CConstaterende datCulemborg
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 7 Bijlagen bij de toelichting_Bijlage 5 Archeologisch onderzoek.pdf

Commissie Schutterszaal 28 januari 2021, gemeente CulemborgBij agendapunt: Vaststelling bestemmingsplan Elisabethhof (A)6.596 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

ArcheoPro Archeologisch rapport Nr 13101 Elisabethhof, Culemborg Gemeente Culemborg Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O); Bureauonderzoek en karterend booronderzoek

Versie 29-01-2014 (Zonder opmerkingen zal deze versie na 3 maanden als definitief rapport worden opgeleverd)

Richard Exaltus Joep Orbons

Januari 2014

ArcheoPro

Archeologische onderzoek Elisabethhof, Culemborg, Gemeente Culemborg.

ArcheoPro Rapport, 13101, Pagina 2

ArcheoPro Archeologisch rapport Nr 13101 Elisabethhof, Culemborg Gemeente Culemborg Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O); Bureauonderzoek en karterend booronderzoek

Versie 29-01-2014 (Zonder opmerkingen zal deze versie na 3 maanden als definitief rapport worden opgeleverd)

Colofon Opdrachtgever: Bloeii Advies & Ontwikkeling, Postbus 9, 4190 CA Geldermalsen Status: versie 29-01-2014 Projectcode : 13-196 Bestandsnaam : ArcheoPro, Elisabethhof, Culemborg, 2014 01 29 Opgesteld conform KNA 3.2 Archis onderzoeksmelding (OM nummer): 59920 Bevoegd gezag: Gemeente Culemborg Opslagplaats documentatie: Provincie Gelderland Auteur: Richard Exaltus, Joep Orbons Projectleider : Richard Exaltus Projectmedewerkers: Richard Exaltus, Joep Orbons, Hon Rik Onderaannemers: nvt Autorisatie: Drs. R.P. Exaltus; senior-archeoloog ISSN : 1569-7363 Uitgegeven door ArcheoPro © Copyright 2013 ArcheoPro, Eijsden ArcheoPro Sint Jozefstraat 45 NL 6245 LL Eijsden Nederland

Versie: 29-01-2014

Tel : 0(0 31) 43 3672586 Fax: 0(0 31) 43 3672585

Kamer van Koophandel Limburg: 14117581 e-mail: info@archeopro.nl www.archeopro.nl

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Elisabethhof, Culemborg, Gemeente Culemborg.

ArcheoPro Rapport, 13101, Pagina 3

Inhoudsopgave: Samenvatting .................................................................................................................................................... 4 1 Inleiding ........................................................................................................................................................ 6 1.1 Algemeen ................................................................................................................................................... 6 1.2 Locatiegegevens ......................................................................................................................................... 6 1.3 Onderzoek .................................................................................................................................................. 6 2 Bureauonderzoek......................................................................................................................................... 10 2.1 Methode en bronnen ................................................................................................................................. 10 2.2 Geo(morfo)logie, aardkunde en bodem....................................................................................................

11 2.3 Archeologie .............................................................................................................................................. 18 2.4 Informatie amateurarcheologen................................................................................................................ 19 2.5 Historie ..................................................................................................................................................... 23 2.6 Gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel .................................................................................. 27 2.7 Onderzoeksstrategie ................................................................................................................................. 28 3 Veldonderzoek ............................................................................................................................................ 29 3.1 Verrichte werkzaamheden ........................................................................................................................ 29 3.2 Resultaten booronderzoek ........................................................................................................................ 29 4 Conclusies en aanbevelingen (beleidsadvies) .............................................................................................

33 Archeologische tijdschaal .............................................................................................................................. 34 Bronnen .......................................................................................................................................................... 34 Literatuur ........................................................................................................................................................ 35 Bijlage 1: Boorbeschrijving ........................................................................................................................... 36

Versie: 29-01-2014

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Elisabethhof, Culemborg, Gemeente Culemborg.

ArcheoPro Rapport, 13101, Pagina 4

Samenvatting Op 31 december 2013 is door ArcheoPro een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) uitgevoerd op het terrein van de Elisabethhof te Culemborg. Het archeologisch onderzoek betrof een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) met bureaustudie. Bureauonderzoek heeft tot doel om op basis van beschikbare informatie te komen tot een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel. Het Inventariserend Veldonderzoek heeft vervolgens tot doel om het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel te toetsen door middel van veldwaarnemingen. Hiermee kan de vraagstelling beantwoord worden of binnen het plangebied archeologische waarden aanwezig (kunnen) zijn en of deze vervolgonderzoek en/of planaanpassing vereisen. Volgens het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel geldt voor het plangebied een hoge verwachting voor wat betreft de aanwezigheid van archeologische resten daterend uit het neolithicum, de bronstijd, de ijzertijd, de Romeinse tijd, de middeleeuwen en de nieuwe tijd. Om de kans op het aantreffen van archeologische indicatoren zo groot mogelijk te maken zijn binnen het plangebied tien boringen gezet met behulp van een guts en een edelmanboor met een diameter van twaalf centimeter.

Uit de resultaten van het booronderzoek blijkt dat de ondergrond van het plangebied gekenmerkt worden door de aanwezigheid van stroomgordelafzettingen die in een zeer dynamisch afzettingsmilieu zijn gevormd. Op het centrale westelijke deel van het plangebied betreft het zelfs beddingafzettingen. Onder de stroomgordelafzettingen ligt een pakket slappe venige klei. Zowel ten tijde van de afzetting van deze slappe klei als ten tijde van de vorming van de stroomgordelafzettingen, heersten geen voor bewoning geschikte omstandigheden binnen het plangebied. De bovenste één tot anderhalve meter van de bodem binnen het plangebied bestaat uit komklei met in de top daarvan een bouwvoor. Deze bouwvoor wordt afgedekt door een pakket opgebrachte klei. In de komklei is in zes van de tien boringen een vegetatie-horizont aangetroffen. Ondanks het naboren met een edelmanboor met een diameter van twaalf centimeter, zijn hierin slechts in één boring in de zuidwesthoek van het plangebied, archeologische indicatoren aangetroffen. Het betreft spikkels verkoolde plantenresten die waarschijnlijk de neerslag vormen van activiteiten in tussen nederzettingsterreinen gelegen agrarisch landschap. Deze verkoolde plantenresten geven derhalve geen aanleiding tot het adviseren van vervolgonderzoek.

Op het oostelijke deel van het plangebied zijn in twee boringen, talrijke deeltjes oranje baksteenpuin aangetroffen. Het betreft zeer waarschijnlijk (sloop)resten van de woning die hier tot halverwege de twintigste eeuw heeft gestaan. Deze woning (of een voorganger hiervan) stond hier in elk geval al in 1832. het is echter mogelijk dat hier al veel eerder een woning stond. Mogelijk zijn hiervan nog behoudenswaardige resten in de bodem aanwezig. De aangetroffen resten zijn vooralsnog onvoldoende om het KNA-onderdeel Waardestelling, in dit rapport nader uit te werken. Hiertoe is vervolgonderzoek benodigd. Het is aan het bevoegd gezag om te beoordelen of zij deze resten belangwekkend genoeg acht om een dergelijk onderzoek te adviseren. Vervolgonderzoek zou kunnen bestaan uit proefsleuvenonderzoek of uit geofysisch onderzoek waarbij de eventuele gebouwresten op non-destructieve wijze in kaart worden gebracht. Overigens is dergelijk onderzoek pas zinvol indien in de zuidoosthoek van het plangebied (in de op figuur 18 gearceerde zone), bodemingrepen zullen plaatsvinden die dieper reiken dan de dikte van de opgebrachte kleilaag (dieper dan zeventig centimeter beneden het huidige maaiveld).

Versie: 29-01-2014

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Elisabethhof, Culemborg, Gemeente Culemborg.

ArcheoPro Rapport, 13101, Pagina 5

De resultaten van het onderzoek geven op de overige delen van het plangebied geen aanleiding om archeologisch vervolgonderzoek te adviseren. Evenmin zijn hier tijdens het onderzoek archeologische resten aangetroffen waarmee tijdens de verdere planvorming of bij de uitvoering van de geplande werkzaamheden rekening zou moeten worden gehouden.

Versie: 29-01-2014

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Elisabethhof, Culemborg, Gemeente Culemborg.

ArcheoPro Rapport, 13101, Pagina 6

1 Inleiding 1.1 Algemeen - Opdrachtgever: Bloeii Advies & Ontwikkeling, Postbus 9, 4190 CA Geldermalsen - Geplande ingrepen: Nieuwbouw op aangegeven terrein - Datum uitvoering veldwerk: 31 december 2013 - Archis onderzoeksmelding (OM nummer): 59920 - Opgesteld conform KNA 3.2.. - Bevoegd gezag: Gemeente Culemborg - Bewaarplaats vondsten: Provincie Gelderland - Bewaarplaats documentatie: Provincie Gelderland 1.2 Locatiegegevens - Provincie: Gelderland - Gemeente: Culemborg - Plaats: Culemborg - Toponiem: Elisabethhof - Globale ligging: Aan de noordoostkant van Culemborg - Hoekcoördinaten plangebied: o - 144358 / 441084 o - 144358 / 441192 o - 144460 / 441192 o - 144460 / 441084 - Oppervlakte plangebied: 0.54 ha - Eigendom: particulier - Grondgebruik: Bebouwing en tuin - Hoogteligging: ± 3,90 m +NAP - Bepaling locaties: GPS Garmin, meetlinten - Onderzoeksgebied bureauonderzoek: Cirkel met een straal van één kilometer rond het centrum van het plangebied 1.3 Onderzoek Op 31 december 2013 is door ArcheoPro een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) uitgevoerd op het terrein van de Elisabethhof te Culemborg. De aanleiding toto het onderzoek betreft de voorgenomen nieuwbouw van tehuis Elisabethhof. Het archeologisch onderzoek betrof een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) met bureaustudie.

Bureauonderzoek heeft tot doel om op basis van beschikbare informatie te komen tot een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel. Het Inventariserend Veldonderzoek heeft vervolgens tot doel om het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel te toetsen door middel van veldwaarnemingen. Hiermee kan de vraagstelling beantwoord worden of binnen het plangebied archeologische waarden aanwezig (kunnen) zijn en of deze vervolgonderzoek en/of planaanpassing vereisen. ArcheoPro voert haar onderzoeken uit conform de hiervoor vastgelegde normen en richtlijnen en is door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) vergunning verleend tot het verrichten van bepaalde archeologische werkzaamheden in het kader van het doen van opgravingen, bestaande uit prospectie door middel van booronderzoek. Het onderzoek is uitgevoerd door drs. R.P. Exaltus (senior-archeoloog), ing. P.J. Orbons (senior vakspecialist) en H. Rik (veldtechnicus).

Versie: 29-01-2014

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Elisabethhof, Culemborg, Gemeente Culemborg.

ArcheoPro Rapport, 13101, Pagina 7

Figuur 1: De ligging van het plangebied (rood omlijnd) met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft.

Versie: 29-01-2014

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Elisabethhof, Culemborg, Gemeente Culemborg.

ArcheoPro Rapport, 13101, Pagina 8

Figuur 2a: Plankaart optie A

Versie: 29-01-2014

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Elisabethhof, Culemborg, Gemeente Culemborg.

ArcheoPro Rapport, 13101, Pagina 9

Figuur 2b: Plankaart optie B

Versie: 29-01-2014

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Elisabethhof, Culemborg, Gemeente Culemborg.

ArcheoPro Rapport, 13101, Pagina 10

2 Bureauonderzoek 2.1 Methode en bronnen Tijdens het bureauonderzoek wordt door de bestudering van beschikbare bronnen, kennis vergaard omtrent de bodem en geologie van het onderzoeksgebied en de hierin bekende en te verwachten archeologische waarden. Aan de hand van de resultaten van het bureauonderzoek kan de beste aanpak voor het veldonderzoek worden bepaald. Hierbij zijn de volgende bronnen geraadpleegd (voor bronvermelding; zie ook literatuurlijst, dit geldt ook voor de kaarten die in de tekst opgenomen zijn): -Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) -Archeologische MonumentenKaart (AMK) -ARCHeologisch Informatie Systeem (ARCHIS) -Atlas van topografische kaarten Nederland 1955-1965, 1:50.000 -Bodemkaart 1:50.000 -Gemeente Culemborg, Archeologische beleidskaart -Geomorfologische kaart 1:50.000 -Geologische kaart 1:50.000 -Grote historische atlas van Nederland 1:50.000 1838-1857 (Deel Oost) -Grote historische topografische atlas van Nederland, provincie Gelderland 1:25.000 18941926 -Indicatieve Kaart Archeologische Waarden (IKAW) -Kadastrale minuutplan met aanwijzende tafels, 1830 -Paleogeografische kaart van de Rijn-Maas delta. -Provincie Gelderland; Wateratlas

Figuur 3: Luchtfoto met daarop rood omlijnd het plangebied.

Versie: 29-01-2014

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Elisabethhof, Culemborg, Gemeente Culemborg.

ArcheoPro Rapport, 13101, Pagina 11

2.2 Geo(morfo)logie, aardkunde en bodem In de diepere ondergrond van het onderzoeksgebied heeft de Oer-Rijn grote hoeveelheden zand en grind afgezet. De Oer-Rijn had een brede stroomgordel die werd gekenmerkt door een grillig patroon van zich splitsende en weer samenkomende geulen (vlechtend rivierpatroon). Ongeveer 10.000 jaar geleden liep de laatste ijstijd ten einde en begon het Holoceen. Het smeltende landijs veroorzaakte een snelle zeespiegelstijging. Het Noordzeebekken liep vol water. In combinatie met de vlakke helling van de kust, onafgebroken aanvoer van sediment en een afname van de snelheid waarmee de zeespiegel steeg, ontstonden vanaf circa 4000 v. Chr. langwerpige strandwallen die uiteindelijk een grotendeels gesloten kustlijn vormden. Onder invloed van de zeespiegelstijging steeg achter de strandwallen ook de grondwaterspiegel. De hierdoor veroorzaakte vernatting maakte de ontwikkeling van veen mogelijk. Dit veen vormt de Basisveen laag van de Formatie van Nieuwkoop. Plaatselijk kan het Basisveen zijn doorbroken door geulinsnijdingen die in een latere fase zijn gevormd. Vanaf ongeveer 7500 jaar geleden is over het Basisveen een ongeveer twee meter dik pakket (zandige) klei afgezet. Ongeveer 6.000 jaar geleden nam de snelheid van de zeespiegelstijging af. Hierdoor kon de kust zich verder uitbouwen en raakte deze steeds verder gesloten.

De hier achter gelegen lagune verzoette onder invloed van het rivierwater en er trad opnieuw veenvorming op. Het veen dat op deze manier is ontstaan, vormt het Hollandveen laagpakket binnen de Formatie van Nieuwkoop en bedekt grote delen van west- en midden Nederland. Dit veengebied wordt doorsneden door diverse rivieren waaronder de Lek. Het plangebied ligt ongeveer een kilometer ten zuidoosten van de stroomgordel van de Lek. De sedimenten lopen uiteen van zeer grof rivierzand tot zeer zware rivierklei. Op plaatsen waar de stroomsnelheid van het water het hoogst was werd grof zand afgezet en op plaatsen waar de stroomsnelheid minder was, fijnere sedimenten (klei). Buiten de stroomgordels liggen de komgronden waarin zware kalkloze (kom)klei is afgezet. In perioden waarin het riviersysteem minder actief was, en de kom minder vaak overstroomde, trad veenvorming op of ontwikkelde zich een vegetatiehorizont. Volgens de geologische kaart (Tiel-West), ligt het plangebied op oeverafzettingen (eventueel op komafzettingen) op Hollandveen op afzettingen van Gorkum (Legenda-eenheid A2g op figuur 4). Volgens de paleo-geogafische kaart van de Rijn-Maas delta, ligt het plangebied op de stroomgordel van Maurik (Legenda-eenheid 104 op figuur 5). De sedimentatie hiervan begon rond 6500 jaar geleden en duurde tot ongeveer 5500 jaar geleden.

Hierop zijn archeologische resten aangetroffen die dateren uit het neolithicum tot en met de middeleeuwen. Op korte afstand ten zuiden van het plangebied ligt de stroomgordel van Schoonrewoerd (Legenda-eenheid 104 op figuur 5). De sedimentatie hiervan begon rond 5000 jaar geleden en duurde tot ongeveer 4000 jaar geleden. Hierop zijn eveneens archeologische resten aangetroffen die dateren uit het neolithicum tot en met de middeleeuwen. Hoewel het plangebied geomorfologisch niet is gekarteerd, valt uit de geomorfologische kaart op te maken dat het plangebied op een rivieroeverwal of stroomrug ligt (legenda-eenheid 3K25 op figuur 6). Op de uitsnede uit het Actueel Hoogtebestand Nederland (figuur 7) is deze stroomrug door de aanwezige bebouwing, niet goed herkenbaar. Op de bodemkaart is het plangebied evenmin gekarteerd. Vergelijking met aangrenzende kaarteenheden maakt het waarschijnlijk dat binnen het plangebied kalkhoudende poldervaaggronden aanwezig zijn die zijn gevormd in zware zavel en lichte klei (legendaeenheid Rn95A op figuur 8). De poldervaaggronden zijn jonge bodems met ondiepe oxidatieverschijnselen.

Versie: 29-01-2014

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Elisabethhof, Culemborg, Gemeente Culemborg.

ArcheoPro Rapport, 13101, Pagina 12

Figuur 4: Geologische kaart

Versie: 29-01-2014

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Elisabethhof, Culemborg, Gemeente Culemborg.

ArcheoPro Rapport, 13101, Pagina 13

Figuur 5: Uitsnede uit de paleogeografische kaart met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft.

Versie: 29-01-2014

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Elisabethhof, Culemborg, Gemeente Culemborg.

ArcheoPro Rapport, 13101, Pagina 14

Figuur 6: Uitsnede uit de geomorfologische kaart met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft.

Versie: 29-01-2014

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Elisabethhof, Culemborg, Gemeente Culemborg.

ArcheoPro Rapport, 13101, Pagina 15

Figuur 7: Uitsnede uit het Actueel Hoogtebestand Nederland met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft.

Versie: 29-01-2014

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Elisabethhof, Culemborg, Gemeente Culemborg.

ArcheoPro Rapport, 13101, Pagina 16

Figuur 8: Uitsnede uit de bodemkaart met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft. Voor uitleg van de codes, zie hoofdstuk 2.2

Versie: 29-01-2014

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Elisabethhof, Culemborg, Gemeente Culemborg.

ArcheoPro Rapport, 13101, Pagina 17

Figuur 9: Uitsnede uit de grondwatertrappenkaart met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft.

Versie: 29-01-2014

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Elisabethhof, Culemborg, Gemeente Culemborg.

ArcheoPro Rapport, 13101, Pagina 18

2.3 Archeologie Volgens de gemeentelijke beleidskaart ligt het plangebied in een zone met een middelhoge archeologische verwachting 2 (onderzoeksgebied B). Hier geldt dat onderzoek noodzakelijk is bij bodemingrepen groter dan 1000 vierkante meter die dieper reiken dan vijftig centimeter. In het zuiden grenst het plangebied aan een zone met een hoge archeologische verwachting voor stroomruggen. Hier geldt dat onderzoek noodzakelijk is bij bodemingrepen groter dan 500 vierkante meter die dieper reiken dan dertig centimeter. Veruit de meeste van de bekende archeologisch vindplaatsen binnen het onderzoeksgebied liggen binnen AMK-terrein 13203. Dit terrein betreft de historische binnenstad van Culemborg. De hierbinnen gelegen archeologische waarnemingen dateren overwegen uit de middeleeuwen en de nieuwe tijd en doen weinig ter zake voor de archeologische verwachting binnen het plangebied. Om deze reden worden deze waarnemingen hier niet nader besproken. Tegen de noordrand van de historische binnenstad ligt AMK-terrein 3525 dat de resten van het voormalige kasteel van Culemborg betreft. Op korte afstand ten noorden hiervan ligt de vondstmelding 420265. Hier is niet nader gedateerd, dierlijk bot aangetroffen. Tegen de zuidrand van het onderzoeksgebied ligt AMK-terrein 15376.

Hier is een nederzettingsterrein uit het neolithicum en de bronstijd aangetroffen dat net als het plangebied, op de Schoonrewoerdse stroomrug ligt. Hier is tijdens een door RAAP verricht booronderzoek in een aantal boringen een archeologische laag aangetroffen met daarin aardewerk, bot, houtskool, verbrande leem en fosfaat. De diepte van de laag varieert tussen 90 en 185 cm beneden het maaiveld. Ongeveer zevenhonderd meter ten noordoosten van het plangebied ligt de waarneming 433929. Hier zijn op de Hennisdijkstroomgordel, in twaalf van veertien door RAAP gezette boringen archeologische indicatoren aangetroffen waaronder: verbrande klei, houtskool, fosfaat en aardewerk. Tabel 1 Waarnemingen en Monumenten Nummer Coordinaat Periode W 7178 145310/440700 Romeinse tijd W 21375 143870/441300 Nieuwe Tijd W 30778 143870/441300 Middeleeuwen, Nieuwe Tijd W 36001 W 434543 W 17031 W 28623 W 30775 W 411243 W 411245 W 411247 W 413724 W 420106 W 420953 W 423156 W 424982 W 433929 W 420265 AMK 3525

Versie: 29-01-2014

143920/441340 144125/440500 143810/440870 143920/441340 143650/441030 143766/441093 143790/441088 143769/441107 143547/440808 143887/440492 143738/441252 143857/440447 144059/440764 145062/441368 143873/441460 143884/441287

Nieuwe Tijd Middeleeuwen, Nieuwe Tijd Middeleeuwen, Nieuwe Tijd Middeleeuwen, Nieuwe Tijd Middeleeuwen Middeleeuwen, Nieuwe Tijd Middeleeuwen, Nieuwe Tijd Nieuwe Tijd Middeleeuwen, Nieuwe Tijd Nieuwe Tijd Middeleeuwen, Nieuwe Tijd Ongedateerd Ongedateerd Romeinse tijd Ongedateerd Middeleeuwen

Vondsten Steen, Keramiek, Metaal, steen, keramiek, leer, bot, glas, schelp Keramiek Keramiek hout(skool) Keramiek Keramiek Keramiek Keramiek Keramiek Keramiek Keramiek Keramiek Keramiek Keramiek, dierlijk bot Keramiek Keramiek Dierlijk bot Kasteel

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Elisabethhof, Culemborg, Gemeente Culemborg.

AMK 12307 143939/441352 AMK 13203 143860/440806 AMK 15376 144279/440155

Middeleeuwen Middeleeuwen, Nieuwe Tijd Neolithicum, Bronstijd

ArcheoPro Rapport, 13101, Pagina 19

Kasteel Stad Nederzetting, onbepaald

2.4 Informatie amateurarcheologen In de provinciale lijst van amateurarcheologen staan voor dit plangebied geen contactpersonen aangegeven.

Versie: 29-01-2014

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Elisabethhof, Culemborg, Gemeente Culemborg.

ArcheoPro Rapport, 13101, Pagina 20

Figuur 10: Kaart met Archis-gegevens met daarop een cirkel met een straal van één kilometer rond het plangebied die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft.

Versie: 29-01-2014

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Elisabethhof, Culemborg, Gemeente Culemborg.

ArcheoPro Rapport, 13101, Pagina 21

Figuur 11a: Uitsnede uit de gemeentelijke beleidskaart

Versie: 29-01-2014

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Elisabethhof, Culemborg, Gemeente Culemborg.

ArcheoPro Rapport, 13101, Pagina 22

Figuur 11b: Legenda gemeentelijke beleidskaart

Versie: 29-01-2014

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Elisabethhof, Culemborg, Gemeente Culemborg.

ArcheoPro Rapport, 13101, Pagina 23

2.5 Historie Culemborg is als handelsnederzetting ontstaan aan de samenkomst van het riviertje de Meer en de Lek. In 1318 ontvingen de poorters van de inmiddels versterkte nederzetting van de heer van Beusichem, stadsrechten waaronder tolvrijheid op de jaarmarkt en het asielrecht. Culemborg werd een Vrijstad met een eigen rechtspraak. In de veertiende eeuw bouwde Jan II, die zich Heer van Culemborg noemde, een groot kasteel aan de noordoostzijde van de stad. De laatste telg van het geslacht van Culemborg was de vrouwe Elisabeth die leefde tot 1555. Zij stichtte het oorspronkelijke Elisabeth-gasthuis, een hofje met huizen voor oude mannen en vrouwen, en gaf opdracht tot de bouw van het stadhuis. Figuur 12 een uitsnede uit de kaart van de Neder Rhyn en Leck Stroom door F.W. Coenraad uit 1793. Hierop is te zien dat het plangebied aan de Zandweg ligt in een gebied genaamd Sprokkelenburg. Waarschijnlijk betreft het hier een tuinbouwgebied aan de stadsrand.

Figuur 12: uitsnede uit de kaart van de Neder Rhyn en Leck Stroom door F.W. Coenraad uit 1793

Versie: 29-01-2014

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Elisabethhof, Culemborg, Gemeente Culemborg.

ArcheoPro Rapport, 13101, Pagina 24

Figuur 13: Uitsnede uit de kaart cultuurhistorische waarden

Versie: 29-01-2014

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Elisabethhof, Culemborg, Gemeente Culemborg.

ArcheoPro Rapport, 13101, Pagina 25

De kadasterkaart uit 1832 toont dat het plangebied destijds binnen perceel 355, 356, 357 en 359 lag. Uit de aanwijzende tafels blijkt dat deze in eigendom waren bij Denick en Culemborg en in gebruik waren als bouwland, huiserf en boomgaard. Het huiserf wordt gevormd door het kleine vierkante perceeltje op het oostelijke deel van het plangebied.

Figuur 14: Uitsnede uit de kadastrale kaart uit 1832

Versie: 29-01-2014

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Elisabethhof, Culemborg, Gemeente Culemborg.

ArcheoPro Rapport, 13101, Pagina 26

Figuur 15 toont achtereenvolgens topografische kaarten van het onderzoeksgebied uit 1845, 1877, 1957 en 2004. Op deze kaarten is te zien dat het plangebied gedurende de negentiende eeuw overwegend uit boomgaard bestond met op het oostelijke deel een woning. In 1954 is de Elisabethhof gebouwd binnen het plangebied. Deze is in 1984 verbouwd tot het zorgcentrum dat het nu is. Van de oudbouw uit 1954 is alleen de rotonde, de koepelvormige uitbouw aan de Lalainglaan nog over.

Figuur 15: Uitsneden uit de topografische kaarten uit achtereenvolgens: 1845, 1877, 1957 en 2004.

Versie: 29-01-2014

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Elisabethhof, Culemborg, Gemeente Culemborg.

ArcheoPro Rapport, 13101, Pagina 27

2.6 Gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel Specifieke ligging (locatie) Het plangebied ligt op korte afstand ten noorden van de stroomrug van Schoonrewoerd op de oudere stroomgordel van Maurik. Het plangebied ligt enkele honderden meters ten oosten van de uit de middeleeuwen daterende stadskern van Culemborg en is overwegend in gebruik geweest als boomgaard met op het oostelijke deel van het plangebied, een woning. Het plangebied is in 1954 bebouwd met de voorganger van het huidige zorgcentrum De Elisabethhof dat uit 1984 dateert. Verwachte perioden (datering) Op basis van de vormingsgeschiedenis van de stroomgordels van Maurik en Schoonrewoerd moet binnen het plangebied rekening gehouden worden met de mogelijke aanwezigheid van resten van bewoning vanaf het neolithicum tot en met de nieuwe tijd. Op basis van bekende gegevens omtrent archeologische waarden in het onderzoeksgebied moet worden geconcludeerd dat voor het plangebied een middelhoge archeologische verwachting geldt voor archeologische resten uit het neolithicum, de bronstijd, de ijzertijd, de Romeinse tijd en de middeleeuwen. Voor bewoningsresten uit de nieuwe tijd geldt een hoge verwachting omdat in deze periode met zekerheid een woning heeft gestaan op het oostelijke deel van het plangebied.

Complextypen Binnen het plangebied kunnen resten van bewoning en begraving uit het neolithicum, de bronstijd, de ijzertijd, de Romeinse tijd en de vroege middeleeuwen aanwezig zijn. Resten van begraving uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd hoeven niet verwacht te worden omdat deze in de stads- en dorpskeren, rond de kerken lagen. Uit deze perioden kunnen wel sporen van bewoning en van be-akkering en percelering aanwezig zijn. Uiterlijke kenmerken Resten uit de middeleeuwen en de nieuwe tijd zullen binnen het plangebied uit vondststrooingen bestaan en/of uit opgevulde spoorvullingen onder de bouwvoor. Nederzettingsresten uit de prehistorie komen in het rivierengebied gewoonlijk voor in samenhang met vondstlagen die gekenmerkt worden door donkerkleuring ten gevolge van de aanwezigheid van verkoolde plantenresten. In de nabijheid van nederzettingsterreinen komen met name in komkleigebieden vaak vegetatie-horizonten voor die doorgaans zijn gevormd in perioden waarin ook menselijke activiteiten plaatsvonden. Mogelijke verstoringen Door het planten en rooien van fruitbomen kan plaatselijk ingrijpende bodemverstoring zijn opgetreden. De bouw, sloop en herbouw van de Elisabethof zal plaatselijk tot zeer ingrijpende bodemverstoring geleid hebben.

Versie: 29-01-2014

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Elisabethhof, Culemborg, Gemeente Culemborg.

ArcheoPro Rapport, 13101, Pagina 28

2.7 Onderzoeksstrategie Tijdens het veldwerk moet allereerst worden vastgesteld of in de ondergrond bewoonbare (oever)afzettingen aanwezig zijn met daarop vuile lagen of vegetatie-horizonten waarin archeologische indicatoren aanwezig (kunnen) zijn. Om de bodemopbouw zo exact mogelijk te kunnen bestuderen kan het beste gebruik gemaakt worden van een guts. Binnen het plangebied zijn tien boorpunten verdeeld over een zo gelijkmatig mogelijk netwerk. Hierdoor wordt binnen het 0,54 hectare grote plangebied een boordichtheid bereikt van ongeveer twintig boringen per hectare. Een dergelijke boordichtheid voldoet volgens de Leidraad inventariserend veldonderzoek; Deel: karterend booronderzoek (SIKB, 2006), als zoekoptie om door een archeologische laag gekenmerkte vindplaatsen uit de steentijd en uit de periode bronstijd tot middeleeuwen op te sporen (zoekopties B1 en D1). Bij gebruik van een edelmanboor met een diameter van twaalf centimeter volstaat deze boordichtheid tevens voor het opsporen van grotere vondststrooingen uit de steentijd (zoekoptie A6) en huisplaatsen uit de periode bronstijd tot middeleeuwen (zoekoptie C2). Op basis van booronderzoek is nooit te garanderen dat alle typen archeologische resten kunnen worden opgespoord. De kans op het aantreffen van grondsporen is bijvoorbeeld aanmerkelijk groter indien een proefsleuvenonderzoek wordt uitgevoerd.

Een dergelijke aanpak zou echter in dit stadium van het onderzoek een te zwaar middel vormen en dient pas te worden toegepast na vaststelling dat een intact bodemprofiel aanwezig is met daarin archeologische indicatoren. Alle boringen worden doorgezet tot een diepte van vier meter beneden het maaiveld. Van alle boorpunten wordt de NAP-hoogte bepaald door middel van het AHN en de waterpas.

Figuur 16: Het plangebied nabij boring 6, gezien in noordoostelijke richting

Versie: 29-01-2014

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Elisabethhof, Culemborg, Gemeente Culemborg.

ArcheoPro Rapport, 13101, Pagina 29

3 Veldonderzoek 3.1 Verrichte werkzaamheden - Positie boringen: regelmatige verdeling over het plangebied, zie figuur 18. - Gebruikt boormateriaal: Guts met een diameter van 3 cm en edelmanboor met een diameter van 12 cm. - Totaal aantal boringen: Tien - Boorgrid: o gelijkmatig mogelijke verdeling over het plangebied - Boordichtheid: Ongeveer twintig boringen per hectare - Geboorde diepte: 2,5 – 3,5 m –Mv - Inmeten boorlocaties: GPS, meetlint en waterpas - Boorbeschrijving: Archeologische Standaard Boorbeschrijving (ASB 5.2) - Inspectie bodemontsluitingen en/of oppervlaktekartering: In verband met de begroeiing van het plangebied was geen oppervlaktekartering mogelijk. Evenmin waren bodemontsluitingen aanwezig die geïnspecteerd konden worden op de aanwezigheid van archeologische indicatoren.

3.2 Resultaten booronderzoek Rekening houdend met de aanwezige bebouwing, bestrating en waterpartijen, zijn de boringen zo gelijkmatig mogelijk over het plangebied verdeeld. De ligging van de boorpunten is weergegeven op de boorpuntenkaart. De resultaten van het booronderzoek zijn opgesomd in Bijlage 1. Bovenin alle boringen is een pakket opgebracht/vergraven materiaal aangetroffen dat uit brokken klei van wisselend humusgehalte bestaat. De dikte van dit pakket loopt uiteen van dertig centimeter in boring 9 tot meer dan anderhalve meter in boring 6. Hieronder is in de boringen 1, 3, 5, en 7 tot en met 10, een afgedekte bouwvoor aangetroffen. Deze bestaat uit humusrijk zand. In de boringen 7 en 8 zijn hierin talrijke brokjes oranje baksteenpuin aangetroffen. Deze boringen staan nabij de locatie waarop op negentiende eeuwse kaarten een woning wordt afgebeeld. Boring 7 staat zelfs nagenoeg precies op deze locatie. In de boringen 2, 4 en 6 ontbreekt de afgedekte bouwvoor. Hier is, evenals in de overige boringen onder de bouwvoor, een dik pakket komklei aangetroffen. Deze klei is zwak humeus, zwak zandig en matig stevig. In de boringen 1, 4, 7, 8, 9 en 10 is hierin een vijf tot vijftien centimeter dikke vegetatie-horizont aangetroffen. Deze bestaat uit matig humueze, gebioturbeerde klei. In boring 4 bleken hierin spikkels verkoolde plantenresten aanwezig te zijn.

Het pakket klei is een halve meter tot een meter dik en gaat in de boringen 1, 2, 3 en 10, over in grof (bedding)zand. In boring 10 stroomde dit zand vanaf een diepte van ruim twee en een halve meter beneden het maaiveld, uit de guts. Het pakket grof zand wordt in de boringen 1 en 3 onderbroken door dunne kleilaagjes. In de boringen 4 tot en met 9, is onder de komklei, matig zandige, slappe en ongeoxideerde klei aangetroffen met daarin talrijke dunne zandlaagjes. In de boringen 3 en 4 loopt dit gelaagde kleipakket door tot onderin de boringen. In boring 6 ligt de gelaagde klei op een vijfentwintig centimeter dik pakket grof zand. Hieronder is wederom klei aanwezig. Deze klei is slap en matig venig. Eenzelfde kleipakket is onderin de boringen 1, 2, 5, 7, 8 en 9 aangetroffen. In boring 9 wordt het pakket venige klei rond drie meter benden het maaiveld onderbroken door een tien centimeter dik pakket matig veraard veen. Het naboren met een edelmanboor met een diameter van twaalf centimeter heeft behalve de spikkels verkoolde platenresten in de vegetatiehorizont in boring 4 en de puinresten in de afgedekte bouwvoor in de boringen 7 en 8, geen archeologische indicatoren opgeleverd. De spikkels verkoolde plantenresten in de op de zuidwesthoek van het plangebied gezette boring 4, vormen

Versie: 29-01-2014

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Elisabethhof, Culemborg, Gemeente Culemborg.

ArcheoPro Rapport, 13101, Pagina 30

waarschijnlijk de neerslag van activiteiten die in de periferie van een op enige afstand gelegen nederzetting plaatsvonden. In kom- en kwelderkleigebieden komen vaak vegetatie-horizonten voor die gekenmerkt worden door de aanwezigheid van verkoolde plantenresten. Vaak komen deze in dunne laagjes voor. Bodemmicromorfologisch onderzoek van dergelijke vegetatie-horizonten (Exaltus 2007 en Exaltus & Kortekaas 2008), heeft uitgewezen dat deze zeer waarschijnlijk ontstaan zijn door het afbranden van vegetatie om de begrazingsomstandigheden voor vee te verbeteren. Door de (niet opgegeten) verdorde vegetatie van het voorgaande seizoen te verbranden werd de bodem verrijkt en de hergroei van nieuwe vegetatie versterkt. Dergelijke verschijnselen zijn in 2013 door ArcheoPro ook aangetroffen in het tussen Hagestein en Vianen gelegen plangebied Hoef en Haag (Exaltus & Orbons 2013; ArcheoPro-rapport 13118). De puinspikkels die in de afgedekte bouwvoor in de boringen 7 en 8 zijn aangetroffen, vormen zeer waarschijnlijk (sloop)resten van de woning die hier tot halverwege de twintigste

Versie: 29-01-2014

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Elisabethhof, Culemborg, Gemeente Culemborg.

ArcheoPro Rapport, 13101, Pagina 31

Figuur 17: Boorprofielen

Versie: 29-01-2014

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Elisabethhof, Culemborg, Gemeente Culemborg.

ArcheoPro Rapport, 13101, Pagina 32

Figuur 18: Boorpunten met verstoringsdiepten.

Versie: 29-01-2014

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Elisabethhof, Culemborg, Gemeente Culemborg.

ArcheoPro Rapport, 13101, Pagina 33

4 Conclusies en aanbevelingen (beleidsadvies) Volgens het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel geldt voor het plangebied een middelhoge archeologische verwachting voor archeologische resten uit het neolithicum, de bronstijd, de ijzertijd, de Romeinse tijd en de middeleeuwen. Voor bewoningsresten uit de nieuwe tijd geldt een hoge verwachting omdat in deze periode met zekerheid een woning heeft gestaan op het oostelijke deel van het plangebied. Om de kans op het aantreffen van archeologische indicatoren zo groot mogelijk te maken zijn binnen het plangebied tien boringen gezet met behulp van een guts en een edelmanboor met een diameter van twaalf centimeter. Uit de resultaten van het booronderzoek blijkt dat de ondergrond van het plangebied gekenmerkt worden door de aanwezigheid van stroomgordelafzettingen die in een zeer dynamisch afzettingsmilieu zijn gevormd. Op het centrale westelijke deel van het plangebied betreft het zelfs beddingafzettingen. Onder de stroomgordelafzettingen ligt een pakket slappe venige klei. Zowel ten tijde van de afzetting van deze slappe klei als ten tijde van de vorming van de stroomgordelafzettingen, heersten geen voor bewoning geschikte omstandigheden binnen het plangebied. De bovenste één tot anderhalve meter van de bodem binnen het plangebied bestaat uit komklei met in de top daarvan een bouwvoor.

Deze bouwvoor wordt afgedekt door een pakket opgebrachte klei. In de komklei is in zes van de tien boringen een vegetatie-horizont aangetroffen. Ondanks het naboren met een edelmanboor met een diameter van twaalf centimeter, zijn hierin slechts in één boring in de zuidwesthoek van het plangebied, archeologische indicatoren aangetroffen. Het betreft spikkels verkoolde plantenresten die waarschijnlijk de neerslag vormen van activiteiten in een tussen nederzettingsterreinen gelegen agrarisch landschap. Deze verkoolde plantenresten geven derhalve geen aanleiding tot het adviseren van vervolgonderzoek. Op het oostelijke deel van het plangebied zijn in twee boringen, talrijke deeltjes oranje baksteenpuin aangetroffen. Het betreft zeer waarschijnlijk (sloop)resten van de woning die hier tot halverwege de twintigste eeuw heeft gestaan. Deze woning (of een voorganger hiervan) stond hier in elk geval al in 1832. het is echter mogelijk dat hier al veel eerder een woning stond. Mogelijk zijn hiervan nog behoudenswaardige resten in de bodem aanwezig. De aangetroffen resten zijn vooralsnog onvoldoende om het KNA-onderdeel Waardestelling, in dit rapport nader uit te werken. Hiertoe is vervolgonderzoek benodigd. Het is aan het bevoegd gezag om te beoordelen of zij deze resten belangwekkend genoeg acht om een dergelijk onderzoek te adviseren.

Vervolgonderzoek zou kunnen bestaan uit proefsleuvenonderzoek of uit geofysisch onderzoek waarbij de eventuele gebouwresten op non-destructieve wijze in kaart worden gebracht. Overigens is dergelijk onderzoek pas zinvol indien in de zuidoosthoek van het plangebied (in de op figuur 18 gearceerde zone), bodemingrepen zullen plaatsvinden die dieper reiken dan de dikte van de opgebrachte kleilaag (dieper dan zeventig centimeter beneden het huidige maaiveld). De resultaten van het onderzoek geven op de overige delen van het plangebied geen aanleiding om archeologisch vervolgonderzoek te adviseren. Evenmin zijn hier tijdens het onderzoek archeologische resten aangetroffen waarmee tijdens de verdere planvorming of bij de uitvoering van de geplande werkzaamheden rekening zou moeten worden gehouden. In alle gevallen geldt dat indien archeologische materialen en/of sporen aangetroffen worden, deze gemeld dienen te worden bij de gemeente Culemborg, conform Monumentenwet 1988, laatste wijziging van 1 september 2007, paragraaf 7, artikel 53 en verder.

Versie: 29-01-2014

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Elisabethhof, Culemborg, Gemeente Culemborg.

ArcheoPro Rapport, 13101, Pagina 34

Verklarende woordenlijst: BP: Before Present (present = 1950) GPS: Global Positioning System IVO: Inventariserend VeldOnderzoek NAP: Normaal Amsterdams Peil. RCE: Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed SIKB: Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer Archeologische tijdschaal Periode Midden- en Laat Paleolithicum (oude steentijd) Mesolithicum (midden steentijd) Neolithicum (nieuwe steentijd) Bronstijd IJzertijd Romeinse tijd Vroege middeleeuwen Volle middeleeuwen Late middeleeuwen Nieuwe tijd

Datering 250.000 9000 4500 2000 800 12 v chr. 500 1000 1250 1500

-

9000 4500 2000 800 12 v. chr. 500 n. chr. 1000 1250 1500 heden

Bronnen Grote historische Provincie Atlas van Nederland; deel 3 Oost-Nederland 1838-1857 1:50.000. Topografische dienst Wolters Noordhoff Groningen 1990 Grote historische topografische Provincie Atlas Gelderland; 1905 1:25.000. Nieuwland Tilburg 2006 Grote topografische atlas van Nederland 1:50.000 Deel 3 Oost-Nederland. Topografische dienst. Wolters Noordhoff Groningen 1997 Kadastrale minuut 1830 met aanwijzende tafels, (www.watwaswaar.nl) Kadaster Topografische Dienst, Top25Raster, Top10Vector, GBKN kaarten, Emmen 2008 Luchtfoto, http://maps.google.nl Provincie Gelderland Wateratlas http//geodata2.prov.gelderland.nl//apps/wateratlas/ Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, IKAW 2 (Indicatieve kaart Archeologische Waarden), Amersfoort. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, AMK (Archeologische monumentenkaart), Amersfoort. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, ARCHIS II (Archeologisch Informatie Systeem), http://archis2.archis.nl/ Rijkswaterstaat, Servicedesk Data, AHN (Actueel Hoogtebestand Nederland), Delft.

Versie: 29-01-2014

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Elisabethhof, Culemborg, Gemeente Culemborg.

ArcheoPro Rapport, 13101, Pagina 35

Stichting voor Bodemkartering, Bodemkaart van Nederland 1:50.000. Wageningen, 1968. Stichting voor Bodemkartering: Geomorfologische kaart van Nederland 1:50.000, Staring Centrum, Wageningen, 1989 Stichting voor Bodemkartering, Geologische kaart van Nederland 1:50.000. Wageningen, 1968. Twaalf provinciën 2007. Atlas van topografische kaarten. Nederland 1955-1965. Uitgeverij twaalf provinciën. Landsmeer.

Literatuur Cate, J. A. M. ten. A. F. van Holst, H. Kleijer en J. Stolp, 1995. Handleiding bodemgeografisch onderzoek; richtlijnen en voorschriften. Deel A: Bodem. Wageningen, DLO-Staring Centrum. Technisch Document 19A. Cohen, K.M. & E. Stouthamer, 2012. Beknopte toelichting bij het digitaal basisbestand paleogeografie van de Rijn-Maas Delta, Utrecht, 2012. Es. Van W.A., Sarfatij, H. & P.J. Woltering (red.) 1988. Archeologie in Nederland; De rijkdom van het bodemarchief. Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek. Amersfoort. Kuiper, M. 2006/2007. Atlas van topografische kaarten Nederland, 1955-1965. Uitgeverij 12 Provinciën, Landsmeer. Leidraad inventariserend veldonderzoek; Deel: karterend booronderzoek (SIKB, 2006)

Versie: 29-01-2014

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Elisabethhof, Culemborg, Gemeente Culemborg.

ArcheoPro Rapport, 13101, Pagina 36

Bijlage 1: Boorbeschrijving Algemene kopgegevens Soort boring Projectnummer Projectnaam Deelgebied Organisatie OM-nummer coördinaatsysteem Coördinaatsysteemdatum Locatiebepaling Referentievlak Bepaling maaiveldhoogte Boormethode Boordiameter Opdrachtgever

Boorbeschrijving volgens ASB 5.2 Boor LDO Lithologie Nr GD B BS BZ K 1 42 K 1 77 K 1 81 K 1 98 K 1 155 K 1 240 Z 300 K 2 53 K 1 146 K 1 251 Z 300 K 3 42 K 1 85 K 1 140 K 1 218 Z 253 K 300 K 2 4 33 K 1 38 K 1 54 K 1 127 K 1 300 K 2 5 46 K 1 78 K 1 147 K 1 263 K 2 300 K 6 157 K 1 196 K 1 222 K 2 245 Z 350 K 7 69 K 1 125 K 1 148 K 1 155 K 1 202 K 1 223 K 2 300 K 8 87 K 1 132 K 1 148 K 1 163 K 1 200 K 1 285 K 2 300 K

Versie: 29-01-2014

Posities van de boringen (boorlocaties) Boornummer XCO YCO 1 144377.2 441151.8 2 144386.7 441135.3 3 144395.5 441117.5 4 144403.1 441093.7 5 144384.9 441170.5 6 144406.9 441163.9 7 144431.6 441156.0 8 144449.9 441142.0 9 144403.9 441188.4 10 144427.2 441124.9

BAR 13-196 Elisabethhof, Culemborg Nvt ArcheoPro 59920 RD2000 ETRS89 GPS en meetlint NAP AHN – Waterpas Guts en edelman 3 cm en 15 cm Bloeii Advies & Ontwikkeling

B V

B H 2 3 1 2 1

2 2 1 2 2 2 1 2 2 1 2 1 2 3 1 2 2 1

2 2 3 1 2 1 2 2 3 1 2 1 2

Kleur HK BR BR GR BR BR GR GR BR BR GR GR BR BR BR GR GR GR BR GR BR BR GR BR BR GR GR GR BR BR GR GR GR BR BR GR BR BR GR GR BR BR GR BR BR GR GR

TK GR GR BR GR GR

IK

DO LI LI

Overige kenmerken VL CO PLH VS SST K

MA, M´s tov NAP 3.36 2.91 2.73 3.76 3.88 3.78 3.49 3.86 3.38 3.89

AIS BHN BI OPG BOV

ST MST MST MST

Kom Veg Kom Bed fluv

KL BR GR GR BR GR GR GR

SL

2 OPG

LI

MST SL

Kom Bed fluv

2 OPG

LI

MST MST

Veg Kom Bed fluv fluv

KL BR BR GR BR GR GR BR GR GR BR BR BR GR GR BR BR GR GR BR GR GR BR BR GR GR BR GR GR BR BR

GI

SL SL

ZL OPG

LI LI

DO LI

MST MST MST SL ST MST SL SL

Kom HK1 Veg Kom fluv

ZL OPG BOV

Kom fluv fluv

ZL 2 OPG

LI

MST SL SL

DO LI LI

DO LI LI

ST MST MST MST SL SL ST MST MST MST SL SL

Kom fluv Bed fluv

ZL 2 OPG BOV

BST3 Kom Veg Kom fluv fluv

ZL 2 OPG BOV

ZL 2

BST2 Kom Veg Kom fluv fluv

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Elisabethhof, Culemborg, Gemeente Culemborg.

9

10

30 70 83 102 120 180 295 305 350 97 142 155 168 213 260

K K K K K K K V K K K K K K Z

1 1 1 1 1 2

2 3 1 2 1 2 2

1 1 1 1 1

2 3 1 2 1

BR BR GR BR BR GR GR BR GR BR BR GR BR BR GR

GR GR BR GR GR BR BR RO BR GR GR BR GR GR

DO LI LI

DO LI LI

ArcheoPro Rapport, 13101, Pagina 37

OPG BOV

ST MST MST MST SL SL

2

SL

2

ST MST MST MST

Kom Veg Kom fluv fluv

ZL

fluv OPG BOV Kom Veg Kom Bed

Betekenis van de afkortingen: LDO – Onderzijde boortraject Lithologie: GD – Onverharde sedimenten: G = grind, K = klei, L = leem, V = veen en Z = zand Bijmengsels: BK = bijmengsel klei, BS = bijmengsel silt, BZ =bijmengsel zand, BV= bijmengsel veen, BH = bijmengsel humus. Betekenis toegevoegde cijfers: 1 = zwak, 2 = matig, 3 = sterk en 4 = uiterst. Kleur: HK = hoofdkleur, BL = blauw, BR = bruin, GE = geel, GN = groen, GR = grijs, OL = olijf, OR =oranje, PA = paars, RO = rood, RZ = roze, WI = wit, ZW = zwart. TK = Tweede kleur (kleurafkortingen als boven). IK = Intensiteit kleur: LI = licht en DO = donker VLK = Vlekken (V): 2e en 3e letter is kleurafkorting als boven, 1 = weinig, 2 = matig , 3= veel Overige kenmerken: CO = Consistentie (C ): ZSL-zeer slap, SL-slap, MSL-matig slap, MST-matig stevig, STV-stevig PLH = plantenresten (PL0 = geen, PL1 = spoor, PL2 = weinig, PL3 = veel) VS = veensoorten SST = Sedimentaire structuren; ZL = zandlaagjes, KL = kleilaagjes BHN = Bodemhorizont; BHC = C-horizont BI = Bodemkundige interpretaties; BOV = bouwvoor , ROG = rommelig, OPG = opgebracht GI = Geologische interpretaties; Kom = komklei, veg = vegetatie-horizont, fluv = fluviatiel, bed= beddingafzettingen AIS = Archeologische indicatoren; BST = baksteen

Versie: 29-01-2014

www.ArcheoPro.nl

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Culemborg&id=712969c2-67c7-48eb-8a10-1e363d3e9d64