Definitief accountantsverslag 2020 gemeente Culemborg.pdf
Tekst van het document
De accountant is wel verantwoordelijk voor het betrekken van frauderisico’s in de planning en uitvoering van zijn controleopdracht. Wij hebben een fraudediscussie gevoerd binnen het controleteam en met de ambtelijke organisatie van gemeente Culemborg. Tijdens dit overleg is gesproken of het management aanwijzingen en of vermoedens heeft gehad voor de mogelijke aanwezigheid van materiële onjuistheden als gevolg van fraude in de jaarstukken. Van het management hebben wij de bevestiging ontvangen dat er geen onregelmatigheden zijn geconstateerd waarbij het management of de werknemers zijn betrokken die een belangrijke rol spelen bij de maatregelen van interne beheersing, of anderen in het geval dat de fraude van materieel belang kan zijn voor de jaarrekening. Tevens hebben wij zelfstandig werkzaamheden uitgevoerd die erop gericht waren om het risico van het ‘omzeilen’ van de interne beheersingsmaatregelen door het management te detecteren. Wij hebben specifieke controles uitgevoerd op memoriaalboekingen en schattingen en hebben significante en ongebruikelijke transacties met behulp van gegevensanalyses onderzocht. Conclusie: Wij hebben tijdens de uitvoering van onze controle van de jaarrekening 2020 geen aanwijzingen verkregen dat er sprake is geweest van fraude. 11.8.
Impact Covid-19 In maart 2020 is het Covid-19 virus uitgebroken en na een jaar is nog geen sprake van volledig herstel. Maatschappelijk en economisch heeft dit grote gevolgen en veel organisaties worden financieel geraakt. Ook voor de gemeente Culemborg brengt dit onzekerheden met zich mee. Enerzijds worden de contouren van de economische en maatschappelijke impact van het virus steeds duidelijker, anderzijds is nog steeds sprake van (economische) beperkingen en heeft dit mogelijk ook impact op de door de gemeente te realiseren doelstellingen.
In 2020 heeft de gemeente meerdere tussentijdse analyses uitgevoerd van de impact van Covid-19. De uitkomst laat zien dat de financiële impact vooralsnog beperkt is en extra lasten worden bekostigd vanuit extra bijdragen vanuit het Rijk. Vooralsnog ondervindt de gemeente, in financieel opzicht, geen grote hinder van de Corona-pandemie. Het college is zich wel bewust van de nog grotere noodzaak tot het voortdurend monitoren van de risico’s, lasten en met name de realisatie van de doelstellingen. Het college schat op basis van de uitgevoerde analyses het doorvoeren van een duurzame waardevermindering op de activa van de gemeente niet van toepassing. De in de jaarrekening gehanteerde grondslagen voor waardering en resultaatbepaling zijn gebaseerd op een positieve continuïteitsveronderstelling. Hoewel de toekomstige financiële impact van de uitbraak van Covid-19 ten tijde van het opmaken van deze jaarrekening niet duidelijk is, is het college van mening dat op basis van de thans beschikbare informatie, de inmiddels genomen maatregelen en de huidige liquiditeitspositie, dat de bij het opmaken van deze jaarrekening gehanteerde continuïteitsveronderstelling niet materieel wordt beïnvloed. 11.9. Begrotingsrechtmatigheid De toe te passen normen voor het begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet.
Deze normen dient de gemeenteraad zelf nader in te vullen en te concretiseren. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat het College belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig meldt aan de gemeenteraad, zodat de gemeenteraad hierover tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat het College inbreuk maakt op het budgetrecht van de gemeenteraad. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV. Een overschrijding van de begroting is altijd onrechtmatig, maar hoeft door de accountant niet in alle gevallen te worden meegewogen in zijn oordeel. Essentieel is dat de raad nadere regels kan stellen wanneer: 1. kostenoverschrijdingen die zijn gecompenseerd door direct gerelateerde baten; 2. kostenoverschrijdingen passend binnen het beleid en 3. kostenoverschrijdingen bij openeinderegelingen moeten meewegen bij het oordeel van de accountant.
In die gevallen dat de gemeenteraad geen nader beleid stelt, geldt het uitgangspunt dat de accountant deze kostenoverschrijdingen niet betrekt bij de beslissing of hij al dan niet een goedkeurend rechtmatigheidsoordeel kan afgeven. Daarnaast moet de accountant deze kostenoverschrijdingen – waarvan het College in de jaarrekening moet aangeven dat de raad deze nog dient te autoriseren – in het verslag van bevindingen aan de orde stellen. Extra lasten die zijn gemaakt omdat extra opbrengsten daarvoor de ruimte bieden, terwijl deze extra lasten niet direct zijn gerelateerd aan de extra opbrengsten en waarbij de raad nog geen besluit heeft genomen over de aanwending van deze extra
opbrengsten, zijn onrechtmatig. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid kijkt de accountant naar de lastenoverschrijdingen per programma (indien van toepassing in relatie met de batenoverschrijding). Op drie programma’s is een begrotingsoverschrijding op de lasten geconstateerd, welke de rapportagetolerantie overschrijdt. Deze zijn in de tabel hierna opgenomen:
Lastenoverschrijding programma
Begrotingsafwijking
Onrechtmatig, telt niet mee in oordeel
Programma Zorgzame stad
€ 2.815.000
✓
Programma Sociale stad
€ 168.000
✓
Programma Groene stad
€ 391.000
✓
Investeringskredieten
€ 187.000
Onrechtmatig telt wel mee in oordeel
€ 187.000
De overschrijdingen zijn goed herkenbaar in de jaarrekening opgenomen (vermeld in paragraaf 4.6 Begrotings-rechtmatigheid). De belangrijke overschrijdingen zijn hieronder toegelicht en zijn op basis van de uitgangspunten in de kadernota rechtmatigheid niet meegenomen in het eindoordeel inzake de rechtmatigheid. Programma Zorgzame stad De overschrijding op het programma Zorgzame stad wordt voornamelijk veroorzaakt door de Tozo gelden. Binnen dit programma heeft o.a. de doorbetaling van de TOZO-uitkering aan Werkzaak plaatsgevonden ter dekking van de door hen gemaakte kosten. Dit betreft een bedrag van € 3.127.000 en daarmee is de gehele overschrijding van dit programma verklaard. De overschrijding van de lasten wordt daarmee ruimschoots gecompenseerd door een overschrijding van de baten in positieve zin van de begroting. Derhalve telt deze overschrijding niet mee voor ons oordeel.
Programma Sociale stad De overschrijding op het programma Sociale stad wordt door meerdere verschillen veroorzaakt, waaronder de bijdragen voor onderwijsachterstandenbeleid. Voor deze bijdrage waren in de begroting geen kosten en opbrengsten geraamd. De feitelijke afwikkeling is budgettair neutraal, maar de kosten (totaal € 805.000) zijn nu de veroorzaker van de overschrijding van de lasten in dit programma. De overschrijding van de lasten wordt ruimschoots gecompenseerd door een overschrijding van de baten in positieve zin van de begroting. Derhalve telt deze overschrijding niet mee voor ons oordeel. Programma Groene stad De overschrijding op het programma Groene stad wordt door meerdere verschillen veroorzaakt, waaronder riool. De riool activiteiten spelen zich af binnen een zogenaamd gesloten systeem, waarbij eventuele extra opbrengsten en minder kosten, aan de egalisatievoorziening worden toegevoegd. Voor 2020 is bijna € 208.000 aan de voorziening toegevoegd en in de begroting was slechts gerekend met een dotatie van € 28.000. Deze overschrijding telt niet mee voor ons oordeel. Investeringskredieten De overschrijding van de investeringskredieten voor een bedrag van € 187.000 bestaat uit diverse auto’s wagenpark (€ 89.000), diverse audiovisuele middelen (€ 31.000), riolering (€ 29.000), groot materieel (€ 20.000) en een aantal kleine overschrijdingen (€ 18.000).
Door de gemeenteraad is geen (tussentijdse) goedkeuring gegeven op deze overschrijdingen van de investeringskredieten, waardoor deze overschrijdingen (voor alsnog) wel meetellen in de oordeelsvorming voor de rechtmatigheid. Conclusie: De begrotingsoverschrijdingen zijn getoetst aan de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV. Geen van de begrotingsoverschrijdingen tellen mee in ons rechtmatigheidsoordeel bij de jaarrekening 2020. De overschrijding van investeringskredieten tellen wij mee bij de bepaling van de strekking van ons rechtmatigheidsoordeel bij de jaarrekening 2020. Wij geven het college en de gemeenteraad in overweging mee om de overschrijding van investeringskredieten middels een indemniteitsprocedure voorafgaand aan de vaststelling van de jaarrekening 2020 alsnog goed te (laten) keuren door de gemeenteraad. Indien de totstandkoming en toekomstige herstelmaatregelen ten aanzien van deze investeringskredieten expliciet worden goedgekeurd door de gemeenteraad voorafgaand aan de vaststelling van de jaarrekening, dan telt deze overschrijding namelijk niet mee voor ons rechtmatigheidsoordeel. Het voordeel hiervan is dat het bedrag aan gerapporteerde rechtmatigheidsfouten met € 187.000 afneemt.
11.10. Rechtmatigheidsverklaring college Over de jaarrekening 2021 van gemeenten zal – zoals het er nu naar uitziet – door het College van Burgemeester en Wethouders een rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening moeten worden opgenomen. Het huidige BBV, het BADO en overige notities worden hierop in de komende tijd aangepast. De accountant zal zijn/haar oordeel geven over de getrouwheid van de jaarrekening waar de rechtmatigheidsverantwoording onderdeel van uitmaakt. Er komt geen apart rechtmatigheidsoordeel meer in de controleverklaring. Voor nadere details verwijzen wij naar de BADO notitie Rechtmatigheidsverantwoording. De gemeente Culemborg en de bedrijfsvoeringsorganisatie zijn al bezig met aanpassingen van het interne controleplan en zoeken hierin actief en tijdig afstemming en samenwerking met ons.
12. VRAGEN VANUIT DE AUDIT COMMISSIE Wij hebben voorafgaand aan de uitvoering van onze controlewerkzaamheden geen specifieke onderzoeksvragen ontvangen vanuit de audit commissie.
Bijlage A – Niet-gecorrigeerde controleverschillen Aard van de fouten
Rechtmatigheid
Getrouwheid
Overschrijding investeringskredieten Niet naleven van de Europese aanbestedingsrichtlijnen
€ 187.000 € 325.000
n.v.t. n.v.t.
Totaal fouten
€ 512.000
n.v.t.
Aard van de onzekerheden Onzekerheden prestatielevering sociaal domein Jeugdwet en WMO Onzekerheden in de bedrijfsvoering van de SVB inzake de PGB (Jeugd en WMO) voor de gemeente Culemborg Totaal onzekerheden
Rechtmatigheid
Getrouwheid € 890.000
€ 890.000
€ 479.000
€ 479.000
€ 1.369.000
€ 1.369.000
Wij hebben van het College een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen, waarin het College bevestigt dat geen sprake is van niet- gecorrigeerde fouten die, zowel individueel als in totaal, in het kader van de jaarrekening materieel (kunnen) zijn. De totale omvang van de fouten is lager dan de tolerantie van 1% van de totale lasten (€ 826.050) en heeft derhalve geen gevolgen voor de strekking van onze goedkeurende controleverklaring. De totale omvang van de onzekerheden is lager dan de tolerantie van 3% van de totale lasten (€ 2.478.150) en heeft derhalve geen gevolgen voor de strekking van onze controleverklaring.
Bijlage B – Onafhankelijkheidsbevestiging en overige dienstverlening Bevestiging onafhankelijkheid In overeenstemming met de Nederlandse Corporate Governance Code dient de externe accountant mogelijke conflicten met betrekking tot zijn onafhankelijkheid, zowel in wezen als in schijn, onder de aandacht te brengen van het College en de gemeenteraad. Wij bevestigen dat onze onafhankelijke positie ten opzichte van de gemeente in overeenstemming met de Nederlandse wettelijke en beroepsvoorschriften is gewaarborgd. Wij zijn van mening dat onze objectiviteit gedurende het afgelopen jaar niet is aangetast. Stelsel van waarborgen om onafhankelijke positie te waarborgen Astrium beschikt over een stelsel van maatregelen om onze onafhankelijke positie bij controlecliënten te waarborgen. Het stelsel van maatregelen is een integraal onderdeel van de bestuurlijke organisatie en van het voor de gehele organisatie van toepassing zijnde stelsel van kwaliteitsbeheersings- maatregelen. Bijgaande niet-limitatieve opsomming geeft u een indruk van de maatregelen die bijdragen aan het waarborgen van onze onafhankelijke positie: • Schriftelijke onafhankelijkheidsbepalingen waarin alle bestaande onafhankelijkheidsvereisten en de risico’s ten aanzien van de bedreiging van de onafhankelijkheid en de daaraan gerelateerde waarborgen zijn verwerkt.
• Procedures voor tijdige bekendmaking van de voorschriften en de daarin aangebrachte wijzigingen aan alle gevolmachtigden en werknemers bij Astrium. • Procedures voor de organisatie van periodieke training inzake de toepassing van de onafhankelijkheidsvoorschriften. • Procedures die erop gericht zijn dat onze gevolmachtigden en werknemers in specifieke casussen en omstandigheden de onafhankelijkheidsvoorschriften naleven. • De benoeming van professionals op seniorniveau die verantwoordelijk zijn voor het continu actualiseren van de procedures en voorschriften, de tijdige bekendmaking ervan en het adequaat functioneren van het gehele stelsel van waarborgen.
• Procedures voor een schriftelijke rapportage per controlecliënt waarin is vastgelegd of sprake is van omstandigheden die de onafhankelijkheid van de accountant die de controleopdracht uitvoert bedreigen, op welke wijze met potentiële bedreigingen is omgegaan en indien er bedreigingen zijn gesignaleerd, welke maatregelen dan zijn genomen om deze bedreiging voor de onafhankelijkheid weg te nemen. De vastlegging van deze beoordeling inclusief een gemotiveerde conclusie (de zogenoemde onafhankelijkheidsevaluatie) wordt in het dossier opgenomen. • Procedures die vereisen dat een daartoe geëigende afdeling binnen Astrium wordt geconsulteerd, als sprake is van een mogelijke aantasting van de onafhankelijkheid in relatie tot een specifieke cliënt. Indien de bestuursstructuur van de controlecliënt voorziet in een audit commissie of algemeen bestuur, overwegen wij ook een van deze beide instanties te raadplegen. De opzet en werking van ons stelsel van maatregelen worden periodiek door de externe toezichthouder getoetst. Interne roulatie Een te grote mate van vertrouwdheid of vertrouwen kan een bedreiging vormen voor de onafhankelijkheid van de accountant wanneer bepaalde leden van het controleteam geregeld en voor lange tijd aan de wettelijke controle van een controlecliënt meewerken.
Wij beoordelen de bedreiging voor de onafhankelijkheid die kan voortvloeien uit de langdurige betrokkenheid van andere leden van het controleteam bij de controleopdracht. Waar nodig nemen wij maatregelen om de bedreiging weg te nemen. Persoonlijke, zakelijke of financiële relaties met de gemeente Wij hebben een evaluatie gemaakt van persoonlijke, zakelijke en financiële relaties tussen Astrium, haar gevolmachtigden en haar medewerkers en de gemeente die van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Bij deze evaluatie zijn ons geen zaken gebleken welke aan u gerapporteerd dienen te worden.
Bijlage C – Overzicht met de belangrijkste afkortingen EMITA
Executive master of IT-auditing
RA
Registeraccountant
RE
Register EDP-auditor
WMO
Wet Maatschappelijke Ondersteuning
VIC
Verbijzonderde Interne Controle
PGB
Persoonsgebonden budget
SVB
Sociale Verzekeringsbank
BBV
Besluit Begroting en Verantwoording
vGRP VNG
Verbreed Gemeentelijk Riolerings Plan Vereniging van Nederlandse Gemeenten
AO/IB VPB
Administratieve organisatie en interne beheersing Vennootschapsbelasting
WNT
Wet Normering Topinkomens
SiSa
Single information Single Audit
BW
Burgerlijk Wetboek
www.astriumoverheidsaccountants.nl