CConstaterende datCulemborg
Koppel je AI →
Document · PDF

Concept Posters Beeldvormende avond Nota ruimtelijke kwaliteit en Cultuurhistorie

Beeldvormende bijeenkomst schutterszaal 22 mei 2025, gemeente CulemborgBij agendapunt: Ruimtelijke kwaliteit en cultuurhistorie4.562 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Thema 1: Ruimtelijke kwaliteit in Culemborg Wat is ruimtelijke kwaliteit? Definitie uit de vastgestelde startnotitie: “Een omgeving of bouwwerk met de juiste mix van hoge gebruikswaarde, belevingswaarde en toekomstwaarde. Hierbij wordt gekeken naar identiteit en imago van het gebied en wordt er rekening gehouden met duurzaamheidsaspecten, sociaalmaatschappelijke, culturele en economische aspecten” (Hooimeijer et al. 2001). Vier belangrijke kernwaarden voor een goede ruimtelijke kwaliteit: 1. Gebruikswaarde: efficiënt, effectief en meervoudig gebruik van ruimte. 2. Toekomstwaarde: duurzaam, aanpasbaar en robuust ontwerp voor de lange termijn. 3. Belevingswaarde: schoonheid, eigenheid en de unieke identiteit van een plek. 4. Herkomstwaarde: aandacht voor de ontstaansgeschiedenis en de culturele identiteit van een gebied. (Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, 2025)

Goe d

van onze g n i cu k r e lt st

G

heid en ve g i l i r ve

So ci

vo

na a

komst toe

at

Bouw e

e al

ed tgo as

de

a lim

Toerisme

o

aarde van h w e et d r v

bin

ng di

onumenten m e va d n n

en vest e i m i gi no ng o ec

sk

Lok ale

Waarom is een goede ruimtelijke kwaliteit belangrijk?

en welzi k u l e jn

n ide

Behoud en

re

ve r

uu nti teit

Wat is kenmerkend voor de ruimtelijke kwaliteit van Culemborg? Kuilenburgse spoorbrug Binnenstad Volencampen

De Lek

Adelijk landschap

Doorgezaagde bunker

Stadssilhouet Nieuwe Hollandse Waterlinie Spoortalud Nabijheid groen en landschap

Lekdijk

Openheid Uiterwaarden Molens

De Engel

Lanxmeer

Watertoren Kasteelterrein

De Plantage

Versterkte stad

Singels

Religieuze gebouwen

Wat is nog meer kenmerkend voor de ruimtelijke kwaliteit van Culemborg en willen we behouden?

Beeldvormende avond Nota ruimtelijke kwaliteit en cultuurhistorie - 22 mei 2025 - Gemeente Culemborg

28

Buitengebied Waterlinie

29

Buitengebied Redichem

30

Thema 1: Ruimtelijke kwaliteit in Culemborg

Buitengebied Vretstrooij

1

Binnenstad | Oude stad

2

Binnenstad | Nieuwstad

3

Binnenstad | Havenkwartier

Alle buurten en gebieden van Culemborg met elk hun eigen kwaliteiten Bouwjaren: ca. 1850-heden Kenmerken: • Groen • Rijksmonumenten • Zichtlijnen • Dijk en uiterwaarden • Openheid

27

Bouwjaren: ca. 1880-heden Kenmerken: • Adelijk landschap • Rondeel • De Bol • Landgoederen • Dijk en uiterwaarden • Openheid

Welke bestaande ruimtelijke kwaliteiten zouden we willen behouden per buurt?

Bouwjaren: ca. 1890-heden Kenmerken: • Spoortalud • De Meer • Natuurgebieden • Industrie • Openheid

Bouwjaren: ca. 1300-1900 Kenmerken: • Beschermd stadsgezicht • Rijks- en gemeentelijke monumenten • Stadssilhouet • Versterkte stad

Bouwjaren: ca. 1800-2020 Kenmerken: • Beschermd stadsgezicht • Rijks- en gemeentelijke monumenten • Stadssilhouet • Versterkte stad

Sportvelden en recreatie

Bouwjaren: ca. 1800-1980 Kenmerken: • Beschermd stadsgezicht • Rijks- en gemeentelijke monumenten • Stadssilhouet • Versterkte stad • Dijk

4

De Dreven

29 Bouwjaren: ca. 1890-2020 Kenmerken: • Beschermd stadsgezicht • Rijks- en gemeentelijke monumenten • Stadssilhouet • Volencampen • De Plantage • Bomenrijen

Bouwjaren: ca. 1977-2012 Kenmerken: • Openheid • Groen • Clubhuizen • Tribunes • Sportvelden

26

4

Bedrijventerrein Pavijen

5

3

6

18

2

17 24

Bouwjaren: ca. 2017-heden Kenmerken: • Rijwoningen • Appartementen • Autoluw • Parkeren geclusterd • Herhaling bouwblokken

22

27

11

6

Bouwjaren: ca. 1930-2010 Kenmerken: • Vooroorlogse bebouwing • Lange straten en diepe achtertuinen • Afwisseling in bebouwing • Krokushof

27 15

Bloemenbuurt

12

9

19

23

25

14

16 20

Bouwjaren: ca. 1850-2012 Kenmerken: • Beschermd stadsgezicht • Rijks- en gemeentelijke monumenten • Haven • Spoortalud • Dijk • ‘t Buitenhof

13

Parijsch | Borg en Buiten

28

24

7

5 21

25

8 1

Bouwjaren: ca. 1960-heden Kenmerken: • Bedrijven • Grote en kleine korrels aan bebouwing • Groenstroken met bomen

Westerkwartier

10

Parijsch | Sportheldenbuurt Forteneiland

7

Oranjebuurt

26 Bouwjaren: ca. 1960-2015 Kenmerken: • Rechte woonwijk • Herhaling van bouwblokken • Groenstroken • Prinsenveste

Bouwjaren: ca. 2017-heden Kenmerken: • Rijwoningen • Autovrije hofjes • Groenstroken • Parkeren geclusterd

23

Parijsch | Vlinderbuurt

8

30

Bouwjaren: ca. 2015-heden Kenmerken: • Autovrije hofjes • Groenstroken • Parkeren geclusterd

22

Parijsch | Centrum

Bouwjaren: ca. 2000-2010 Kenmerken: • Grote bouwblokken • Appartementen • Winkelcentrum • Parkeren in garages of parkeervelden

21

Parijsch Noord

Bouwjaren: ca. 2000-2005 Kenmerken: • Herhaling bouwblokken • Groenstroken met sloten en bomen • Parkeerkoffers

20

Hooge Prijs

Bouwjaren: ca. 1995-2000 Kenmerken: • Herhaling bouwblokken • Entrees woningen met bruggen • Parkeerkoffers

19

Landzicht

Bouwjaren: ca. 1985-1995 Kenmerken: • Herhaling bouwblokken • Groenstroken met slootjes en wilgen • Groene speel- en verblijfsplekken • Parkeerkoffers

Beeldvormende avond Nota ruimtelijke kwaliteit en cultuurhistorie - 22 mei 2025 - Gemeente Culemborg

18

Goilberdingen | Dijkzicht

Bouwjaren: ca. 1990-1995 Kenmerken: • Dijk • Spoortalud • Groenstroken met slootjes en wilgen • Groene speel- en verblijfsplekken • Woonerven

17

Goilberdingen | Molenzicht

Bouwjaren: ca. 1990-1995 Kenmerken: • Spoortalud • Molen Johanna • Bolderburen • Groenstroken met slootjes en wilgen • Groene speel- en verblijfsplekken • Woonerven

16

Achter de Poort

Bouwjaren: ca. 1950-2015 Kenmerken: • Rechte woonwijk • Spoortalud • Herhaling van bouwblokken

De Hond

Bouwjaren: ca. 1980-1990 Kenmerken: • Bloemkoolstructuur • Achtertuinen aan doorgaande wegen • Groene speel- en verblijfsplekken • Parkeerkoffers

15

Stationskwartier

Bouwjaren: ca. 1960-1990 Kenmerken: • Transformatiegebied • Station Culemborg • Gelderlandfabriek • Spoortalud • Hoge dichtheid • Bedrijven

14

Voorkoop Zuid

Bouwjaren: ca. 1970-1985 Kenmerken: • Oostelijke uitbreidingswijk • Bloemkoolstructuur • Groene speel- verblijfsplekken • Groenstroken met bomen • Parkeerkoffers • Achtertuinen aan doorgaande wegen

13

Voorkoop Noord

Bouwjaren: ca. 1970-1985 Kenmerken: • Oostelijke uitbreidingswijk • Bloemkoolstructuur • Groene speel- verblijfsplekken • Groenstroken met bomen • Parkeerkoffers • Achtertuinen aan doorgaande wegen

12

Ter Weijde | Staatsliedenbuurt

Bouwjaren: ca. 1960-1970 Kenmerken: • Rechte woonwijk • Groenstroken met bomen • Groene speel- verblijfsplekken • Herhaling van bouwblokken • Flatten

11

Ter Weijde | Componistenbuurt

Bouwjaren: ca. 1960-1970 Kenmerken: • Rechte woonwijk • Groene speel- en verblijfsplekken • Groenstroken met bomen • Chopinplein

10

Lanxmeer

Bouwjaren: ca. 1990-2010 Kenmerken: • Ecologische wijk • Watertoren • Waterwingebied • Groene intieme hofjes • Kleurrijk

9

Achter ‘t Zand

Bouwjaren: ca. 1940-1950 Kenmerken: • Vooroorlogse bebouwing • Rechte woonwijk • Houtvijver • Spoortalud

Thema 1: Ruimtelijke kwaliteit in Culemborg Wat is de landelijke en provinciale wet- en regelgeving op het gebied van ruimtelijke kwaliteit en cultuurhistorie? Landelijk wet- en regelgeving • Omgevingswet: Deze wet regelt o.a. hoe we omgaan met cultureel erfgoed in onze leefomgeving. Denk aan de omgevingsvergunning voor rijksmonumenten en erfgoed in omgevingsplannen. • Erfgoedwet: In de Erfgoedwet is vastgelegd hoe met ons erfgoed wordt omgegaan, wie welke verantwoordelijkheden daarbij heeft en hoe het toezicht daarop wordt uitgeoefend. • Het rijksbeschermd stadsgezicht bestaat uit de gebieden Oude stad, Nieuwstad, Havenkwartier, Veerweggebied, De Dreven en een deel van Westerkwartier (zie kaart hiernaast). • Bescherming van Rijksmonumenten zoals het Oude Stadhuis, de kerken, de Binnenpoort, het kasteelterrein en de molens. • In de directe omgeving van een monument mogen geen activiteiten plaats vinden die het monument kunnen ontsieren of beschadigen. Provinciale wet- en regelgeving • De Provincie voert het landschapsbeleid uit. Het is hun taak om te zorgen voor voldoende groene ruimte in en rondom de steden. • De Provincie streeft naar bescherming, behoud en het uitdragen van cultuurhistorisch erfgoed zoals de Hollandse Waterlinie. Kaart Beschermd Stadsgezicht Culemborg (Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed 2025).

Wat zegt de omgevingsvisie over ruimtelijke kwaliteit? De Omgevingsvisie N

Omgevingsvisie Culemborg Redichemse waard

Le

Lek

k

“We stellen een Nota Ruimtelijke Kwaliteit op, waarin we uitwerken hoe we omgaan met de beeldkwaliteit en uitstraling van bouwwerken en cultuurhistorisch erfgoed. Daarin besteden we specifiek aandacht aan het samengaan van ruimtelijke kwaliteit met opgaven zoals verduurzaming, klimaatadaptatie en circulariteit” (p. 42).

Het Rondeel

Everdingen Le k

Fort Everdingen

De Plantage Jachthaven

Buitengebied Oost

De Dreven

Werk aan het Spoel

Volenkampen

Binnenstad

De Hond Oranjebuurt

Bloemenbuurt

Wester kwartier

Voorkoop

Nieuwstad Parijsch Noord

Goilberdingen Terweijde

Beusichem

Achter ‘t Zand Parijsch

Achter de Poort

Hooge Prijs

Lanxmeer

Landzicht

De

N320 Me

er

Stationsomgeving

Legenda Ontwikkellocaties

Buitengebied West

Zijderveld

Onderzoekslocaties Natuurontwikkeling Pavijen

N833

Stationshub Hoofdwinkelgebied Wijkwinkelcentra Te ontwikkelen fietsverbindingen Te ontwikkelen wandelverbindingen Versterken entrees binnenstad

N320

Beschermd stadsgezicht Groene afhechting bedrijventerrein Nieuwe Hollandse Waterlinie (NHW) Voormalige schootsvelden NHW

Buitengebied West

“We willen in ieder geval geen verslechtering van de ruimtelijke kwaliteit of een toename van milieuhinder (geluidshinder, luchtkwaliteit, geurhinder). Dit is dan ook een randvoorwaarde bij alle ontwikkelingen die spelen op het gebied van bedrijvigheid in onze stad” (p. 46). “We gaan aan de slag met een gebiedsgerichte aanpak voor Pavijen, waarin verbetering van de ruimtelijke kwaliteit een belangrijk aandachtspunt is” (p. 47).

Verbeteren entree bebouwde kom

A2

“Culemborg heeft mooie buurten met een hoge ruimtelijke kwaliteit. Het streven naar een hoge ruimtelijke kwaliteit wordt echter een uitdaging met de woningbouwopgave, verduurzaming, klimaatadaptatie, de rol van participatie en de stijgende bouwkosten” (p. 39).

Bos/boomgaard Creatieve broedplaats Bedrijventerrein Welzijnslocaties VO Scholen Sportcomplexen

0,5km

1km

2km

Kaart van de omgevingsvisie (Gemeente Culemborg, 2024).

“We houden de lijn vast zoals omschreven in het Groenbeleidsplan en het Speelruimtebeleid. Het vasthouden aan deze lijn draagt bij aan onder meer ruimtelijke kwaliteit, gezondheid en biodiversiteit” (p. 51).

Welke regieniveaus kent de huidige welstandsnota van Culemborg en wat is de indeling?

1 2 3 4 5 6 7

Oude Stad Havendijkkwartier Nieuwstad Volencampen Veerweggebied Vooroorlogse bebouwing Rechte woonwijken

8 9 10 11 12 13

Oostelijke uitbreidingswijken Westelijke uitbreidingswijken Ecologische woonwijk Lanxmeer Bedrijfsterrein Pavijen Sport- en recreatiegebieden Buitengebied

Welstandsniveau 1: zware toetsing Welstandsniveau 2: reguliere toetsing Welstandsniveau 3: soepele toetsing Welstandsniveau 1: Buitengebied zware toetsing Welstandsniveau 1: Zware toetsing langs randen Welstandsniveau 2: Reguliere toetsing langs randen

Beeldvormende avond Nota ruimtelijke kwaliteit en cultuurhistorie - 22 mei 2025 - Gemeente Culemborg

Thema 1: Ruimtelijke kwaliteit in Culemborg Hoe wordt er omgegaan met ruimtelijke kwaliteit bij andere gemeentes? Gids ruimtelijke kwaliteit West-Betuwe (2020) • West-Betuwe ligt onder Culemborg in de regio Rivierenland en beschikt net als Culemborg over een fraai buitengebied met een rivier en de Hollandse Waterlinie. • De gemeente wil kunnen loslaten waar mogelijk en burgers meer ruimte bieden bij het realiseren van hun bouwplannen. • De Gids Ruimtelijke kwaliteit is bedoelt als een stimulerende nota die uitnodigt tot het realiseren van ruimtelijke kwaliteit. • Bij het bepalen van het beleidsniveau voor een deelgebied is rekening gehouden met de volgende aspecten: de mate van authenticiteit; de mate van zeldzaamheid van een stedenbouwkundige typologie; de mate waarin een gebied beeldbepalend is; de mate waarin de stedenbouw en architectuur samenhangend zijn. Regieniveaus Behoud: Behoud en herstel van het aanwezige of oorspronkelijke bebouwingsbeeld, en het versterken van de bestaande of historische karakteristiek van stedenbouw, architectuur, landschap of cultuurhistorie. Respect: Essentiële kenmerken van de aanwezige bebouwings- en omgevingskarakteristiek op het gebied van stedenbouw, landschap en architectuur worden gerespecteerd.

Gebieden en/of objecten • Monumenten • Landgoed Mariënwaard • Beschermde dorpsgezichten • Historische dorpsgebieden • Buitengebied / dijklinten en uiterwaarden • buitengebied oeverwallen

Keuze: Verandering en handhaving van het • Planmatige woonbuurten bebouwingsbeeld zijn beide mogelijk, zowel naar structuur • Gebieden met een bijzondere als naar architectuur, maar altijd met behoud van functie (zoals sport en recreatie) stedenbouwkundige en/of landschappelijke waarden. • Bedrijventerreinen • Buitengebied / komgronden Vrij: Verandering en handhaving van het bebouwingsbeeld • Haaften-Noord zijn beide mogelijk, de stedenbouwkundige en/ of landschappelijke basis wordt behouden door het bestemmingsplan. Kaart met regineniveaus Geldermalsen (Gids Ruimtelijke Kwaliteit West Betuwe, 2020).

Nota Omgevingskwaliteit Purmerend (2021) • De Gemeente Purmerend beschikt net zoals Culemborg over een historische binnenstad, woonwijken uit verschillende periodes en forten in het buitengebied. • In deze nota wordt uitgelegd dat het bieden van ruimte en het aangaan van de dialoog tot betere resultaten leidt. Deze nota verwoordt daarom niet hoe iets letterlijk moet worden ontworpen, maar waarop bij de beoordeling gelet wordt. De nota is meer een inspiratiedocument dan een toetsingsdocument. • De grondslag van deze nota is een uitnodigend beleid, niet meer ’nee, tenzij’, maar ‘ja, mits’. Regieniveaus Optimaal: In sommige gebieden of op bepaalde plekken is de identiteit zeer duidelijk herkenbaar en bepalend voor Purmerend. Hier is extra aandacht nodig gericht op behoud, herstel en versterking van de aanwezige of gewenste omgevingskwaliteit, identiteit en de cultuurhistorische waarde. Gebalanceerd: Voor gebieden en structuren waar de identiteit van de gemeente Purmerend duidelijk aanwezig is geldt een gebalanceerde zorg voor de omgevingskwaliteit. Het kwaliteitstoezicht is gericht op het beschermen, versterken of ontwikkelen van karakteristieken en ruimtelijke kwaliteit passend in de omgeving.

Gebieden en/of objecten • Historische stad Purmerend • Dorpskern Middenbeemster

• Historische dorpslinten • Oost-west as in de stad Purmerend • Woonwijken (o.a. Weidevenne) • Bedrijventerrein Baanstee-Noord • Buitenranden van de dorpsuitbreidingen en bedrijventerrein • Buitengebied • Binnengebieden bedrijventerreinen en dorpsuitbreidingen

Bescheiden: Waar de identiteit minder nadrukkelijk aanwezig is en waarvan de verschijningsvorm een algemener beeld oproept volstaat een bescheiden kwaliteitszorg. Hier is het beleid gericht op het behouden of herstellen van de basiskwaliteit door het respecteren van de bestaande karakteristieken. Vrij: Geen beoordeling door de welstandscommissie of • Randen van de bedrijventerrein De een ambtelijke beoordeling. Koog

Kaart met regieniveaus Purmerend en Beemster (Nota Omgevingskwaliteit Purmerend 2021).

Nota ruimtelijke kwaliteit Hulst (2022) • De gemeente Hulst heeft net als Culemborg een historische vestingstad, woonwijken uit verschillende periodes en ongeveer 30.000 inwoners. • Doelen van deze nota zijn hanteerbaar, stimulerend, duidelijk en goed te handhaven beleid inrichten, en opdrachtgevers, burgers en ontwerpers in een vroeg stadium informeren welke ambities de gemeente heeft en welke criteria van toepassing zijn. Regieniveaus Gebieden en/of objecten Bijzonder: voor deze gebieden of objecten is extra • Beschermd stadsgezicht en alle aandacht nodig voor handhaving of verbetering van de monumenten. ruimtelijke kwaliteit. Het kwaliteitstoezicht wordt gericht op het voorkomen van aantasting van de aanwezige karakteristieken en het versterken van de bestaande en/ of gewenste kwaliteit.

 13

Normaal: hier is het beleid gericht op het behouden van • De dorpskernen en linten de basiskwaliteit door het respecteren van de bestaande • Deel buitengebied met landschapkarakteristieken. pelijke, cultuurhistorische en/of natuurwaarden. Soepel: beoordeling van bouwplannen blijft beperkt tot • Buitengebied de hoofdkenmerken van die bouwwerken die vanaf het openbaar toegankelijke gebied direct zichtbaar zijn. Vrij: voor deze gebieden of objecten wordt toetsing niet nodig geacht als het bouwplan past binnen het omgevingsplan.

• Woongebied: Zoutedijk II • Alle sport- en recreatieterreinen Kaart met regieniveaus Hulst (Nota Ruimtelijke kwaliteit Hulst, 2022).

Beeldvormende avond Nota ruimtelijke kwaliteit en cultuurhistorie - 22 mei 2025 - Gemeente Culemborg

Thema 1: Ruimtelijke kwaliteit in Culemborg Hoe zou de gebiedsindeling met regieniveaus van Culemborg eruit kunnen zien? Vier mogelijke regieniveaus:

Normaal

Soepel

Uitgangspunten: Essentiële kenmerken van de aanwezige bebouwings- en omgevingskarakteristiek op het gebied van stedenbouw, landschap en architectuur worden gerespecteerd en toevoegingen moeten passen in de omgeving.

Uitgangspunten: Dit betekent dat voor bouwplannen met name de voorkanten worden gewogen. Voor plannen aan achterkanten zonder invloed op het aanzien van de omgeving dient te worden voldaan aan het omgevingsplan.

Gebieden/objecten: beeldbepalende woonwijken, nieuwbouwontwikkelingen, en randen aan buitengebied of doorgaande wegen.

Gebieden/objecten: Woonwijken en bedrijventerreinen.

Uitgangspunten: Beoordeling van bouwplannen blijft beperkt tot de hoofdkenmerken van bouwwerken die vanaf het openbaar toegankelijke gebied direct zichtbaar zijn. Hier gelden minimale regels voor kleine bouwwerken zoals dakkapellen en aanbouwen. Gebieden/objecten: Woonwijken waar grote behoefte is aan uitbreiding of verduurzaming.

hermd Besc

Respect

Uitgangspunten: Behoud en herstel van het aanwezige of oorspronkelijke bebouwingsbeeld, en het versterken van de bestaande of historische karakteristiek van stedenbouw, architectuur, landschap en cultuurhistorie. Gebieden/objecten: Rijksbeschermd Stadsgezicht, Nieuwe Hollandse Waterlinie en monumenten.

Scenario 1: Door met regieniveaus en indeling huidige welstandsnota

Scenario 2: Behouden en versterken historische en nieuwe delen

Legenda

Legenda

Welstandsniveau 1: zware toetsing

Beschermd

Welstandsniveau 2: reguliere toetsing

Respect

Welstandsniveau 3: soepele toetsing Welstandsniveau 1: buitengebied zware toetsing Welstandsniveau 1: zware toetsing langs randen

Normaal Beschermd buitengebied Respect buitengebied Respect langs de randen

Welstandsniveau 2: reguliere toetsing langs randen

Over scenario 1: Dit scenario gaat door met de regieniveaus en gebiedsindeling van de huidige welstandsnota. Hierin hebben het beschermd stadsgezicht, Lanxmeer, buitengebied en de randen aan doorgaande wegen en buitengebied een zwaar toetsingsniveau. De woonwijken hebben een regulier toetsingsniveau en de bedrijventerreinen een soepel toetsingniveau.

Over scenario 2: In dit scenario hebben het beschermd stadsgezicht en de Hollandse Waterlinie een beschermd niveau. Lanxmeer, buitengebied Redichem, de nieuwbouwprojecten en de randen hebben het niveau respect. Alle overige woonwijken hebben het niveau normaal.

Scenario 3: Behouden en versterken van delen die bepalend zijn voor identiteit

Scenario 4: Een soepel regieniveau in een aantal woonwijken

Legenda Beschermd

Legenda Beschermd

Respect

Respect

Normaal

Normaal

Soepel

Beschermd buitengebied

Beschermd buitengebied

Respect buitengebied Respect langs de randen

Respect buitengebied Respect langs de randen

Over scenario 3: Dit scenario lijkt op de indeling van scenario 2. Het verschil is dat gebieden met grote nieuwbouwprojecten het regieniveau normaal hebben in plaats van het regieniveau respect.

Over scenario 4: Dit scenario wijkt af van de vorige scenario’s door het niveau soepel in de wijken Voorkoop, Terweijde, Molenzicht, Dijkzicht, Landzicht, Hooge Prijs en Achter de Poort toe te passen. Dit zijn wijken waar uitbreiding en verduurzaming van woningen soms botst met de huidige welstandsnota. Dit komt o.a. door de indeling van de woning en minder ruimte onder het dak.

Of op welke andere manier? Beeldvormende avond Nota ruimtelijke kwaliteit en cultuurhistorie - 22 mei 2025 - Gemeente Culemborg

Blanco regieniveaukaart

Legenda Beschermd Respect Normaal Soepel Beschermd buitengebied Respect buitengebied Respect langs de randen

Thema 2: De binnenstad en verduurzaming van monumenten Wat zegt het beleid over ruimtelijke kwaliteit en monumenten in de binnenstad? Regieplan Openbare Ruimte Versterkte Stad Culemborg

4

Zonnepanelen in Rijksbeschermd Stadsgezicht STRUCTUURBEELD

Vanuit de hiervoor beschreven analyse van de historische ontwikkeling van de versterkte stad, de analyse van de aanwezige kwaliteiten, opgaven en doelen van het Regieplan, zal in het navolgende hoofdstuk het structuurbeeld worden verbeeld en beschreven; het streefbeeld voor de gewenste ruimtelijke kwaliteit en programmatische invulling van de openbare ruimte van de stad aan de Lek. Het schetst op structuur- en inrichtingsniveau de belangrijkste ingrediënten voor behoud en versterking van de cultuurhistorische en ruimtelijke kwaliteiten van de versterkte stad, voor het versterken van de beschreven kwaliteiten en het oplossen van de beschreven opgaven. Het structuurbeeld betreft hierbij geen letterlijk plan; het is een toekomstkader, een beeld dat niet in één keer gerealiseerd zal worden. Het is op te vatten als een ruimtelijk kader, dat gefaseerd tot stand zal komen en waaraan nieuwe plannen en ideeën getoetst kunnen worden. Op structuurniveau gaat allereerst de aandacht uit naar het historische lint en de samenhang van het lint met de Lek en de Meer. Het versterken van deze structuur vraagt om het herordenen van het kruispunt Zandstraat / Doctor Hockesingel, de plek waar de Meer en de singel samenkomen, en de kruising Kleine Buitenom / Havendijk. Deze kruisingen worden vormgegeven als overbruggingen over de singel en als poorten naar de historische binnenstad.

Ook de ruimtelijke en programmatische samenhang van het lint met de Veerweg en Veerkade zal worden versterkt – onder meer door de ontwikkeling van een nieuw plein, het Veerplein aan de rivier, dat uitnodigt tot een wandeling naar de rivier. Het structuurbeeld stelt voor om de samenhang van de waterstructuur van de singel met zijn tussengrachten en het water rond het Kasteel te versterken. Dat zijn immers de begrenzing en identiteitsdragers van de historische binnenstad. Op een aantal plekken krijgt het water weer zijn historische breedte, zoals bij het Kasteel en de huidige tennisbanen. En ook aan de noordzijde tussen de dijk en de Noorderwal wordt een breder waterprofiel voorgesteld.

Structuurbeeld Versterkte Stad Culemborg (Regieplan Openbare Ruimte Versterkte Stad Culemborg, 2021).

Dakvlakkenkaart zonnepanelen Rijksbeschermd Stadsgezicht (Gemeente Culemborg, 2023).

REGIEPLAN OPENBARE RUIMTE VERSTERKTE STAD CULEMBORG 39 om de plaatsingsmogelijkheden Het structuurbeeld schetst de belangrijkste ingrediënten voor behoud Op 20 april 2023 heeft de raad besloten en versterking van de cultuurhistorische en ruimtelijke kwaliteiten van voor zonnepaneelsystemen binnen het beschermd stadsgezicht van de versterkte stad, voor het versterken van de bestaande kwaliteiten en Culemborg met de dakvlakkenkaart hierboven te verruimen. Hierdoor het oplossen van een aantal opgaven zoals vergroening, waterberging is het voor pandeigenaren makkelijker geworden om zonnepanelen te en parkeren. plaatsen in een tijd van hoge energiekosten.

Daarnaast is er ook nog ander beleid zoals het Omgevingsplan, het beeldkwaliteitsplan, Uitstraling terrassen Binnenstad, het Uitstallingsbeleid, Kerkenvisie, leidraad zonnepanelen op je monument en beschermd stadsgezicht, leidraad Vensterisolatie monumenten, en leidraad Gevel-, dak- en vloerisolatie monumenten.

Welke thema’s zouden specifiek aan bod moeten komen in de nieuwe nota als het gaat om ruimtelijke kwaliteit in de binnenstad? Gevelreclame

Uitstalling en borden van ondernemers

Verduurzaming monumenten Zonnepanelen

Uitstraling terrassen Airco’s en andere installaties

Beeldvormende avond Nota ruimtelijke kwaliteit en cultuurhistorie - 22 mei 2025 - Gemeente Culemborg

werken als groepsschuilplaatsen en de kogelvanger. Vanaf de dijk is er vrij zicht over het grotendeels op agrarisch landschap. Dit open landschap en de natte natuur en waterberging aan de voet van de dijk aan de oostzijde maakt de

Thema 4: Verduurzaming en benutten van het landschap

inundatie van dit gebied goed voorstelbaar. De Diefdijk vormt tevens een duidelijke grens tussen de veilige kant aan de westzijde, waar het landschap wat hoger en meer besloten is, met meer beplanting en bebouwing en de openheid aan de oostzijde. Midden in de inundatiekom ligt lage en meer besloten landschap van de Regulieren, dat gekenmerkt wordt door eendenkooien, populierenbossen en broekbossen. De uitgangspunten op dit schaalniveau gaan in op het

behouden en versterken van de herkenbaarheid van het Linielandschap van de NHW door elementen en structuren te Wat zegt het beleid over ruimtelijke kwaliteit en landschap? behouden en te (her)ontwikkelen.

an

a ur atu en

tt Na

Uitgangspunten Culemborgerwaard - Nieuwe Hollandse Waterlinie 1. Verder versterken van de linie als recreatieve structuur: behouden en ontsluiten van kazematten, reconstructie van verdwenen schansvormen, Herkenbaarheid Rivierenlandschap met Zicht over accessen open uiterwaarden, besloten oeverwalgedempte of verlande verdedigingsgrachten en linie. len en natte komgronden. 2. Behoud de openheid van de verboden kringen en versterk het zicht vanuit de forten over het schootsveld. 3. Behoud de herkenbaarheid van het verschil tussen het landschap aan veilige Culemborg zijde en aan onveilige zijde. 4. Behoud en versterk de karaktersistieke ruimtelijke contrasten tussen de Behoud openheid uiterwaarden, oeverwallen en komgronden. verboden kringen Versterken waterlinie als Behoud afwisselende groene, 5. Ontwikkelingen en beheer in de uiterwaarden zijn gericht op behouden van de recreatieve structuur rustige karakter openheid. 6. De hoger gelegen oeverwallen zijn meer bebouwd en besloten. Zet hier in Landschap met karakteristieke noordoost-zuidwest oriëntatie op een aantrekkelijke mix van grondgebruiksfuncties en sferen die bijdragen Beleefbaar verschil tussen veilige aan het versterken van het landschapsmozaïek, met zicht richting de meer en onveilige zijde van Diefdijk open inundatiekommen. 7. De inundatiekom heeft een open, groen en rustig karakter met voornamelijk agrarisch gebruik.

Rust en duisternis zijn hier belangrijke waarden. Behoud openheid 8. Als kansen zich voordoen kunnen verdwenen polderkaden- en boezems als verboden kringen structuur worden hersteld voor recreatief gebruik of waterberging. Zicht over accessen 9. Behoud en versterk de karakteristieke ruimtelijke hoofdopbouw van kaden, weteringen en lanen. 10. Behoud en versterk beleving van) de karakteristieke noordoost-zuidwest open(de schootvelden, zicht op de accessen oriëntatie van landschap. Overzichtstekening van uitgangspunten in Culemborgerwaard regionale schaal t voe

van

jk fdi

Die

Overzichtstekening uitgangspunten in de Culemborgerwaard op regionale schaal (Gebiedsanalyse Kernkwaliteiten Hollandse Waterlinie, 2024).

Visiekaart

Hoofdgroenstructuur op stadsniveau Op de Visiekaart staat het toekomstbeeld weergegeven voor de hoofdgroenstructuur van Culemborg op stadsniveau. Zie deel 3 van het Groenbeleidsplan Culemborg voor de visie op het groen in de wijken.

Uitgangspunten voor ontwikkeling binnen het schaalniveau van deelgebied Culemborgerwaard Visie hoofdgroenstructuur Culemborg • Verder versterken van de linie als recreatieve structuur: behouden en ontsluiten van kazematten, reconstructie De hoofdgroenstructuur in Culemborg al veel kwaliteit maar op sommige van verdwenen schansvormen, gedempte of verlande heeft verdedigingsgrachten en linies; • Behoud de openheid de verboden kringen en zicht vanuit fortenverbeterd over het schootsveld; plekken is hetvannog niet compleet ofversterk kan dehet beleving nogdesterk worden. • Behoud de herkenbaarheid van het verschil tussen het landschap aan veilige zijde en aan onveilige zijde;

Principe van het behouden van het zicht vanuit het fort op acces

Voor de hoofdgroenstructuur werken we daarom toe naar:

• een continuïteit in de groene verbindingen tussen stad en buitengebied;

• zichtbaarheid en herkenbaarheid van de ontstaansgeschiedenis van historisch;water en groen; CULEMBORGE • groene begeleiding van de hoofdroutes; • continuïteit in belangrijke boomstructuren; • duidelijke, groene (stads)entrees; • groene stadsranden.

Visiekaart Groenbeleidsplan (Gemeente Culemborg, 2020).

6

Visiekaart Hoofdgroenstructuur op stadsniveau (Groenbeleidsplan Culemborg, 2020).

Cultuurhistorie en groen

Groenbeleidsplan Culemborg

In Culemborg is nog veel van de historie zichtbaar in het groen. De volgende elementen zijn hierin belangrijk:

Cultuurhistorie beschermde stads- en dorpsgezichten Culemborg & Beusichem beschermde historische buitenplaatsen De Bol op Redichem

• De binnenstad met daaromheen de groen singels.

oude woongronden & elementen binnen de gemeente Culemborg

Fort Honswijk

rijks- en gemeentelijke monumenten

• Het oude adellijke landschap met de kasteeltuin, de Volenkampen en de vier

bebouwing 1825 met buffer

Fort Everdingen

dreven, de Plantage en het Rondeel.

molens & molenbiotopen 100 & 400 meter zone

Werk aan ‘t Spoel

• Cultuurhistorische groene elementen in bestaande wijken zoals het meidoornpad, oude boomgaarden of de oorspronkelijke perceelrichting die je terugziet in het stratenpatroon. • Culemborg is uitgebreid binnen de oude polderstructuur. De grenzen van de polders waren wegen en kades. Die oude structuren zijn nog steeds goed herkenbaar. Belangrijke structuren zijn de Rijksstraatweg en de Meer, de Prijsseweg, de Rietveldseweg, de Weidsteeg, de Lanxmeerse Wetering.

Nieuwe Hollandse Waterlinie forten & werken met verboden kringen Nieuwe Hollandse Waterlinie inundatiegebieden ten zuiden van de Lek wielen restanten van oude dijkdoorbraken eendenkooien binnen de gemeente Culemborg elementen van hoge CHS-waarde dijken, kades, watergangen, routes, eendenkooien enz.

De Waai

elementen van middelhoge CHS-waarde

dijken, kades, watergangen, routes, eendenkooien Cultuurhistorie Groenbeleidsplan (Gemeente Culemborg, 2020). enz. CHS-waardevolle gebieden top-waardering

Wiel van Bassa

• De nieuwere infrastructuur zoals de spoorlijn en delen van de N320 en Wethouder Schoutenweg liggen vaak dwars door die oude landschapsstructuren heen.

Bronnen: - Cultuurhistorische waardenkaart Culemborg - Erfgoedkaart NHW - pdok - nationaal georegister

0

500

1.000 m

Waardenkaart Cultuurhistorie (Groenbeleidsplan Culemborg, 2020).

Groenbeleidsplan Culemborg

Water water hoofdwatergangen A-watergangen overige watergangen

gemalen

Beeldvormende avond Nota ruimtelijke kwaliteit en cultuurhistorie - 22 mei 2025 - Gemeente Culemborg

peilgebieden ZP 2 tot 2,5 meter peilgebieden ZP 1,5 tot 2 meter

Het verdere proces en participatie Planning Projectfasen

Activiteit

Resultaten

Beslismomenten (tijd) / mijlpalen Wie

Initiatiefase

Het maken van de startnotitie.

Startnotitie

Projectteam, College en Raad

Definitiefase

Het maken van een uitgewerkt plan van aanpak. Plan van aanpak

Vastgesteld op 12 oktober 2023 door de raad Q1 2024

Ontwerpfase

Het uitvoeren van een deel van de onderzoeken naar de vragen in de startnotitie.

Q1 t/m 4 2024

Projectteam

22 mei 2025

Projectteam, College en Raad

Uitvoeringsfase

Realisatiefase

Beeldvormende avond waarin een deel van de resultaten van de onderzoeken aan de raad worden gepresenteerd.

Antwoorden op de onderzoeksvragen uit de startnotitie Visie van de raad op ruimtelijke kwaliteit

Verschillende participatiemomenten met verschillende stakeholders.

Visie van stakeholders op Q3 2025 ruimtelijke kwaliteit

Projectteam en college

Projectteam en stakeholders

Opstellen van scenario’s met daarin keuzes over Scenario’s met ruimtelijke kwaliteit in Culemborg. daarin keuzes voor ruimtelijke kwaliteit in Culemborg

Q4 2025

Projectteam

Beeldvormende avond waarin verschillende keuzes aan de raad worden voorgelegd.

Definitieve visie van de raad op ruimtelijke kwaliteit

Q1 2026

Projectteam

Opstellen concept Nota Ruimtelijke kwaliteit.

Concept Nota Ruimtelijke Kwaliteit

Q1 2026

Projectteam

Concept Nota Ruimtelijke Kwaliteit ter vaststelling voorleggen aan het college.

Vaststelling door het college

Q2 2026

College

Ter inzage legging Nota Ruimtelijke Kwaliteit en verwerken reacties.

Reacties stakeholders

Q2 2026

Projectteam en stakeholders

Concept Nota Ruimtelijke Kwaliteit ter vaststelling voorleggen aan de raad. Nota Ruimtelijke Kwaliteit klaar maken voor inwerking treding.

Vaststelling door de raad. Definitief Beleidsdocument

Q3 2026

Raad

Q3 2026

Projectteam

Publicatie Nota Ruimtelijke Kwaliteit.

Publicatie

Q3 2026

BVOWB

Evaluatie beleidsproces Nota Ruimtelijke Kwaliteit.

Evaluatie / Eindrapportage

Q3 2026

Projectteam

Monitoring Nota Ruimtelijke Kwaliteit.

Uitkomsten beleidsmonitor

Q4 2026

Projectteam

Participatie We willen de verschillende stakeholders op de volgende manieren betrekken: Online Platform Culemborg We willen bewoners en ondernemers op een gerichte manier betrekken door onderzoek te doen naar de beleving van hun omgeving. Welke karakteristieken vinden ze mooi of belangrijk, en welke karakteristieken vinden ze minder mooi of belangrijk? En welke ervaringen hebben ze bij het aanvragen van een vergunning voor aanpassingen aan hun woning of winkel? Hiervoor willen we het online Platform Culemborg inzetten. Met een uitgebreide vragenlijst waarin veel met beelden wordt gewerkt willen we hen bevragen over ruimtelijke kwaliteit in Culemborg. Ronde tafel gesprekken De nota ruimtelijke kwaliteit heeft invloed op de plannen van stedenbouwkundige, landschapsarchitecten, architecten, bouwkundige, tekenaars, bouwbedrijven, woningbouwcorperaties, projectontwikkelaars en belangenorganisaties. Door middel van rondetafelgesprekken willen we ophalen wat zij belangrijk vinden en waar zij tegen aanlopen als het gaat om beleid op het gebied van ruimtelijke kwaliteit.

Beeldvormende avond Nota ruimtelijke kwaliteit en cultuurhistorie - 22 mei 2025 - Gemeente Culemborg

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Culemborg&id=a74e0bde-bcbf-4264-b654-43fe5fc65500