Culemborg jaarstukken 2024 met getekende CV
Tekst van het document
Jaarstukken 2024
61 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
4. (ontwikkeling) We werken nog meer samen met jeugdbeschermingsorganisaties in het belang van kind en gezin. De Gelderse Verbeteragenda en de Hervormingsagenda Jeugd zijn hierbij een belangrijke leidraad. De proeftuinen jeugdbescherming (regionale veiligheidsteams) zijn in andere gemeentes in ontwikkeling; daar zal Culemborg naar verwachting in de loop van 2024 bij aansluiten. Er vinden verkennende gesprekken plaats over eventuele verbreding van de proeftuin in Zaltbommel naar de rest van de regio. Landelijk is er echter nog veel onzekerheid over het toekomstscenario jeugd- en gezinsbescherming en het continueren van de proeftuinen (ook financieel). Dit maakt het moeilijk om nu al keuzes te maken. Er is landelijk een uitspraak gedaan dat er op niveau van Gelderland-Zuid een Regionaal Veiligheidsteam dient te komen met medewerkers vanuit Veilig Thuis, Jeugdbescherming en de Raad voor de Kinderbescherming. Dit betreft een grote stelselwijziging.
Volksgezondheid Doelen en prestaties Het bevorderen en behouden van de fysieke en mentale gezondheid van jong en oud met specifieke aandacht voor het verminderen van vermijdbare gezondheidsachterstanden. 1. (ontwikkeling) We voeren het plan ‘Gezond en Actief Culemborg’ met alle partners uit de stad uit. Het plan kent vijf speerpunten: I. passend beweegaanbod; II. Gezondheidsbevordering; III. gezond opgroeien; IV. vitaal ouder worden; V. sterke sociale basis. 2. (going concern) Met de wettelijke taken van de jeugdgezondheidszorg zien we jaarlijks ca. 95% van alle kinderen. Verschillende onderwerpen komen ter sprake, waaronder gezond gewicht, slapen en beeldschermgebruik. Ook adviseren we school en ouders over de mogelijkheden om bij school(ziekte)verzuim weer sneller naar school te gaan 3. (going concern) We zorgen voor een goede uitvoering van het Rijksvaccinatieprogramma en daarmee dragen we bij aan een hoge vaccinatiegraad in de stad. 4. (going concern) We bieden inwoners diverse vormen van preventieve ondersteuning bij mentale gezondheid voor zowel jeugdigen als volwassen inwoners.
Jaarstukken 2024
62 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Beleidsindicatoren #
21
22
23
24
25 26
27
28
29
30
31
Indicator Verplichte indicatoren Bijstandsuitkeringen (Aantal per 10.000 inwoners) Banen (aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15-64 jaar) Netto arbeidsparticipatie (% van werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking) Lopende Reintegratievoorziening (Per 10.000 inwoners 15-64 jaar) Werkloze jongeren (% 16 t/m 22 jarigen) Kinderen in uitkeringsgezin (% kinderen t/m 18 jaar) Jongeren met een delict voor de rechter (% 12 t/m 21 jarigen) Jongeren met jeugdhulp (% van alle jongeren tot 18 jaar) Jongeren met jeugdbescherming (% van alle jongeren tot 18 jaar) Jongeren met jeugdreclassering (% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar) Cliënten met een maatwerkarrangement WMO (Aantal per 10.000 inwoners
Jaarstukken 2024
Werkelijk 2023
Begroot 2024
Werkelijk Meetinstrument 2024
287
320
289 Waarstaat jegemeente.nl
741
650
Nog niet Waarstaat bekend jegemeente.nl
74,1%
73%
74,1% Waarstaat jegemeente.nl
84,9
70
95,8 Waarstaat jegemeente.nl
2%
1%
4%
4%
1%
1%
Nog niet Waarstaat bekend jegemeente.nl
14%
10,5%
13,5%*) Waarstaat jegemeente.nl
0,7%
-*))
0,7%*) Waarstaat jegemeente.nl
Geen data
0.3%
0.2*) Waarstaat jegemeente.nl
620
620
590 Waarstaat jegemeente.nl
Nog niet bekend Nog niet bekend
Waarstaat jegemeente.nl Waarstaat jegemeente.nl
63 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
#
Indicator
Werkelijk 2023
Begroot 2024
Werkelijk Meetinstrument 2024
Aanvullende indicatoren Percentage meldingen 51,9% 60% 50,3% Jaarrekening voor een uitkering dat niet Werkzaak leidt tot een aanvraag Rivierenland (instroompreventie) Uitstroom uit de uitkering 127 125 89 Jaarrekening Waarvan duurzame 59 50 41 Werkzaak uitstroom Rivierenland Aantal huishoudens, dat 455 500 469 GWS bijzondere bijstand ontvangt Aantal aanvragen 643 650 633 GWS bijzondere bijstand Aantal inwoners, dat via 133 135 124 GWS bijzondere bijstand een vergoeding krijgt voor budgetbeheer en/of bewindvoering *) Voorlopig cijfer *)) In de begroting was hier een onjuist getal uit een verkeerde registratie opgenomen. NB. de nummers voor de verplichte indicatoren komen overeen met het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV), ontbrekende nummers zijn niet meer in gebruik.
Toelichting indicatoren Het aantal personen met een uitkering op grond van de Participatiewet. Uitkeringen aan personen in een instelling en dak- en thuislozen zijn niet inbegrepen. Banen Deze indicator betreft het aantal banen per 1000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en met 64 jaar. Netto arbeidsparticipatie Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking. Lopende re-integratievoorzieningen Deze indicator toont het aantal inwoners dat gebruik maakt van een re-integratievoorziening op basis van de Participatiewet. Dit is een voorziening die door de gemeente wordt ingezet om de afstand tot de arbeidsmarkt van een cliënt te verkleinen, waarbij het doel op de langere termijn altijd arbeidsinschakeling is.
Jaarstukken 2024
64 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Werkloze jongeren Personen van 16 t/m 22 jaar die als werkzoekende staan ingeschreven bij het UWV Werkbedrijf en tegelijkertijd geen baan hebben als werknemer. Kinderen in uitkeringsgezin Het percentage kinderen tot 18 jaar dat in een gezin leeft dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. Jongeren met een delict voor de rechter Het percentage jongeren (12-21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen. Jongeren met jeugdhulp Hulp en zorg zoals deze bedoeld is in de Jeugdwet. Jongeren met jeugdbescherming Het percentage jongeren tot 18 jaar met een jeugdbeschermingsmaatregel ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar. Jongeren met jeugdreclassering Het percentage jongeren (12-22 jaar) met een jeugdreclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (12-22 jaar). Cliënten met een maatwerkarrangement WMO Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de WMO. Voor de WMO gegevens geldt dat een referentiegemiddelde gebaseerd is op het aantal deelnemende gemeenten.
Jaarstukken 2024
65 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Betrokkenheid verbonden partijen Werkzaak Rivierenland Werkzaak streeft naar een zo hoog mogelijke arbeidsparticipatie van de inwoners van de deelnemende gemeenten en, indien nodig, het Betrokkenheid verstrekken van uitkeringen aan de doelgroep voor de kosten van bij de doelen uit levensonderhoud. De gemeenschappelijke regeling voert de wettelijke dit programma taken uit die deelnemers hebben op grond van de Participatiewet, met uitzondering van bijzondere bijstand (deze ligt in het beheer van de gemeente zelf). In 2024 heeft Werkzaak Rivierenland belangrijke stappen gezet om de arbeidsmarkt inclusiever te maken en haar dienstverlening te verbeteren. Hieronder een overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen: met betrekking tot de Participatiewet en Werkzaak Rivierenland. • Participatiewet in Balans. Het kabinet introduceerde het wetsvoorstel 'Participatiewet in Balans' om de dienstverlening aan bijstandsgerechtigden meer te baseren op vertrouwen. Dit voorstel beoogt de uitvoering voor gemeenten te vereenvoudigen en professionals meer ruimte te geven om rekening te houden met individuele omstandigheden. De ministerraad stemde in juni 2024 met dit voorstel in, waarna het werd voorgelegd aan de Tweede Kamer. • Kamerbrief Monitoring Participatiewet 2024. In oktober 2024 informeerde staatssecretaris Nobel de Tweede Kamer over de recente ontwikkelingen rondom de Participatiewet.
Deze brief bevatte onder andere een factsheet met cijfers over de uitvoering van de wet in 2023 en de globale trends sinds 2021. Daarnaast werd Belangrijkste het rapport 'Meer dan werk alleen' gepresenteerd, dat de ontwikkelingen haalbaarheid onderzoekt van studies naar de kosten en brede baten van instrumenten gericht op maatschappelijke participatie. • Kaderbrief 2025 en MJBP. Werkzaak Rivierenland stelde in 2024 het Meerjarenbeleidsplan 2024-2027 op, gericht op het inclusiever maken van de arbeidsmarkt in de regio. In de Kaderbrief 2025 werden externe ontwikkelingen en wetswijzigingen besproken die van invloed kunnen zijn op de organisatie, met aandacht voor financiële effecten en strategische keuzes. Deze ontwikkelingen onderstrepen de voortdurende inspanningen om de Participatiewet te verbeteren en de arbeidsmarkt inclusiever te maken, zowel op nationaal als regionaal niveau.
Jaarstukken 2024
66 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
•
•
Extra financiële steun voor sociale werkvoorziening. Het Rijk heeft in 2024 eenmalig € 753.000 extra toegekend aan de gemeenten binnen Werkzaak Rivierenland. Deze middelen zijn bedoeld om de infrastructuur van sociale ontwikkelbedrijven toekomstbestendig te maken. Tijdens een bestuurlijke sessie in mei 2024 zijn drie verkenningen voorgesteld: (1) Het bedienen van nieuwe doelgroepen; (2) Onderzoek naar het zelf in dienst nemen van mensen door Werkzaak en (3). Het uitbreiden van het ondernemerschap. Deze voorstellen worden in het voorjaar van 2025 verder besproken, inclusief de financiële gevolgen. Toetreding van gemeente Neder-Betuwe. De gemeente NederBetuwe heeft op 29 oktober 2024 verzocht om per 1 januari 2026 toe te treden tot Werkzaak Rivierenland voor de uitvoering van de Participatiewet. Dit verzoek vereist een wijziging van de Gemeenschappelijke Regeling, waarvoor alle deelnemende gemeenten unaniem moeten instemmen. Werkzaak heeft een plan van aanpak opgesteld om deze integratie soepel te laten verlopen.
GGD Gelderland-Zuid De maatschappelijke opgaven en doelen van verbonden gemeenten, de Betrokkenheid gezondheidssituatie van inwoners, en ontwikkelingen op lokaal, regionaal bij de doelen uit en landelijk niveau vormen de basis voor de Meerjarenstrategie van de dit programma GGD Gelderland-Zuid 2024–2027. De meerjarenstrategie van de GGD Gelderland-Zuid 2024–2027 richt zich op vier strategische thema's: 1. Informatiegestuurde aanpak als basis voor betrouwbare advisering; 2. Adviseren over preventie en vormgeven groepsgerichte preventie; 3. Versterken samenwerking zorg en veiligheid ten behoeve van betere inwonersondersteuning; 4. Gezondheidsbescherming en -bevordering in het sociale en fysieke domein. Belangrijkste ontwikkelingen
De GGD hanteert daarbij twee leidende principes: 1. Aansluiting bij de gemeenten: de GGD is de gezondheidsdienst van en voor gemeenten, waarbij lokale nabijheid en de rol van gemeenten als opdrachtgever en netwerkpartner centraal staan. 2. Netwerkaanpak: samenwerken met partners op lokaal, regionaal en landelijk niveau voor het versterken van dienstverlening en het waarborgen van kwaliteit voor inwoners, waarbij verbinden van kennis en samenwerking met partners op lokaal, regionaal en landelijk niveau centraal staat.
Jaarstukken 2024
67 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Wat heeft het gekost? Onderstaande tabel geeft het resultaat over het jaar 2024 weer. Primitieve Gewijzigde begroting begroting 2024 2024 -43.096 -56.331 8.498 19.049 -34.598 -37.282 -30 -30 33 51 3 21
(bedragen x € 1.000) Lasten Baten Saldo van baten en lasten Stortingen in reserves Onttrekkingen aan reserves Mutaties reserves Totaal Sociaal domein en Gezondheid
-34.594
-37.261
Rekening 2024
Verschil 2024
-51.561 16.615 -34.946 -30 51 21
4.770 -2.434 2.336 0 0 0
-34.925
2.336
Toelichting op de afwijkingen: In dit hoofdstuk worden de uitgaven weergegeven die voornamelijk betrekking hebben op de Jeugdwet, Wmo, Participatiewet en Volksgezondheid. De diverse onderdelen worden (zie onderstaande tabel) afzonderlijk toegelicht. (bedragen x € 1.000) (Saldo van baten en lasten) Jeugd Wmo Participatiewet Volksgezondheid Overig (inclusief Bellweg) Totaal Sociaal domein en Gezondheid
Primitieve begroting 2024
-34.594
Gewijzigde begroting 2024
Rekening 2024
Verschil 2024
9.504 11.813 12.249 2.112 1.583
10.268 11.313 12.031 1.871 -/- 558
-/- 764 500 218 241 2.141
-37.261
-34.925
2.336
De conceptrealisatie 2024 voor programma 7 Sociaal Domein en gezondheid komt uit op € 34,9 miljoen. Ten opzichte van de begroting van € 37,2 miljoen. De belangrijkste ontwikkelingen binnen dit hoofdstuk laten zich als volgt samenvatten: •
Jeugd (rekening 2024 € 10,27 miljoen saldo van baten en lasten; 29% relatief aandeel in dit programma): met deze realisatie bevindt de uitgavenpost zich aan de bovenkant van de bandbreedte zoals vastgelegd in de Najaarsrapportage 2024,. We zien voornamelijk een intensivering van de ingezette zorg, zonder dat er sprake is van een grote toename van het aantal cliënten.
Jaarstukken 2024
68 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
• • •
Wmo (€ 11,31 miljoen; 32%): stabiele groei door uitbreiding van dagbesteding en hogere pgb’s. Participatiewet, schulden en armoede (€ 12,05 miljoen; 34%): het grootste aandeel, met investeringen in re-integratie en sociale werkvoorziening. Subprogramma 7.1 (volksgezondheid) (€ 1,87 miljoen; 5%): gericht op volksgezondheid en specifieke uitkeringen (SPUK’s) zoals Kansrijke Start.
In de volgende paragrafen worden de relevante afwijkingen binnen deze thema’s toegelicht.
Jeugdhulp Jeugdhulp heeft een negatief resultaat van € 764.000. Bij het bijstellen van de begroting in de Najaarsrapportage 2024 is een bandbreedte berekend voor de kosten in 2024. De begroting zit op de onderkant van de geprognosticeerde bandbreedte (€ 9,5 – € 10,5 miljoen). Ondanks een negatief resultaat, is de realisatie binnen de geprognosticeerde bandbreedte gebleven. Deze keuze om de onderkant aan te houden was mede gebaseerd op het rapport Van Ark dat begin 2025 zou verschijnen. Dit rapport bevestigt het beeld in Culemborg waarbij de middelen en de opdracht niet in balans zijn door een toename in complexiteit en intensiteit, indexeringen, enzovoort, maar de bijdrage van het Rijk niet meebeweegt. Het rapport concludeert dat gemeenten deels gecompenseerd dienen te worden voor 2023 en 2024, en de doorvoering van de bezuinigingen niet eerder dan in 2028 te overwegen. In de Voorjaarsnota wordt dit slechts deels toegekend, de concrete gevolgen voor Culemborg worden in de meicirculaire opgenomen. We zetten als gemeente actief in op het grip krijgen op deze uitgaven door de stappen die we zetten in het kader van de Hervormingsagenda Jeugd. Door de inzet van een gedragswetenschapper (jeugdondersteuner huisarts) in het Sociaal Team doen we een stevige triage aan de voorkant. Voor lichte problemen zetten we in op normaliseren en het versterken van de veerkracht van gezinnen.
Bijvoorbeeld door het netwerk rondom een jongere te betrekken. Gezinnen hebben steun en erkenning nodig dat opvoeden niet makkelijk is, maar het antwoord hierop is niet altijd het inzetten van zorg. De meest duurzame oplossingen liggen in de samenleving. Bij zware problemen zetten we in op preventie en vroegsignalering. En tegelijkertijd: niet alles is maakbaar en te voorkomen. Bij complexe problematiek is hulp vaak langdurig nodig. Analyse Jeugd Het aantal unieke cliënten daalde licht van 876 in 2023 naar 869 in 2024. Echter in vergelijking met 2023 is er een stijging van € 936.380 op het budget van Jeugd (ongeveer 10% stijging). Dit werd voornamelijk veroorzaakt door een groeiende vraag naar zwaardere specialistische zorg, zoals begeleiding en behandeling. De daling in het aantal unieke cliënten had niet dezelfde invloed op de totale kosten, wat aangeeft dat de zorgvraag per cliënt steeds complexer wordt.
Jaarstukken 2024
69 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Het negatieve resultaat komt hoofdzakelijk door de onderstaande afwijkingen van de begroting: • •
•
•
Een voordeel van € 452.000 op jeugdbescherming. Het aantal cliënten met jeugdbescherming nam in 2024 af ten opzichte van 2022 en 2023. Een voordeel van € 345.000 op gezinsgericht. Dit wordt veroorzaakt door de afname in het gebruik van gezinshuizen, waar het aantal cliënten voor daalde evenals de uitgaven. Dit is in lijn met de visie om zorg dichter bij huis te bieden, wat de effectiviteit van de zorg ten goede komt en tegelijkertijd de kosten verlaagt. Een nadeel van € 678.000 op jeugdhulp met verblijf. Hoewel er een afname was van het aantal jeugdigen in gezinshuizen, is er voornamelijk een toename te zien van de inzet van verblijf met begeleiding. In totaal naam het aantal jeugdigen met verblijf af van 60 naar 57. Een nadeel van € 912.000 op jeugdhulp begeleiding en - behandeling. Hoewel de kosten in 2024 significant zijn toegenomen, is de toename vooral zichtbaar geweest tot en met het eerste half jaar van 2024. Daarna zijn de uitgaven gestabiliseerd of afgenomen. Dit is tevens het moment dat we gestart zijn met de inzet van de jeugdondersteuner huisarts en andere interventies in het kader van de hervormingsagenda Jeugd.
Conclusie Jeugd De stijging van de uitgaven in 2024 is grotendeels te wijten aan een toegenomen vraag naar jeugdhulp. Dit wijst op een grotere zorgbehoefte en intensiteit en hogere tarieven, wat impact heeft op de uitgaven. Dit volgt de landelijke ontwikkeling die de Commissie van Ark agendeert. De daling in het aantal unieke cliënten had niet dezelfde invloed op de totale kosten, wat aangeeft dat de zorgvraag per cliënt steeds complexer wordt. Wel zien we een voorzichtige stabilisatie vanaf het moment dat we zijn gestart met de interventies vanuit de Hervormingsagenda Jeugd.
Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) Analyse Wmo Wmo heeft een positief resultaat van € 500.000, dit komt hoofdzakelijk door: •
•
• •
Jaarstukken 2024
Voordeel van € 848.000 op Wmo-begeleiding. De uitgaven en cliëntaantallen waren echter in lijn met 2023, we zullen kritisch naar deze begrotingspost kijken voor de behandeling van de begroting 2025. Voordeel van € 134.000 op vervoer en hulpmiddelen. De toename van het aantal cliënten geeft aan dat er in 2024 een grotere vraag was naar hulpmiddelen en verplaatsingsmiddelen, maar de uitgaven voor sommige categorieën daalden door lagere kosten per declaratie. Dit geldt vooral voor elektrisch bewogen rolstoelen en andere verplaatsingsmiddelen. Voordeel van € 58.000 door hogere opbrengsten eigen bijdrage. Nadeel van € 170.000 hulp bij huishouden. Het aantal cliënten is licht gestegen evenals de stapeling van zorg.
70 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
• •
Nadeel van € 422.000 op inhuur. Voor nadere toelichting op deze post wordt verwezen naar programma 99. Voordeel van € 52.000 op diverse kleinere posten.
Conclusie Wmo De uitgaven binnen de Wmo variatie vertonen per leeftijdsgroep, met hogere kosten voor oudere cliënten, maar de totale uitgaven blijven lager dan begroot.
Participatie Participatie heeft een positief resultaat van € 218.000. Dit komt hoofdzakelijk door: -
-
-
Een voordeel van € 542.000 op Werkzaak. Het jaarresultaat Werkzaak valt positief uit. Het jaarresultaat staat op ruim € 0,73 miljoen, waarvan bij de NJR al 230.000 als resultaat is genomen. Het verschil is het bedrag wat hier genoemd over 2024 (€ 503.000) wordt plus een gedeelte afrekening 2023 (€ 39.000) Een voordeel van € 47.000 op subsidies. Om de taakstelling in 2024 te realiseren zijn aanvragen lager beschikt. Een voordeel van € 10.000 op diverse posten Een nadeel van € 71.000 op armoedebeleid. Waarbij de grote onderdelen (bewindvoering en de individuele inkomenstoeslag) stabiel zijn. Er is meer uitgekeerd bij deze open einde regeling dan in 2023 aan sociaal medische indicaties en bijv. inrichtingskosten voor statushouders. Een nadeel van € 310.000 op de specifieke uitkering (Spuk) regeling inburgering. Op de Spuk regeling inburgering zijn in voorgaande jaren overgebleven middelen niet apart gereserveerd, maar ten onrechte in het resultaat gevallen van voorgaande jaren. Om de eventuele terugbetalingen en reservering voor 2025 op orde te brengen is dit gecorrigeerd.
Volksgezondheid Volksgezondheid heeft een positief resultaat van € 241.000, dit komt hoofdzakelijk door: •
•
Jaarstukken 2024
Voordeel van € 170.000 op openbare gezondheidszorg. We hebben in 2024 IZAmiddelen ontvangen waarmee we preventieve inzet zoals de inzet van gezondheidsmakelaar hebben bekostigd waardoor we minder eigen middelen hebben hoeven inzetten. Voordeel van € 77.000 op subsidies. De aanvraag van Santé Partners – Jeugdgezondheidszorg (0-4, uniform en maatwerk) is lager beschikt. Lagere subsidies zijn in lijn met de taakstelling. Ten opzichte van de aanvraag van 31 maart 2023 valt de aanvraag van 29 september voor JGZ, met een bedrag van € 60.932, lager uit. Daarnaast is een correctie toegepast op het uurtarief voor overhead in de subsidiebeschikking in december, wat het restant verklaart.
71 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
CNO Bellweg Er is een voordeel van ruim € 2 miljoen op de opvang CNO Bellweg. In het najaar van 2023 heeft de gemeente Culemborg op dringend verzoek van de rijksoverheid een crisisnoodopvang (CNO) aan de Bellweg geopend. In eerste instantie was deze CNO bedoeld voor Oekraïense ontheemden. Vanaf de opening bleek dat de toestroom van Oekraïense ontheemden minder groot was dan verwacht, waardoor de bezetting van de CNO laag was. In de eerste maanden van 2024 werd de druk van asielzoekers daarentegen groter. Per 1 april 2024 is daarom besloten om de CNO in te richten als een gemengde opvang, waarin zowel Oekraïense ontheemden als asielzoekers werden opgevangen. Hiermee hielp de gemeente Culemborg de druk op de opvang in Ter Apel verlichten. Vervolgens is in augustus 2024 besloten om de hele CNO in te zetten voor asiel, tot de sluiting van de opvang aan het einde van het jaar. De wijziging van doelgroep van de CNO heeft ook effect gehad op het financiële effect van de opvang. De opvang van Oekraïense ontheemden vond plaats op basis van een vooraf goedgekeurde begroting, waarbij de afspraak gemaakt was om deze kostenneutraal te laten plaatsvinden. Voor de opvang van asielzoekers gelden andere afspraken, waarbij een vast bedrag per bed per dag wordt betaald. Omdat er sprake was van een gemengde opvang, heeft de gemeente de keuze gehad om van regime te wisselen.
Door te kiezen voor de vergoeding per bed per dag en de gemaakte kosten daar tegen weg te strepen, is een financieel voordeel ontstaan. Deze ontwikkelingen leiden tot de volgende voordelen: • • • •
Lagere transitiekosten (aankoop inventaris, meubilair) € 1.433 miljoen voordeel (doordat een groot deel van inventaris al in 2023 was aangeschaft). Lagere kosten catering € 729.000 (voordeel) Lagere kosten gebouw (gas elektra, etc.) € 773.000 (voordeel) Lagere kosten inhuur personeel en inzet ambtelijk apparaat € 869.000 (voordeel)
Daar staat tegenover: •
Lagere doeluitkering Rijk € 1.796.000 (nadeel)
Bij het indienen van de begroting is ervan uitgegaan dat totale kosten werden vergoed, werkelijke vergoeding is gebaseerd op een dagvergoeding per vluchteling
Jaarstukken 2024
72 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jeugd Interventieteam Culemborg (JIC) Wijkaanpak Ook de JIC wijkaanpak kent een overschot van € 124.000. Dat wordt verklaard door: • • •
Voor € 42.000 aan middelen uit 2023 overgeheveld zijn naar 2024; Onderhoudsmaatregelen aan JOP's zijn uitgesteld ad € 30.000; En door € 52.000 lagere inzet op wijkgericht werken.
Investeringen Onderstaande tabel geeft de uitputting van de investeringskredieten over het jaar 2024 weer. (Restant) Rekening Verschil Overhevelen (bedragen x € 1.000) Krediet 2024 2024 naar 2025 2024 2024 Salaamander vervanging -26 0 26 Ja keukenapparatuur 2024 Salaamander vervanging deel -38 0 38 Ja meubilair
Jaarstukken 2024
73 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
8 Duurzaamheid Wat is het maatschappelijk effect? We werken aan een duurzame gemeenschap die bestand is tegen gevolgen van klimaatverandering. We komen tegemoet aan de behoeften van nu, zonder dat dit ten koste gaat van de kansen van generaties elders en in de toekomst. We zetten ons in voor de duurzame ontwikkeling van Culemborg. Tegelijkertijd zijn we realistisch, we kunnen niet alles tegelijkertijd. We hechten waarde aan het gesprek met inwoners en het gezamenlijke eigenaarschap. Verduurzamen en vergroenen kunnen we alleen als we het samen doen. In 2024 werken we binnen het programma Duurzaamheid aan een vijftal thema's: 1. 2. 3. 4. 5.
Klimaatadaptatie, klimaatrobuustheid en riolering; Groen en biodiversiteit; Klimaatmitigatie (energietransitie); Leefomgevingskwaliteit; Circulaire economie en afval- en grondstoffen.
Wat hebben we bereikt en gedaan? Riolering Doelen en prestaties Een gezond en veerkrachtig stedelijk watersysteem waarbij Culemborg is voorbereid op de klimaatveranderingen. 1. We houden samen met Waterschap Rivierenland het oppervlaktewater op goede kwaliteit 2. We bieden een goed werkend, beheerd en onderhouden rioolstelsel vanuit de zorgplicht voor de inzameling stedelijk afvalwater. Artikel 10.33 Wet Milieubeheer (Wm). 3. We verzorgen een doelmatige inzameling van hemelwater en voorkomen structurele (grond)wateroverlast vanuit de zorgplicht voor hemelwater en grondwater uit de Waterwet. Door klimaatadaptatie kan de regio en de stad zich aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering. 1. We continueren de vier vastgestelde opgaven uit de Regionaal Adaptatie Strategie (RAS). De RAS dient onder andere als input voor het op te stellen water en rioleringsprogramma 2024-2028. 2. De negen regionaal vastgestelde speerpunten voor klimaatadaptatie zijn deels gerealiseerd en dienen nu te worden geïmplementeerd en geborgd. Daartoe wordt een nieuwe samenwerkingsagenda opgesteld.
Jaarstukken 2024
74 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
3. Op basis van de klimaatstresstest is een Lokaal Adaptatie Uitvoeringsprogramma in voorbereiding. Deze stellen we in 2024 vast en implementeren. We integreren het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie met de Groene Uitvoeringsagenda. De water gerelateerde aanpak hiervan wordt bekostigd uit het water- en rioleringsprogramma 2024-2028, die van overstromingsrisico door het Rijk. 4. We stellen een subsidieregeling op voor inwoners waarbij inwoners een bijdrage kunnen krijgen voor het nemen van bepaalde klimaatadaptieve maatregelen aan en rond hun woning. In oktober 2024 is met de vaststelling van het Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie en het Water- en Rioleringsprogramma 2025-2029 hiervoor geld gereserveerd . In de loop van 2025 werken we aan het opzetten en vaststellen van de subsidieregeling. 5. Bij de uitvoering van projecten, bij de aanpak van groot onderhoud, de uitvoeringsagenda groen en buurtgerichte groenprojecten wordt klimaatadaptatie integraal meegenomen. 6. In het openbaar gebied vervangen we bij groot onderhoud van wegen in elke wijk in de specifieke parkeervakken de klinkers door grasbetonstenen of waterpasserende straatstenen. In nieuwbouw- en transitieprojecten worden de parkeervakken klimaatadaptief ingericht. 7.
We werken aan het ontwerp van de binnenstadsprojecten Prijssepoort/Vianense poort, Lekpoort/brug Havendijk, Goilberdingerpoort en de waterberging Beesdseweg. Prijssepoort/Vianense poort, Lekpoort/brug Havendijk, Goilberdingerpoort: zie programma economie/binnenstad. Waterberging Beesdseweg wordt meegenomen in project Stationskwartier. 8. We creëren meer bewustzijn over biodiversiteit en klimaatadaptatie. We stimuleren daarmee meer groen in de tuinen. (project Culemborgers in het Groen).
Afval Doelen en prestaties Een schone stad behouden samen met de bewoners, bedrijven en partners waarbij ingezet wordt op een circulaire economie. 1. We zorgen voor een schone leefomgeving. 2. We dragen bij aan bewustwording, onder andere bij de jeugd, over de gevolgen van zwerfafval. We faciliteren initiatieven van bewoners, scholen en andere partijen voor een schone leefomgeving zoals de zwerfafvalbrigades. NME organiseert o.a. escaperooms ‘Plastic Soep’ voor schoolklassen en ondersteunt jaarlijks de World Clean Up day (gastlessen en opruimactie op scholen). 3. We beperken hondenpoep op verharding en in het groen. 4. We nemen ons eigen grondstoffengebruik onder de loep in het kader van de circulariteit en kijken waar duurzaamheid zwaarder gewogen kan worden bij aanbestedingen en inkopen in 2024 en werken dit uit in circulaire bedrijfsvoering.
Jaarstukken 2024
75 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Ook in 2024 te streven naar een hoeveelheid te verbranden restafval van maximaal 75 kg per inwoner per jaar. 1. We faciliteren inwoners bij de doelstelling om het restafval te verminderen. NME promoot en ondersteunt scholen bij gescheiden inzameling. Jong geleerd…. 2. Er wordt waarde toegevoegd aan grondstoffen door intensief samen te werken met partijen die slim werken aan de circulariteit van grondstofstromen. 3. Door efficiënt te opereren worden reële en voorspelbare uitvoeringslasten gerealiseerd en daarmee een voorspelbare afvalstoffenheffing. 4. De verwachting is dat vanaf 2024 de papierinzameling met verenigingen stopt. Het AB Avri besluit hier eind 2023 over. We voeren het gesprek met de AVRI en de verenigingen over de gevolgen hiervan. 5. Vanaf 1 januari 2024 kan luier- en incontinentiemateriaal apart ingeleverd worden. Tevens gaan we subsidies verstrekken aan inwoners die hiervoor in aanmerking komen. Het luier- en incontinentiemateriaal kan apart ingeleverd worden. De subsidieregeling is niet uitgevoerd omdat dit een bezuinigingsopgave was.
Milieubeheer Doelen en prestaties Klimaatmitigatie (energietransitie) 1. We voeren het programma energietransitie uit waaronder: 2. We stellen een participatieagenda voor de energietransitie op. Binnen het programma Duurzaamheid hebben we ervoor gekozen om participatie per project passend op te pakken. Zowel bij de RES als de transitievisie warmte is er een uitgebreid participatie traject doorlopen. Daarnaast wordt er bij kleinere projecten ingezet op participatie passend bij het project. De gemeenteraad is hierover op 29 februari 2024 geïnformeerd met een informatienotitie 3. We bestrijden energiearmoede actief onder meer door verlenging van de inzet van de fixbrigade. 4. We intensiveren de inzet op energiebesparingsprojecten zoals minder op de meter. 5. We voeren de transitievisie warmte uit. 6. We besteden bijzondere aandacht aan de verduurzaming van monumenten. 7. We voeren de Regionale energiestrategie uit. 8. Wanneer een nieuw initiatief zich aandient gaan we met inwoners en initiatiefnemers in gesprek over windenergie. 9. We staan open voor innovatieve experimenten met onder meer met waterstof. Er hebben zich geen innovatieve experimenten aangediend voor waterstof.
Jaarstukken 2024
76 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
10. We werken aan de verduurzaming van ons maatschappelijk vastgoed. We werken volgens het D-MJOP. Bij grote investeringen nemen we verduurzaming mee, en ook als we onderhoud plegen wordt gekeken of we gelijktijdig kunnen verduurzamen. 11. We verkennen de mogelijkheden voor een duurzame energievoorziening van de nieuwbouw in de stationsomgeving. Om een energieneutrale stad te bereiken, realiseren we duurzame mobiliteit 1. In het gemeentelijke verkeers- en vervoersplan werken we de verduurzaming van het verkeer in Culemborg uit. 2. We ontwikkelen in twee buurten in Culemborg een duurzaam mobiliteitsconcept en breiden dit uit naar de rest van Culemborg. 3. We werken aan de ontwikkeling van een OV Hub en de verbetering van het station om duurzame mobiliteit vanuit de regio richting Randstad en andersom te stimuleren. 4. We zetten in op het pro-actief plaatsen van laadinfra en dragen zorg voor een goede verdeling van de laadinfra over de gehele gemeente. Een Culemborgse samenleving die zich bewust is van de eigen rol en verantwoordelijkheid voor een duurzame leefomgeving en daar naar handelt (NME doet dit o.a. via inspiratie, educatie, advisering en communicatie) 1. We vernieuwen het vraaggerichte educatieve aanbod en laten de activiteiten meer aansluiten op de uitvoering van het gemeentebeleid (klimaat/energie/groen/spelen/cultuur/ gezondheid/afval).
Dat gebeurt via uitleen van educatieve materialen en lessen door vaste NME gastdocenten binnen het brede schoolprogramma op de domeinen gezondheid-voeding; duurzaamheid-techniek en natuur-landschap. 2.We verbinden de Natuur- en Milieueducatie (NME) activiteiten met de sociale basis (verschillende beleidsterreinen zoals: preventie-akkoord, cultuurbeleid, gezonde leefomgeving, natuurlijk spelen). Denk aan de fruitplukdag, het burgemeestersontbijt, inzaaien van vlinderidylles en natuurbeleving met ouderen (Vitamine Groen). 3. We stimuleren en adviseren scholen om hun pleinen extra te vergroenen en klimaatadaptiever te maken. Daarnaast ondersteunen we scholen die daar nog mee willen starten. Behoud en versterking van de fysieke leefomgevingskwaliteit 1. We adviseren integraal over diverse milieuthema's in het kader van beleidsvoorbereiding, bestemmingsplanprocedures en Omgevingsvergunningen. 2. We voeren maatregelen in het kader van het schone luchtakkoord uit. Gezien de urgentie van andere energieonderwerpen, hebben we geprioriteerd binnen het programma en gekozen om meer op andere onderdelen in te zetten. Als er vragen komen, beantwoorden we deze actief.
Jaarstukken 2024
77 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Beleidsindicatoren #
33
34
Indicator
Verplichte indicatoren Omvang huishoudelijke restafval kg per inwoner Hernieuwbare elektriciteit
Werkelijk 2023
Begroot 2024
Werkelijk Meetinstrument 2024
69kg
70kg
nog niet CBS bekend
3.168
28,3%
nog niet RWS bekend
NB. de nummers voor de verplichte indicatoren komen overeen met het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV).
Betrokkenheid verbonden partijen Avri Betrokkenheid De regio Rivierenland heeft de ambitie om in 2050 volledig circulair te bij de doelen uit zijn. Als uitvoeringsorganisatie van de gemeenten in deze regio heeft Avri dit programma de opdracht om hieraan bij te dragen. • Belangrijkste ontwikkelingen
• •
We zijn betrokken bij en leveren input voor het opstellen van het beleidsplan ‘van afval naar grondstoffen’, met daarin concrete acties om de doelstelling te halen. Er wordt een inwonerspanel opgericht en er volgt een inwonersonderzoek grondstoffenscheiding en dienstverlening. We gaan bijplaatsingen aanpakken volgens een gericht actieplan.
Wat heeft het gekost? Onderstaande tabel geeft het resultaat over het jaar 2024 weer.
(bedragen x € 1.000) Lasten Baten Saldo van baten en lasten Onttrekkingen aan reserves Mutaties reserves Totaal Duurzaamheid
Jaarstukken 2024
Primitieve Gewijzigde begroting begroting 2024 2024 -6.388 -8.763 7.961 1.573 200 200 1.773
9.894 1.131 200 200 1.331
Rekening 2024
Verschil 2024
-8.192
571
9.022 831 200 200 1.031
-871 -300 0 0 -300
78 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Toelichting op de afwijkingen: Programma 8 Duurzaamheid heeft een negatief resultaat van € 387.000. De belangrijkste oorzaken daarvan zijn: •
•
•
Er is een nadeel van € 462.000 vanwege het doorstorten van geoormerkte middelen voor ‘Natuur bij energieprojecten’, die de gemeente namens Regio Rivierenland heeft ontvangen in de decembercirculaire 2024. Dit nadeel wordt binnen programma 99 Financiering en Algemene Dekkingsmiddelen gecompenseerd door een voordeel van € 462.000 in de algemene uitkering. Per saldo is dit dus budgetneutraal. Een voordeel van € 43.000 op het taakveld riolering. Een nadere toelichting over de kosten die onder de rioolheffing vallen vindt u in de paragraaf lokale heffingen, onderdeel 2.2.3. rioolheffing. Een voordeel van € 32.000 op de afvalstoffenheffing.
Investeringen Onderstaande tabel geeft de uitputting van de investeringskredieten over het jaar 2024 weer. (Restant) Rekening Verschil Overhevelen (bedragen x € 1.000) Krediet 2024 2024 naar 2025 2024 2021 Betsy Perkweg en Prijsseweg -53 -19 35 Nee
Jaarstukken 2024
79 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
9 Wonen, Stedelijke vernieuwing en Ruimte Wat is het maatschappelijk effect? Culemborg is Nederland in het klein. De landelijke uitdagingen, zoals het zorgen voor voldoende woningen, de overgang naar duurzame energie (zon en wind), en thema’s als veiligheid, gezondheid en mobiliteit, spelen hier ook. Omdat de beschikbare ruimte beperkt is, is het een uitdaging om slimme, gecombineerde oplossingen te vinden. Daarnaast kunnen regionale vraagstukken, zoals de Gelderse puzzel, ook invloed hebben op Culemborg. We willen onze woningbouwopgave zo snel, integraal en kwalitatief hoogwaardig mogelijk realiseren. Hierbij richten we ons niet alleen op het bouwen van nieuwe woningen, maar ook op het ontwikkelen van nieuwe buurten en het verbeteren van bestaande wijken. We streven ernaar dat buurten aangename en leefbare plekken blijven om te wonen. Een voorbeeld hiervan is de Stationsomgeving, waar we de komende tien jaar minimaal blijven werken aan de ontwikkeling van een nieuwe buurt. Zo zorgen we ervoor dat iedere Culemborger een woning kan vinden die past bij zijn of haar budget. We streven naar een gezonde en sociale woonomgeving die beweging en spel stimuleert, waar bewoners zich betrokken voelen en naar elkaar omkijken. Prettig wonen gaat immers verder dan alleen het hebben van een fijne woning.
Daarnaast richten we wijken toekomstbestendig in, door te ontwikkelen op een natuurinclusieve, klimaatadaptieve, energieneutrale en steeds circulairdere manier. Bij nieuwe ontwikkelingen staat de beleving van de leefomgeving voor onze inwoners centraal. We bieden bovendien meer ruimte voor maatwerk en nieuwe ideeën, terwijl we de kwaliteit van de leefomgeving blijven waarborgen.
Wat hebben we bereikt en gedaan? Ruimtelijke en leefomgeving Doelen en prestaties Opstellen van bestemmings- / omgevingsplannen. 1. In 2024 ronden we op basis van de huidige Wet ruimtelijke ordening (Wro) bestemmingsplannen af waarvan het ontwerp voor 31 december 2023 ter inzage wordt gelegd; Niet alle procedures die gestart zijn onder de 'oude' wetgeving (Wro/Wabo, vaak eind december 2023) zijn volledig afgerond. De verwachting is dat dit in 2025 zeker wel het geval zal zijn. 2. Vanaf 1 januari 2024 maken we nieuwe initiatieven onder de Omgevingswet mogelijk met omgevingsplanactiviteiten. Procesbegeleiding initiatieven en omgevingsvergunningen 1. We begeleiden het proces van initiatieven die aansluiten bij de gemeentelijke doelen en maken daarbij afspraken over de rollen van de initiatiefnemer en de gemeente.
Jaarstukken 2024
80 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
2. We ondersteunen partners in facilitaire grondexploitaties. Waar nodig geven we invulling aan het verplichte kostenverhaal. De rapportage hierover vindt plaats via het Meerjaren Programma Grondexploitaties (MPG). 3. We werken met een intake- en de omgevingstafel voor het in behandeling nemen van nieuwe initiatieven en verbeteren deze werkwijze door te leren van de opgedane ervaring. Implementeren Omgevingswet 1. We stellen medio 2024 de Omgevingsvisie vast. 2. We stellen in 2024 een startnotitie op voor het omgevingsplan. De startnotitie 'Omgevingsplan' is in maart 2025 aangeboden aan de gemeenteraad. 3. We bereiden ons zo goed mogelijk voor op de invoering van de Omgevingswet, via verschillende sporen waar onder: · Informatie, communicatie en bewustwording · Omgevingsvergunning en toezicht en handhaving samen met de ODR · Processen en taken · ICT - aansluiten op het DSO en aanpassen eigen ICT-voorzieningen · Kennis en opleiding en borgen dit in het strategisch personeelsplan · Inzicht en beheersing van kosten · Regels voor milieubelastende activiteiten
Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) Doelen en prestaties Grondbeleid ondersteunt gemeentelijke doelen zoals stads, omgevings, woon en groenvisie en duurzaamheidsbeleid. Gebeurt door ruimtelijke ordeningsinstrumenten, uitvoering woningbouwopgave 2030, stationsomgeving, energietransitie en groenbiodiv. 1. We voeren procesmanagement uit binnen de stedelijke ontwikkelingsprogramma's en projecten. Afhankelijk van het project kiezen we daarbij binnen de kaders van het grondbeleid een regie faciliterende of actieve rol. 2. We sturen actief op risico's binnen de stedelijke ontwikkelingsprogramma's en projecten. 3. We actualiseren en sturen periodiek bij op het programmatisch en financieel meerjarenperspectief. 4. We verhalen conform de wettelijke kaders de gemeentelijke plankosten op initiatiefnemers. 5. Met het programma Realisatie Woningbouwopgave 2020 - 2030 werken we aan de realisatie van de woningbouwopgave. In het Meerjaren Programma Grondexploitaties presenteren we deze opgave, samen met de meerjarige financiële impact voor de gemeentelijke middelen (MPG deel III). 6. We sturen op gemeentelijke doelen in de CV Parijsch.
Jaarstukken 2024
81 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
7. In het project Stationsomgeving en de deelprojecten daarbinnen, verbeteren we onze projectcontrol passend bij de omvang, de complexiteit en de subsidievoorwaarden. De ervaring die we hier opdoen gebruiken we voor de overige woningbouwprojecten.
Wonen en bouwen Doelen en prestaties Mensen die een woning zoeken in Culemborg vinden binnen een kortere tijd een bij hun woonwensen en budget passende woning in een prettige wijk en buurt. Nieuwbouwwoningen zijn toegankelijk, levensloopbestendig en geschikt voor een brede doelgroep. 1. We geven uitvoering aan de regionale woondeal die we hebben afgesproken met het Rijk. 2. We maken (prestatie)afspraken met KleurrijkWonen en woningbouwontwikkelaars over onderwerpen die we in de woonvisie hebben geïntegreerd zoals toekomstbestendig bouwen, woningtoewijzing, betaalbaar bouwen en houden, categorisering etc. 3. We realiseren samen met KleurrijkWonen flexwoningen in het kader van sociale huur. 4. We stellen een woonzorgvisie op. 5. We heroverwegen het welstandsbeleid en actualiseren de welstandsnota tot een Nota ruimtelijke Kwaliteit 6. We geven uitvoering aan de nieuwe wet regie op de volkshuisvesting en stellen beleid en regelgeving op daar waar dit wettelijk nodig en lokaal wenselijk is. De wet is nog niet vastgesteld. De aan ons toegewezen statushouders krijgen op tijd een passende woning in een passende buurt, met voldoende begeleiding en voorzieningen om te integreren. 1. We werken samen met KleurrijkWonen en het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) aan de aan ons toe te wijzen statushouders en hervestigde vluchtelingen. 2.
We bieden passende woningen aan, aan de ons toegewezen statushouders en hervestigde vluchtelingen. 3. Statushouders worden goed begeleid tijdens hun huisvesting en inburgeringsproces en zijn tevreden over de dienstverlening van Vluchtelingenwerk, ElkWelzijn en de gemeente. 4. We onderzoeken en (indien mogelijk) realiseren we een opvanglocatie voor vluchtelingen.
Jaarstukken 2024
82 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Openbaar groen en (openlucht) recreatie Doelen en prestaties Een aantrekkelijke en gezonde woon‐ en leefomgeving met voldoende ruimte voor groen en spelen waarbij Culemborg is voorbereid op de klimaatveranderingen. 1. Bij nieuwbouw, transformatie en inbreiding is groen een belangrijk onderdeel. We besteden in ieder project aandacht of en hoe groen bij kan dragen aan de identiteit van de stad, wijk of plek, aan de leefbaarheid, aan meer biodiversiteit en/of klimaatbestendigheid. 2. We voeren het Groenbeleidsplan en Biodiversiteitsplan uit. In 2024 werken we aan het herinrichten van de Bosboomgaard, vergroenen van de buurt Hoefblad, vergroenen van het Edelherthof en de heraanplant van de boomgaard aan de Nachtegaallaan. We starten met een pilot ecologisch beheer op het Speeleiland in de Parkstrook. Aan het Groenbeleidsplan en Biodiversiteitsplan is ook in 2024 gewerkt, maar er is gekozen om deels te focussen op andere (kleinschalige) projecten. Herplant boomgaard Nachtegaallaan wordt in fases gerealiseerd en loopt door na 2024. Project Edelherthof is voorlopig van de baan door andere keuzes. We werken aan een toegankelijk buitengebied. In 2024 zetten we in op planvorming voor de herontwikkeling van de Redichemse Waard tot natuur. Voortbordurend op de richting die in 2023 is ingezet.
Dit doen we in afstemming met de blooteigenaar, het Collectief Redichemse Waard, de Provincie Gelderland, Rijkswaterstaat en een eventuele toekomstige beheerpartij. Door omstandigheden is dit vertraagd. Naar verwachting komt hier in 2025 definitief duidelijkheid over. 4. We werken mee aan buurtinitiatieven voor vergroening en de aanleg van geveltuintjes, die de biodiversiteit versterken en bijdragen aan klimaatadaptatie. Waarbij bewoners de verantwoordelijkheid willen overnemen voor het beheer en onderhoud van een stukje openbaar groen. 5. We koesteren het groen in de stad en waar mogelijk aanleggen/omvormen van verharding voor stroken groen en natuur. Verbeteringen op het gebied van hittestress en wateroverlast en stimulering biodiversiteit. (Bosboomgaard en aanpassen ondergronden zodat bomen toegepast kunnen worden). 6. Ons groen/beheer is van goede kwaliteit met aandacht voor biodiversiteit. Bijvoorbeeld het beheer van bermen voeren we gefaseerd uit zodat vegetatie werkt als schuilplaats voor insecten en vogels, als voedselbron functioneert en bloemen zaad kunnen zetten (insectenfauna waar vogels van profiteren). We zetten natuurlijke vijanden in of we stimuleren de populatie van natuurlijke vijanden voor bestrijding. 7. We realiseren de nieuwe groene speelplekken in Parijsch-Zuid.
Jaarstukken 2024
83 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
8. We realiseren het skate- en callisthenicspark en zorgen tegelijkertijd voor vergroening Er is budget voor het renoveren van de skatebaan, maar geen extra budget voor vergroening of andere aankleding. We hebben in 2024 het ontwerp en de uitvoering aanbesteed, om in 2025 in uitvoering te kunnen gaan. Het callisthenicspark zal niet worden gerealiseerd door het vertrek van de initiatiefnemers. 9. We ronden de renovatie van enkele speelplekken af die in 2023 zijn gestart. 10. We renoveren zes bestaande speelplekken, die technisch zijn afgeschreven. We hebben 1 speelplek gerenoveerd en 1 speelplek wordt waarschijnlijk in het najaar van 2025 opgeleverd. De andere 4 plekken zijn niet gerenoveerd, vanwege onvoldoende capaciteit.
Begraafplaatsen en crematoria Doelen en prestaties Het bieden van voldoende mogelijkheden om te begraven 1. We werken samen met de Beheersstichting Begraafplaatsen Culemborg (BBC) 2. We volgen de beschikbaarheid van begraafplaatsen in Culemborg
Beleidsindicatoren Indicator
36
37
Verplichte indicatoren Nieuw gebouwde woningen Aantal per 1.000 woningen Demografische druk
Werkelijk 2023
Begroot 2024
Werkelijk 2024
Meetinstrument
0,2
0,157
CBS
75%
75,2%
CBS
NB. de nummers voor de verplichte indicatoren komen overeen met het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV), ontbrekende nummers zijn niet meer in gebruik.
Jaarstukken 2024
84 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Betrokkenheid verbonden partijen Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) De ODR voert in mandaat de activiteiten uit op het gebied van Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving voor de beleidsvelden Betrokkenheid 'bouwen' en 'milieu'. Nagenoeg alle ruimtelijke ontwikkelingen zijn alleen bij de doelen uit toegestaan als daarvoor vergunningen op grond van de Omgevingswet dit programma zijn verleend. Een goede uitvoering van dit omgevingsrecht door de ODR is randvoorwaardelijk voor het mogelijk maken van onze ruimtelijke ambities.
Belangrijkste ontwikkelingen
Per 1 januari 2024 is de Omgevingswet inwerking getreden. Na een lange voorbereidingstijd is in 2024 daadwerkelijk ervaring opgedaan met het werken aan nieuwe procedures onder de Omgevingswet. Naarmate deze ervaring toeneemt wordt verwacht dat de beloftes uit de Omgevingswet (sneller, beter en eenvoudiger) ook meer waargemaakt kunnen worden. De ODR heeft tot taak het omgevingsrecht op een professionele manier uit te voeren. Omdat de wetgeving complex is, veel vakjargon omvat en het voor inwoners en bedrijven geen dagelijkse kost is, is het belangrijk dat de ODR in de uitvoering van haar taken oog heeft voor deze context. Belangrijke aandachtspunten voor de ODR in de uitvoering van haar taken zijn dan ook 'het hanteren van de menselijke maat', 'het tijdig communiceren in begrijpelijke taal' en het op een kosteneffectieve en transparante wijze behandelen van dossiers. In het kader van het Interbestuurlijk Programma Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (IBP-VTH) worden zogenaamde robuustheidseisen aan Omgevingsdiensten gesteld. De ODR voldoet niet aan alle gestelde eisen en heeft een plan van aanpak opgesteld om te onderzoeken op welke wijze zij wel aan die eisen kan gaan voldoen. In 2024 is een plan van aanpak vastgesteld met daarin scenario's om te kunnen gaan voldoen aan de robuustheidscriteria. Dit plan van aanpak is in uitvoering en loopt in 2025 door.
De uitkomsten van deze discussie zijn voor de ODR bepalend voor de koers voor de komende jaren (uitbreiding takenpakket, of mogelijke fusering met andere omgevingsdiensten).
Jaarstukken 2024
85 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
C.V. Parijsch (PPS) Betrokkenheid De C.V. Parijsch bouwt in de wijk Parijsch een woonwijk met daarin bij de doelen uit aandacht voor een groene, prettige en sociale woonomgeving. Er wordt dit programma gezorgd voor woonruimte die passend is voor verschillende doelgroepen.
Belangrijkste ontwikkelingen
In 2024 is de realisatie van Borg en Buiten gestart, en worden de overige gebieden zoals het Forteneiland verder afgerond. Het stedenbouwkundige plan van Borg en Buiten geeft invulling aan de wensen van de gemeente om meer groen in de wijk te realiseren in combinatie met meer betaalbare woningen. We werken met een mobiliteitsconcept om de parkeerdruk in de wijk te verminderen. Dat leidt ook tot minder stikstof. In Borg en Buiten worden houtbouwconceptwoningen gerealiseerd. Bij de Witte Schuur wordt, als onderdeel van het bestemmingsplan, een natuurgebiedje gerealiseerd. Dit is openbaar voor bewoners die een wandeling willen maken.
Wat heeft het gekost? Onderstaande tabel geeft het resultaat over het jaar 2024 weer.
(bedragen x € 1.000) Lasten Baten Saldo van baten en lasten Onttrekkingen aan reserves Mutaties reserves Totaal Wonen, Stedelijke vernieuwing en Ruimte
Primitieve Gewijzigde begroting begroting 2024 2024 -9.735 -11.852 4.599 5.808
Rekening 2024
Verschil 2024
-10.682 9.497
1.170 3.689
-5.136 0 0
-6.044 1.056 1.056
-1.185 648 648
4.859 -409 -409
-5.136
-4.987
-537
4.450
Toelichting op de afwijkingen: Programma 9 Wonen, Stedelijke vernieuwing en Ruimte heeft een positief resultaat van € 4,4 miljoen. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door: • • • •
Jaarstukken 2024
Een voordeel van € 4,5 miljoen door de tussentijdse winstneming van de CV Parijsch. Een voordeel van € 468.000 als gevolg van het verlagen van de verliesvoorziening bij de grondexploitatie Lanxmeer. Een voordeel van € 214.000 op de exploitatie van de panden Gispen en Carrier. Een nadeel van € 143.000 op kosten facilitaire grondbeleid die niet te verhalen zijn.
86 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Het saldo van bovenstaande bedragen uit de grondexploitaties is € 5.039.000 positief. Samen met de tussentijdse winst Pavijen van € 289.000 uit het taakveld 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur is dit het resultaat van het grondbeleid. In het raadsvoorstel van de jaarstukken 2024 vindt u dit bedrag als resultaatbestemming terug. De onderstaande bedragen hebben betrekking op de overige exploitatiebudgetten uit dit programma: •
•
•
•
•
•
Jaarstukken 2024
Een nadeel van € 238.000 op de budgetten openbaar groen. Binnen team Realisatie en Beheer waren diverse openstaande vacatures. Hiervoor moesten werkzaamheden worden uitbesteed. Een nadeel van € 194.000 op de bouwleges. De opbrengsten zijn lager uitgevallen dan dat was ingeschat in de najaarsrapportage. De trend in de prognose die we daarin hadden opgenomen, heeft zich in kwartaal 4 niet voortgezet. Een voordeel van € 195.000 op het budget van de Omgevingswet, de werkzaamheden voor het Omgevingsplan vinden pas in 2025 en de jaren erna plaats. Hiervoor wordt in deze jaarstukken een budgetoverheveling voorgesteld. Een nadeel van € 174.000 op de loonkosten en inhuur. Een totale analyse van deze budgetten vindt u bij 'Wat heeft het gekost' onder programma 99 Financiering en Algemene dekkingsmiddelen. Een nadeel van € 45.000 op het budget opvanglocaties. Dit betreft geen onderdeel van de Bellweg in programma 7 maar ontwikkelingskosten voor een eventueel vervolg opvang. Een nadeel van € 44.000 op de procesbegeleiding Redichemse waard.
87 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Investeringen Onderstaande tabel geeft de uitputting van de investeringskredieten over het jaar 2024 weer. (Restant) Rekening Verschil Overhevelen (bedragen x € 1.000) Krediet 2024 2024 naar 2025 2024 2021 Camerasysteem Triosingel -19 0 19 Ja 2021 Spelen met speelruimte -132 -64 68 Ja 2023 Jaarschijf speelvoorzieningen 2023 -91 -43 47 Ja 2023 Vervanging Fiat Doblo VD-726-L -24 0 24 Ja (piket) 2023 Vervanging Fiat Scudo VD-730-L -23 0 23 Ja (wijkbeheer) 2023 Vervanging heftruck Toyota -33 0 33 Ja 2024 Herinrichting speeltuin Mimaspad -41 -2 39 Ja 2024 Aanleg Skatebaan -142 0 142 Ja 2024 Speelvoorziening jaarschijf 2024 -33 0 33 Ja 2024 Tractie: Vervanging bermenfrees -27 0 27 Ja
Jaarstukken 2024
88 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
99 Financiering en Algemene dekkingsmiddelen Wat is het maatschappelijk effect? Geld is een belangrijke randvoorwaarde om de plannen te kunnen uitvoeren die Culemborg aantrekkelijk houden voor onze inwoners en bedrijven. De gemeente moet daarom duurzaam financieel gezond zijn en blijven. De begroting is niet alleen op geld gericht. In de programma’s staan de doelen en resultaten die wij voor Culemborg willen bereiken. We leggen in de begroting onze keuzes goed uit en doen dat in heldere en toegankelijke taal. We maken onze keuzes ook zo veel mogelijk meetbaar. Zo kunnen de gemeenteraad en onze inwoners controleren in hoeverre de doelstellingen worden gehaald.
Wat hebben we bereikt en gedaan? Beheer overige gebouwen en gronden Doelen en prestaties Wij bieden voor een maatschappelijke prijs accommodaties aan waarin inwoners elkaar kunnen; ontmoeten, sporten, culturele activiteiten ontplooien en tuinieren, ter ondersteuning van de beleidsvelden welzijn, sport en cultuur. 1. Wij bieden voor een maatschappelijke prijs voor accommodaties aan waarin inwoners elkaar kunnen; ontmoeten, sporten, culturele activiteiten ontplooien en tuinieren, ter ondersteuning van de beleidsvelden welzijn, sport en cultuur. 2. Wij bieden de mogelijkheid aan inwoners en maatschappelijke organisaties om bij het Accommodatieloket afspraken te maken over het gebruik van beschikbare accommodaties. 3. Wij sturen op zo optimaal mogelijk gebruik van onze accommodaties. 4. Wij voeren de uitvoeringsagenda van het accommodatiebeleid uit passend bij de beleidsdoelstellingen van de gemeente. De gemeentelijke organisatie kan haar werk goed doen, is herkenbaar, vindbaar en toegankelijk voor haar inwoners en partners. 1. We beheren de huisvesting van de gemeentelijke organisatie in het stadskantoor, de gemeentewerf, het stadhuis en de kinderboerderij met NME-centrum. 2. We voeren het duurzaam meerjarenonderhoudsplan (D-MJOP) uit. 3.
Op de kinderboerderij onderzoeken we de mogelijkheden om de locatie breder te gebruiken om zo mogelijk een knooppunt te kunnen zijn voor meerdere gemeentelijke beleidsterreinen. Locaties in de stad die belangrijk zijn voor de stad en haar inwoners, die op een later moment waarde kunnen toevoegen en waarvoor geen structurele invulling is gevonden zijn in eigendom van en worden in stand gehouden en beheerd door de gemeente. 1. We beheren monumenten. 2. We beheren bijzondere locaties (Molen de Hoop, Bartje, fort 't Spoel).
Jaarstukken 2024
89 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
3. We beheren onze (erf-)pachtgronden en strategische gronden. Wij zetten in op de verduurzaming van onze vastgoedportefeuille. 1. Wij gaan onze vastgoedobjecten verduurzamen. De plannen hiervoor gaan mee met het opstellen van een geactualiseerd D-MJOP. 2. In 2024 wordt een duurzaam meerjarenonderhoudsplan (D-MJOP) opgesteld. Hiermee zijn wij in 2025 gestart.
Parkeerbelasting Doelen en prestaties Een goede beschikbaarheid van parkeerplaatsen voor deelauto in het kader van het stimuleren van deelmobiliteit. 1. We evalueren de huidige tarieven en bezetting van parkeerplaatsen. 2. We gaan actief communiceren over de locaties van parkeerplaatsen en de tarieven. 3. We geven invulling aan parkeren van motoren, campers en andere (nieuwe) vormen van mobiliteit.
Beleidsindicatoren In de Programmabegroting 2024 waren geen beleidsindicatoren opgenomen in dit programma.
Betrokkenheid verbonden partijen Belastingsamenwerking Rivierenland (BSR) Betrokkenheid BSR draagt bij door het tijdig, volledig, juist en optimaal opleggen en bij de doelen uit innen van de aanslagen lokale belastingen tegen zo laag mogelijke dit programma kosten. Bij het opstellen van de begroting heeft BSR de uitgangspunten gehanteerd, zoals opgenomen in de door het dagelijks bestuur vastgestelde Kadernota 2025-2028. Hierbij zijn tevens de uitgangspunten uit het Plan van aanpak kostenverlaging BSR 2021 t/m 2024 meegenomen. In de begroting 2025 is de nieuwe systematiek van kostentoedeling aan de deelnemers van BSR toegepast. Het is voor BSR van groot belang, rekening houdend met de krapte op de arbeidsmarkt en de uitstroom van kennis door pensionering, de organisatie tijdig Belangrijkste ontwikkelingen versterken om zodoende de kwaliteit en output te kunnen continueren en waarborgen. BSR is mede-initiatiefnemer van de Landelijke Lokale Belastingprocessen (LLBP). Door processen eenduidig te beschrijven zijn softwareleveranciers in staat om de belastingsoftware te standaardiseren en wordt maatwerk overbodig. Dat levert een bijdrage aan het kwalitatief en goed uitvoeren van de taak van BSR. Juli 2024 heeft de gemeente Gorinchem het verzoek ingediend om per 1 januari 2025 toe te mogen treden tot BSR.
Jaarstukken 2024
90 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
BNG Bank BNG Bank is van en voor de publieke sector. Alles wat BNG doet staat in Betrokkenheid het teken van maatschappelijke impact. Bij BNG draait het niet om zoveel bij de doelen uit mogelijk winst, maar om maximale maatschappelijke impact. Ambitie is dit programma dat BNG als natuurlijke partner er is voor het oplossen van maatschappelijke vraagstukken en dat ze daarin succesvol zijn. Voor 2024 laat BNG goede resultaten zien over het eerste halfjaar. Nettowinst is stegen en de bank verkeert in een zeer liquide positie. Ondanks een matig herstel van de economische groei, zagen ze met name in het tweede kwartaal van dit jaar een sterke toename van de Belangrijkste ontwikkelingen kredietvraag bij woningcorporaties en gemeenten. Hierdoor heeft BNG voor EUR 6 miljard aan nieuwe langlopende leningen verstrekt. Hiermee weten ze hun ambities op het vlak van maatschappelijke impact meer en meer te realiseren. Vitens N.V. Drinkwaterbeschikbaarheid en kwaliteit staan steeds meer onder druk. Samen met anderen werpen we onze blik vooruit en werken we aan een nieuw, duurzaam waterecosysteem. We koesteren de natuur als bron Betrokkenheid van ons drinkwater. Samen werken we eraan om die natuur nóg mooier bij de doelen uit en gezonder te maken. Iedereen kan iets bijdragen: in je eigen dit programma leefomgeving en in de waterwingebieden. Vitens gaat voor elke druppel duurzaam.
Bij het winnen, zuiveren, leveren en gebruiken van drinkwater.
Belangrijkste ontwikkelingen
Vitens wil in 2030 de drijvende kracht en pro-actieve partner zijn voor het realiseren van een duurzaam drinkwatersysteem. Een systeem waarin alles gericht is op het winnen van water met minimale, en als het kan zelfs positieve impact op de omgeving. Een belangrijke oplossing hierbij is het beter vasthouden van water in natte tijden, in plaats van zo snel mogelijk afvoeren. Om aan de stijgende vraag naar drinkwater te voldoen moeten we onze winningen en infrastructuur uitbreiden en waterreserves vergroten. Dit doen we met zo min mogelijk nadelige impact op de omgeving door bijvoorbeeld de biodiversiteit in waterwingebieden te verbeteren
Jaarstukken 2024
91 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Wat heeft het gekost? Onderstaande tabel geeft het resultaat over het jaar 2024 weer.
(bedragen x € 1.000) Lasten Baten Saldo van baten en lasten Stortingen in reserves Onttrekkingen aan reserves Mutaties reserves Totaal Financiering en Algemene dekkingsmiddelen