadere afspraken gemaakt op welke wijze, in afwijking van begrotingswijzigingen, de raad tijdig kan worden geïnformeerd over onderschrijdingen van baten en lasten en overschrijdingen van baten.

Voor een toelichting op de afwijkingen die passend zijn binnen artikel 18 lid 3 van de financiële verordening verwijzen wij naar de toelichting bij onderdeel 1A. Onderstaande begrotingsafwijkingen passen binnen deze door de Raad gestelde kaders ten aanzien van acceptabele afwijkingen die tijdig zijn gemeld.

Passend binnen de uitgangspunten van tijdig en acceptabel Onderschrijding lasten bestuur en ondersteuning Onderschrijding lasten verkeer, vervoer en waterstaat Onderschrijding lasten wonen, stedelijke vernieuwing en ruimte Overschrijding baten Onderwijs

Overschrijding baten duurzaamheid

Overschrijding baten bestuur en ondersteuning Overschrijding baten sport, cultuur en recreatie Overschrijding baten sociaal domein en gezondheid Overschrijding baten financiering en algemene dekkingsmiddelen Onderschrijding baten economie

Onderschrijding baten wonen, stedelijke vernieuwing en ruimte Overige

Bedrag Toelichting € 202.000 Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de financiële resultaten en analyses per programma (p.173). € 775.000 Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de financiële resultaten en analyses per programma (p.177). € 2.967.000 Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de financiële resultaten en analyses per programma (p.190). € 1.731.000 Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de financiële resultaten en analyses per programma (p.181). € 1.538.000 Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de financiële resultaten en analyses per programma (p.188) € 1.214.000 Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de financiële resultaten en analyses per programma (p.173) € 472.000 Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de financiële resultaten en analyses per programma (p.183) € 4.368.000 Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de financiële resultaten en analyses per programma (p.185). € 958.000 Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de financiële resultaten en analyses per programma (p.193). € 201.000 Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de financiële resultaten en analyses per programma (p.179). € 492.000 Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de financiële resultaten en analyses per programma (p.190).

€ 70.000 Individuele afwijkingen komen niet boven de rapportagegrens uit en hoeven niet individueel te worden toegelicht

83

5. Voorwaardencriterium Culemborg heeft een zogeheten ‘SPEND-analyse’ uitgevoerd waarmee tevens de rechtmatigheid van aanbestedingen wordt getoetst. Op basis van regelgeving is hierbij uitsluitend een analyse gemaakt ten opzichte van de wettelijke bepalingen in de Aanbestedingswet. Uit deze analyse blijken een aantal onrechtmatigheden die hieronder, voor zover boven de rapportagegrens van € 106.500 uitkomend, nader worden toegelicht. Categorie Beveiligingsdiensten

Verkeersmaatregelen

Overige

Bedrag Toelichting € 832.000 De opvanglocatie aan de Bellweg is in hoog tempo geschikt gemaakt en ingericht. Dit betekent dat alles er op gericht was om de opvang klaar te hebben vóór de ontvangst van de eerste vluchtelingen. Hiervoor werden overeenkomsten gesloten met leveranciers. Om een tijdige afwikkeling van zaken te garanderen heeft het college voor deze opdracht in collegebesluit 564138/564173 besloten tot een uitzondering op de aanbestedingsplicht om redenen van dwingende spoed. € 178.000 Er is geconstateerd dat er geen contract was met Van Gelder Verkeerstechniek B.V. Vanwege het feit dat het om verkeersverlichting gaat is het niet verantwoord om direct te stoppen. Er is opdracht verleend om een aanbesteding voor te bereiden. In oktober 2023 is deze gepubliceerd op de aanbestedingskalender. In december zijn de inschrijvers beoordeeld en in januari 2024 is het contract definitief gegund aan van Gelder. Het nieuwe contract is ingegaan op 1 februari 2024. € 129.000 Individuele afwijkingen komen niet boven de rapportagegrens uit en hoeven niet individueel te worden toegelicht

84

85

Paragraaf Lokale heffingen Inleiding In deze paragraaf gaan wij in op de heffingen die de gemeente mag opleggen vanuit haar publiekrechtelijke taak. Lokale heffingen bestaan uit belastingen en rechten (retributies), en vinden hun oorsprong veelal in de Gemeentewet.

Belastingen Kenmerkend aan belastingen is dat er geen direct aanwijsbare tegenprestatie tegenover staat. Met andere woorden: de burger draagt bij aan de algemene middelen van de gemeente, waaruit een gedeelte van de uitgaven worden betaald.

Rechten Kenmerkend aan rechten is dat er wel sprake is van een directe relatie tussen de heffing en de gemeentelijke taak. Het streven is 100% kostendekkendheid. Bij rechten mogen de geraamde opbrengsten niet hoger zijn dan de geraamde kosten van de gemeente voor de uitoefening van de taak.

Belangrijke ontwikkelingen Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024 is de Legesverordening met bijbehorende tarieventabel uitvoerig doorgenomen. De verordening en de tarieventabel zijn overeenkomstig het VNG-model opgesteld. 2024 en 2025 worden benut als evaluatiejaren. Gemeentelijke belastingen

Algemeen De gemeente Culemborg heft de volgende belastingen: • onroerende-zaakbelastingen * • hondenbelasting* • parkeerbelastingen • precariobelasting • rioolheffing* • toeristenbelasting De heffingen gemerkt met een * worden verzorgd door de gemeenschappelijke regeling Belastingsamenwerking Rivierenland (BSR). Tevens verzorgt BSR de uitvoering van de Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ). Culemborg heeft de inzameling van huishoudelijke afvalstoffen ondergebracht bij Avri. Avri is een gemeentelijk samenwerkingsverband op basis van de Wet gemeenschappelijke regelingen. De belangrijkste taken van Avri zijn inzameling en verwerking van huishoudelijk afval en grondstoffen, beheer van openbare ruimte en handhaving. De tarieven afvalstoffenheffing worden jaarlijks vastgesteld door het algemeen bestuur van Avri.

Onroerende-zaakbelastingen De grondslag voor de heffing van onroerende-zaakbelastingen (OZB) is een percentage van de WOZwaarde. De WOZ-waarde voor belastingjaar 2023 is bepaald naar waardepeildatum 1 januari 2022. Tarieven OZB Woningen: OZB eigenarenbelasting Niet woningen: OZB gebruikersbelasting OZB eigenarenbelasting

86

2023

2022

0,1032%

0,1151%

0,3574% 0,3372%

0,3312% 0,3151%

De in 2023 verzonden WOZ-beschikkingen kennen ten opzichte van belastingjaar 2022 een gemiddelde waardestijging voor de woningen van 17%. Voor de niet-woningen is sprake van een gemiddelde waardestijging van 1%. De totaal in 2023 gerealiseerde opbrengst OZB van € 8.276.000 is € 21.000 hoger dan begroot. Gemiddelde WOZ waarde woningen (2023, peildatum 1-1-2022) is ongeveer € 388.000

Rioolheffing Binnen de gemeente Culemborg geldt als maatstaf van heffing een vast bedrag per eigendom. Voor de planperiode van het Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2020-2023 (vGRP) is bezien welke investeringen noodzakelijk zijn op het gebied van afvalwaterinzameling, afvalwatertransport en afvoer van overtollig regen- en grondwater. Alle financiële en personele aspecten rondom de verbrede rioleringszorg, inclusief grondwater, zijn in het vGRP verwerkt. De rioolheffing mag maximaal kostendekkend zijn en de gemeente Culemborg streeft ook naar 100% kostendekkendheid. De rioolheffing wordt geheven van de eigenaar en bedraagt in 2023 € 185 per belastingobject. Kostendekking rioolheffing, bedragen x 1.000 Directe lasten (inclusief rente) Directe baten (exclusief heffingen) Netto lasten

€ 3.710 € 12 -/€ 3.698

Toe te rekenen lasten: Overhead (inclusief rente)

€ 386

Totale lasten

€ 4.084

Opbrengst heffingen

€ 2.668

Dekking

100%

In 2023 is er € 4.083.515 uitgegeven die ten laste komt van de rioolheffing. De totale rioolheffing was in 2023 € 2.667.579. Het verschil van € 1.415.936 komt hoofdzakelijk door het besluit van 22 november 2022 om in 2023 eenmalig € 1.000.000 uit de egalisatievoorziening via een gereduceerd tarief (€ 185 i.p.v. € 255) terug te geven aan de inwoners. Daarnaast is er nog € 415.936 extra uit de egalisatievoorziening onttrokken ter dekking van hogere uitgaven in 2023. Deze hogere uitgaven in 2023 komen door prijsstijgingen van materialen en de extra inzet van personele capaciteit.

Hondenbelasting De hondenbelasting is, conform artikel 226 van de Gemeentewet, een algemene belasting. Hondenbelasting wordt geheven van de houder van één of meer honden. Het aantal honden is bepalend voor de hoogte van de belasting. Jaarlijks wordt door BSR een controle gehouden op het houden van honden. In onze gemeente zijn ongeveer 1.600 honden geregistreerd.

87

Tarieven hondenbelasting 1ste hond 2de hond Kenneltarief

2023

2022

€ 58,25 € 89,35 € 434,00

€ 56,95 € 87,35 € 424,75

De gerealiseerde opbrengst hondenbelasting van € 103.000 is conform begroting.

Toeristenbelasting Voor het houden van verblijf met overnachting in Culemborg door personen van 12 jaar en ouder, die niet als ingezetene met een adres in de gemeente in de basisregistratie personen staan ingeschreven, wordt toeristenbelasting geheven. Toeristenbelasting is een algemene verblijfsbelasting. Het tarief per overnachting bedraagt € 0,80. Het tarief voor de heffing is zo gering dat een jaarlijkse indexering van het tarief niet of nauwelijks leidt tot een verhoging. Daarom wordt het tarief eens in de vijf jaar verhoogd met het gecumuleerde inflatiepercentage. Deze aanpassing heeft in 2021 plaatsgevonden. Het tarief is daarom in 2023 niet aangepast. Toeristenbelasting wordt na afloop van het belastingjaar opgelegd. In 2023 is daarom de toeristenbelasting 2022 opgelegd. In 2023 bedraagt de totale opbrengst € 20.000. Deze opbrengst is € 6.000 lager dan begroot.

Precariobelasting Precariobelasting is gebaseerd op artikel 228 van de Gemeentewet. Hierin is geregeld dat "terzake van het hebben van voorwerpen onder, op of boven voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond, een precariobelasting kan worden geheven". Precariobelasting terrassen Om ondernemers en zelfstandigen te ondersteunen, in het kader van de coronacrisis, zijn diverse maatregelen dan wel tegemoetkomingen getroffen. Eén van deze tegemoetkomingen betreft het besluit om over de belastingjaren 2020, 2021 en 2022 geen precariobelasting ter zake van terrassen te heffen. De tegemoetkomingen hebben tot een € 20.000 lagere opbrengst geleid in 2022. Nu de maatregelen rondom de corona volledig zijn opgeheven, zijn de aanslagen 2023 overeenkomstig de verordening precariobelasting terrassen Culemborg opgelegd. In totaal is € 49.000 gerealiseerd.

Parkeerbelasting In Culemborg geldt voor bepaalde delen van de binnenstad de verplichting om parkeerbelasting te betalen. Deze opbrengst wordt gebruikt om de kosten van de parkeervoorzieningen te bestrijden en het parkeren in de binnenstad te reguleren. In 2018 is uitvoering gegeven aan het vastgestelde beleid 'verkeer in de binnenstad'. Dit heeft geleid tot een uniform parkeerbeleid in de binnenstad.

Kosten naheffingsaanslag Indien niet of onvoldoende parkeerbelasting op aangifte wordt voldaan, volgt bij controle een naheffingsaanslag parkeerbelasting. Deze bestaat uit het tarief voor één uur, verhoogd met kosten. Voor 2023 bedroegen deze kosten € 72,90. Kostendekking naheffingsaanslag parkeren, bedragen x 1.000 Directe lasten (inclusief rente) Directe baten (exclusief heffingen) Netto lasten

88

€ 69 € - -/€ 69

Toe te rekenen lasten: Overhead (inclusief rente) BTW

€ € 15

Totale lasten

€ 84

Opbrengst heffingen

€ 45

Dekking

53%

In 2023 zin er 699 naheffingsaanslagen opgelegd waarvan er 52 gegronde bezwaarschiften zijn ingediend. De gerealiseerde opbrengst parkeren bedraagt € 340.000 en is € 10.000 hoger dan begroot. Daarnaast zijn de gerealiseerde leges parkeerontheffingen met € 93.000 ca. € 3.000 hoger dan begroot. Gemeentelijke rechten

Algemeen Onderstaand wordt een uitwerking gegeven betreffende de volgende heffingen • Afvalstoffenheffing • Marktgelden • Bouwleges • Overige heffingen

Leges algemeen Afvalstoffenheffing De tarieven afvalstoffenheffing worden jaarlijks door het algemeen bestuur van Avri vastgesteld. De opbrengst van de afvalstoffenheffing mag slechts gebruikt worden om de kosten te dekken van de afvalinzameling en -verwerking. In 2023 bedroeg het basistarief afvalstoffenheffing € 295,50. Dit bedrag is voor inwoners van de gemeente Culemborg verhoogd met € 3,50 voor het verwijderen van zwerfafval binnen de gemeente Culemborg. Bouwleges De opbrengst bouwleges kan sterk wisselen. Dit hangt vooral samen met de omstandigheid of er bouwaanvragen zijn ingediend voor grote bouwwerken. In 2023 is de legesopbrengst ca. € 183.000 hoger dan begroot. Er waren meer grotere incidentele projecten dan in 2022, hierdoor zijn er meer leges binnengekomen

Overige rechten/heffingen De overige belastingen en rechten die onze gemeente heft, zijn geringer van omvang dan de belastingen die hiervoor genoemd zijn. Onder rechten vallen ook de leges die geheven worden voor de gemeentelijke dienstverlening (verstrekken van paspoorten, rijbewijzen, etc.). De hogere opbrengsten overige rechten/heffingen van € 92.000,- worden voornamelijk veroorzaakt door meer afgiften van reisdocumenten en identiteitskaarten en naturalisatieverzoeken. Lokale lastendruk Uit de rapporten over 2022 en 2023 van het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO), is onderstaand overzicht samengesteld van de lokale lastenontwikkeling

89

in Culemborg. Hierbij is zowel een vergelijking gemaakt met buurgemeenten als met het landelijk gemiddelde. Overzicht bruto woonlasten 2023 Gemeente

Eénpersoonshuish ouden

2022

Meerpersoonshui shouden

Rangnummer meerpersoons huishouden

2023

2022

2023

2022

2023

Buren 1.092 1.136 Culemborg 951 945 Houten 723 756 Maasdriel 912 965 Neder-Betuwe 1.011 1.061 Tiel 851 901 Vijfheerenlanden 920 924 West Betuwe 1.123 1.211 West Maas en Waal 916 958 Zaltbommel 938 1.012 Landelijk gemiddelde 832 871 Bron : COELO-Atlas van de lokale lasten 2022 en 2023

1.105 965 912 922 1.023 917 1.004 1.134 926 954 898

1.161 971 950 1.011 1.081 981 1.008 1.231 980 1.040 946

316 239 173 194 294 182 280 327 199 229

327 209 183 247 303 224 257 341 221 279

De rapporten van het COELO hebben tevens als uitgangspunt gediend om onderstaande grafiek te genereren waarmee inzicht wordt gegeven in de ontwikkeling van de lokale woonlastendruk binnen de gemeente Culemborg in de afgelopen 5 jaar. Om de lastendruk te bepalen wordt uitgegaan van de grootste heffingen, te weten OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing. Tevens wordt onderscheid gemaakt in eenpersoonshuishoudens en meerpersoonshuishoudens.

Kwijtscheldingsbeleid 90

De mogelijkheid om kwijtschelding van lokale heffingen te verlenen is geregeld in artikel 255 van de Gemeentewet. Hoofdregel is dat gemeenten het kwijtscheldingsbeleid van de Rijksoverheid volgen, zoals geregeld in de Uitvoeringsregeling. Een uitzondering is dat het gemeenten is toegestaan om bij de berekening in het kader van een kwijtscheldingsverzoek uit te gaan van 100% van de bijstandsnorm. Het Rijk hanteert 90%. De behandeling van kwijtscheldingsverzoeken vindt plaats door BSR. Sinds de afschaffing van het gebruikersdeel van de OZB is het aantal toegekende kwijtscheldingsverzoeken minimaal. Overzicht opbrengst gemeentelijke belastingen en rechten In de navolgende tabel zijn de opbrengsten van de gemeentelijke belastingen en heffingen opgenomen. Bedragen x € 1.000

Begroting 2023

Rekening 2023

Rekening 2022

Belastingen Onroerende zaakbelastingen Hondenbelasting Toeristenbelasting Marktgelden Precariobelasting Naheffingsaanslagen parkeren Parkeerbelasting Rioolheffing Totaal belastingen

8.276 100 26 0 23 75 330 2.658 11.488

8.255 103 20 0 33 45 340 2.668 11.464

7.596 102 19 31 3 56 335 3.491 11.633

Rechten/heffingen Leges omgevingsvergunningen Overige rechten/heffingen Totaal rechten/heffingen

825 505 1.330

1.011 651 1.652

1.438 503 1.941

91

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing De paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing laat zien hoe goed gemeente Culemborg financiële gevolgen van risico's kan opvangen. Het weerstandsvermogen is de optelsom reserves, resultaten en mogelijkheden om belastingen te verhogen. Weerstandsvermogen = de mogelijkheid financiële tegenvallers op te vangen, zonder dat de normale begrotingsuitvoering en bedrijfsvoering (direct) aangepast hoeft te worden. Het belangrijkste kengetal voor het weerstandsvermogen is de weerstandsratio. Het geeft aan hoe goed gemeente Culemborg financiële tegenvallers kan opvangen, zonder meteen te moeten bezuinigen op de normale uitgaven en activiteiten. Weerstandsratio = weerstandsvermogen gedeeld door het totaal van de risico's. In deze paragraaf gaat over: 1. Beleid ten aanzien van het weerstandsvermogen; 2. Weerstandscapaciteit; 3. Risico’s en beheersmaatregelen; 4. Weerstandsvermogen; 5. Kengetallen.

1. Beleid ten aanzien van het weerstandsvermogen Gemeente Culemborg vindt het weerstandsvermogen toereikend wanneer de financiële gevolgen van de maximale risico’s (benodigde weerstandscapaciteit) tenminste gelijk zijn aan het weerstandsvermogen (beschikbare weerstandscapaciteit). De weerstandsratio is dan groter dan of gelijk aan 1. Bij het maken van de begroting en het opstellen van de jaarrekening kijkt gemeente Culemborg naar alle mogelijke risico's en beoordeelt deze zorgvuldig. We houden vooral rekening met hoe deze risico's onze financiën kunnen beïnvloeden. 2. Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit van de gemeente omvat alle beschikbare middelen die kunnen worden gebruikt om onvoorziene en aanzienlijke kosten (risico's) te dekken. Hierbij maken we onderscheid tussen incidentele en structurele weerstandscapaciteit. Incidentele weerstandscapaciteit De incidentele weerstandscapaciteit verwijst naar het vermogen van de gemeente om onverwachte gebeurtenissen en eenmalige tegenvallers te kunnen opvangen zonder dat dit meteen invloed heeft

92

op de dienstverlening en voorzieningen die de gemeente biedt. Het incidentele weerstandsvermogen wordt ook wel de weerstandscapaciteit van het vermogen genoemd. De incidentele weerstandscapaciteit is als volgt: Incidentele weerstandscapaciteit (x 1.000) Algemene reserve Bestemmingsreserves (vrij besteedbare deel) Stille reserves Jaarrekeningresultaat Af: bestemmingsvoorstellen/vrijval reserves Totale incidentele weerstandscapaciteit

Jaarrekening 2022 6.276 5.049 0 5.811 -5.811 11.325

Jaarrekening 2023 7.947 2.827 0 2.959 -3.098 10.635

Begroting 2023 6.075 4.059 0 0 10.134

Structurele weerstandscapaciteit De structurele weerstandscapaciteit geeft aan in hoeverre de gemeente in staat is om onverwachte langdurige tegenvallers op te vangen zonder dat dit leidt tot bezuinigingen of herzieningen van de (meerjaren)begroting. De structurele weerstandscapaciteit wordt ook wel aangeduid als de weerstandscapaciteit van de exploitatie. De structurele weerstandscapaciteit is als volgt: Structurele weerstandscapaciteit Jaarrekening (x 1.000) 2022 Begrotingssaldo (voordelig) 0 Onbenutte belastingcapaciteit 0 Onvoorzien 75 Totale structurele weerstandscapaciteit 75

Jaarrekening 2023 0 0 100 100

Begroting 2023 180 0 100 380

Totale weerstandscapaciteit In onderstaand overzicht staat de totale weerstandscapaciteit. Dit is dus de incidentele weerstandscapaciteit en de structurele weerstandscapaciteit samen. Totale weerstandscapaciteit (x 1.000) Incidentele weerstandscapaciteit Structurele weerstandscapaciteit Totale weerstandscapaciteit

Jaarrekening 2022 13.768 75 13.843

Jaarrekening 2023 10.635 100 10.735

Begroting 2023 10.134 380 10.514

Ten opzichte van de jaarrekening 2022 is de totale weerstandscapaciteit met € 3,9 miljoen afgenomen. Deze afname is te verklaren door de besloten claims uit de investeringsagenda die rusten op de bestemmingsreserve precariobelasting en dat het resultaat 2023 na bestemming negatief eindigt. 3. Risico's In totaal zien we 30 risico's. Voor de leesbaarheid clusteren we soortgelijke risico's en beschrijven we alleen de risico's waarvan het financiële effect groot en/of de kans dat het risico zich voordoet groot is. Bij het bepalen van het weerstandsvermogen nemen we wel alle risico's mee.

93

Bij het inschatten van de 30 risico's wordt bekeken hoeveel geld de gemeente mogelijk kan verliezen, met zowel een maximum als minimum bedrag. Door deze inschatting te vermenigvuldigen met de waarschijnlijkheid/kans, kunnen we de financiële impact van elk risico berekenen. De som van deze berekende bedragen is de benodigde weerstandscapaciteit. De geschatte omvang van elk individueel risico wordt verdeeld over vijf klassen, elk met een bijbehorende score. De volgende klassen worden onderscheiden: Geschatte omvang risico (maximum en minimum) € 1 < € 250.000 € 250.000 < € 500.000 € 500.000 < € 1.000.000 € 1.000.000 € 2.500.000 > € 2.500.000

Score 1 2 3 4 5

Voor de waarschijnlijkheid (kans) dat elk individueel risico zich daadwerkelijk voordoet, zijn de risico’s te onderscheiden in een vijftal klassen met ook bijbehorende scores: Waarschijnlijkheid/ kans Zeer klein (1%-24%) Klein (25% < 50%) Niet klein/niet groot (50% < 70%) Groot (70% < 90%) Zeer groot (90% -100%)

Score 1 2 3 4 5

De risicoscore is de vermenigvuldiging van de scores van de geschatte omvang en de scores van de waarschijnlijkheid / kans. Deze rangorde helpt bij het stellen van prioriteiten bij het beheersen van de risico's. Voor de jaarrekening 2023 zijn alle risico's die in de begroting van 2024 zijn opgenomen zorgvuldig bekeken en waar nodig bijgewerkt. Onze risico-inschattingen zijn bandbreedtes met een minimum en maximum. Op deze manier voorkomen we PM.

Risicotabel jaarrekening 2023 In de risicotabel zijn de 30 risico's geclusterd opgenomen. Onder de tabel staat de toelichting. #

Programma

Doel

Duurzaamheid en Wonen Aantrekkelijke en 1 Stedelijke gezonde woon- en vernieuwing en leefomgeving Ruimte

Proces/project

Risico

Kans

Financieel effect

Gerechtelijke procedures en planschade

Aanspraken derden

50% 80%

1.600.000 2.250.000

94

Duurzaam financieel 2 Bedrijfsvoering gezonde gemeente

Inkoop en aanbesteding

3

Financiering

Bestuur

Personeel en organisatie

4 Bedrijfsvoering

Digitale veiligheid

Uitblijvende (terug)betaling

5 Bedrijfsvoering Adequate bezetting

Personeel en organisatie

6 Sociaal domein

Grip op de uitgaven Sociaal domein

Hogere prijsstijgingen dan 50% de indexering van 75% de begroting Hogere waardeafdracht wethouderspensio enen a.g.v. nieuw 100% Financieel toetsingskader (nFTK) Datalekken, hacking en ransomware Niet kunnen invullen van openstaande vacatures bij Culemborg

1.000.000 1.500.000

1.100.000

50% 25%

1.000.000 4.000.000

90% 70%

500.000 1.000.000

Uitvoering Onverwachte Participatiewet, volumegroei en 75% Wmo en Jeugd, impact 50% BUIG multiproblematiek

1.000.000 1.450.000

Verontreinigde Duurzaamheid grond, dumpen 250.000 en Sport, Veilige en gezonde Een schone stad drugsafval, 50% 7 Cultuur en leefomgeving behouden onverwacht 50% 1.000.000 Recreatie onderhoud en vandalismeschade Verstrekte Duurzaam financieel Uitblijvende 0,25% 8 Financiering leningen en 199.504.000 gezonde gemeente (terug)betaling - 0,5% garantstellingen Rampen en Rampen waar een (sociale) Veilige fysieke en gemeente zich niet 15% 9 Veiligheid calamiteiten van 2.000.000 sociale leefomgeving op kan 25% een buitengewone voorbereiden impact Totaal van de overige risico's met Totale Duurzaam financieel 50% 10 Diverse processen een gering bedrag programmaplan gezonde gemeente 50% of een lage kans van optreden

11

Financiering

Duurzaam financieel gezonde gemeente

Begroting

95

Realisatie ombuigingen begrotingstekort 26 en 27 (Financieel perspectief 8

50% 25%

750.000 1.250.000

1.450.000

februari 2024)

12

Verbonden Partijen

Totaal van de Partijen waarin de Realisatie risico's van gemeente een gemeentelijke doelen verbonden bestuurlijk-, een 25% in partijen financieel- én een 15% samenwerkingsverba (let op: gaat niet opdrachtgeversbel nden over ang heeft prijsstijgingen)

450.000 1.050.000

6.123.760 9.435.020

Totaal

In bovenstaande tabel is een gewogen gemiddelde opgenomen voor de kans dat dit risico zich voordoet. Bij de totstandkoming van dit gemiddelde hebben wij bij individuele risico's de tabel (met kansen) als uitgangspunt gehanteerd. Nieuw ten opzichte van risico’s jaarrekening 2022 Er zijn 3 nieuwe risico's in de risicotabel opgenomen. Deze staan toegelicht onder de koppen 3 Hogere waardeafdracht wethouderspensioenen a.g.v. nieuw Financieel toetsingskader (nFTK), 4 Datalekken, hacking en ransomware en 11 Realisatie ombuigingen begrotingstekort 2026 en 2027. Vervallen ten opzichte van risico’s jaarrekening 2022 Ten opzichte van de risicotabel bij de begroting 2024 zijn de risico’s van Niet tijdig en/of onjuist publiceren van (voorgenomen) bestuursbesluiten en Verlofsparen verdwenen. De risico’s rond Verlofsparen zijn in beeld en verwerkt in de personeelskosten. Het risico van Niet tijdig en/of onjuist publiceren van (voorgenomen) bestuursbesluiten is in de werkprocessen geborgd. Actuele beeld van de bestaande risico’s 1 Aanspraken derden Ruimtelijke plannen en besluiten kunnen schade veroorzaken. De gemeente kan hiervoor aansprakelijk worden gesteld. Er volgt dan een juridische procedure. Als de rechter een schadeclaim toekent, moet de gemeente die betalen. Door goede juridische bijstand wordt de schade voor de gemeente zo laag mogelijk gehouden.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Culemborg&id=c82b2e6e-1499-41c1-af08-c30b4ce64aca