Gemeenteraad Culemborg 15-5-2025 totaal (1)
Tekst van het document
Netcongestie
Technische sessie 15 mei
16-5-2025
Gemeente Culemborg -
1
Netcongestie in Culemborg Gemeente Culemborg
Martijn Schwering – Relatiemanager regio Rivierenland mei 2025
Ondergronds
We onderhouden
91.000 km elektriciteitskabels.
Gas
42.000 km Bovengronds
We onderhouden
47.600 middenspanningsruimtes 145 gemeenten 3
315
verdeelstations
135 gemeenten
5,7 mln aansluitingen
10.000 medewerkers
Hoe werkt het elektriciteitsnet? Animatiefilmpje
Het elektriciteitsnet in Rivierenland De regio wordt gevoed door 4 TenneT/Liander 150kV stations •
Station Tiel 150kV
•
Station Zaltbommel 150kV Station Dodewaard 150kV Station Druten 150kV
Het elektriciteitsnet in Rivierenland
6
Netcongestie in Flevoland, Gelderland, Utrecht Het is druk op het elektriciteitsnet, hierdoor ontstaan knelpunten
Onze netten komen steeds verder onder druk te staan. In Gelderland zit het net zo vol, dat er vrijwel nergens meer capaciteit is voor afname of teruglevering.
Afname capaciteit
Teruglever capaciteit
Energiegebruikers en opwekkers ondervinden hier meer en meer impact van.
Eind 2018 Liander roept voor het eerst congestie af op station
2 september 2021 TenneT roept congestie af voor FGU (teruglevering)
17 november 2022 TenneT roept congestie af voor FGU (afname)
18 oktober 2023 TenneT roept congestie af voor Noord-Holland (afname)
1 februari 2024 Beperkt aantal dalen met ruimte voor flexcapaciteit in FGU
30 juni 2024 Presentatie Actieplan Netcongestie Gelderland
9 juli 2024 Behandeling Actieplan in GS Gelderland
Huidige status: Werkgroepen zijn van start. Eerste tussenresultaten zijn opgeleverd.
Bron: Capaciteitskaart elektriciteitsnet (netbeheernederland.nl) op 17-3-2025. NB: check altijd de laatste stand van zaken online voordat (investerings)beslissingen genomen worden.
Uitbreiding en verzwaring van het elektriciteitsnet Liander werkt dagelijks aan het uitbreiden en verzwaren van het net: • • •
Op hoogspanningsniveau doormiddel van uitbreiding van bestaande en bouw van nieuwe 150 kV stations; Op middenspanningsniveau doormiddel van nieuwe elektriciteitsruimtes, uitbreiding van bestaande elektriciteitsruimtes en aanleg van nieuwe kabels en verzwaring van bestaande kabels, onder andere via NuGelre; Op laagspanningsniveau door aanleg van nieuwe kabels voor nieuwe ontwikkelingen, verzwaring van bestaande kabels en nieuwe elektriciteitsruimtes via onder andere de Buurtaanpak.
Nieuw onderstation Ruimtebeslag van ongeveer 4 hectare
Voedingsgebied onderstation Culemborg
Situatie onderstation Culemborg •
Op basis van de huidige informatie in onze belastingprognose zien we dat de maximale capaciteit van onderstation Culemborg wordt overschreden voordat het benodigde nieuwe onderstation gerealiseerd is.
•
Door aannames en onzekerheden in de belastingprognose is niet te zeggen wanneer het onderstation daadwerkelijk vol zit.
•
Wel betekent dit:
1. Dat onzeker is hoe lang nieuwe ontwikkelingen nog aangesloten kunnen worden. 2. Dat er actie nodig is om de bestaande capaciteit zo goed mogelijk te benutten.
Actieplan Netcongestie Gelderland (maatregelen) Minimaal tekort van 475 MW in 2029 in Flevoland, Gelderland en Utrecht Minimaal benodigd vermogen om ingrijpen op KV te voorkomen Huidige wachtrij voor grootverbruikers 1. Congestiemanagement - Uitbreiden marktconsultatie en indien nodig verplichten 2.Technische ingrepen 3. Begrenzen interconnectiecapaciteit buitenland 4. (Semi) Publieke laadpalen - Niet laden in de spits (bestaand + nieuwe) 5. Tijdelijk regelbare opwek 6. Netefficiente installaties bestaande bouw 7. Netbewuste woningbouw 8. Tijdelijk hoger belasten 9. Netondersteunende opslag 10. Regiospecifieke nog te exploreren maatregelen Wachtrijen voor kleinverbruik
*
**
0 Haalbaar
50
100
Onzeker
*Voor de knip in het net is de contractering van 2 gascentrales randvoorwaardelijk, miniem effect op Gelderland **Deze maatregel heeft betrekking op de 150kV verbindingen en draagt niet bij aan de noodzakelijke verlichting op de koppeltransformator. *** Opslag (batterijen) zijn potentieeel congestie verzwarend maar mits met juiste voorwaarden ingepast mogelijk een oplossing.
150
200
250
300
***
350
400
450
Maatregelen met de meeste potentie •
Netefficiënte installaties in bestaande bouw: hybride warmtepompen i.p.v. elektrische bij vervanging van installaties in bestaande woningbouw.
•
Netbewuste woningbouw: nieuwbouwwoningen die minder stroom verbruiken.
•
Netbewust laden van elektrische voertuigen: laadpalen die tijdens grote drukte op het net niet laden.
•
Net ondersteunende opslag: pieken in de netbelasting worden weggenomen door opslag, waardoor overbelasting deels kan worden voorkomen.
Een greep uit de acties van Liander • • • •
Uitbreiding en verzwaring van het elektriciteitsnet Zwaarder belasten van de netten Congestiemanagement Actief samenwerken binnen met andere netbeheerders en overheden binnen het Actieplan Netcongestie Gelderland en het Landelijk Actieplan Netcongestie aan o.a.: • Ontwikkeling nieuwe tijdsafhankelijke nettarieven • Ontwikkeling nieuwe flexibele contracten • Netbewust (thuis)laden • Normering en uitrol van slim aanstuurbare apparaten (zoals warmtepompen) • Regelbare opwek • Net ondersteunende opslag • Netbewuste nieuwbouw
Acties die je als gemeente kunt nemen • • • •
Alle ruimtelijke ontwikkelingen hebben impact op de hoeveelheid nog beschikbare capaciteit op onderstation Culemborg: ben hiervan bewust en maak hier gezamenlijk keuzes in Stimuleer projectontwikkelaars om netbewust te bouwen en maak hier (waar mogelijk) afspraken over Neem in consessieafspraken voor nieuwe publieke laadpalen op dat laadpalen slim aangestuurd worden Kijk voor bestaande bouw kritisch naar warmteoplossingen, waaronder transitie oplossingen (hybride warmtepompen)
Concluderend •
We bouwen zo hard als we kunnen. Op alle netvlakken ligt een enorme (ruimtelijke) opgave.
•
De verbouwing van het elektriciteitsnet duurt nog zeker meer dan 10 jaar. Netcongestie is voorlopig nog niet de wereld uit.
•
Dit vraagt om hele goede samenwerking met elkaar.
•
Naast uitbreiding is efficiënter gebruik maken van het (bestaande) netwerk essentieel. Onder andere door netbewuste nieuwbouw.
•
Houdt als gemeente rekening met ruimte voor het elektriciteitsnet.
•
Het is geen vanzelfsprekendheid meer dat woningbouw past op het net.
Netcongestie
Technische sessie 15 mei
16-5-2025
Gemeente Culemborg
18
Waar merken we in Culemborg netcongestie
• Woningbouw • Kaders en keuzes voor warmteprogramma • Voortgang warmteinitiatieven • Keuze voor warmte/energieoplossing Stationskwartier • Ontwikkelingen op Pavijen
19
Netcongestie Culemborg e.o. Komen tot een plan van aanpak Informatie gemeenteraad Culemborg 11-05-2025
20
Overzicht aanpak netcongestie 3 Doorvoeren in beleid
1. Probleemanalyse
2. impactanalyse
Omgevingsvisie
HS/MS station(s)
Strategie gemeente
MS en LS netvlakken Verdieping in de wijken
Programmatische aanpak ontwikkelen
Mogelijke lokale oplossingen?
Impact mitigatie en adaptatie
regie kunnen nemen
lange termijn (kwalitatieve) doelen
Energieprogramma
concrete doelen, hoe te behalen, capaciteit en middelen?
Omgevingsplan
netbewust werken doorvoeren
netcongestie elektriciteitsnet
wat is het probleem precies?
Uitvoering
wat is de impact?
incl. bepalen rolneming
Ad. 1 Probleemanalyse Probleem OS Culemborg e.o.: Zie uitleg Liander. De maximale capaciteit van dit onderstation wordt overschreden voordat het benodigde nieuwe onderstation gerealiseerd is. Door aannames en onzekerheden in de belastingprognose is nu niet te zeggen wanneer het onderstation daadwerkelijk vol zit.
Voor plan van aanpak o.a.: • Prognoses en aannames verbeteren om onzekerheden te verminderen. • Beter inzicht krijgen in de samenhang tussen de verschillende netvlakken binnen het voedingsgebied van het onderstation. • Invloed van de transportschaarste op Culemborg in de FGU-regio beter kunnen inschatten • Oplossingsrichtingen voor benutten bestaande capaciteiten verkennen (wat vragen die?).
22
Ad. 2 impact analyse Het huidige onderstation voedt de gemeenten Culemborg – Buren – West Betuwe en een stukje Tiel. → Dit vraag samenwerking / afstemming
Netcongestie raakt meerdere domeinen. → Het is een brede organisatie opgave. Dat vraagt ook brede afstemming, zowel intern als extern. Onzekerheden brengen risico’s met zich mee. → Een nadere impact analyse, naar voorbeeld van gemeenten die ons voorgingen, dient als mede input voor het plan van aanpak.
23
Waar is invloed uit te oefenen? 3 belangrijke hoofdsporen: 1 Netbewust werken doorvoeren: Door netbewust te gaan werken (bouwen, verbouwen, verwarmen, laden, ondernemen) kan er meer gedaan worden met minder capaciteit. De gemeente heeft hier een regierol te nemen. In de basis draait het om het verlagen, verschuiven en verspreiden van piekverbruik van elektriciteit. 2 Electriciteitsnetwerk maximaal gebruiken: De regierol ligt hier met name bij Liander maar wordt versterkt door een goede wisselwerking met de projecten uit 1. 3 Gedragsverandering: Het vermijden van stroomverbruik op piekmomenten kan veel bijdragen aan meer ruimte op het netwerk. De ACM zal binnenkort ook financiële prikkels hiervoor voorstellen. Zie voor een actueel overzicht congestiemaatregelen ACM deze link
24
Voorbeeld van maatregelen uit de Toolbox netcongestie van het Rijksvastgoedbedrijf.
Project- en buurtniveau
Wijk- en stadsniveau
25
Wat vraagt dit van de gemeente(n)? 1: invoeren netbewust werken in alle domeinen. o We leren nu van meerdere gemeenten die hier al mee te maken hebben, zoals Utrecht en Breda. o Het is geen geringe opgave, voor zowel de partners in de stad als de gemeentelijke organisatie zelf. o Er zullen keuzes gemaakt moeten worden, die lastiger worden naarmate de schaarste toeneemt. o Er zijn kaders en budgetten nodig. 2: Gebiedssamenwerking vormen. o Omdat het voedingsgebied ook de gemeenten Buren en West – Betuwe (en een stukje Tiel) betreft moet de ‘schaarste’ met hen gedeeld worden. Samenwerking /afstemming met hen en Liander is nodig. 3: Ondersteuning regelen. o Binnen de omgevingswet is ruimte voor experiment. Die ruimte zal nodig zijn om regie te kunnen nemen. Dat vraagt ook actie van Rijk en provincie. Daarmee is al contact gelegd. o We onderzoeken ook of er externe ondersteuning te halen is (Rijk – provincie – regio).
26
Tijdspad 15-05-2025
Voor zomerreces
Q3 – Q4 2025
Raadsinformatie
Uitwerken plan van aanpak
Plan van aanpak naar college en daarna gemeenteraad
• Informeren • Situatie netcongestie • Werken aan een plan van aanpak
• Betrekken belanghebbenden in gemeente • Samenwerking vormen • RES regio - provincie • Gemeenten in gebied • Liander • Rijk
Besluitvormend - Opvang impact - Kaders en benodigdheden invoeren netbewust werken - Financiën - Wat verder nodig is
27
Dank voor uw aandacht
Martijn Messing 06-46236839 Martijn.messing@turnbright.nl