Bijlage 1 Jaarstukken 2020 Gemeente Culemborg def.pdf
Tekst van het document
6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ Doelen: wat hebben we bereikt binnen dit taakveld?
Maatwerkdienstverlening 18+ heeft betrekking op de inzet van ondersteunende producten, zoals bijvoorbeeld ambulante individuele begeleiding of dagbesteding. Onze inwoners weten de weg naar ondersteuning goed te vinden, zowel bij de gemeente (Wmo) als de sociale wijkteams. Ons uitgangspunt bij ondersteuning is zo licht en kort als mogelijk is. In het kader van het nieuwe beleidsplan Wmo/jeugd gaan wij een programma ontwikkelen dat gericht is op o.a. het versterken van de sociale basis en de integrale toegang waar preventie een belangrijke rol speelt. In kader van de herijking van het subsidiebeleid zijn we in 2020 ook bezig geweest met het benoemen van maatschappelijk effecten als onderlegger voor de subsidiecontracten. We bezig met een nieuwe regionale inkoopstrategie Wmo/jeugd waarbij resultaten en kwaliteit leidende principes zijn. We organiseren ondersteuning dichtbij waar het mogelijk is. Doelen en prestaties Volwassenen zijn gezond, zelfredzaam en participeren actief in de samenleving. Indien nodig ontvangen zij passende ondersteuning. 1. Inwoners zijn tevreden over de kwaliteit en de toegankelijkheid van onze maatwerkvoorzieningen. 2. De vraag naar ondersteuning is mede door onze tijdige signalering en ondersteuning verschoven van zwaar naar lichter en van lang- naar kortdurend. 3. We zetten er op in dat inwoners vaker gebruik maken van voorliggende voorzieningen i.p.v.
maatwerkvoorzieningen.
30
Jaarstukken 2020 4. We bieden een kwalitatief hoogwaardig, actueel en sluitend aanbod aan maatwerkvoorzieningen. Toelichting prestatie
6.72 Maatwerkdienstverlening 18Doelen: wat hebben we bereikt binnen dit taakveld? We werken intensief samen met scholen, het sociaal wijkteam en het team van jeugdconsulenten. We leren en verbeteren om de hulp aan kinderen en jongeren beter te krijgen. We zijn met elkaar in gesprek om de transformatie te realiseren. Kinderen en jongeren krijgen de hulp die ze nodig hebben, maar we willen bereiken dat kinderen en jongeren eerder ondersteuning krijgen. We geloven dat we een deel van de kinderen en jongeren eerder kunnen helpen zodat inschakeling van maatwerkdienstverlening niet nodig is. In 2020 zijn we verder gegaan met het vergroten van de grip op onze financiën. Zo is onder meer gestart met het overhevelen van jeugdigen die ondersteuning ontvingen vanuit de Jeugdwet naar de wet langdurige zorg (WLZ). Ook zijn we gestart met wat we in het voorliggend veld kunnen verbeteren, bijvoorbeeld in de relatie onderwijs-zorg. Daarnaast zijn we gestart met de toekomstcoach, die jongeren kan helpen in de overgang van 18- naar 18+ en de veranderde verantwoordelijkheden die daarbij komen kijken. Doelen en prestaties Jeugdigen groeien veilig, gezond en kansrijk op. Indien nodig ontvangen zij passende ondersteuning 3. We zetten er op in dat jongeren en hun ouders / opvoeders vaker gebruik maken van voorliggende voorzieningen i.p.v. maatwerkvoorzieningen. 4.
Met ElkWelzijn gaan we aan de slag met de doorontwikkeling van de opdracht op het gebied van jeugd- en jongerenwerk. 1. Onze ondersteuning verschuift van zwaar naar lichter en van lang- naar kortdurend. 2. We bieden een kwalitatief hoogwaardig, actueel en sluitend aanbod van maatwerkvoorzieningen 5. Inwoners zijn tevreden over de kwaliteit en de toegankelijkheid van onze maatwerkvoorzieningen. Toelichting prestatie 5. Inwoners zijn tevreden over de kwaliteit en de toegankelijkheid van onze maatwerkvoorzieningen. In 2019 is een clientervaringsonderzoek Wmo uitgevoerd en inwoners zijn tevreden over de dienstverlening en kwaliteit van de ondersteuning. Voor jeugd is geen clientervaringsonderzoek uitgevoerd.
31
Jaarstukken 2020
6.81 Geëscaleerde zorg 18+ Doelen: wat hebben we bereikt binnen dit taakveld?
In 2019 is uitvoering gegeven aan het programma 'Sluitende aanpak voor psychisch kwetsbare personen', met onder andere Menthal Health, First Aid, Culemborg Herstelt en diverse inloopvoorzieningen. Dit programma is in 2020 gecontinueerd. In het kader van het beleidsplan Rondkomen uit 2019 zijn diverse preventieve instrumenten met betrekking tot voorkomen van schulden en dergelijke ingezet. Daarnaast is een start gemaakt met de ontwikkeling van een uitvoeringsplan voor Beschermd Wonen (en Maatschappelijke Opvang). Dit betreft een uitwerking van het regionale beleidsplan 'Samen Dichtbij' en omvat voorstellen voor een regionale samenwerking op Beschermd Wonen vanaf 2022 , met onder andere voorstellen over de bekostiging van de zorg, de indicering en de wijze waarop regionaal wordt samengewerkt. Ook hebben gemeenten in Rivierenland ingestemd met de verdere uitwerking van een plan van aanpak voor de huisvesting van mensen die uitstromen uit een voorziening voor Beschermd Wonen. Dit plan wordt in 2021 verder uitgewerkt en voorziet in een concrete huisvestingsopgave (quotum). Doelen en prestaties De-escalatie en uitstroom naar lichtere vorm van ondersteuning. De zorg is doeltreffend van aard, zo kort mogelijk en vindt zoveel mogelijk in de eigen woonomgeving plaats. 5.
We zorgen er voor dat de uitstroom naar lokaal soepel verloopt door de aanwezigheid van voldoende woonruimte, zorg en ondersteuning, ook voor mensen uit het netwerk van de cliënt. 1. We zorgen voor de aanwezigheid van kwalitatief hoogwaardig, actueel en sluitend aanbod, zowel lokaal als (sub)regionaal. 2. We zorgen dat bij crisis of spoed hulp snel is geregeld. 3. We stimuleren dat zorg in de eigen omgeving is geregeld. 4. Zorg verschuift van intramuraal naar ambulant en van (sub) regionaal naar lokaal. Toelichting prestatie 1. We zorgen voor de aanwezigheid van kwalitatief hoogwaardig, actueel en sluitend aanbod, zowel lokaal als (sub)regionaal. De vaststelling van het regioplan Beschermd Wonen is enige maanden vertraagd en wordt conform nieuwe planning begin juni ter besluitvorming aan de raad voorgelegd. De realisatie van een kwalitatief hoogwaardig, actueel en sluitend aanbod is hiermee echter niet in gevaar.
32
Jaarstukken 2020 2. We zorgen dat bij crisis of spoed hulp snel is geregeld. Deels gerealiseerd. De invoering van de Wet verplichte ggz (Wvggz) heeft geleid tot goede samenwerkingsafspraken tussen partners. Ook is passend vervoer ten tijden van crisis georganiseerd. Op voorzieningenniveau is er nog wel winst te behalen met het realiseren van een crisisbeoordelingskamer in de regio Rivierenland (Tiel). Hierover lopen de gesprekken en is deze ontwikkeling als agendapunt bij de stuurgroep sluitende aanpak ondergebracht. 3. We stimuleren dat zorg in de eigen omgeving is geregeld. Deels gerealiseerd. Er zijn voorbereidingen getroffen om in 2021 een wijkgerichte GGZ team te implementeren. Dit betreft een team dat zich beschikkingsvrij en laagdrempelig richt op psychisch kwetsbare inwoners door middel van consultatie, advies en kortdurende behandeling. Ter voorbereiding heeft ProPersona een locatie voor ambulante begeleiding geopend in Culemborg. Dit onder een dak met Sociaal Wijkteam en Iriszorg om de samenwerking verder te stimuleren. 4. Zorg verschuift van intramuraal naar ambulant en van (sub) regionaal naar lokaal. Met de invoering van de Wvggz leidt gedwongen behandeling niet altijd tot opname buiten de regio maar is er ook de optie om gedwongen te behandelen vanuit de eigen woonsituatie.
Hiermee verschuift niet-lokale intramurale behandeling naar lokale extramurale behandeling. De decentralisatie van Beschermd Wonen leidt nu al tot een hoger percentage ambulante cliënten. Dit aantal loopt na de doordecentralisatie in 2022 naar verwachting verder op.
Aanvullende toelichting: Onder geëscaleerde zorg vallen de zware vormen van ondersteuning aan mensen met veelal meervoudige, ernstige psychische en psychosociale problematiek, waaronder verslaving. Het werkveld omvat de Wet verplichte GGZ (Wvggz), de sluitende aanpak voor mensen met verward gedrag (met onder andere de crisisbeoordelingskamer, de wijkgerichte GGZ en het programma Mental Health First Aid) en diverse voorzieningen:
• • • • • •
Beschermd Wonen. Maatschappelijke Opvang. Vrouwenopvang. Crisisopvang. Opvang bij (dreigend) huiselijk geweld. Inloop voor mensen met GGZ-problemen.
6.82 Geëscaleerde zorg 18Doelen: wat hebben we bereikt binnen dit taakveld? We hebben aandacht besteed aan het herkennen en bespreekbaar maken van onveilige thuissituaties van kinderen en jongeren. Dit hebben we gedaan met onze partners in de stad. We hebben bereikt dat we alert zijn en weten wat we moeten doen. In 2020 dreigde door het thuisonderwijs als gevolg van corona dat jeugdigen buiten beeld zouden raken. Door verschillende 33
Jaarstukken 2020 partijen waaronder scholen zelf, leerplicht, sociaal wijkteam, het jongerenwerk en jeugdconsulenten is getracht om het contact met kwetsbare gezinnen en jeugdigen te onderhouden. In voorkomende gevallen is gebruik gemaakt van de noodopvang. Sociale Wijkteams bijvoorbeeld hadden en hebben extra aandacht voor inwoners in een kwetsbare positie. Dat gold ook voor leerplicht die hierover steeds contact met het onderwijs heeft gehad. Er is zowel pro-actief als reactief (op signalen) gehandeld. Doelen en prestaties De-escalatie en uitstroom naar lichtere vormen van ondersteuning. De zorg voor de jeugdige is doeltreffend van aard, zo kort mogelijk en vindt zoveel mogelijk in de eigen woonomgeving plaats 3. De zorg wordt geschoven van zwaar naar lichter en van lang- naar kortdurend 1. We zorgen voor de aanwezigheid van kwalitatief hoogwaardig, actueel en sluitend aanbod, zowel lokaal als (sub)regionaal. 2. We zorgen dat bij crisis of spoed hulp snel is geregeld. Toelichting prestatie 3. De zorg wordt geschoven van zwaar naar lichter en van lang- naar kortdurend Dit is de belangrijkste doelstelling in de transformatie van het sociaal domein. Er lopen op dit moment al diverse projecten om deze transformatie te realiseren. Het uitvoeringsprogramma bevat een uitgebreide en gestructureerde aanpak voor de transformatie.
Indicatoren: Indicatoren Aantal jeugdleden bibliotheek Percentage meldingen voor een uitkering dat niet leidt tot een aanvraag Inzicht in de hoogte van de gemiddelde uitkering in relatie tot het landelijk gemiddelde Aantal huishoudens, dat bijzondere bijstand ontvangt Aantal aanvragen bijzondere bijstand Aantal werkzame personen
Aantal deelnemers Leerhuis
Werkelijk 2019 4.370
Begroot 2020 4.500
Werkelijk 2020 4.248
Meet-instrument
63,8%
50%
60,1%
Jaarrekening WZ 2020
€ 14.250
€ 14.250
€ 14.980
Onbekend
432
500
425
GWS
792
800
591
GWS
13.060
13.245
Geen publicatie
120
120
150
Leden-administratie
Waarstaatjegemeen te.nl (VNG) Administratie Leerhuis
34
Jaarstukken 2020 Uitstroom naar werk waarvan duurzame uitstroom naar werk Aantal inwoners, dat via bijzondere bijstand een vergoeding krijgt voor budget-beheer en/of bewindvoering Aantal klanten preventieve trajecten Aantal klanten curatieve trajecten
46
60
54
Jaarrekening WZ 2020
niet bekend 118
48 150
48 136
GWS
152
390
181
GWS
28
25
14
GWS
Werkelijk 2019
Begroot 2020
Werkelijk 2020
Bron
Banen per 1.000 inw 15‐64jr
603,1
611,7
702,6
Jaarrekening WZ 2020
Jongeren met een delict voor de rechter
1%
1,73 %
1%
Waarstaatjegem eente.nl
Kinderen in uitkeringsgezin
5%
6,12%
5%
Netto arbeidsparticipatie
70,2%
68,3%
70,2%
6
11,7
5,9
Jaarrekening WZ 2020 Jaarrekening WZ 2020 Jaarrekening WZ 2020
7,6%
8,4 %
7,8%
CBS
0,8% Niet bekend
0,8 % 0,3 %
0,6% 0,25%
CBS CBS
35
26
45
Waarstaatjegem eente.nl
1%
1,80 %
1%
33,7
30
43,1
Jaarrekening WZ 2020 Jaarrekening WZ 2020
Verplichte indicatoren: Indicator
Lopende reintegratievoorzieningen per 10.000 inwoners 15-64 jr Jongeren met jeugdhulp % van alle jongeren tot 18 jaar Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdreclassering
Wmo-cliënten met een maatwerkarrangement per 1.000 inwoners Werkloze jongeren Bijstandsuitkeringen per 1.000 inwoners
Toelichting indicatoren Jongeren met een delict voor de rechter Het percentage jongeren (12-21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen.
35
Jaarstukken 2020 Kinderen in uitkeringsgezin Het percentage kinderen tot 18 jaar dat in een gezin leeft dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. Netto arbeidsparticipatie Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking. Jongeren met jeugdbescherming Het percentage jongeren tot 18 jaar met een jeugdbeschermingsmaatregel ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar. Jongeren met jeugdreclassering Het percentage jongeren (12-22 jaar) met een jeugdreclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (12-22 jaar). Cliënten met een maatwerkarrangement WMO Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de WMO. Voor de WMO gegevens geldt dat een referentiegemiddelde gebaseerd is op het aantal deelnemende gemeenten.
36
Jaarstukken 2020
Wettelijk en/of beleidskader vastgelegd in: • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Wet maatschappelijke ondersteuning Jeugdwet Participatiewet 2015 Wet gemeentelijke schuldhulpverlening Visie sociaal domein Ontwikkelagenda sociaal domein Beleidsnota Jeugd en Wmo Beleidskader "Kansrijk Opgroeien 0-12 jaar" Beleidskader "Rondkomen in Culemborg" 2019 Verordening Wmo/Jeugd 2020 Beleidsregels Wmo/jeugd 2020 Collegebesluit Sociaal Wijkteam Meerjarenbeleidsplan Werkzaak Rivierenland Afstemmingsverordening Participatiewet, IOAW en IOAZ 2017 Re-integratieverordening Participatiewet 2017 Verordening individuele studietoeslag 2015 Legesverordening Afstemmingsverordening Verordening verrekening bestuurlijke boete bij recidive Verordening tegenprestatie Re-integratieverordenning Verordening individuele inkomenstoeslag Participatiewet Culemborg 2017 Beleidsregels bijzondere bijstand Beleidsregels schuldhulpverlening Startnotitie beschermd wonen/maatschappelijke opvang Projectplan sluitende aanpak psychisch kwetsbare personen 2017/2018 Regionaal beleidsplan beschermd wonen/maatschappelijke opvang 2017/2020 'samen dichtbij' Sluitende aanpak psychisch kwetsbare mensen 2018 Investeringsplan meedoen naar vermogen ter versterking van maatschappelijke en arbeidsparticipatie 2020, 2021-2022 Regionaal beleidsplan aanpak laaggeletterdheid 2020-2024 Regionaal transformatieplan samenwerken aan een sluitende aanpak voor kwetsbare jongeren 2018 - 2021 Verordening Tegemoetkoming Sociaal
Medische Indicatie Kinderopvang 2021
Betrokken partners: • • • • • • •
GR Werkzaak Rivierenland GGD-Gelderland Zuid Zorgaanbieders Jeugd en WMO Elk Welzijn Santé Partners MEE NL Bibliotheek Rivierenland
37
Jaarstukken 2020 • • • • • • • • • • •
Indigo - Pro Persona Connect Regionale Instelling voor Beschermd Wonen (RIBW) UWV Primair onderwijs en Voortgezet onderwijs Samenwerkingsverband Betuws Primair Onderwijs Samenwerkingsverband Rivierenland (VO) Andere gemeenten en regio Huisartsen Regio Rivierenland Lokale en regionale sociale en maatschappelijke partners Sociale (maatschappelijke) ondernemers
38
Jaarstukken 2020
Verbonden partijen
Werkzaak Rivierenland Het jaar 2020 was voor Werkzaak en haar kandidaten een zeer bewogen jaar. In 2019 heeft een evaluatie van Werkzaak geleid tot het instellen van een onderzoek gedurende het jaar 2020, om de onderlinge gemeentelijke verdeelsleutel opnieuw in te richten. Dit onderzoek heet de bestuurlijke agenda en is eind 2020 met een positief resultaat voor de gemeente Culemborg afgerond. Uiteraard heeft ook de corona crisis grote impact op de werknemers en kandidaten van Werkzaak. Werkzaak boekt al enige tijd goede resultaten, maar de prestatie die Werkzaak in 2020 heeft geleverd is subliem te noemen. Belangrijkste ontwikkelingen:
Als gevolg van de diverse maatregelen in 2020 stonden veel banen op het spel en was de verwachting dat er een toename zou komen op het beroep op bijstand. Een van de steunmaatregelen van het Rijk, de Tozo voor zelfstandig ondernemers, is voor de uitvoering bij Werkzaak belegd. Werkzaak heeft dit volledig in eigen beheer uitgevoerd en heeft hier snel en efficiënt invulling aan gegeven. Hierdoor is het zelfs gelukt om geld over te houden op de uitvoeringskosten. Ook konden de meeste mensen met een detacheringsplaats aan het werk blijven. Er is snel ingezet op omscholing en ingespeeld op de nieuwe verhouding tussen vraag en aanbod. De uitstroom naar werk is daarom onderhevig geweest aan verandering, maar door de inzet van Werkzaak is hier toch veel succes geboekt, ondanks de moeilijke omstandigheden.
Bedragen x € 1.000
Programma Zorgzame stad
Werkelijk 2019
Primitief Begroot na Werkelijk begroot wijziging 2020 2020 2020
Verschil 2020
Lasten
29.487
29.903
31.142
33.957
-2.815
Baten
-7.580
-8.188
-8.017
-11.232
3.215
Saldo van baten en lasten
-21.908
-21.715
-23.125
-22.725
400
Stortingen in reserves
0
0
0
0
Onttrekkingen aan reserves
0
0
0
0
-21.715
-23.125
-22.725
400
Zorgzame stad
-21.908
Voor een toelichting op de afwijking tussen de werkelijke baten en lasten en de gewijzigde begroting wordt verwezen naar de staat van baten en lasten, waarbij deze verschillen per taakveld worden toegelicht.
39
Jaarstukken 2020
Programma Sociale stad
Wat is het maatschappelijk effect van het programma? Voor ons telt iedereen mee. Onze ambitie was ook in 2020: alle inwoners kunnen meedoen, financieel rondkomen en zijn gezond. Ze voelen zich verbonden met onze stad. Goede voorzieningen op het gebied van sport en cultuur zijn essentieel. We willen zichtbaar zijn in de buurten en wijken. Als het nodig is verbinden we, helpen we en faciliteren we. We zetten ons in voor alle inwoners. Dit willen we met zeggenschap van de buurtbewoners bereiken. Een sociale stad creëren we niet alleen, maar met onze inwoners, vrijwilligers, (sociale) ondernemers en andere partners. Op deze manier leveren we samen een bijdrage op maat aan een veiliger en socialer Culemborg. Of het nu gaat om ouderen die veilig de straat opgaan, jeugdigen die kansrijk opgroeien of het creëren van veilige buurten. Via de transformatieagenda werkten we aan het versterken van preventie en vroegsignalering. We gebruiken daarbij het kwaliteitskompas als instrument waarbij gestuurd wordt op resultaten (outcome) en een continue proces van leren en verbeteren. Als gevolg van de coronacrisis ontstonden gedurende het jaar verschillende initiatieven om kwetsbare burgers te ondersteunen. De sociale cohesie van Culemborg is sterk gebleken. Zowel organisaties als betrokken inwoners hebben deze initiatieven geïnitieerd.
De gemeente heeft daarin een ondersteunende en faciliterende rol gespeeld.
Opbouw programma In het onderstaande overzicht treft u de taakvelden aan behorende bij het programma Sociale stad. Taakveld 4.1 4.2 4.3 5.1 5.2 5.3
6.1 7.1
Omschrijving Openbaar onderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Samenkracht en burgerparticipatie Volksgezondheid
Portefeuillehouder Sascha Baggerman Collin Stolwijk Sascha Baggerman Collin Stolwijk Collin Stolwijk Joost Reus
College Sascha Baggerman
40
Jaarstukken 2020
Doelen en prestaties taakvelden Sociale stad 4.1 Openbaar onderwijs Doelen: wat hebben we bereikt binnen dit taakveld? Gemeenten zijn verantwoordelijk voor adequate en voldoende onderwijshuisvesting. Dat is in Culemborg het geval. Prognoses geven de gemeente inzicht voor meerdere jaren en kunnen in combinatie met de informatie over de huisvesting zelf (leeftijd, staat van onderhoud gebouwen, etc.) richting geven aan de investeringen die moeten worden gepleegd om de onderwijshuisvesting op peil te houden. Daar komt voor de komende jaren de duurzaamheidsopgave bij. Bij openbaar onderwijs heeft de gemeente ook de taak om te kijken naar de continuïteit. Is er voldoende openbaar primair onderwijs (tenminste één school) en dit kan blijven voortbestaan. Doelen en prestaties Inwoners hebben de mogelijkheid om voor hun kinderen openbaar onderwijs te kiezen. 1. We zorgen dat er voldoende en kwalitatief goede plaats is op openbare scholen. Toelichting prestatie
4.2 Onderwijshuisvesting Doelen: wat hebben we bereikt binnen dit taakveld? Bijna alle scholen beschikken over goede huisvesting. De huisvesting van één school, het Koningin Wilhelmina College, wordt nu nader bekeken. De school heeft enige overcapaciteit en een deel van de huisvesting is verouderd en duur in exploitatie en energie. Hier wordt - mede in het kader van de verduurzaming - onderzocht hoe de school in de toekomst kan worden gemoderniseerd. Er loopt ook onderzoek naar verduurzaming van scholen in het basisonderwijs. In 2020 hebben we onderzoek gedaan naar verbetering van de klimaatbeheersing en verduurzaming van de Brede School West. Doelen en prestaties Kinderen uit Culemborg en de regio krijgen onderwijs in gezonde, veilige en stimulerende gebouwen. Voor basisonderwijs zo dicht mogelijk in eigen leefomgeving. Met toegang tot welzijn / het sociale domein 1. We bekostigen (vervangende) nieuwbouw en uitbreiding van scholen. 2. We volgen de trends van leerlingenaantallen en spelen in op de gevolgen van deze trends om onze schoolgebouwen zo optimaal mogelijk in te zetten voor het Culemborgs onderwijs. Onze schoolgebouwen zijn duurzamer. De gemeente en scholen vervullen daarmee ook een voorbeeldfunctie. 41
Jaarstukken 2020 2. Ook werken we samen met KWC aan de verduurzaming van haar schoolgebouwen, waarbij we rekening houden met de daling in het leerlingenaantal. 1. We voeren een pilot uit met 4 scholen voor het basisonderwijs om duurzaamheidsmaatregelen in/aan het gebouw aan te brengen. Daarbij onderzoeken we de best passende maatregelen voor het gebouw en de mogelijkheden voor financiering in het complex Toelichting prestatie
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken Doelen: wat hebben we bereikt binnen dit taakveld? De brede school is inmiddels al 10 jaar lang actief en succesvol. Er wordt gewerkt aan een verdieping door middel van de Talentacademie. Door corona hebben niet alle activiteiten in dit kader plaats kunnen vinden of zijn uitgesteld. De aanjager Onderwijs Arbeidsmarkt is volop aan het werk en heeft volop contacten tussen partijen gelegd en activiteiten geïnitieerd en georganiseerd. Het initiatief is geborgd met de oprichting van een stichting. Ook zijn voor 2021 aanvullende financiële middelen geregeld via fondsen. Passend onderwijs blijft voortdurend op de agenda, projecten als dyslexiezorg zijn succesvol en worden ingebed in de zorg- en ondersteuningsstructuren. Het versterken van de relatie zorg - onderwijs is blijvend onderwerp van gesprek en uitvoering met relevante partijen. Doelen en prestaties Kinderen, jongeren en volwassenen ontdekken hun talenten en ontwikkelen hun mogelijkheden. Zij zijn zelfredzaam en vinden een (duurzame) plek op de arbeidsmarkt. 1. We zorgen er voor dat jonge kinderen met een (risico op) leerachterstand de mogelijkheid hebben om gebruik te maken van een verrijkte leeromgeving. 2.
We stimuleren ouders van kinderen met een (risico op) leerachterstand om te werken aan hun basisvaardigheden vanuit de overtuiging dat taalverrijking op de (voor)school vele malen effectiever is als het ook thuis wordt ondersteund. 3. Schoolgaande kinderen en jongeren kunnen – zowel binnen als buiten reguliere schooltijden - via het gevarieerde activiteitenaanbod van de Brede School hun talenten ontdekken en ontwikkelen. 4. Volwassenen en ouderen met weinig basisvaardigheden verleiden we om zich bijvoorbeeld via het Leerhuis - verder te ontwikkelen. Toelichting prestatie
42
Jaarstukken 2020 5.1 Sportbeleid en activering Doelen: wat hebben we bereikt binnen dit taakveld? Het onderdeel 'Sportbeleid en activering' binnen het deelprogramma 'de sociale stad' is met name gericht op het versterken van de verbinding tussen sport en gezondheid. Dit betekent dat de programmering en de budgetten in de afgelopen jaren in toenemende mate aan elkaar verbonden zijn. De 'Gezond In De Stad' middelen en de sportstimuleringsmiddelen zijn in 2016-2019 ingezet om het programma 'Culemborg Gezond en In Beweging' te faciliteren. In 2020 hebben sportverenigingen en overige beweegaanbieders een lokaal sportakkoord gesloten. In 2021 wordt ingezet op het versterken van dit lokale sportakkoord met een lokaal preventieakkoord/preventieprogramma. Het bevorderen van een gezonde leefstijl (en daarmee een vermindering van de ziektelast van mensen) is een centraal thema. Doelen en prestaties Inwoners (jong en oud) bewegen met plezier 1. Ondersteunen van het project ‘Samen leren voor gezond gewicht rivierenland’ waarin maatschappelijke partners samenwerken aan een gezamenlijke ondersteuning van een kind met overgewicht en het gezin waarin het opgroeit. 2. Faciliteren van de ‘Brede School Culemborg’ waarin trainers van sportverenigingen, leerkrachten op scholen, docenten cultuur en NME, jeugdwerkers samenwerken aan de (talent)ontwikkeling van een kind, tijdens en na schooltijd. 3.
Ondersteunen van basisscholen (in het programma gezonde school) gericht op het bevorderen van een gezonde leefstijl van leerlingen. 4. Stimuleren van inwoners en maatschappelijk partners (zorg, welzijn, sport) om ‘slimme’ verbindingen aan te gaan met het oog op blijvende gezondheidswinst en beweegwinst bij (kwetsbare) groepen Culemborgers. 5. Inrichten van een preventiecoalitie waarin meerdere kernpartners vanuit positieve gezondheid, de basis leggen voor de wenselijke slimme verbindingen tussen het medische en sociale domein. Toelichting prestatie 5. Inrichten van een preventiecoalitie waarin meerdere kernpartners vanuit positieve gezondheid, de basis leggen voor de wenselijke slimme verbindingen tussen het medische en sociale domein. Eind maart 2021 zijn maatschappelijke organisaties uit zorg en welzijn uitgenodigd voor een startbijeenkomst om tezamen een preventiecoalitie op te richten op weg naar een preventieakkoord en een preventieprogramma. Meerdere organisaties onderschrijven het belang van gezondheidspreventie en tekenen naar verwachting eind juni 2021 een meerjarig preventieakkoord Culemborg. 5.2 Sportaccommodaties Doelen: wat hebben we bereikt binnen dit taakveld? In 2020 zijn twee kunstgrasvelden vervangen op het complex Parijsch. Dit is onderdeel van een renovatie- en vervangingsopgave voor de buitensportverenigingen.
43
Jaarstukken 2020
In 2020 hebben we samen met de verenigingen geïnvesteerd in ledverlichting op de buitensportaccommodaties. Hierbij hebben de verenigingen en gemeente gebruik kunnen maken van de landelijke BOSA-subsidieregeling. In 2020 heeft de administratieve afwikkeling plaatsgevonden waarna het eigendom van de lichtinstallaties weer ligt bij de gemeente. Voor één complex zal de afwikkeling in 2021 plaatsvinden. De terugkeer van SMVC Fair Play als vereniging heeft ervoor gezorgd dat in 2020 invulling gegeven moest worden aan het medegebruik van sportvelden. De regels die zijn opgesteld om te komen tot het toewijzen van gebruiksuren wordt in het eerste kwartaal van 2021 geëvalueerd. De uitkomsten hiervan kunnen zorgen voor een aanpassing van de regels voor het seizoen 2021-2022. Voor zwembad De Waterlinie was 2020 het eerste jaar dat volledig onder het nieuwe contractuele regime heeft plaatsgevonden. In 2020 heeft corona impact gehad op onze gemeentelijke accommodaties. We hebben onze accommodaties aangedragen voor compensatieregelingen voor gederfde huurinkomsten. De financiële afwikkeling hiervan vindt in 2021 plaats. Doelen en prestaties Inwoners kunnen gebruik maken van kwalitatief hoogwaardige en toegankelijke sport‐ en beweegvoorzieningen. 1. We dragen zorg voor een breed toegankelijke zwembadvoorziening. 2.
We zorgen voor een optimaal onderhouden en (laten) exploiteren van buitensport- en binnensportaccommodaties in Culemborg. 3. We faciliteren en ondersteunen duurzaamheidsinitiatieven van sportverenigingen. 4. We vervangen twee kunstgrasvelden op sportpark Parijsch. Meerdere buitensportvoorzieningen zijn in de komende jaren economisch/functioneel afgeschreven en vragen om vervangings(investeringen). 5. We stellen toewijzingsregels op voor het gebruik van een sportveld/kleedkamer door sportverenigingen en derden, op basis van het geldende tarievenbesluit. 6. We volgen actief de productontwikkeling van kunstgrasmatten zonder infillmateriaal (zogenaamde non-infill-velden). Toelichting prestatie
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Doelen: wat hebben we bereikt binnen dit taakveld?
In 2020 hebben we in samenspraak met het culturele veld gewerkt aan de realisatie van de cultuurvisie. De kaders zijn vastgesteld. Daarnaast had de coronacrisis een grote impact op de cultuursector. Tijdens de verschillende lockdownperiodes moesten culturele instellingen hun deuren
44
Jaarstukken 2020 sluiten. Evenementen konden geen doorgang vinden. De lessen binnen KEC werden zoveel mogelijk vanuit huis gegeven tijdens de lockdownperiodes. We hebben de culturele sector financieel ondersteund waar nodig en hebben coulance toegepast op het gebied van verstrekte subsidies. Het niet gebruikte budget van het Cultuurfonds in verband met minder aanvragen is ingezet als noodfonds om de culturele infrastructuur overeind te houden. Doelen en prestaties Inwoners maken van jongs af aan kennis met kunst en cultuur en ontdekken en ontwikkelen hun talenten. Daarnaast willen we ruimte bieden aan culturele initiatieven. 1. We stellen in 2020 een cultuurvisie vast, waarbij we de randvoorwaarden voor een sterke cultuursector willen versterken en een gevarieerd cultuuraanbod willen vormgeven. 2. We stimuleren jongeren om hun creatieve talenten te ontwikkelen en zo een bijdrage te leveren aan de samenleving. 3. Binnen het sociaal domein zetten we kunst en cultuur in als middel om basisvaardigheden van kwetsbare inwoners te versterken. 4. We zetten de samenwerking met het Cultuurfonds Culemborg en Kunst Educatie Culemborg (KEC) voort Toelichting prestatie 2. We stimuleren jongeren om hun creatieve talenten te ontwikkelen en zo een bijdrage te leveren aan de samenleving. Dit punt wordt verder uitgewerkt in de uitvoeringsagenda van de cultuurvisie
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Doelen: wat hebben we bereikt binnen dit taakveld? Wijkgericht werken is een aanpak die zich richt op het verbeteren van de leefbaarheid in de wijk. Door meer samenhang, samenwerking en afstemming tussen professionals en bewoners tot stand te brengen, verandert ook de relatie tussen burgers en overheid. Bij deze aanpak staan de bewoners in de wijk centraal en werken de gemeente, maatschappelijke partners en de bewoners samen aan de verbetering van de woon- en leefomgeving. De wijkmanagers werken aan een notitie om de koers voor de komende jaren te bepalen en het wijkgericht werken beter te positioneren. In Culemborg werken we naast de sociale wijkteams, ook met leefbaarheid wijkteams. Deze wijkteams hebben als doel om de leefbaarheid in de wijken te versterken. Zowel in Oost als in West is het wijkteam vertegenwoordigd door gemeente, politie, Kleurrijk Wonen en Elk Welzijn. Ook is er een vertegenwoordiging vanuit het sociale wijkteam. We werken nauw met elkaar samen. Eens per maand is er een fysiek overleg, maar daarbuiten weten we elkaar ook snel te vinden via mail, telefoon en app. Het wijkteam houdt goed in de gaten wat er speelt in de wijken, ondersteunt initiatieven en organiseert met regelmaat eigen leefbaarheidsacties.
In 2020 zijn de wijkrondes gewoon doorgegaan en zijn er ondanks corona weer opruimacties en geveltuinenacties gehouden. Het Buurtpanel heeft het afgelopen jaar ook weer vele initiatieven ondersteund. In 2020 heeft het Buurtpanel Culemborg 30 aanvragen gehad. Dit aantal was lager dan in voorgaande jaren en heeft te maken met Covid-19. Met name de aanvragen voor een straat-BBQ waren lager. 45
Jaarstukken 2020
Buurt Bestuurt is een instrument dat ingezet wordt om burgers te betrekken bij de veiligheid en leefbaarheid in hun buurt. Deze methodiek is het afgelopen jaar ingezet op de Veerweg in verband met de verkeersveiligheid en in Achter de Poort in het kader van de pilot. Om de leefbaarheid te meten wordt elke twee jaar een leefbaarheidsmeting onder de bewoners van Culemborg gehouden via de gemeentelijke beleidsmonitor. De meting is begin 2020 uitgevoerd en de resultaten zijn zowel intern als met onze partners geëvalueerd en als input gebruikt voor de ontwikkeling en uitvoering van beleid. De wijkteams hebben de resultaten gebruikt om een jaarkalender te ontwikkelen en de acties in de verschillende buurten/ wijken te bepalen. Voor een effectieve sturing is het meten van de beleving noodzakelijk. Met een gemeente beleidsmonitor wordt de beleving van onze bewoners op het gebied van leefbaarheid gemeten. Het gaat dan vooral om de subjectieve cijfers, wat ervaart de burger, en minder om de ‘harde’ cijfers. In 2020 zijn er in verband met corona minder fysieke bijeenkomsten met inwoners geweest om te participeren bij projecten/ beleidsontwikkeling. Wel zijn er online bijeenkomsten georganiseerd zodat er toch input gegeven kon worden. Het beeld is dat niet heel veel trajecten zijn stilgevallen al hebben enkele wel vertraging opgelopen.
Met name voor jongeren is in samenwerking met ElkWelzijn en de Brede School ingezet op tal van activiteiten tijdens de schoolvakanties. De Werkgroep Participatie heeft 43 (waarvan 30 corona gerelateerde) aanvragen die bij het Initiatievenloket binnenkwamen beoordeeld. Dat zijn bijna 1,5 keer zoveel aanvragen. Voor de corona-gerelateerde aanvragen is extra geld vrijgemaakt en via de provincie aangevraagd. Het Initiatievenfeest is in verband met corona uitgesteld naar april 2021. Er is naar aanleiding van de bijeenkomst met de raad op 28 september een zestal concrete acties tot aan de verkiezingen van 2022 benoemd. 1. We ontwikkelen een digitaal platform voor inwonersparticipatie, 2. We bevorderen onze eigen deskundigheid en maken daarvoor een quick scan van onze lokale democratie, 3. We geven de kwaliteit van de lokale nieuwsvoorziening een impuls, 4. We ontwikkelen een nieuwe participatieverordening, 5. We maken een gemeentelijke toolbox voor participatie, 6. We gaan hier concreet mee aan de slag bij het maken van de nieuwe Omgevingsvisie. De voorbereidingen van Participatie onder de Omgevingswet zijn (invoering 2022) in 2020 gestart. In april 2020 werd CitizenLab geselecteerd uit drie verschillende online burgerparticipatieplatforms.
Ook werd een regionale leerkring participatie opgericht waar onder andere het Uitdaagrecht (voorheen Right to Challenge) behandeld wordt dat per 2022 in de Gemeentewet wordt opgenomen. Doelen en prestaties Inwoners voelen zich betrokken bij elkaar en bij hun omgeving. Ze doen mee en helpen elkaar. Inwoners voelen zich gestimuleerd om initiatieven te nemen. Ze delen hun talenten en expertise. 1. Er is een groot, dynamisch netwerk van vrijwilligers, bewonersinitiatieven en maatschappelijke partners op het terrein van leefbaarheid, groenbeheer, duurzaamheid en meedoen. Daarnaast zetten we welzijnswerk in en zoeken we inwoners actief op om hu 2. We evalueren wijkgericht werken. Statushouders voelen zich welkom. Ze hebben volop mogelijkheden om zich te ontwikkelen en mee te doen. 1. Ter voorbereiding op de nieuwe wet Inburgering, zorgen we voor meer samenhang tussen bestaande initiatieven.
46
Jaarstukken 2020
Culemborg is sociaal gezien een fijne plek om te wonen. 1. We stimuleren verenigingen en clubs om oog te hebben voor kwetsbare burgers. Dit doen we door onderwerpen als armoede, laaggeletterdheid en kansongelijkheid te bespreken in onze reguliere contacten. De Culemborgse samenleving is opdrachtgever van beleid en de bewoners zijn onze partners. 1. We experimenteren met E-participatie, Participatief begroten en de Consensusconferentie en maken een Toolbox met werkvormen en instrumenten ter ondersteuning van de procesinrichting van burgerparticipatie/overheidsparticipatie. 2. We zorgen dat burgerparticipatie een belangrijke plek krijgt bij het implementeren van de Omgevingswet en implementeren burgerparticipatie/ overheidsparticipatie in andere werkprocessen. Met gebruik van buurt/burgerparticipatieplatforms/app. 3. We versterken de zichtbaarheid en het netwerk van initiatiefnemers/initiatieven, fondsen en andere financieringsmogelijkheden. Toelichting prestatie 1. Ter voorbereiding op de nieuwe wet Inburgering, zorgen we voor meer samenhang tussen bestaande initiatieven. De inwerkingtreding van de nieuwe Wet inburgering is uitgesteld naar 1 juli 2021. 1.
We experimenteren met E-participatie, Participatief begroten en de Consensusconferentie en maken een Toolbox met werkvormen en instrumenten ter ondersteuning van de procesinrichting van burgerparticipatie/overheidsparticipatie. Bij de bezuinigingen zijn e-participatie en participatief begroten ingezet.
7.1 Volksgezondheid Doelen: wat hebben we bereikt binnen dit taakveld? Het onderdeel Volksgezondheid binnen het programma sociale stad heeft mede vorm gekregen in verbinding met het onderdeel 'sportbeleid en activering'. In aanvulling daarop wordt de inzet van twee gezondheidsmakelaars (jeugd en volwassenen) van de GGD gefaciliteerd voor het verbinden van lokale partijen, die gezamenlijk interventies uitvoeren gericht op gezonde leefstijl, voorkomen van overgewicht, valpreventie, langer thuis wonen. Het centrale thema is preventie en het faciliteren van effectieve interventies, ook op het gebied van verslavingszorg en, geestelijke gezondheidszorg. Doelen en prestaties Kinderen, jongeren en volwassenen hebben (kennis van) een gezonde levensstijl 1. We stimuleren dat kinderen en jongeren zich bewegen in een gezonder(e) schoolomgeving, waaronder gezondere kantines, gezonde schoolpleinen en meer beweegactiviteiten als onderdeel van het lesprogramma. 2. We bieden laagdrempelige ontmoetingsplekken waar ouders hun opvoedvaardigheden
47
Jaarstukken 2020 versterken. 3. We zorgen dat ouderen langer - in gezondheid - thuis kunnen wonen door (leefstijl)interventies zoals valpreventie. 4. Volwassenen met overgewicht kunnen gebruik maken van een leefstijlcoach voor het verbeteren van hun gezondheid. Professionals hebben aandacht voor vroegsignalering 1. We stimuleren professionals in de jeugdgezondheidszorg aandacht te hebben voor armoede i.v.m. de invloed van armoede op de gezondheid. Toelichting prestatie
Indicatoren: Indicatoren Aantal gestarte trajecten geletterdheid Aantal afgeronde trajecten geletterdheid Aantal aanvragen subsidies stadscampagne 'Culemborg gezond en in beweging' Aantal deelnemers (naschools) Brede School Culemborg uit aandachtswijken Totaal aantal deelnemers Brede School Culemborg binnenschools Totaal aantal deelnemers Brede School Culemborg naschools Aantal kinderen dat o.b.v. deelname aan ‘brede school programmering’ lid wordt van een sportvereniging/ vereniging amateuristische kunstbeoefening Aantal aanvragen voor cultuur bij Jeugdfonds Sport en Cultuur Aantal aanvragen voor sport bij Jeugdfonds Sport en Cultuur
Werkelijk 2019 32
Begroot 2020 50
Werkelijk 2020 15
Meetinstrument Administratie ROC
29
45
7
Administratie ROC
9
0
0
230
300
153
Administratie Brede School Culemborg
2.300
Niet begroot
2.563
2.547
1.150
1.664
83
85
41
Administratie Brede School Culemborg Administratie Brede School Culemborg Sport-verenigingen bevragen kinderen die zich aanmelden m.b.t. deze indicator.
30
30
19
Administratie JFSC
211
160
177
Administratie JFSC
48
Jaarstukken 2020
Toelichting indicatoren Het aantal kinderen uit aandachtswijken is in het overzicht afgenomen omdat de Daltonschool is opgeheven. Deze kinderen zijn terecht gekomen op scholen in andere wijken. Daarmee zijn ze niet meer direct traceerbaar. De Daltonschool nam een speciale plaats in omdat de Talentacademie hier naast de brede school actief was. De Talentacademie is een verdieping van het brede school concept, juist op de scholen in de aandachtswijken. De stadscampagne 'Culemborg Gezond en in Beweging' had een looptijd van 2016-2019 en is dus afgerond. De begrote indicatoren is derhalve op 0 aanvragen gezet.
Verplichte indicatoren: Indicator Absoluut verzuim per 1.000 leerlingen Relatief verzuim per 1.000 leerlingen Vroegtijdige schoolverlaters, zonder startkwalificatie Niet-sporters
Werkelijk 2019 0.65
Begroot 2020 4,75
Werkelijk 2020 2.4
15
21,36
11
1,89%
1,04
1.5
geen publicatie
44%
geen publicatie
Bron DUO – Dienst Uitvoering Onderwijs DUO – Dienst Uitvoering Onderwijs DUO - Dienst Uitvoering Onderwijs Gezondheidsmonit or
Toelichting indicatoren: Absoluut verzuim Het aantal leerplichtigen dat niet staat ingeschreven op een school, per 1.000 inwoners leeftijd 5-18 jaar. Door wisseling van school (basisschool naar voortgezet onderwijs of voortgezet onderwijs naar MBO/ROC) en ook bij verhuizing van de jongere, worden de inschrijvingen niet tijdig door de scholen doorgegeven aan de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO), waar alle leerplichtigen staan geregistreerd. Dit heeft gevolg voor de cijfers bij de indicator absoluut verzuim . Dit cijfer is licht gestegen, feitelijk gaat het om 11 jongeren, die na aanschrijving ouders en scholen alsnog ingeschreven zijn. Het begrote cijfer wijkt af van het werkelijke cijfer en ook hiervoor geldt dat net als voor het begrote relatief verzuim niet echt een verklaring voor worden gegeven. De werkelijke cijfers zijn positief. Relatief verzuim Het aantal leerplichtigen dat wel staat ingeschreven op een school, maar ongeoorloofd afwezig is, per 1.000 inwoners in de leeftijd 5-18 jaar.
49
Jaarstukken 2020 Vroegtijdige schoolverlaters, zonder startkwalificatie (VSV) Het percentage van het totaal aantal leerlingen (12 - 23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie (mbo 2 niveau-, havo- of vwo diploma), het onderwijs verlaat. Voor 2019-2020 is er een lichte daling van het aantal VSV, een eenduidige verklaring voor de lichte daling van het aantal VSV in 2020 is niet te geven. Vooralsnog is er geen sprake van een trend. Ten opzichte van de vergelijkbare gemeenten wijkt het percentage van onze gemeente niet af. Landelijk feitelijk geen afwijking. Landelijke cijfers 1, 72% en regionaal 1,40% Niet-sporters Het percentage niet-wekelijkse sporters ten opzichte van bevolking van 19 jaar en ouder. Bevolking van 19 jaar en ouder die niet minstens één keer per week aan sport doet. De gezondheidsmonitor meet deze indicator en komt eens per vier jaar uit: in 2012, 2016 en helaas niet 2020 (vanwege corona).
50
Jaarstukken 2020
Wettelijk en/of beleidskader vastgelegd in: • • • • • • • • • • • • • • • • •
Beleidsregels algemene en bijzondere bijstand, participatiewet, IOAW, IOAZ en BBZ2004 Rijksregeling 'brede regeling combinatiefuncties' Fiscale regeling 'verruiming BTW-vrijstelling sport' Beleidsregels 'stadscampagne Culemborg gezond en in beweging' Meerjarenstrategie 2016-2019 GGD Gelderland-Zuid Wet Publieke Gezondheid Ontwikkelagenda Sociaal Domein Wet Kinderopvang Wet harmonisatie kinderopvang en peuterspeelzaalwerk Wet innovatie en kwaliteit kinderopvang Wet ontwikkelingskansen door kwaliteit en educatie Beleidsregels handhaving Wet kinderopvang 2018 Besluit specifieke uitkeringen gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid Verordening Tegemoetkoming Sociaal Medische Indicatie Kinderopvang 2021 Wet op het Primair Onderwijs Wet op het Voortgezet Onderwijs Cultuurvisie Culemborg - Cultuur voor iedereen
Betrokken partners: • • • • • • • • • • • •
GR Werkzaak Rivierenland GGD-Gelderland Zuid Elk Welzijn Bibliotheek Rivierenland Primair onderwijs en Voortgezet onderwijs Andere gemeenten en regio Lokale en regionale sociale en maatschappelijke partners Sociale (maatschappelijke) ondernemers Sportverenigingen Stichting Zwembad Culemborg Stichting Turnen VluchtelingenWerk Oost Nederland
51
Jaarstukken 2020
Verbonden partijen
GGD Gelderland-Zuid Met de transities hebben de gemeenten meer mogelijkheden om op gemeentelijk niveau de samenhang met de gezondheidszorg te realiseren. De GGD heeft zijn organisatie aangepast aan de transitie. Daarnaast voert de GGD taken uit die in het kader van nieuwe taken van gemeenten bij de GGD zijn belegd: Veilig Thuis, Toezicht WMO en Toeleiding Beschermd Wonen.
Belangrijkste ontwikkelingen:
Doorontwikkeling GGD: de GGD voert het brede takenpakket dat zij voor de gemeenten uitvoert, zo goed mogelijk in verbinding met de andere sectoren, om de maatschappelijke uitkomsten te kunnen vergroten. GGD Gelderland- Zuid zet in om bij te dragen aan een meer integrale aanpak vanuit het perspectief van de school, wijken en lokale netwerken, eerstelijnszorg en veiligheid. Ambities voor de komende jaren (Meerjarenstrategie 2020-2023): 2 leidende principes (aansluiten bij de gemeente en netwerk aanpak); - Informatie-gestuurd werken; - Verbinden collectieve en persoonsgerichte zorg - Partner zijn op het gebied van een gezonde jeugd. - Het organiseren van preventie in het sociaal domein. - Samenwerken aan sociale veiligheid. - Bijdrage leveren aan een veilige en gezonde leefomgeving. - Inzet op specifieke kwetsbare groepen. Veel aandacht van de GGD is in 2020 uiteraard uitgegaan naar alle werkzaamheden rondom corona.
Belangrijkste ontwikkelingen:
Recreatieschap Nederrijn, Lek en Waal Het recreatieschap behartigt de gezamenlijke belangen op het gebied van de infrastructuur voor openluchtrecreatie en toerisme op bovenlokaal niveau. Samen met het Natuur- en Recreatieschap Lingegebied en het Recreatieschap Over-Betuwe wordt deelgenomen in de B.V. Recreatiemaatschappij Rivierengebied. Via de uitvoeringsorganisatie Uit®waarde ontwikkelt, exploiteert en onderhoudt zij de toeristische en dagrecreatieve infrastructuur in het Rivierengebied.
52
Jaarstukken 2020 Bedragen x € 1.000
Programma Sociale stad
Werkelijk 2019
Primitief Begroot na Werkelijk begroot wijziging 2020 2020 2020
Verschil 2020
Lasten
11.970
10.813
12.222
12.405
-183
Baten
-1.640
-1.020
-992
-1.696
704
Saldo van baten en lasten
-10.330
-9.793
-11.230
-10.708
521
32
45
45
30
15
Onttrekkingen aan reserves
2.914
896
1.208
507
-701
Sociale stad
-7.448
-8.942
-10.067
-10.232
-165
Stortingen in reserves
Voor een toelichting op de afwijking tussen de werkelijke baten en lasten en de gewijzigde begroting wordt verwezen naar de staat van baten en lasten, waarbij deze verschillen per taakveld worden toegelicht.
53
Jaarstukken 2020
Programma Groene stad
Wat is het maatschappelijk effect van het programma? Culemborg wil in 2040 energieneutraal zijn. Dat wil zeggen dat we evenveel energie opwekken op eigen grondgebied als dat we gebruiken. Dat vraagt samenwerking met inwoners, bedrijven en organisaties. Verduurzaming moet financieel haalbaar zijn voor iedereen en niet leiden tot ongelijkheid. Datzelfde geldt voor zuinig gebruik van grondstoffen door steeds meer circulair te gaan denken. Ook wil Culemborg voorbereid zijn op de gevolgen van de klimaatverandering, zoals wateroverlast, droogte en hittestress. Groen in de stad is daarbij heel belangrijk, ook vanwege de positieve effecten op biodiversiteit, spelen en de gezondheid van onze inwoners.
Opbouw programma In het onderstaande overzicht treft u de taakvelden aan behorende bij het programma Groene stad. Taakveld 5.7 7.2 7.3 7.4
Omschrijving Openbaar groen en (openlucht-) recreatie Riolering Afval Milieubeheer
Portefeuillehouder Joost Reus Joost Reus Joost Reus Joost Reus
Doelen en prestaties taakvelden Groene stad 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie Doelen: wat hebben we bereikt binnen dit taakveld? In het watertakenplan staan maatregelen om het stedelijk en landelijk gebied bestendiger te maken tegen klimaatverandering (klimaatadaptatie). Afgelopen jaar zijn hiervoor regionale stresstesten uitgevoerd. In aanleg, beheer en onderhoud is gewerkt aan het in stand houden en verbeteren van het gemeentelijk groennetwerk zodat het bijdraagt aan een aantrekkelijke en gezonde woon- en leefomgeving. In 2020 is het Groenbeleidsplan vastgesteld waarmee een visie en toetsingskader voor de verbetering van het groen in Culemborg is vastgelegd. Ook is, als uitwerking op het Groenbeleidsplan, een biodiversiteitsplan ontwikkeld. Dit biodiversiteitsplan koppelt de doelstellingen aan concrete initiatieven en projecten.
54
Jaarstukken 2020 In 2020 is het nieuwe speelruimtebeleidsplan "spelen met speelruimte"2020-2030 vastgesteld. Dit biedt voor de komende jaren kaders voor de werk en denkwijze rondom spelen in de openbare ruimte. Bij de ontwikkeling van Parijsch Zuid is gewerkt aan het behouden en uitbreiden van een aantrekkelijke, duurzame en veilige groene buitenruimte. Daarin zijn speelruimteplekken aangelegd waarin kinderen en jongeren voldoende kunnen bewegen en hun sociale en motorische ontwikkeling wordt gestimuleerd. Er is gewerkt aan het gezond en veerkrachtig houden van het stedelijk watersysteem. In 2020 zijn diverse watergangen gebaggerd in samenwerking met het Waterschap Rivierenland. Met klompenpaden is het buitengebied meer toegankelijk gemaakt voor bewoners en bezoekers. In het beheer van sloten, bermen en terreinen is gezorgd voor meer biodiversiteit, samen met inwoners, natuurorganisaties, de agrarische sector en het waterschap. Voor het beheer worden beheerkaarten gebruikt waarin rekening gehouden wordt met de flora en fauna. Bij ruimtelijke ontwikkelingen is groen en landschap integraal opgenomen. Ontwikkelingen zijn ingepast in het cultuurlandschap en in de stedelijke groenstructuur. Daarmee dragen we bij aan het behoud en versterken van de ruimtelijke en landschappelijke kwaliteit.
Doelen en prestaties Een aantrekkelijke en gezonde woon‐ en leefomgeving met voldoende ruimte voor groen en spelen waarbij Culemborg is voorbereid op de klimaatveranderingen. 1. We besteden in ieder project aandacht of en hoe groen bijdraagt aan de identiteit van de stad, wijk of plek, aan de leefbaarheid, aan meer biodiversiteit en/of klimaatbestendigheid. 2. We stellen een gedragen groenvisie met aandacht voor biodiversiteit vast 3. We werken aan een toegankelijk buitengebied 4. Ons groen/beheer is van goede kwaliteit met aandacht voor biodiversiteit. 5. We bieden uitdagende en veilige speeltoestellen met aandacht voor natuurlijk spelen, die voldoen aan het Attractiebesluit 6. We stellen een speelruimteplan vast 7. We zorgen voor meer groen in de binnenstad Toelichting prestatie
7.2 Riolering Doelen: wat hebben we bereikt binnen dit taakveld? Een functioneel afvalwatersysteem en een doelmatige inzameling van hemelwater en het beperken van structurele grondwateroverlast. Dit jaar 2021 volgt de evaluatie van het Gemeentelijk rioleringsplan (vGRP, opgesteld in 2019).
55
Jaarstukken 2020
Doelen en prestaties Een gezond en veerkrachtig stedelijk watersysteem waarbij Culemborg is voorbereid op de klimaatveranderingen. 1. We brengen de risico’s van de klimaatveranderingen voor Culemborg in beeld. Deze zijn inzichtelijk voor de inwoners. 2. We houden het oppervlaktewater op goede kwaliteit. 3. We bieden een goed werkend, beheerd en onderhouden rioolstelsel/watersysteem. 4. We zamelen en verwerken hemelwater doelmatig en voorkomen structurele (grond)wateroverlast 5. We houden het water langer vast in de zomer om droogte te verminderen. Toelichting prestatie
7.3 Afval Doelen: wat hebben we bereikt binnen dit taakveld? Met periodieke reiniging en de diverse zwerfafvalprojecten in samenwerking met bewoners, bedrijven en andere organisaties behouden we een schone stad. Ondanks corona zijn er toch diverse zwerfafvalprojecten uitgevoerd. Zo is de jaarlijkse KeepItCleanDay georganiseerd, die heeft geleid tot leuke zeedieren van afval op de rotonde Zanddam. Verder is o.a. veel aandacht besteed aan zwerfafval in de uiterwaarden besteed (o.a. met een kort filmpje). Ook zijn gastlessen georganiseerd en is er een 'zwerfafvaltoolbox' gemaakt voor de VBMO. Met onder andere het omgekeerd inzamelen, voorlichting en handhaving wordt de hoeveelheid restafval naar beneden gebracht. Doelen en prestaties Een schone stad behouden samen met de bewoners, bedrijven en partners waarbij ingezet wordt op een circulaire economie. 1. We zorgen voor een schone leefomgeving. 2. We dragen bij aan bewustwording, met name bij de jeugd, over de gevolgen van zwerfafval. 3. We beperken hondenpoep op verharding en in het groen.
De hoeveelheid te verbranden restafval terugbrengen naar 75 kg per inwoner per jaar in 2020 1. We faciliteren inwoners bij de doelstelling om het restafval te verminderen. 2. Afhankelijk van besluitvorming in de gemeenteraad in 2019, zetten we een inzamelstructuur voor incontinentiemateriaal en luiers op.
56
Jaarstukken 2020
Toelichting prestatie 2. Afhankelijk van besluitvorming in de gemeenteraad in 2019, zetten we een inzamelstructuur voor incontinentiemateriaal en luiers op. Omdat er nog geen verwerkingsmogelijkheden waren is dit niet gerealiseerd. Er ligt nu in 2021 een voorstel bij de gemeenteraad om vanaf 1 januari 2022 luiers en incontinentiemateriaal apart te gaan inzamelen en verwerken.
7.4 Milieubeheer Doelen: wat hebben we bereikt binnen dit taakveld? Samen met inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en medeoverheden werken we aan de duurzame ontwikkeling van Culemborg. Ons streven daarbij is om de huidige fysieke milieukwaliteit in stand te houden en waar mogelijk te verbeteren en daarnaast de duurzame ontwikkeling van Culemborg te stimuleren. Belangrijke doelen daarbij zijn het versnellen van de energietransitie (werken aan het realiseren van een energieneutraal Culemborg in 2040), het sluiten van kringlopen door de circulaire economie vorm te geven en de mobiliteit in Culemborg te verduurzamen. Daarbij bevorderen we het milieubewuste gedrag van onze inwoners door Natuur- en Milieueducatie in te zetten als verbindend instrument bij de uitvoering van beleidsdoelstellingen en maatschappelijke initiatieven. In 2020 is via een aantal sporen gewerkt aan de hiervoor beschreven doelen: - In samenwerking met inwoners van Voorkoop is onder de vlag van het project Warmtekeuze Culemborg, tot de uitbraak van het coronavirus (maart 2020) via een intensief participatietraject verkend op welke wijze de toekomst zonder aardgas kan worden vormgegeven. Vanwege de coronacrisis is dit traject niet afgerond.
- In 2020 is ook een intensief participatietraject doorlopen rondom het initiatief Windwinning Culemborg (het initiatief om te komen tot een mogelijk tweede windpark in het buitengebied van Culemborg). Aan de gebiedstafel die is ingericht nemen alle stakeholders deel die belangen hebben bij het zoekgebied en bij het initiatief. In de gebiedstafel is getracht om alle belangen van de stakeholders in beeld te brengen en waar mogelijk consensus te bereiken over de vormgeving van het initiatief. In het vierde kwartaal van 2020 is het voorontwerpbestemmingsplan voor het tweede windpark vastgesteld en ter visie gelegd. Het proces Windwinning loopt door in 2021. - In 2020 is in regionaal verband gewerkt aan het opstellen van de regionale energiestrategie (RES) 1.0. In de RES wordt invulling gegeven aan de verplichtingen uit het nationale klimaatakkoord om onder meer te onderzoeken op welke wijze met behulp van wind en zon het aandeel duurzaam opgewekte elektriciteit in Rivierenland kan worden vergroot. - Via onder meer Vrijstad Energie is de wijkaanpak gecontinueerd, waarin inwoners worden gestimuleerd om de eigen woning energiezuiniger te maken. - Inwoners van Culemborg maken goed gebruik van de door de gemeente beschikbaar gestelde budgetten voor duurzaamheidsleningen. In 2020 zijn 44 leningen verstrekt waarmee onder meer ca.
500 zonnepanelen bij particuliere woningeigenaren zijn gerealiseerd.
57
Jaarstukken 2020
Doelen en prestaties Behoud en versterking van de fysieke leefomgevingskwaliteit. 1. Integrale advisering over diverse milieuthema's in het kader van beleidsvoorbereiding, bestemmingsplanprocedures en Omgevingsvergunningen. Energietransitie 1. Het uitvoeren van de communicatiestrategie 'Energiek Culemborg' (gestart najaar 2018) waardoor structureel en veelvuldig over duurzaamheid wordt gecommuniceerd via verschillende kanalen. 2. Het uitvoeren en verder uitbouwen van de Green Deal Duurzaam Culemborg door meer inwoners en partijen in de stad te verleiden en te motiveren een bijdrage te leveren aan de duurzame ontwikkeling van Culemborg. 3. Samen met gebruikers van panden en lokale energiecorporatie een voorstel uit te werken om de verduurzamingsopgave van gemeentelijke gebouwen (onder meer scholen, sportaccommodaties) te versnellen. 4. Jaarlijks te rapporteren over en in samenspraak met raad en Culemborgse samenleving voorstellen te doen voor bruikbare duurzame energie-initiatieven in Culemborg of uit den lande in het kader van de energietransitie. 5. Bij elk (energie)project in de energietransitie voorstellen op te nemen hoe kansen voor lokale werkgelegenheid kunnen worden benut. 6. Voor de raad een instrumentarium te ontwikkelen om controle te houden op het voorkomen van energiearmoede bij de energietransitie. 7.
Bij de energietransitie ook de mogelijkheden van waterstof als energiedrager in combinatie met lokale wind- en zonne-energie te onderzoeken. 8. Met de werkorganisatie van de gemeente in kaart brengen wat voor de toekomstige duurzaamheidsambities aan extra capaciteit nodig is en op basis daarvan voorstellen te doen over eventuele aanvullende formatie. 9. Met voorstellen te komen over de rol en meerwaarde van biomassa binnen de energietransitie en welke randvoorwaarden we moeten stellen aan biomassa als duurzaam alternatief. 10. Per buurt met inwoners te verkennen hoe de transitie naar een aardgasvrije toekomst eruit kan zien en op basis daarvan met een voorstel komen voor het aardgasvrij maken van woningen.Doel is om uiteindelijk in 2021 te komen tot een warmtevisie 11. Voor de raad inzichtelijk maken op welke manier de ondersteuning naar aardgasvrij voor inwoners het beste kan worden ingevuld. Daarbij zoveel mogelijk voorkomen dat inwoners opgezadeld worden met voor hen onvoordelige en/of gedwongen keuzes 12. Bij toekomstige nieuwbouw- en transformatieprojecten een hogere ambitie met betrekking tot duurzaamheid af te dwingen bij projectontwikkelaars dan nu het geval is. 13. Het mede vormgeven van de regionale energiestrategie voor de Regio Rivierenland. 14.
Daarnaast voeren we een aantal reguliere taken rondom de energietransitie uit: Projecten gericht op energiebesparing, Stimuleren energiebesparingen (huishoudens en bedrijven), Uitvoeren duurzaamheidslening en stimuleringslening
58
Jaarstukken 2020
Circulaire economie 1. In 2019 oriënteren we ons op de kaders en de instrumenten om als gemeente te werken aan een circulaire economie. Doel daarvan is in om in 2020 met een uitgewerkt uitvoeringsplan te komen. Duurzame mobiliteit 1. In samenwerking met ondernemers verkennen we hoe elektrische bevoorrading van de binnenstad kan worden gerealiseerd, inclusief financieringsopties. 2. In het op te stellen nieuwe gemeentelijke verkeers- en vervoersplan werken we de verduurzaming van het verkeer in Culemborg uit. Een Culemborgse samenleving die zich bewust is van de eigen rol en verantwoordelijkheid voor een duurzame leefomgeving en daar naar handelt. 1. We geven adviezen bij de ontwikkeling en uitvoering van nieuw beleid op het gebied van duurzaamheid. 2. We organiseren publieksactiviteiten op Kinderboerderij De Heuvel over duurzame thema’s, zoveel mogelijk gekoppeld aan actuele beleidsontwikkeling (groen, water, afval, duurzaamheid, voedsel). 3. We organiseren gastlessen binnen de brede schoolprogrammering op de thema’s: Wetenschap & Techniek/ Gezondheid & Voeding/ Natuur & Landschap/Zwerfafval. 4. We organiseren de Natuurfeestdag voor de Culemborgse basisscholen 5. We dragen zorg voor de uitleen van lesmaterialen, leskisten en materiaalzendingen voor KO/PO/VO. 6. We begeleiden scholen in een proces naar gecertificeerde duurzame school i.s.m. Gezonde Scholen (GGD). 7.
We ondersteunen/faciliteren duurzame initiatieven. 8. We faciliteren duurzame projecten (o.a. Keep it Clean Day, Expeditie Zwerfafval, Groene schoolpleinen, Afvalvrije scholen, De Fruitmotor, Lekker Lokaal Rivierenland, Mezenkasten) Toelichting prestatie 1. In 2019 oriënteren we ons op de kaders en de instrumenten om als gemeente te werken aan een circulaire economie. Doel daarvan is in om in 2020 met een uitgewerkt uitvoeringsplan te komen. De oriëntatie is uitgevoerd. Het opstellen van een uitgewerkt uitvoeringsplan nog niet. Dit volgt in 2021. 1. In samenwerking met ondernemers verkennen we hoe elektrische bevoorrading van de binnenstad kan worden gerealiseerd, inclusief financieringsopties. Dit is een van de maatregelen die voortkomt uit het GVVP. Omdat de raad dit plan niet in 2020, maar in januari 2021 heeft vastgesteld is uitvoering verschoven naar 2021. 10. Per buurt met inwoners te verkennen hoe de transitie naar een aardgasvrije toekomst eruit kan zien en op basis daarvan met een voorstel komen voor het aardgasvrij maken van woningen.Doel is om uiteindelijk in 2021 te komen tot een warmtevisie Vanwege corona is het gesprek met buurten en wijken in 2020 relatief abrupt afgebroken.