Bijlage 1 Jaarstukken 2022 gemeente Culemborg.docx
Tekst van het document
Jaarstukken 2022
Jaarstukken 2022
Gemeente Culemborg
1
Jaarstukken 2022
Inhoudsopgave Voorwoord ..............................................................................................................................................5 Leeswijzer ................................................................................................................................................7 Culemborg georganiseerd .......................................................................................................................9 Kerngegevens ........................................................................................................................................11 Effecten Coronacrisis.............................................................................................................................13 Vluchtelingenopvang in Culemborg ......................................................................................................14 Programmaverantwoordingen.......................................................................................................16 Programma Zorgzame stad ...................................................................................................................18 Programma Sociale stad........................................................................................................................40 Programma Groene stad
.......................................................................................................................58 Programma Leefbare stad .....................................................................................................................70 Programma Ondernemende stad........................................................................................................102 Programma Algemene dekkingsmiddelen...........................................................................................115 Paragrafen ...................................................................................................................................121 Paragraaf Bedrijfsvoering ....................................................................................................................122 Paragraaf Lokale heffingen..................................................................................................................134 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ........................................................................141 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen.............................................................................................156 Paragraaf Financiering.........................................................................................................................163 Paragraaf Verbonden
partijen.............................................................................................................171 Paragraaf Grondbeleid ........................................................................................................................187 Paragraaf Subsidieplafonds .................................................................................................................191 Paragraaf Wet Open overheid.............................................................................................................192 Jaarrekening ................................................................................................................................193 Balans..........................................................................................................................................194 Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening.........................................................................197 Toelichtingen ...............................................................................................................................198 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling...........................................................................199 Toelichting op de balans......................................................................................................................203
Activa......................................................................................................................................203 Vaste activa ............................................................................................................................203 Immateriële vaste activa ........................................................................................................203 Materiële vaste activa ............................................................................................................203 Financiële vaste activa............................................................................................................204 Vlottende activa .....................................................................................................................204 Voorraden ..............................................................................................................................204 Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan een jaar .........................................206 Liquide middelen ....................................................................................................................208 Overlopende activa ................................................................................................................208 Passiva
....................................................................................................................................209 3
Jaarstukken 2022 Vaste passiva ..........................................................................................................................209 Eigen vermogen......................................................................................................................209 Voorzieningen ........................................................................................................................216 Vaste schulden met een rentetypische looptijd van een jaar of langer .................................218 Vlottende passiva ...................................................................................................................218 Netto vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan een jaar ....................218 Overlopende passiva ..............................................................................................................218 Niet uit de balans blijkende verplichtingen............................................................................219 Gebeurtenissen na balansdatum............................................................................................220 Toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening .................................................221 Financiële resultaten en analyses per programma........................................................................221
Incidentele baten en lasten..........................................................................................................243 Structureel resultaat ....................................................................................................................250 Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT)..............250 De SiSa verantwoording...............................................................................................................254 Overzicht baten en lasten per taakveld ........................................................................................260 Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves.............................................................264 Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves ..................................................................264 Bijlagen........................................................................................................................................265 Afkortingen..................................................................................................................................266
4
Jaarstukken 2022
Voorwoord
2022 was een jaar met grote uitdagingen. In de voorliggende jaarrekening legt het college verantwoording af over het jaar 2022. Een jaarrekening bevat natuurlijk veel cijfers, waarmee een beeld wordt gegeven waaraan in het afgelopen jaar het gemeenschapsgeld is uitgegeven. Daarnaast bevat de jaarrekening ook veel inhoudelijke informatie over het geleverde werk van de gemeente. De begroting 2022 was de laatste begroting van de vorige bestuursperiode. Deze beleidsarme begroting gaf het nieuwe bestuur ruimte om keuzes te maken na de verkiezingen. Na de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2022 is het bestuursakkoord ‘Samen aan de slag’, met het bijbehorend college-uitvoeringsprogramma, vastgesteld. Hiermee willen we met lef en daadkracht kansen benutten die leiden tot vooruitgang van de stad. Maar hierbij willen we oog blijven houden voor elkaar en vooral onze kwetsbare inwoners niet uit het oog verliezen. In alle opgaven die er zijn, zien we een aantal grotere uitdagingen waar we het afgelopen jaar en de komende jaren aan moeten (blijven) werken. Dit gaat bijvoorbeeld om de steun aan hen die niet direct mee kunnen komen en de woningbouwopgave. Om deze opgaven te realiseren zijn een gezonde financiële huishouding en een goede gemeentelijke organisatie essentiële randvoorwaarden. Hieronder staan we kort stil bij enkele opgaven en de randvoorwaarden.
In de jaarrekening leest u het volledige overzicht. Corona, oorlog in Oekraïne en opvang asielzoekers De afgelopen jaren hebben we met zeer onverwachte ontwikkelingen te maken gehad, die een grote impact hebben op ons dagelijks leven. Het coronavirus, de (gevolgen van de) oorlog in Oekraïne en de toestroom van asielzoekers. Gelukkig zijn we wat betreft het coronavirus in een rustiger vaarwater beland. De maatregelen zijn in 2022 verder afgeschaald en hebben steeds minder impact. Hoewel het voor ondernemers en de cultuursector nog steeds een uitdagend jaar was, hebben de meesten dankzij hun veerkracht en creativiteit het hoofd boven water weten te houden. Hierdoor blijft ons voorzieningenniveau op peil en zien we weer dat steeds meer inwoners gebruik maken van de rijke voorzieningen die wij als stad hebben. In februari 2022 brak de oorlog uit in Oekraïne, met verstrekkende gevolgen ook voor ons land. Alle gemeenten in Nederland kregen de opdracht om Oekraïense oorlogsvluchtelingen op te vangen. Veel inwoners hebben zich hiervoor ingezet door Oekraïners bij hen thuis onderdak te bieden. Wij zijn hen daarvoor zeer dankbaar. Ook kregen we te maken met de opgave om Ter Apel te ontlasten bij de opvang van asielzoekers. Mede dankzij de enorme inzet van vrijwilligers, vangen wij op dit moment asielzoekers op in een crisisnoodopvang aan de Bellweg.
De oorlog heeft ook grote economische gevolgen gehad zoals schaarste van grondstoffen en hogere prijzen. Door hoge prijzen voor grondstoffen en met name voor energie, daalt de koopkracht van huishoudens en neemt ook de investeringscapaciteit van bedrijven af. Het Rijk heeft steunmaatregelen genomen om het koopkrachtverlies te beperken. Ook de gemeente levert maatwerk om huishoudens die hulp nodig hebben te ondersteunen. Zo hebben we extra maatregelen genomen, zoals de energietoeslag, onze aansluiting bij het Volwassenfonds Sport en Cultuur, en de verhoging van de norm voor de bijzondere bijstand en individuele inkomenstoeslag per 1 januari 2023. Gewerkt aan de verdere woningbouwopgave van de stad In het afgelopen jaar hebben we 335 nieuwe inwoners mogen verwelkomen en zijn er 205 (verschillende type) woningen gerealiseerd. Ook zijn er grote stappen gezet aan de ontwikkeling van de Stationsomgeving. Deze ontwikkeling levert een belangrijke bijdrage aan onze woningbouwopgave. In 2022 is het participatietraject doorlopen en hebben we de feedback van onze inwoners kunnen meenemen in de ontwikkeling van de stationsomgeving. Naast de woningbouwimpuls van het ministerie van BZK hebben we een substantiële subsidie ontvangen voor de infrastructurele maatregelen ter versnelling van de woningbouw.
5
Jaarstukken 2022 Financieel resultaat Financieel sluiten we het jaar af met een positief financieel resultaat van 5,8 mln. Een positief resultaat op de jaarrekening is aan de ene kant natuurlijk mooi. Het laat zien dat we over het geheel geen geld tekort zijn gekomen in het afgelopen jaar. Aan de andere kant maakt een financieel positief resultaat ook zichtbaar dat bepaalde zaken die wel gepland waren niet zijn uitgevoerd. De oorzaken hiervoor zijn divers, en duidelijk aan te wijzen. We zijn overgestapt naar een andere systematiek van budgetoverhevelingen waarbij is besloten om alle doorgeschoven claims te laten vrijvallen in het resultaat 2022. Verplichte of onvermijdelijke uitgestelde activiteiten in 2023 worden opnieuw aan de raad voorgelegd. Dit heeft geresulteerd in een vrijval van ruim 3,7 mln. Ook een positieve bijstelling vanuit het Rijk in de september- en decembercirculaire voor o.a. energiearmoede, inburgering, begeleiding statushouders leiden tot een positief resultaat in 2022. We zien dat door de extra taken van het Rijk andere geplande activiteiten niet zijn uitgevoerd en is een deel van extra de middelen van het Rijk nog niet tot uitvoering gebracht. In de jaarstukken lichten we per taakveld toe waar verschillen zijn ontstaan en wat de oorzaken daarvan zijn.
Organisatie Als laatst willen we stil staan bij de krapte op de arbeidsmarkt die ook bij onze gemeente wordt gemerkt. Vacatures staan langer open en worden moeilijker ingevuld. Hierdoor hebben we als gemeente een uitdaging om alle taken goed uit te blijven voeren. In 2022 hebben we langer gebruik moeten maken van externe capaciteit en is er een slag gemaakt met de verdere doorontwikkeling van onze organisatie. Door de corona pandemie heeft dit de afgelopen jaren op een lager pitje gestaan, maar in 2022 is dit versneld opgepakt. We behouden wat goed is, zoals de korte lijnen waarin medewerkers, leidinggevenden en het bestuur elkaar gemakkelijk weten te vinden. Daarnaast is onder andere gewerkt aan het versterken van de integraliteit van de uitvoering en het eigenaarschap binnen de eigen vakprofessionaliteit. Terugkijkend naar 2022 zien we een jaar waarin weer ontzettend veel is gebeurd in Culemborg. Deze jaarrekening geeft daar voor een deel een inkijkje in, maar kan nooit alles beschrijven wat door inwoners, ondernemers en organisaties ook in het afgelopen jaar weer is gedaan. Met elkaar gaan we dan ook graag weer verder aan de slag voor onze stad.
Het college van Burgemeester en Wethouders
6
Jaarstukken 2022
Leeswijzer
Culemborg georganiseerd In dit hoofdstuk komt de gemeentelijke organisatie aan de orde. Zo wordt de samenstelling van het college van burgemeester & wethouders en de gemeenteraad weergegeven. Kerngegevens Bij de kerngegevens wordt een overzicht gegeven van de belangrijkste meerjarige kerngegevens van de gemeente Culemborg. Hierin staan onder andere het aantal inwoners. Programmaverantwoordingen 2022 De jaarrekening 2022 volgt de programmabegroting voor 2022. Dit hoofdstuk bevat dus van de verschillende programma's een verantwoording van het beleid dat wij in 2022 uitgevoerd hebben. Voor de programma's geldt nog de indeling van vorige raadsperiode. De 6 programma’s zijn verdeeld in taakvelden. Deze indeling in taakvelden is voor iedere gemeente in Nederland gelijk. Per taak is aangegeven welke portefeuillehouder verantwoordelijk is. Van elke taak is aangegeven wat we willen bereiken binnen het programma. Bij de begroting is aangegeven welke prestaties wij willen gaan leveren om de doelen binnen een taak te gaan realiseren. Bij de jaarrekening geven wij per voorgenomen prestatie aan: Gerealiseerd In uitvoering/volgens plan Gedeeltelijk gerealiseerd/vertraagd Niet gerealiseerd Als prestaties gedeeltelijk of niet zijn gerealiseerd dan wordt hierop een toelichting gegeven. Naast een specificatie van de prestaties per taak zijn de indicatoren per programma neergezet.
Effecten Coronacrisis Ook in 2022 waren er effecten van de coronamaatregelen. Begin januari 2022 vonden de eerste versoepelingen plaats van de in december 2021 afgekondigde harde lockdown. Eind februari vervielen maatregelen, zoals de 1,5-maatregel en het coronatoegangsbewijs. In maart 2022 vervielen de laatste maatregelen, zoals het dragen van een mondkapje in het OV. We hebben, zoals aanbevolen, ook voor 2022 nog een aparte hoofdstuk opgenomen in de jaarstukken 2022 om een dwarsdoorsnede van alle financiële effecten als gevolg van de coronacrisis weer te geven. Beleidsindicatoren Voor het toelichten van de effecten van beleid op de programma’s gebruiken gemeenten de zogeheten beleidsindicatoren. Vanaf begrotingsjaar 2017 zijn alle gemeenten verplicht dit in ieder geval te doen aan de hand van een vaste set beleidsindicatoren (verplichte indicatoren). Door deze vaste set van beleidsindicatoren is het eenvoudiger om gemeenten te vergelijken met andere gemeenten. Zie ook de website: www.waarstaatjegemeente.nl. Natuurlijk kan iedere gemeente ervoor kiezen om ook nog aanvullende indicatoren op te nemen die de gemeente zelf belangrijk vindt om op te sturen (gemeentelijke indicatoren). Paragrafen
7
Jaarstukken 2022 In dit hoofdstuk is de verantwoording van de paragrafen uit de programmabegroting terug te vinden. De paragrafen geven een dwarsdoorsnede door alle programma’s van bepaalde beleids- en beheersaspecten. De jaarrekening Balans In dit hoofdstuk treft u de balans met bijbehorende toelichting op hoofdlijnen aan. Hierin zijn onder meer weergegeven: de bezittingen, de schulden en de reserves en voorzieningen. Overzicht van baten en lasten 2022 Dit hoofdstuk bevat de totale concerncijfers, het rekeningresultaat, overzicht onvoorzien en het hoofdstuk algemene dekkingsmiddelen. Voorts komen hier terug de mutaties op de reserves. Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling In dit hoofdstuk staan de algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening en hebben vrijwel alleen betrekking op de balans. Toelichtingen op de balans In dit hoofdstuk worden de diverse balansposten nader gespecificeerd en toegelicht. Financiële analyse en toelichtingen per programma Tevens is per programma een financiële verantwoording afgelegd, waaronder een overzicht van gerealiseerde baten en lasten, een verschillenanalyse en de reserve mutaties. Bij de verschillenanalyse worden in basis alleen afwijkingen van meer dan € 25.000 tussen de bijgestelde begroting en de realisatie toegelicht.
De personele kosten en de verstrekte subsidies staan gepresenteerd op taakvelden en programma's waar ze betrekking op hebben. Voor de analyse zijn deze onderdelen gebundeld. Personele kosten staan toegelicht in programma algemene dekkingsmiddelen en de subsidies in programma zorgzame stad.
8
Jaarstukken 2022
Culemborg georganiseerd Samenstelling college van burgemeester en wethouders Het college van burgemeester & wethouders doet over allerlei zaken voorstellen aan de gemeenteraad en voert de besluiten uit van de raad. Ook neemt het college op diverse terreinen zelfstandig beslissingen. In 2022 hebben op 16 maart gemeenteraadsverkiezingen plaatsgevonden. De uitslag in Culemborg was als volgt: Partij Culemborg van Nu GroenLinks VVD D66 ChristenUnie Partij voor de Dieren PvdA CDA Culemborgs Belang SP
Stemmen
Zetels 2752 2551 2061 1103 1007 819 982 702 703 486
5 5 4 2 1 1 1 1 1 0
Op basis van deze verkiezingsuitslag is een college gevormd door de partijen Culemborg van Nu, GroenLinks en D66. Tot wethouders zijn benoemd Monica Wichgers, Mischa Peters en Daphne Bijvoet. Met burgemeester Gerdo van Grootheest vormen zij het college van burgemeester en wethouders. Portefeuilleverdeling In 2022 hebben de gemeenteraadsverkiezingen plaatsgevonden. Tot de benoeming van de huidige wethouders vormden naast burgemeester Gerdo van Grootheest, Sacha Baggerman, Joost Reus, Collin Stolwijk (t/m 16 maart) en Monica Wigchers het college van burgemeester & wethouders. Op 9 juni 2022 zijn de huidige wethouders door de gemeenteraad benoemd. Hieronder treft u in grote lijnen de portefeuilleverdeling van de collegeleden. Burgemeester Gerdo van Grootheest: • Openbare orde en veiligheid • Regionale samenwerking • Burgerparticipatie • Communicatie • Publiekszaken en dienstverlening • Personeel en organisatie Wethouder Monica Wichgers: • Wonen • Ruimtelijke ordening • Mobiliteit • Economie • Beheer openbare ruimte • Wijkgericht werken
9
Jaarstukken 2022 Wethouder Mischa Peters: • Sociaal domein • Volksgezondheid • Cultuur • Sport • Financiën • Bedrijfsvoering Wethouder Daphne Bijvoet: • Onderwijs • Werk en inkomen • Diversiteit en integratie • Groenbeleid • Duurzaamheid • Vastgoed • Cultureel erfgoed Gemeentesecretaris De gemeentesecretaris is de eerste adviseur van het college van burgemeester & wethouders en van de burgemeester. Hij is eveneens voorzitter van het managementteam van de gemeente. Daarnaast is hij als algemeen directeur eindverantwoordelijk voor het functioneren van de gemeente als werkorganisatie. In 2022 was Marc Knaapen tot 1 september 2022 interim gemeentesecretaris. Vanaf 1 september 2022 is Evert Jan Kruijswijk Jansen gemeentesecretaris van Culemborg. Raadsgriffier De raadsgriffier ondersteunt en adviseert de gemeenteraad en is de schakel tussen de gemeenteraad, het college en de ambtelijke organisatie. In 2022 was Anouk van Aarsen tot 1 juli 2022 de griffier van de gemeente Culemborg. Sjors Heerdink startte op 1 juli als interim-raadsgriffier in Culemborg en hij werd opgevolgd door Dick van der Harst, die per 1 januari 2023 door de raad als nieuwe griffier van Culemborg werd aangewezen.
10
Jaarstukken 2022
Kerngegevens
Oppervlakte gemeente Culemborg De totale oppervlakte van de gemeente Culemborg is niet gewijzigd in 2022 en bestaat uit 3.123 ha. Wegen en waterwegen (in m2)
Aantallen x
1.000 Omschrijving Wegen met asfaltverharding Wegen met elementverharding (klinkers) Overige (o.a. gravelverharding)
2022 468 1.124
2021 444 1.088
2020 444 1.088
2019 444 1.088
2018 463 981
2017 463 981
73
68
68
60
60
60
2022 3 47,5 48,5 99
2021 3 47,5 48,5 99
2020 3 47,5 48,5 99
2019 3 47 48,5 98,5
2018 3 47 48,5 98,5
2017 3 47 48,5 98,5
2022 140 32 172
2021 130 59 189
2020 128 59 187
2019 125 59 184
2018 117 59 176
2017 117 59 176
Lengte van waterwegen (in km) Omschrijving Stadsgrachten Overige watergangen stad Overige watergangen buitengebied Totaal Oppervlakte openbaar groen (in ha.) Omschrijving Stadsgroen Landschapsgroen Totaal Bevolkingsomvang Aantal inwoners per 1 januari Man Vrouw Totaal
2022
2021
2020
2019
2018
2017
14.568 14.795 29.363
14.380 14.635 29.015
14.374 14.581 28.955
14.147 14.408 28.555
13.969 14.230 28.199
13.861 14.004 27.865
2022
2021
2020
2019
2018
2017
2.308 159 2.397
2.394 171 2.394
2.426 165 2.458
2.444 145 2.646
2.409 116 2.816
2.419 108 2.811
1.712
1.757
1.668
1.697
1.695
1.705
Onderwijs, aantal leerlingen Aantal leerlingen per 1 oktober Basisonderwijs Speciaal basisonderwijs Voortgezet onderwijs Lek en Linge Voortgezet onderwijs KWC
11
Jaarstukken 2022 Voortgezet Speciaal Onderwijs De Kom
10
10
-
2021 149,3 173
2020 147,8 174
-
-
-
Personeel en formatie gemeente Culemborg
Bezetting fte’s Totaal aantal personeelsleden
2022 154,5 180
2019 147,3 176
2018 145,0 172
2017 148,5 180
Op 31 december 2022 waren er 180 medewerkers in dienst (exclusief buitengewoon ambtenaren burgerlijke stand), waarvan 76 mannen (42%) en 104 vrouwen (58%). Personeelsverloop
Instroom Uitstroom
2022 33 27
2021 20 21
2020 16 15
2019 20 18
2018 10 14
2017 21 24
In 2022 zijn er 33 medewerkers ingestroomd en 27 medewerkers uitgestroomd. Medewerkers zijn uitgestroomd vanwege pensioen (4), eigen verzoek (21) of om andere redenen (2).
12
Jaarstukken 2022
Effecten Coronacrisis
Begin januari 2022 vinden de eerste versoepelingen plaats van de in december 2021 afgekondigde harde lockdown. Eind februari vervallen maatregelen, zoals de 1,5-maatregel en het coronatoegangsbewijs. In maart 2022 vervallen de laatste maatregelen, zoals het dragen van een mondkapje in het OV. Vanaf april is Nederland nauwelijks nog bezig met het coronavirus. De extra activiteiten en kosten als gevolg van corona liepen voor de gemeente sterk en snel terug. De raad is tussentijds via het corona hoofdstuk in de Voorjaarsrapportage 2022 op de hoogte gehouden over de te verwachten gevolgen van corona voor de begroting, waarbij deze verwachte gevolgen tevens in een begrotingswijziging zijn verwerkt. Er zijn in de december circulaire 2022 nog twee bedragen ontvangen voor compensatie Corona. Tegenover deze middelen hebben ook hogere uitgaven of lagere baten gestaan. Omdat deze middelen in de december circulaire 2022 zijn ontvangen hebben we ze niet kunnen verwerken in de begroting. Ze maken onderdeel uit van het voordeel op het taakveld 0.7 algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds. Bedragen x € 1.000 Inkomstenderving gemeente 2020 Continuïteit van zorg Totaal
2022 110 30 140
13
Jaarstukken 2022
Vluchtelingenopvang in Culemborg Het jaar 2022 was onlosmakelijk verbonden met de oorlog in Oekraïne, de toename van mensen op de vlucht en de toenemende vraag naar huisvesting van ontheemden in Nederland. In deze bijlage doen we verslag van de vluchtelingenopvang in Culemborg. Crisisnoodopvang aan de Bellweg Het afgelopen jaar is er lokaal, regionaal en landelijk veelvuldig gesproken over de opvang van vluchtelingen. Begin 2022 viel Rusland Oekraïne binnen en sindsdien hebben vele Oekraïners moeten vluchten uit hun land. Daarnaast bleek dat de rijksoverheid en het COA de vluchtelingenstroom naar het aanmeldcentrum en de asielzoekerscentra niet aan konden. Dit resulteerde rond de zomer in de vreselijke beelden van vluchtelingen die de nacht in het gras van Ter Apel moesten doormaken. Gelijktijdig deed het kabinet een dringende oproep aan gemeenten om statushouders, vluchtelingen uit Oekraïne en vluchtelingen uit andere landen waar geen plaats voor is in de asielzoekerscentra op te vangen. In Culemborg zijn we met die oproep aan de slag gegaan. Er is een ambtelijke werkgroep geformeerd die aan de slag is gegaan met alle vraagstukken die bij vluchtelingenopvang komen kijken. Binnen korte tijd hebben we locaties gescout die die in aanmerking zouden kunnen komen voor opvang, wat resulteerde in een opvanglocatie voor vluchtelingen aan de Bellweg waar plaats was voor 160 personen.
In eerste instantie voor Oekraïense vluchtelingen, maar toen bleek dat de rijksoverheid de opvang van vluchtelingen, onder andere in Ter Apel, niet meer aankon en een dringend beroep op de gemeenten deed om hier in bij te springen, heeft Culemborg onze locatie tijdelijk aangeboden als CNO. Vanaf medio juni zijn de eerste vluchtelingen aangekomen. In eerste instantie was voorzien in een opvang voor drie maanden. Deze periode is uiteindelijk twee maal verlengd, tot ultimo 1 juli 2023. Eind 2022 is de capaciteit van de opvanglocatie verhoogd van 160 naar 200 bedden. De bezetting is gedurende de gehele opvangperiode hoog geweest, circa 85% van de bedden waren bezet. De kosten die gemaakt worden voor de opvang en alle zaken die daarmee te maken hebben, worden gedeclareerd bij het Rijk. Impact gemeentelijke organisatie en samenwerking met partners Opvang van vluchtelingen was voor de gemeente een nieuwe taak. Dat betekende dat het -zeker in het begin- zoeken was naar hoe dit vorm gegeven moest worden, wat daar bij kwam kijken en ook tot nieuwe samenwerkingen leidde met partners van de gemeente. De gemeente is de samenwerkingspartners en zeker ook de vele vrijwilligers uit Culemborg die zich ingezet hebben voor de opvang zeer erkentelijk. De betrokkenheid bij de bewoners en de wens om er het beste voor hen van te maken was hartverwarmend.
Het heeft er aan bijgedragen dat de sfeer op locatie steeds goed geweest is, er relatief weinig incidenten hebben plaatsgevonden en er effectief opgetreden kon worden bij problemen. Vanuit de gemeente hebben we verschillende medewerkers vrij gemaakt voor de vluchtelingenopvang. Er is een projectleider die dagelijks in contact staat met de locatieleiding en binnen de gemeentelijke organisatie per onderwerp verschillende aanspreekpunten heeft voor vraagstukken die spelen. Deze inzet heeft er toe geleid dat de organisatie op andere onderdelen prioriteiten heeft moeten stellen. Naast de partners die activiteiten op locatie aanboden, zoals de dagactiviteiten van ELKwelzijn, is er het afgelopen jaar veelvuldig overleg geweest met de scholen over het aanbieden van onderwijs en met maatschappelijke partners en huisartsen over het bieden van medische en psychische zorg. Vaak was het, ondanks de uiterste inzet van alle betrokkenen, roeien met de riemen die er waren. Helaas lukte het niet om ieder kind naar school te laten gaan, net zoals er ook mensen zijn geweest die minder hulp gehad hebben dan zij eigenlijk nodig hadden. Dit laat echter onverlet dat er ongelooflijk veel inzet gepleegd is en daarbij het uiterste gevraagd is van ieder die een bijdrage kon leveren.
14
Jaarstukken 2022 De kinderraad heeft ook op verschillende momenten aandacht gevraagd voor de kinderen van de Bellweg en daarvoor ook concrete suggesties gedaan. De gemeenteraad heeft deze omarmd in een motie die vervolgens is uitgevoerd. Samenwerking in de regio Begin 2022 werd voor de vluchtelingenopvang samengewerkt binnen de Veiligheidsregio GelderlandZuid (hierna: VRGZ), die hiervoor vanuit rijkswege was aangewezen. De structuur voor deze samenwerking bestond nog vanuit de vorige crisis, de coronapandemie. Het voordeel van deze structuur in de VRGZ is dat het de samenwerking tussen gemeenten kan versnellen. De ene gemeente vangt bijvoorbeeld veel Oekraïense vluchtelingen op, de andere gemeente heeft een azc of is bereid noodopvang te gaan organiseren, weer een andere heeft een CNO. Vanaf het najaar van 2022 is op rijksniveau gewerkt aan een structurele oplossing voor de opvang van vluchtelingen door middel van het zogenaamde Transitieplan en met de concept-Spreidingswet. Aan de veiligheidsregio’s is gevraagd een Transitieplan op te stellen waarin beschreven staat hoe zij invulling geven aan deze landelijke opgave. Als onderdeel van het Transitieplan hebben we dus ook binnen de VRGZ afspraken gemaakt over de transitie in onze regio.
Culemborg heeft zich hierin, na consultatie van de fractievoorzitters, gecommitteerd om de Bellweg open te houden voor de opvang tot uiterlijk 1 juli 2023. Tegelijkertijd werken de gemeenten werken samen met het COA in de tussentijd aan alternatieve en structurele vormen van opvang. Inmiddels is in de VRGZ besloten tot een subregionale aanpak, waarbij de gemeenten binnen de VRGZ zich verdeeld hebben in de regio Rijk van Nijmegen en de regio Rivierenland. Beide subregio’s werken aan een structurele oplossing voor de taakstellingen die zij voor de verschillende doelgroepen hebben. Spreidingswet en taakstellingen De invoering van een spreidingswet wordt al lange tijd aangekondigd, maar deze is er nog niet. Na een eerdere versie waarop vanuit de samenwerkingspartners van het kabinet veel kritiek kwam, heeft de staatssecretaris een nieuwe versie aangeboden aan de Tweede Kamer. Besluitvorming hierover moet nog plaatsvinden. De gemeente Culemborg heeft zich steeds op het standpunt gesteld te willen handelen alsof de spreidingswet al van kracht is. Dat wil zeggen dat we ons verantwoordelijk voelen om een bijdrage te leveren in de opvang van ontheemden en dat we ons hiervoor inzetten vanuit de opgave die de gemeente in de praktijk ziet en dat de gemeente daarvoor geen wettelijk vastgestelde taakstelling nodig heeft.
Desondanks heeft de gemeente het afgelopen jaar diverse malen staatjes voorbij zien komen waarin het aantal te verwachten vluchtelingen in Nederland naar rato verdeeld werden onder de gemeenten. Die aantallen liepen gedurende het jaar op en die lijn zet zich in 2023 door. Dat maakt het enerzijds lastig om te prognosticeren wat exact nodig is, maar geeft gelijktijdig ook de urgentie weer om aan structurele oplossingen te blijven werken. 2023 en verder Zoals hierboven geschetst stopt de crisisnoodopvang aan de Bellweg per 1 juli 2023. Tegelijkertijd is de gemeente volop bezig met het in kaart brengen van andere, structurele mogelijkheden voor de opvang van vluchtelingen. Voor dit proces hebben we een projectleider aangesteld die de mogelijkheden voor Culemborg onderzoekt. Deze mogelijkheden worden gebruikt in de subregionale aanpak, waarin alle gemeenten uit de regio Rivierenland hun inbreng hebben. De besluitvorming hierover is aan de raden. Bedragen x € 1.000 Kosten Opvang asielzoekers 2022 Ontvangen van het Rijk 2022 Totaal
2022 1.768 1.589 179
15
Jaarstukken 2022
Programmaverantwoordingen
16
Jaarstukken 2022
Zorgzame stad
17
Jaarstukken 2022
Programma Zorgzame stad
Wat is het maatschappelijk effect van het programma? Het programma zorgzame stad gaat over omzien naar elkaar. Op verschillende momenten in het leven kan een mens extra zorg of ondersteuning nodig hebben. De samenleving met haar gezinnen, mantelzorgers, buren en verenigingen levert veel ondersteuning. In bepaalde gevallen is aanvullende hulp van de gemeente noodzakelijk. We zetten ons in voor het zo goed mogelijk ondersteunen van inwoners met een laag inkomen of schulden. Dit was voor veel van onze inwoners door de enorme stijging van energiekosten, maar ook boodschappen en andere kosten een heel urgent onderwerp. We hebben de energietoeslag toegekend aan inwoners die hiervoor in aanmerking komen. Daarnaast hebben we onze aansluiting bij het Volwassenenfonds Sport en Cultuur en de verhoging van de norm voor de bijzondere bijstand en individuele inkomenstoeslag per 1 januari 2023 voorbereid. Vanuit het streven naar een betere en efficiëntere zorg voor onze inwoners, zijn we enkele jaren geleden vanuit de beleidsnota Wmo en Jeugd 2021-2024 gestart met de doorontwikkeling van het sociaal domein. Daarin hebben we in 2022 de volgende stappen gezet: • Er is hard gewerkt aan het realiseren van de integrale toegang.
In 2022 is gestart met gezamenlijke bureaudiensten, is een onderzoek uitgevoerd naar de gewenste inrichting van het sociaal team en is de gewenste samenwerking met de partnerorganisaties uitgediept. Alles staat in de startblokken en per 1 april 2023 is het Sociaal Team (integratie van het Sociaal Wijkteam en de gemeentelijke toegangsteams voor jeugdzorg, de wmo en schuldhulpverlening) van start. Hiermee ontstaat één laagdrempelige en herkenbare toegang tot het sociaal domein, van waaruit ook lichte ondersteuning zal worden aangeboden. • De regionale aanbesteding van de maatwerkvoorzieningen Wmo en jeugdhulp op basis van de vastgestelde inkoopstrategie is vorig jaar gestart. De start van de nieuwe contracten is nu voorzien voor 1 juli 2023. Met deze aanbesteding wordt het aantal zorgaanbieders zoals beoogd flink teruggebracht. • Het dashboard voor Wmo en Jeugdhulp heeft afgelopen jaar laten zien dat we daardoor grip hebben op de ontwikkeling van de kosten in het sociaal domein. Door de toenemende vragen stijgen weliswaar de kosten; tegelijkertijd hebben we deze goed in beeld. En acteren we ook sneller bij ontwikkelingen, zoals afgelopen jaar een flinke stijging van jeugdhulp met verblijf. Hierover wordt de raad twee keer per jaar middels een informatienotitie geïnformeerd. Per 1 januari 2022 is de nieuwe Wet Inburgering in werking getreden.
Sinds de invoering van het nieuwe inburgeringsstelsel in 2022 zijn er veel zorgen geuit over de vorm van de maatschappelijke begeleiding van statushouders. Omdat we het van essentieel belang vinden dat statushouders goed worden opgevangen in onze gemeente, zijn we overgegaan tot wijziging van de lokale begeleiding van nieuwkomers per 1 februari 2023. In het kader van de vergrijzing en scheiden van wonen en zorg zijn in 2022 enkele projecten gestart gericht op de gezondheid, de ondersteuning en het welbevinden van (kwetsbare) ouderen. Daarnaast is er een onderzoek gedaan naar de behoefte aan dagactiviteiten van mensen met dementie. Ook is er een project Wonen, Welzijn, Zorg Culemborg gestart gericht op mensen met beginnende dementie in de wijken Parijsch en Terweijde.
18
Jaarstukken 2022
Eind 2021 is een start gemaakt met de voorbereidingen voor de organisatie van Beschermd Thuis in Rivierenland. Daarmee zorgen we ervoor dat we inwoners met ernstige psychiatrische aandoeningen straks nog betere en lokalere zorg ontvangen. In 2022 gaan we verder met deze voorbereidingen. We formuleren doelen en ambities en onderzoeken met elkaar hoe we de zorg voor deze mensen het best kunnen organiseren. De daadwerkelijk inrichting van Beschermd Thuis volgt daarna. We willen de huisvesting en ondersteuning van dak- en thuisloze mensen verbeteren en het aantal (dreigend) dak -en thuislozen verder terugdringen. Daartoe zijn in 2021 verschillende trajecten gestart. De eerste betreft een Rivierenlandse aanpak van dak- en thuisloosheid, waarmee we het aantal daklozen in 2030 tot nul terug willen brengen. Dit traject wordt naar verwachting begin 2024 afgerond. Ook zijn we bezig met een verbetering van de woonladder. De woonladder is een samenhangend aanbod van voorzieningen en producten voor de Oggz-doelgroep (kwetsbare mensen met meervoudige problemen, die onvoldoende zelfredzaam zijn en meestal niet duidelijk om hulp vragen, of juist zorg en hulp uit de weg gaan). Ook is de Tussenvoorziening met enkele plekken uitgebreid.
De Tussenvoorziening voorziet in tijdelijke woonruimte met passende begeleiding voor mensen in de regio Rivierenland die naar verwachting weer snel kunnen uitstromen naar zelfstandige woonruimte. In 2022 is ook het regionaal uitstroompunt Beschermd Wonen van start gegaan. Via dit punt worden mensen die uitstromen uit een voorziening voor Beschermd Wonen bemiddeld naar woonruimte in de regio Rivierenland. Het jaar 2022 heeft in het teken gestaan van het wegwerken van de achterstanden en negatieve impact van de coronacrisis. Samen met onze partners hebben we gezocht naar mogelijkheden om inwoners zo goed mogelijk te ondersteunen. Door bestaande inzet te verhogen, goede initiatieven te versterken en nieuwe projecten op te zetten is gewerkt aan het verbeteren van het welzijn van onze kinderen, jongeren en kwetsbare inwoners.
Opbouw programma In het onderstaande overzicht treft u de taakvelden aan behorende bij het programma Zorgzame stad. Taakveld Omschrijving Portefeuillehouder 5.6 Media Mischa Peters 6.2 Wijkteams Mischa Peters 6.3 Inkomensregelingen Daphne Bijvoet 6.4 Begeleide participatie Daphne Bijvoet 6.5 Arbeidsparticipatie Daphne Bijvoet 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) Mischa Peters 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ Mischa Peters 6.72 Maatwerkdienstverlening 18Mischa Peters 6.81 Geëscaleerde zorg 18+ Mischa Peters 6.82 Geëscaleerde zorg 18Mischa Peters
Doelen en prestaties taakvelden Zorgzame stad 6.2 Wijkteams Doelen: wat hebben we bereikt binnen dit taakveld?
19
Jaarstukken 2022
Het sociaal wijkteam bestaat uit professionals van de partnerorganisaties Santé, Mee en ElkWelzijn en is een essentieel onderdeel van de toegang tot de hulp en ondersteuning die onze inwoners in het sociaal domein krijgen. Daarnaast wordt vanuit het sociaal wijkteam ook lichte ondersteuning geboden. In het kader van de transformatie Sociaal Domein is in 2022 de samenwerking tussen het sociaal wijkteam en de gemeentelijke teams Wmo, jeugd, schuldhulpverlening en leerplicht verder verbeterd. Daarnaast is hard gewerkt aan het realiseren van de integrale toegang. Er worden gezamenlijke bureaudiensten uitgevoerd. Er is een onderzoek uitgevoerd naar de gewenste inrichting van het sociaal team. En de gewenste samenwerking met de partnerorganisaties is uitgediept. Alles staat in de startblokken en per 1 april 2023 is het Sociaal Team (integratie van het Sociaal Wijkteam en de gemeentelijke toegangsteams voor jeugdzorg, de wmo en schuldhulpverlening) van start. Doelen en prestaties We bieden één duidelijke toegang voor inwoners met ondersteuningsvragen. 1. We helpen inwoners snel en deskundig. Enkelvoudige vragen worden snel een efficiënt afgehandeld. De toegang is voldoende toegerust om complexe en meervoudige vragen effectief op te pakken. We werken samen over de grenzen van teams en domeinen heen 2. We werken met één doorlopend werkproces en registratiesysteem. 3.
We bieden meer dan voorheen lichte ondersteuning vanuit de toegang zelf of naadloos aan de toegang aangehaakt. 4. We zorgen voor sterke verbindingen en samenwerking met de sociale basis, het onderwijs en de eerstelijnszorg. Toelichting prestatie 1. We helpen inwoners snel en deskundig. Enkelvoudige vragen worden snel een efficiënt afgehandeld. De toegang is voldoende toegerust om complexe en meervoudige vragen effectief op te pakken. We werken samen over de grenzen van teams en domeinen heen Voor de meeste bewoners geldt dat we ze snel en deskundig kunnen helpen. Druk van de wachtlijst ligt voortdurend op de loer. En ook is er verbetering wenselijk in de samenwerking, bijvoorbeeld bij escalatie naar procesregie. 4. We zorgen voor sterke verbindingen en samenwerking met de sociale basis, het onderwijs en de eerstelijnszorg. Er zijn goede stappen gezet in de verbinding met het onderwijs, onder meer de inzet van schoolmaatschappelijk werk en Karakter op de scholen. Anderzijds hebben de gevoerde gesprekken met huisartsen helaas niet geleid tot de inzet van een praktijkondersteuner Jeugd in de huisartsenpraktijken. De verder verbinding en samenwerking met de sociale basis, onderwijs en eerstelijnszorg staat voor 2023 en verder op de agenda.
6.3 Inkomensregelingen Doelen: wat hebben we bereikt binnen dit taakveld? Sinds begin 2022 is de inflatie sterk gestegen en hebben meer Nederlanders moeite om rond te komen. Omdat dat ook voor de inwoners van Culemborg geldt heeft de gemeente Culemborg daar waar mogelijk aanvullende beleidsmaatregelen genomen om inwoners te ondersteunen. 20
Jaarstukken 2022
Meedoen Om te beginnen met een aantal korte termijn acties die het inwoners mogelijk maken mee te blijven doen ondanks de hoge inflatie en hogere energiekosten. Een voorbeeld is het verhogen van de subsidie voor Stichting Leergeld West Betuwe dat kinderen uit gezinnen met een laag inkomen ondersteunt met middelen noodzakelijk voor onderwijs, zoals een fiets of laptop. Stichting Leergeld zag in 2022 een verdubbeling van het aantal aanvragen vergeleken met het jaar ervoor. Eind 2022 heeft het college besloten de inkomensgrens voor 2023 van de Doe mee(r) regeling voor zelfstandig wonende AOW gerechtigden met een laag inkomen te verruimen en de bijdrage te verhogen. Daarnaast zijn we begonnen met een vierjarige pilot Volwassenenfonds Sport en Cultuur zodat volwassen inwoners met een laag inkomen mee kunnen doen of mee kunnen blijven doen met sportieve en culturele activiteiten. Informatie Inwoners kunnen via verschillende ingangen informatie over en hulp bij de aanvraag van inkomensondersteunende maatregelen vinden, zoals de formulierenbrigade en de Schuldhulpmaatjes. Het komend jaar ontwikkelen we met het Sociaal Team een laagdrempelige plek waar alle informatie samenkomt. In 2022 hebben we 1000 euro toegekend aan het bewonersinitiatief Geldpraatcafé vanuit het initiatievenloket.
In dit initiatief werkt de betreffende inwoner met ElkWelzijn, Schuldhulpmaatje, het Leerhuis, de bibliotheek en de gemeente samen aan een informeel samenzijn met ruimte om te ontmoeten, ervaringen uit te wisselen en vragen te stellen over rondkomen. De website Culemborgkanmeer.nl fungeert als digitaal informatiepunt. Daarin blijven we investeren. Met Geldfit.nl zijn we aangehaakt bij de Nationale Schuldhulproute (NSR) waarbij inwoners met financiële vragen worden doorverwezen naar passend advies. Het afgelopen najaar zijn we meegelift op de najaarscampagne van Geldfit.nl. Ook maken we gebruik van de informatie uit het NSR dashboard. Bestaanszekerheid De mogelijkheden van gemeenten om de bestaanszekerheid van inwoners te vergroten is beperkt, die taak ligt bij de Rijksoverheid. De gemeente maakt graag gebruik van de mogelijkheden die er zijn. Zo heeft de raad eind 2022 besloten de bijzondere bijstand en de individuele inkomenstoeslag tijdelijk te verruimen. Of de bijzondere bijstand ook kan worden uitgebreid wordt in 2023 onderzocht. In 2022 heeft het Rijk maatregelen genomen om inwoners met een laag inkomen tegemoet te komen met een energietoeslag. Voor uitvoering van de energietoeslag wordt gebruik gemaakt van het instrument categoriale bijstand, een generieke eenmalige uitkering aan een specifieke doelgroep in plaats van een vergoeding van de daadwerkelijke kosten.
Gemeenten is gevraagd alvast uitvoering te geven aan de eenmalige energietoeslag en dat heeft de gemeente Culemborg voortvarend opgepakt. In eerste instantie ging het om een bedrag van € 800. Dat is later bijgesteld naar € 1.300 . Eind 2022 is daarnaast de aanvraagtermijn van de energietoeslag 2022 verruimd naar 31 maart 2023. Het kabinet is met Prinsjesdag met een extra pakket maatregelen gekomen die in 2023 aan de draagkracht kunnen bijdragen, zoals het verhogen van het minimumloon, de huur- en zorgtoeslag. Inwoners die desalniettemin door het ijs zakken kunnen sinds november 2022 gebruik maken van een maatwerkregeling energiekosten. Het Rijk heeft de energiekosten als bijzondere omstandigheid aangemerkt waardoor de bijzondere bijstand nu ook ingezet kan worden voor inwoners met een laag inkomen en hoge energiekosten. Pilot perspectieftraject jongvolwassenen 21
Jaarstukken 2022 De start van de pilot perspectief traject jongvolwassenen betekende een mijlpaal voor de lokale schuldhulpverlening. Jongvolwassenen met problematische schulden die niet passen binnen de reguliere schuldhulpverleningsprocessen vanwege een (te) lage afloscapaciteit kunnen middels een specifieke vorm van saneringskrediet alsnog werken aan hun toekomstperspectief. Zij worden daarbij begeleid door een schuldhulpverlener en door een jongerenwerker van ElkWelzijn die de jongere coacht. Doelen en prestaties Inwoners zijn duurzaam in staat zichzelf financieel te redden. Zij ervaren dat ze grip hebben op hun geld en hebben voldoende mogelijkheden om rond te komen en mee te doen. 1. De sociale basis informeert inwoners actief over nut en noodzaak van ‘grip op geld’. 2. Inwoners kunnen in Culemborg makkelijk terecht bij de integrale toegang voor informatie, advies en hulp bij rondkomen. 3. Inkomensondersteunende maatregelen zijn goed te vinden en simpel aan te vragen. 4. We creëren een klimaat in de stad waar Inwoners, professionals en vrijwilligers openlijk met elkaar over geldproblemen en de oplossingen praten. 5. We werken samen met partners om informatie over betalingsachterstanden te delen met als doel inwoners te ondersteunen met beginnende financiële problemen. 6.
We versterken de sociale basisinfrastructuur voor rondkomen door middel van inzet op een collectief preventie-aanbod. 7. We zorgen voor een aanbod voor ondernemers met schuldenproblematiek. Toelichting prestatie 2. Inwoners kunnen in Culemborg makkelijk terecht bij de integrale toegang voor informatie, advies en hulp bij rondkomen. De Gemeente Culemborg werkt samen met SantePartners, ElkWelzijn en MEE-Vivenz aan een gezamenlijke, herkenbare en laagdrempelige toegangspoort tot het sociale domein genaamd 'Sociaal Team Culemborg'. De totstandkoming van de integrale toegang heeft in 2022 vertraging opgelopen omdat er meer tijd nodig was om samen met de partnerorganisaties tot een goed doordacht plan te komen. Bovendien is er in 2022 extra ingezet op voldoende draagvlak onder de betreffende medewerkers. 6. We versterken de sociale basisinfrastructuur voor rondkomen door middel van inzet op een collectief preventie-aanbod. Vanaf het moment dat de integrale toegang tot stand is gekomen (april 2023) inventariseren we de behoefte opnieuw zodat het collectief preventie aanbod goed aansluit op zowel algemene als specifieke doelgroepen.
6.4 Begeleide participatie Doelen: wat hebben we bereikt binnen dit taakveld? Tot dit taakveld behoren voorzieningen ter bevordering van maatschappelijke participatie die niet direct gericht zijn op doorstroming naar betaalde reguliere arbeid. Het gaat hier om mensen die onder de Participatiewet vallen en die niet zelfstandig het wettelijk minimumloon kunnen verdienen. Zij zijn daarom aangewezen op een beschutte werkomgeving. De gemeente is verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) en het creëren van werkplekken nieuw 22
Jaarstukken 2022 beschut. Wij hebben dit uitbesteed aan Werkzaak Rivierenland. Onder deze beschutte werkomgeving wordt verstaan: oud beschut (WSW), nieuw beschut en dagbesteding (WMO: zie hoofdstuk 6.6). Het ministerie van SZW geeft ieder jaar per gemeente een taakstelling af voor Beschut werk. In Culemborg was deze taakstelling voor 2022: 17. Samen met lokale ondernemers hebben we in Culemborg diverse beschutte werkplekken gecreëerd voor totaal 16 mensen. De taakstelling is op één werkplek na, geheel behaald. Begin 2022 was er sprake van een (laatste) lockdown, waardoor een deel van die (te ontwikkelen) werkplekken bij de sociale ondernemers en partners stagneerde. Ter voorbereiding op dit scenario, hebben we daar in 2020 het plan "Meedoen naar vermogen 2021-2022" ontwikkeld. Met dit plan hebben we in 2021 én 2022 een financiële stimulans gegeven aan de lokale infrastructuur voor maatschappelijke en arbeidsgerelateerde participatie. Dit plan is erop gericht om interventies, activiteiten en werkplekken zoveel mogelijk in de lucht te houden. Daarnaast heeft Werkzaak besloten de productiehallen ook in de laatste lockdown open te houden. In de hallen werken veel mensen met een Wsw indicatie. Op die manier kon het normale dagelijkse ritme voor veel mensen zoveel mogelijk doorgaan.
Gelukkig hielden de beperkende maatregelen in het voorjaar op en konden veel mensen weer aan de slag, ook de mensen in een beschutte werkomgeving. Tot slot is de inzet op het Leerhuis het afgelopen jaar enorm gegroeid. Vorig jaar nam het deelnemersaantal bij het Leerhuis door corona erg af. In het eerste halfjaar van 2022 zagen we het deelnemersaantal weer toenemen tot 62 deelnemers voor de zomer. In coronatijd was de vraag van deelnemers met name gericht op taalondersteuning, in de eerste helft van het jaar bleef deze vraag onveranderd, waardoor de nadruk binnen de activiteiten van het Leerhuis op taal lag. In de eerste helft van het jaar stroomden 18 Oekraïense deelnemers in: 16 vrouwen en 2 mannen. Voor deze doelgroep werd een nieuwe lesgroep gestart. Na enkele weken bleek dat een aantal deelnemers niet met regelmaat naar de les kwam. Oorzaak hiervan was dat zij al snel aan het werk zijn gegaan en daarop hun lesrooster moesten aanpassen. Zo zijn zij uiteindelijk onderverdeeld over de al bestaande groepen. Er is actief ingezet op het opnieuw motiveren van deelnemers van voor corona om zich weer aan te melden bij het Leerhuis. Hierin is samenwerking gezocht met de participatiecoaches. Eind 2022 is het deelnemersaantal gegroeid naar 119 mensen, die op één of meerdere momenten per week les volgen bij het Leerhuis.
Er zijn dit jaar 3 nieuwe vrijwilligers gestart, totaal zijn nu 21 vrijwilligers actief in het Leerhuis. Eind 2022 draaien er 1 wandelgroep, 4 gevorderden groepen, 1 klik en tik groep (digitale vaardigheden), 4 tussenniveau groepen, 4 startersgroepen en een training stap in vrijwilligerswerk (Jobhulp). Viering 5-jarig jubileum In 2022 bestond het Leerhuis 5 jaar. Op 29 september 2022 hebben we dit jubileum gevierd met deelnemers en vrijwilligers. Tijdens een gezellig avond met een hapje en een drankje ontvingen alle deelnemers als cadeau een Leerhuis agenda. Er waren 45 deelnemers en 15 vrijwilligers aanwezig. Impactmeting In december hebben 22 deelnemers de sociale inclusietest ingevuld, de zogenaamde nulmeting. Het betreft deelnemers uit de ‘gevorderden’ groepen. Voor de rest van de deelnemers is de impactmeting veel te hoog gegrepen en daarom is besloten deze groepen hierin niet mee te nemen. We gaan verder in gesprek om te kijken of er een passende oplossing mogelijk is voor deze deelnemers. In 2023 zal er een tweede meting worden afgenomen, zodat we de impact van het Leerhuis op het leerproces van deze deelnemers kunnen laten zien. Vanwege de ongeschiktheid van
23
Jaarstukken 2022 de test voor de rest van onze deelnemers, geeft deze meting een vertekend beeld van wat het Leerhuis oplevert. Doelen en prestaties Alle inwoners beschikken over voldoende (digitale) basisvaardigheden op het gebied van lezen, schrijven en rekenen, om naar vermogen mee te kunnen doen aan de samenleving. 1. We stimuleren inwoners om hun lees-, schrijf-, reken- en digitale basisvaardigheden te verbeteren. We werken vindplaatsgericht en zorgen voor een aantrekkelijk en vraaggericht aanbod. 2. Inwoners ervaren meer eigen regie en een verbeterde zelfredzaamheid. 3. We stimuleren activiteiten in het Leerhuis, zodat deelname hieraan toeneemt. 4. Inwoners voelen zich gestimuleerd om meer vrijwilligerswerk te doen ter versterking van hun eigen basisvaardigheden. 5. Door inzet van de versterkte sociale basis signaleren we vroegtijdig isolement en stimuleren we participatie. 6. We zorgen voor voldoende aanbod om laaggeletterdheid te signaleren en te bestrijden. Inwoners van Culemborg hebben voldoende digitale basisvaardigheden om mee te doen in de samenleving. 1. We bieden digitale geletterdheid als onderdeel van de doorgaande leerlijn cultuur binnen de Brede School Culemborg. 2. We investeren in laagdrempelige toegang tot informatie op het gebied van gezondheid, schulden en laaggeletterdheid.
Inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt werken aan de ontwikkeling van hun basisvaardigheden en/of startkwalificaties of werken beschut, begeleid of vrijwillig. 1. Inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt stromen door naar beschut of begeleid werk of vrijwilligerswerk. 2. We zetten extra in op individuele coaching en begeleiding van inwoners met een Participatiewet uitkering met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. 3. In 2022 zorgen we voor een zorgvuldige overdracht van inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt naar Werkzaak Rivierenland. 4. We verbeteren de kansen voor mensen met grotere afstand tot de arbeidsmarkt op werk door in te zetten op inclusie en sociaal ondernemerschap. Toelichting prestatie 3. In 2022 zorgen we voor een zorgvuldige overdracht van inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt naar Werkzaak Rivierenland.
24
Jaarstukken 2022 De gemeente Culemborg wilde de dienstverlening aan KP4 per 1 juli 2022 onderbrengen bij Werkzaak, maar dit bleek echter onwenselijk en onhaalbaar. De onhaalbaarheid werd veroorzaakt door een samenloop van diverse ontwikkelingen en gebeurtenissen in 2022, zoals de oorlog in Oekraïne, de energiearmoede, de opvang aan de Bellweg en een capaciteitstekort bij de ambtelijke ondersteuning bij Werkzaak en de gemeente. De zorgvuldigheid van het proces kwam daarmee in gevaar. Om die reden is de overdracht voorlopig uitgesteld naar 2023. Het college van Culemborg heeft daarnaast recentelijk besloten om de begeleiding van de KP4-groep voorlopig niet naar Werkzaak over te dragen, omdat wij de begeleiding van deze doelgroep middels een bestaande participatiecoach op een goede manier kunnen integreren in het (nieuw) Sociaal Team. Doorslaggevend voor dit besluit is dat wij kiezen voor wat het beste is voor de inwoner. De raad is geïnformeerd over dit proces via informatienotitie GZDGCB96327/744715 d.d. 10 februari 2023. 6.5 Arbeidsparticipatie Doelen: wat hebben we bereikt binnen dit taakveld? Tot dit taakveld behoren alle op arbeid gerichte participatie- en re-integratievoorzieningen. Werkzaak voert voor de gemeente Culemborg de taken uit ter bevordering van de (betaalde) arbeidsparticipatie.
Alleen mensen die een bijstandsuitkering ontvangen en in klantprofiel 4 vallen, worden begeleid door de gemeente. Echter hebben ook deze mensen een re-integratieverplichting, alleen dan meer gericht op zorg, herstel en participatie in plaats van betaald werk op de kortere termijn. Afgelopen jaar is er een flinke kentering gekomen op de arbeidsmarkt. Ook voor diegenen die meer ondersteuning nodig hebben bij het vinden en behouden van een betaalde baan. Vanwege de voortdurende coronapandemie was begin 2022 voor werkzoekenden lastig. Kort daarna herstelde de economie en de werkgelegenheid zich vrij snel. Er is een ware krapte op de arbeidsmarkt ontstaan. Dat zorgde ervoor dat de werkzoekende uit meer banen kon kiezen dan het jaar ervoor. Werkzaak heeft hier goed op ingespeeld door veel mensen naar een betaalde baan te bemiddelen. Daarnaast zijn de projecten vanuit RW-POA (Regionaal Werkbedrijf - Platform Onderwijs en Arbeidsmarkt) volgens plan uitgevoerd en richtte het netwerk zich onder meer op de regionale mobiliteitsteams. De projecten zorgen voor een betere aansluiting tussen vraag en aanbod, bijvoorbeeld op het gebied van jeugdwerkloosheid. Doelen en prestaties Inwoners worden in samenwerking met alle ketenpartners in regio Rivierenland, sneller naar een stageplek, werkplek of van werk naar werk begeleid. 1.
We verbeteren de aansluiting tussen de vraag en aanbod van arbeid in samenwerking met alle ketenpartners. 2. We geven uitvoering aan de regionale agenda Onderwijs en Arbeidsmarkt. Daarbij zetten we ook in op de regionale mobiliteitsteams, die inwoners ondersteunen bij het vinden van werk. 3. We zorgen voor voldoende professionele ondersteuning aan lokale werkgevers en
25
Jaarstukken 2022 ondernemers met betrekking tot personele vraagstukken, zoals coaching of begeleiding naar ander werk. 4. In samenwerking met alle ketenpartners zetten we in op het verminderen van jeugdwerkloosheid. Het verminderen van regeldruk voor de meeste kwetsbare inwoners 1. Inwoners van Culemborg kunnen via de integrale toegang eenvoudig achterhalen waar zij terecht kunnen voor vragen over werk en inkomen. 2. We zorgen dat Werkzaak ook fysiek lokaal bereikbaar is voor inwoners. We streven ernaar dat elke inwoner persoonlijk contact kan hebben met een werkcoach van Werkzaak. 3. We borduren voort op de uitkomsten van de experimenten rond de regelarme bijstand. De belangrijkste conclusie, namelijk de persoonlijke aandacht, voeren we door bij alle ketenpartners op het gebied van werk en inkomen. Toelichting prestatie 3. We borduren voort op de uitkomsten van de experimenten rond de regelarme bijstand. De belangrijkste conclusie, namelijk de persoonlijke aandacht, voeren we door bij alle ketenpartners op het gebied van werk en inkomen. We hebben hier nog geen duidelijke vervolgstappen in gezet. De regio en Werkzaak zijn hier nog niet echt aan toe. Door middel van het toepassen van persoonlijke aandacht proberen we hetzelfde te bewerkstelligen.
6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) Doelen: wat hebben we bereikt binnen dit taakveld? Tot dit taakveld horen materiële voorzieningen om zelfstandig te kunnen functioneren (WMO) voor mensen met fysieke beperkingen die op basis van een beschikking verstrekt worden. Dit betreft huisautomatisering (domotica), woningaanpassingen, hulpmiddelen en overige voorzieningen voor gehandicapten. Inwoners kunnen deze materiële voorzieningen aanvragen via het Wmo-team van de gemeente Culemborg. In 2022 is gewerkt aan twee belangrijke ontwikkelingen, die in 2023 gestalte krijgen: • In 2022 is de nieuwe regionale inkoop en aanbesteding van Wmo maatwerkvoorzieningen (met uitzondering van huishoudelijke ondersteuning, hulpmiddelen en vervoer) voorbereid. Percelen zijn kritisch tegen het licht gehouden en opnieuw beschreven. Door bezwaren heeft de aanbesteding vertraging opgelopen en is implementatie uitgesteld naar juli 2023. • De Wmo-dienstverlening maakt onderdeel uit van de vernieuwing van de integrale toegang. Het Sociaal Team gaat per april 2023 van start. Dit is in de inleiding van dit hoofdstuk beschreven. In 2022 is gestart met een nieuwe vervoerder, te weten Versis. In het kader van kostenbesparing én de oplossing zoeken en vinden vanuit de sociale basis in plaats van een maatwerkvoorziening, is de pilot 'vervoer met Klaartje' ontstaan.