CConstaterende datCulemborg
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 GVVP defintief versie 10-12-2020.pdf

Raadsvergadering 14 januari 2021, gemeente CulemborgBij agendapunt: GVVP18.373 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

RAPPORT Gemeentelijk verkeers- en vervoersplan (GVVP) Gemeente Culemborg Client:

Gemeente Culemborg

Referentie nummer:

BG1274TPRP1901220859

Versie::

Definitief/S0

Datum:

28 september 2020

HASKONINGDHV NEDERLAND B.V.

George Hintzenweg 85 3068 AX ROTTERDAM Transport & Planning Trade register number: 56515154 +31 88 348 90 00 T +31 10 209 44 26 F info@rhdhv.com E royalhaskoningdhv.com W

Opdrachtgever: Gemeente Culemborg Bestuurlijk opdrachtgever: Joost Reus Ambtelijk opdrachtgever: Michèle van Leest

Referentie nummer: BG1274TPRP1901220859 Versie: Definitief/ Datum: 28 september 2020 Projectnaam: GVVP Culemborg Opgesteld door: Royal HaskoningDHV Auteurs Jos Hengeveld, Lieke Hüsslage, Jelmer Droogsma

Gecontroleerd door Daniëlle van Grieken

Approved by: Date / initials:

Classification Projectgerelateerd

Disclaimer Niets uit d\eze specificaties/drukwerk mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van HaskoningDHV Nederland B.V.; noch mogen zij zonder een dergelijke toestemming worden gebruikt voor andere doeleinden dan waarvoor zij zijn vervaardigd. HaskoningDHV Nederland B.V. aanvaardt geen enkele verantwoordelijkheid of aansprakelijkheid voor deze specificaties/drukwerk ten opzichte van anderen dan de personen door wie zij in opdracht is gegeven en zoals deze zijn vastgesteld in het kader van deze Opdracht. Het geïntegreerde QHSE-managementsysteem van HaskoningDHV Nederland B.V. is gecertificeerd volgens ISO 9001:2015, ISO 14001:2015 en ISO 45001:2018. 28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

ii

Voorwoord Verkeer in Culemborg houdt de gemoederen al jarenlang bezig. Met een spoorverbinding die dwars door de stad gaat en die zorgt voor onvermijdelijke knelpunten bij de onderdoorgangen, is dat niet zo verrassend. Ook besluiten uit het verleden, zoals de afsluiting van de Prijsseweg met een blocker, hebben het verkeersdebat in Culemborg jarenlang gedomineerd. Het is dan ook nooit gelukt om een langjarig verkeer- en vervoersplan te maken dat door een ruime meerderheid van de gemeenteraad werd ondersteund. En dat is jammer, want een goede bereikbaarheid van de stad met veilige routes voor langzaam en gemotoriseerd verkeer en een optimaal gebruik van het OV, is essentieel voor de ontwikkeling van de stad en voor het woon- en vestigingsklimaat. In dit Gemeentelijk Verkeer- en Vervoersplan (GVVP) worden duidelijke keuzes gemaakt. Niet bij alle inwoners zal dat tot enthousiasme leiden. Toch hoop ik dat dit plan in de gemeenteraad op brede steun kan rekenen. Er zijn namelijk heel veel kansen te verzilveren: het ontwikkelen van het station Culemborg tot regionale vervoershub, het beter ontsluiten van de stad voor gemotoriseerd verkeer via de N320, de keuze voor de fiets als belangrijkste vervoermiddel binnen de bebouwde kom en het stimuleren van andere duurzame vormen van vervoer.

Dat niet iedereen in staat is om met de fiets naar het centrum en naar de andere voorzieningen te gaan, is duidelijk. Bereikbaarheid van deze voorzieningen met de auto blijft daarom belangrijk, maar dit hoeft niet altijd via de kortste route, als blijkt dat een iets langere route voor de veiligheid van andere weggebruikers beter is. We hebben ook een agenda voor de langere termijn voorgesteld, waar we nu al aan moeten werken, zoals een fietsverbinding over de Lek, een onderdoorgang bij het spoor voor langzaam verkeer en een aansluiting op de N320 via de Parallelweg West. Die laatste is vooral van belang om het station optimaal te ontsluiten, zodat de rest van de stad geen last heeft van reizigers die van elders met de auto naar Culemborg komen. Dit plan is tot stand gekomen met veel input van betrokkenen uit de stad die in een klankbordgroep hebben meegedacht en met veel suggesties van bewoners over de knelpunten die zij momenteel ervaren. Vanwege de coronacrisis was het niet meer mogelijk om bewonersavonden te organiseren, maar via een online enquête zijn wel een aantal keuzes aan de inwoners voorgelegd. Daar kwam een zeer divers beeld uit naar voren, tekenend voor de discussies over verkeer waarmee ik begon.

Het is nu aan de gemeenteraad om de voorstellen uit dit GVVP te bediscussiëren en uiteindelijk een politieke keuze te maken, zodat we de komende jaren een bereikbare stad houden die duurzaam, leefbaar en veilig is.

Joost Reus Wethouder Verkeer

28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

iii

Inhoudsopgave Voorwoord

iii

Bestuurlijke samenvatting

1

1

Inleiding

4

1.1

Aanleiding

4

1.2

Proces en aanpak

4

2

Huidige situatie

7

2.1

Demografie

7

2.2

Verkeer

8

2.3

Verkeersveiligheid

12

2.4

Externe veiligheid

13

3

Beleidskaders en ontwikkelingen

14

3.1

Nationale en regionale beleidskaders

14

3.2

Regionale infrastructurele ontwikkelingen

17

3.3

Lokale beleids- en afsprakenkaders

17

3.4

Lokale ruimtelijke en infrastructurele ontwikkelingen

18

4

Knelpunten

20

4.1

Inleiding

20

4.2

Fietsverkeer

20

4.3

Snelheid

21

4.4

Rotonde

22

4.5

Voetgangers

23

4.6

Parkeren

24

4.7

Roadblock

25

4.8

Kruispunten

26

4.9

Verkeerslichten

27

4.10

Lucht/ geluid

28

4.11

Overige

29

4.12

Samenvatting

30

5

Trends en ontwikkelingen in relatie tot verkeer

31

5.1

Groene trend

31

5.1.1 5.1.2

Energietransitie De deelmobiliteit

31 31

28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

iv

5.1.3

Duurzaamheid

32

5.2

Blauwe trend

33

5.2.1 5.2.2 5.2.3

Nieuwe voertuigen Data en digitalisering. Autonome en coöperatieve voertuigen

33 33 34

5.3

Grijze trend

34

5.3.1 5.3.2

Vergrijzing Mondigheid

34 35

5.4

Conclusie trends en ontwikkelingen

35

6

Evaluatie gevoerd beleid

36

6.1

Inrichting van de hoofdwegen

36

6.2

Sturend parkeerbeleid

36

6.3

Stedelijk openbaar vervoer

37

6.4

Culemborg fietsstad

37

6.5

Conclusie

37

7

SUMP in relatie tot verkeer

38

8

Vertaling naar ambities en doelstellingen

42

8.1

Visie op mobiliteit in Culemborg

42

8.2

Visie en doelstelling

43

8.3

Van ambities naar maatregelen

44

9

Netwerkkaarten verkeerstructuur

45

9.1

Gemotoriseerd verkeer

45

9.2

Vrachtverkeer

46

9.3

Parkeren

47

9.4

Fietsers

49

9.5

Voetganger

51

9.6

Openbaar vervoer

52

10

Flankerend beleid

53

10.1

Duurzaamheid

53

10.1.1 10.1.2 10.1.3 10.1.4

Laadpalen Stedelijke distributie Parkeernormen en autodelen Mobiliteitsmanagement

53 53 53 54

10.2

Verkeersveiligheid

54

10.2.1 10.2.2 10.2.3

Schoolzones Jongeren Ouderen

54 54 55

28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

v

10.2.4

Handhaving

55

10.3

Omgevingswet

55

11

Maatregelen

57

11.1

Verbeteren oost-west verbinding langzaam verkeer

57

11.2

Integraal pakket maatregelen

62

11.3

Draagvlak maatregelen onder bewoners

65

11.4

Maatregellijst naar prioriteit & vervoerswijze

66

12

SUMP in relatie tot verkeer

68

28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

vi

Bestuurlijke samenvatting Culemborg ligt langs de kennis-as Eindhoven – Amsterdam. Veel inwoners werken in Utrecht, andere locaties in de Randstad of in de omgeving van Den Bosch/Eindhoven. De economische banden met andere gebieden in Nederland zijn sterk. Deze bestemmingen zijn goed te bereiken via het spoor of via de N320 en de A2. Vanwege de centrale ligging, neemt de druk op de woningmarkt in Culemborg toe en stijgt het aantal inwoners binnen enkele jaren tot boven de 30.000. Het spoor is belangrijk voor een goede ontsluiting van Culemborg, maar het vormt ook een barrière tussen oost en west Culemborg. In een online enquête die onder inwoners van Culemborg is gehouden, kwamen de onderdoorgangen bij het spoor vaak als knelpunt naar voren, omdat hier de langzaam verkeerroutes en de routes voor gemotoriseerd verkeer elkaar kruisen. Ook de fietsroutes van oost naar west ervaren veel inwoners als een knelpunt, met name rond het kruispunt Weidsteeg/Oostersingel en de rotondes aan de Rijksstraatweg. De knelpunten die inwoners hebben aangedragen zijn verder geanalyseerd (hoofdstuk 4) en gelegd naast relevante beleidsplannen (hoofdstuk 3) en belangrijke trends en ontwikkelingen in mobiliteit (hoofdstuk 5). Samen met een evaluatie van het gevoerde beleid (hoofdstuk 6) zijn ambities en doelstellingen vastgesteld voor de toekomst (hoofdstuk 8).

Die zijn vervolgens vertaald naar netwerkkaarten voor de verschillende vervoerswijzen (hoofdstuk 9). Culemborg heeft tot nu toe geen actueel vastgesteld verkeer- en vervoersplan. Wel zijn er verschillende deelnota’s vastgesteld over de inrichting van de hoofdwegen, het parkeerbeleid en het fietsbeleid. Dit Gemeentelijk Verkeeren Vervoersplan (GVVP) heeft tot doel om te komen tot een optimaal bereikbare gemeente, waarbij duurzaamheid, leefbaarheid en veiligheid belangrijke randvoorwaarden zijn. Deze randvoorwaarden worden ingevuld door duidelijke en veilige routes te ontwikkelen voor gemotoriseerd en langzaam verkeer, door het station Culemborg te laten doorgroeien tot een regionale hub waar reizigers gemakkelijk kunnen overstappen naar andere vervoersvormen en door binnen de bebouwde kom vooral in te zetten op vervoer per fiets. Ook het stimuleren van elektrisch vervoer draagt bij aan duurzaamheid en leefbaarheid. De voorgestelde routes voor gemotoriseerd verkeer zijn grotendeels gelijk aan de huidige situatie. Verkeer vanuit de wijken wordt via noord-zuid-routes geleid naar twee belangrijke oost-west-assen: de Wethouder Schoutenweg/Weidsteeg en de N320. Een volwaardige aansluiting vanaf de Parallelweg-West naar de N320 is een wens voor de toekomst om de stationsomgeving te ontlasten. Voor het langzaam verkeer is vooral het verbeteren van de oost-west verbindingen van belang.

Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen een noordelijke oost-west verbinding en een zuidelijke oost-west verbinding. Samen met een verbinding tussen twee routes in noord-zuid richting, worden drie belangrijke routes gerealiseerd voor langzaam verkeer (zie onderstaande figuur)

28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

1

Figuur 1: Schematische weergave belangrijkste routes voor langzaam en gemotoriseerd verkeer.

Om te komen tot comfortabele en veilige fietsroutes is het nodig om enkele knelpunten op te lossen (hoofdstuk 11). Op de noordelijke oost-west verbinding (Weidsteeg – Zandstraat – Prijssestraat – Vianense Poort – Prijsseweg) is dat het knelpunt rond de Hockesingel met de aansluiting met de Weidsteeg en de Vianense Poort. Voor de zuidelijke oost-west verbinding (Beethovenlaan – Meerlaan – station) is dat de rotonde met de Rijksstraatweg en de barrière van het station. Hier zou een langzaamverkeertunnel gewenst zijn. Voor goede noord-zuid verbinding is een vrijliggend fietspad langs de Otto van Reesweg in ieder geval van belang. De knelpunten rond Beethovenlaan/Rijksstraatweg en de Hockesingel zijn niet eenvoudig op te lossen. Voor een goede oplossing is een integrale gebiedsaanpak gewenst, waarbij samenwerking met andere grondeigenaren noodzakelijk is. Datzelfde geldt voor de onderdoorgang bij het station. Dit is onderdeel van een bredere ontwikkeling in de spoorzone en kost veel afstemming en voorbereidingstijd. Doorgroei van station Culemborg naar een regionale hub waar reizigers gemakkelijk kunnen overstappen naar verschillende vervoersvormen, is onderdeel van een dergelijke integrale gebiedsaanpak. De fietsroute Prijssestraat – Vianense Poort – Jan van Riebeeckstraat – Prijsseweg kan wel zelfstandig aangepakt worden.

Voorstel is om de Vianense Poort af te sluiten voor gemotoriseerd verkeer en de route fietsvriendelijk in te richten. Vanuit inwoners zijn hier ook bezwaren tegen geuit, omdat de vrees bestaat dat dit leidt tot verkeersopstoppingen elders in de stad. Dit vraagt daarom om een zorgvuldige uitwerking om deze bezwaren te ondervangen. Naast grote ingrepen in de infrastructuur, worden ook kleinere ingrepen en flankerende maatregelen voorgesteld om de doelen van dit GVVP te halen, zoals aanvullende beleidsregels voor het plaatsen van laadpalen, duurzamere distributie binnen de bebouwde kom en beter mobiliteitsmanagement, zodat werknemers en bezoekers gemakkelijker gebruik kunnen gaan maken van duurzamer vervoer. Ook het verbeteren van de verkeersveiligheid, met name voor kinderen en ouderen, moet verder worden opgepakt. Het verlagen van de snelheid van gemotoriseerd verkeer in wijken en op de dijken, is een veelgehoorde wens van inwoners. Betrekken van omwonenden en stakeholders bij verkeersmaatregelen in straten en buurten, met name op het gebied van verkeersveiligheid, is een belangrijk onderdeel van een integrale wijkgerichte aanpak. De maatregelen die in dit GVVP worden voorgesteld kunnen niet allemaal direct worden uitgevoerd, omdat de financiële middelen ontbreken of omdat de gemeente afhankelijk is van de medewerking van andere partijen.

De maatregelen moeten daarom worden uitgewerkt in concrete uitvoeringsplannen en –projecten die de komende worden opgenomen in de begroting van de gemeente en waar cofinanciering voor moet worden gevonden.

28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

2

28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

3

1

Inleiding

1.1

Aanleiding

Als het gaat om verkeer, wil de gemeente Culemborg dat de stad veilig, bereikbaar en leefbaar blijft. Rekening houdend met de verschillende deelnemers aan het verkeer, legt de gemeente in dit Gemeentelijk Verkeer- en Vervoersplan (GVVP) de lange termijnvisie daarop vast. Het plan laat zien welke gewenste infrastructuur daar bij past en geeft de richting aan waar de gemeente zich de komende tien jaar op focust. Bij het GVVP hoort een globaal pakket aan verkeersmaatregelen om tot de gewenste infrastructuur te komen. Dat pakket vormt de leidraad voor investeringen in de komende jaren.

1.2

Proces en aanpak

Het proces om tot een GVVP te komen is opgedeeld in drie delen. De voor u liggende rapportage bevat een deel A, een deel B en een deel C van het proces. Vanaf het begin denkt een grote klankbordgroep mee. Deze groep bestaat uit inwoners en diverse vertegenwoordigers van VVN, Fietsersbond, Provincie Gelderland, buurgemeenten, politie, Veiligheidsregio, MAR, Cumela, Ondernemers, Adviesraad Sociaal Domein en middelbare scholen.

Deel A: Inventarisatie en ambities Vanaf september 2018 is gewerkt aan het eerste deel van dit rapport. Daarbij zijn de volgende zaken in beeld gebracht: • De huidige en toekomstige verkeerssituatie bij ongewijzigd beleid; • De kaders die uit relevant beleid volgen; • De knelpunten die de inwoners van Culemborg in de praktijk ervaren (verzameld middels een online enquête in oktober 2018); • Trends & ontwikkelingen in relatie tot verkeer; • Een evaluatie van het gevoerd beleid; • De duurzaamheidsscore (SUMP) voor de inventarisatie en ambities. De uitkomsten van deel A zijn tussendoor besproken met de klankbordgroep op: • 15 januari 2019 (1e overleg) • 28 januari 2019 (2e deel 1e overleg) • 9 april 2019 (2e overleg) En besproken in de Gemeenteraad op: • 18 april 2019, resultaten inventarisatie • 24 juni 2019, trends en ontwikkelingen en stellingen

Deel B: Gewenste netwerken Na afronding van deel A is gewerkt aan de gewenste netwerken per modaliteit. Hierbij is gekeken naar: • Een vertaling naar ambities en doelstellingen; • De gewenste netwerken voor de verkeersstructuur per modaliteit; • Het flankerend beleid;

De uitkomsten van deel B zijn besproken met de klankbordgroep:

28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

4

•

4 november 2019 (3e overleg)

En besproken in de Gemeenteraad op: • 3 oktober 2019, bespreken netwerken per modaliteit • 4 december 2019, vastleggen netwerken per modaliteit Deel C: Maatregelen Na afronding van deel B is gewerkt aan een maatregelpakket voor Culemborg. Hiervoor is gekeken welke maatregelen noodzakelijk zijn om het gewenste netwerk (uit deel B) in de praktijk te realiseren. De maatregelen zijn geprioriteerd. Er zijn drie maatregelen voorgelegd aan de bevolking, de resultaten daarvan zijn in bijlage 2 weergegeven. De duurzaamheidsscore (SUMP) is bepaald voor de combinatie van netwerken en maatregelen. De uitkomsten van deel C zijn besproken met de klankbordgroep: • 9 maart 2020 (4e overleg) En wordt besproken in de Gemeenteraad op:

• •

Raadscommissie: 19 november 2020 Raadsvergadering: 3 december 20201

1 mits de commissie het na 19 november besluit door te zetten. 28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

5

28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

6

2

Huidige situatie

2.1

Demografie

Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) heeft de gemeente Culemborg in 2018 in totaal 28.195 inwoners. De ontwikkeling van de bevolkingsopbouw in de afgelopen jaren is weergegeven in Figuur 2. Uit de figuur blijkt dat de bevolking met circa 1.000 inwoners is gestegen over de afgelopen 10 jaar. De groei is met name zichtbaar bij inwoners die ouder zijn dan 50 jaar. 30000 80 jaar en ouder

25000

70 tot 80 jaar 60 tot 70 jaar

20000

50 tot 60 jaar 15000

40 tot 50 jaar 30 tot 40 jaar

10000

20 tot 30 jaar 5000

10 tot 20 jaar 0 tot 10 jaar

0 2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

Figuur 2: Ontwikkeling bevolkingsopbouw Culemborg (bron: CBS).

In Figuur 3 is de bevolkingsopbouw van de gemeente in 2018 vergeleken met die van provincie Gelderland. In deze figuur is te zien dat de groep inwoners tussen de 20 en 30 jaar in Culemborg kleiner is dan in de provincie Gelderland. Zowel in de provincie Gelderland als de gemeente Culemborg is circa 40% van de inwoners 50 jaar of ouder. 100% 90% 80 jaar en ouder

80%

70 tot 80 jaar

70%

60 tot 70 jaar

60%

50 tot 60 jaar

50%

40 tot 50 jaar

40%

30 tot 40 jaar

30%

20 tot 30 jaar

20%

10 tot 20 jaar

10%

0 tot 10 jaar

0% Culemborg

Prov. Gelderland

Figuur 3: Vergelijking bevolkingsopbouw 2018 (bron: CBS).

28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

7

Het Planbureau voor de Leefomgeving voorspelt dat de bevolking in Culemborg in 2040 tussen de 25.100 en 30.000 inwoners ligt. Hierbij stijgt het aantal inwoners boven de 65 naar een aantal tussen de 8.300 en 9.300. Het aantal inwoners met een leeftijd onder de 20 jaar ligt in 2040 naar verwachting tussen de 4.900 en 6.600. De vergrijzing en de afname van het aantal jonge inwoners in Culemborg vraagt om extra aandacht voor de minder mobiele inwoners te voet, op de fiets en op de e-bike.

2.2

Verkeer

Gemotoriseerd verkeer Op 20 december 2001 is de Culemborgse wegcategorisering door de gemeenteraad vastgesteld: “Categorisering wegennet Culemborg: Een duurzaam veilige wegindeling”. Hierbij zijn de Culemborgse wegen ingedeeld in type weg (gebiedsontsluitingsweg of erftoegangsweg). De gemeentelijke wegen buiten de bebouwde kom zijn allen als erftoegangsweg met een snelheidsregime van 60 km/uur gecategoriseerd. De hoofd(auto)structuur binnen de kom wordt gevormd door de gebiedsontsluitingswegen (50 km/uur wegen) en heeft de vorm van een kam: de provinciale weg N320 vormt met de Wethouder Schoutenweg de rug van de kam en de gebiedsontsluitingswegen vormen de tanden. De overige wegen binnen de bebouwde kom zijn gecategoriseerd als erftoegangswegen (30 km/uur).

Figuur 4 wegencategorisering in de gemeente Culemborg. Bron: Nota Gebiedsontsluitingswegen Culemborg 2008.

Duurzame mobiliteit Sinds omstreeks 1997 is in Nederland een begin gemaakt met de introductie van het fenomeen autodelen. In 2002 bedroeg het aantal deelauto’s circa 800. Dit aantal is gestegen naar 16.617 deelauto’s (waarvan 14.352 deelauto’s voor particulieren en 2.265 zakelijke deelauto’s) in 2015. De gemeente Culemborg werkt aan een duurzaam klimaatneutraal Culemborg. Naast elektrisch vervoer, wat gestimuleerd wordt via het laadpalenbeleid, wil de

28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

8

gemeente ook deelauto’s als milieuvriendelijke vorm van mobiliteit stimuleren. In augustus 2020 telt Culemborg 36 deelauto’s, waarvan er 16 op gereserveerde parkeerplaatsen in de openbare ruimte staan.

Figuur 5 Deelautoplaatsen in de gemeente Culemborg. Bron: Beleidsnota deelauto 2016

Langzaam verkeer De hoofdstructuur fiets binnen de gemeente Culemborg komt voor een belangrijk deel overeen met de gebiedsontsluitingswegen. Fietsbewegingen zijn vooral oost‐west gericht. Omdat de gebiedsontsluitingswegen de hoofdwegen in de stad zijn, hebben deze wegen meerdere functies. In principe kunnen deze functies prima samengaan, mits de infrastructuur goed vormgegeven wordt. Fietsers kunnen veel profijt hebben van goed vormgegeven gebiedsontsluitingswegen. In het vigerende Fietsbeleidsplan (Fietsbeleidsplan Culemborg, 2008) is al een aantal richtinggevende uitspraken gedaan voor de toekomstige inrichting van gebiedsontsluitingswegen. Langs 50 km/uur wegen moeten vrijliggende fietsvoorzieningen komen of, daar waar dat niet mogelijk is, fietsstroken van voldoende breedte. Bij voorkeur worden deze in rood asfalt uitgevoerd. De voorrangsregelingen zijn inmiddels aangepast: op 50 km/uur wegen krijgt de auto prioriteit, in 30 km/uur wegen krijgt de fiets prioriteit. Voor voetgangers is geen specifiek netwerk vastgesteld.

Figuur 6 Fietsnetwerk in de gemeente Culemborg. Bron: Nota Gebiedsontsluitingswegen Culemborg 2008

28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

9

Figuur 7 Fietsnetwerk in de gemeente Culemborg. Bron: openstreemap.org.

Vrijliggend fietspad Aanliggend fietspad/strook Fiets(suggestie)stroken Fietsen op parallelweg Of fiets/voetpad Geplande maatregel Ontbrekende schakel in het netwerk

Figuur 8 overzicht fietsvoorzieningen. Bron: aanpak veilig fietsen Culemborg (2017) 28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

10

Openbaar vervoer De belangrijkste openbaar vervoer schakel binnen de gemeente is het treinstation, waar sprinters richting Den Haag Centraal, Woerden, Tiel en ’s-Hertogenbosch stoppen. Hier maken circa 9.000 reizigers per dag gebruik van. Culemborg wordt bovendien ontsloten door de regionale buslijnen 146 en 46. Lijn 146 rijdt één keer per uur tussen station Culemborg, Everdingen, Hagestein en busstation Vianen. Lijn 46 rijdt één keer per uur tussen station Culemborg, Beusichem, Buren, Kerk Avezaath en Tiel.

Figuur 9: Buslijnenkaart Culemborg. Bron: Arriva

28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

11

2.3

Verkeersveiligheid

Registratie van ongevallen In de periode 2014 t/m 2017 zijn er in totaal 669 verkeersongevallen geregistreerd in de gemeente Culemborg. Van die ongevallen vonden er 527 plaats op wegen die in beheer waren bij de gemeente Culemborg (en dus 142 op rijkswegen en provinciale wegen). Van 20 van de 669 ongevallen zijn de locaties onbekend, de 649 verkeersongevallen zijn in onderstaande figuur afgebeeld. In bijlage 1 zijn meer grafieken afgebeeld.

Figuur 10: Ongevallen analyse 2014 – 2017 Bron: Viastat

Bij 81 ongevallen waren fietsers (fiets, e-bike en bromfietsers) betrokken. Bij 495 ongevallen waren personenauto’s en bestelbusjes betrokken. Alle 669 verkeersongevallen betreft ongevallen die de politie heeft geregistreerd. Bij veel ongevallen, vooral die met uitsluitend materiële schade, komt tegenwoordig geen politie meer ter plaatse waardoor hiervan geen of slechts beperkte registratie van is. Het is zodoende niet (meer) mogelijk om trendanalyses uit te voeren. Hoewel ieder ongeval er één teveel is, geven de geregistreerde ongevallen echter geen aanleiding voor grote zorgen op het gebied van verkeersveiligheid. Landelijke trends met invloed op verkeersveiligheid De elektrische fiets of e-bike wint al jaren aan positie. Het stoffige imago van de e-bike is afgeschud, waardoor er tegenwoordig ook door forenzen en zelfs middelbare scholieren gebruik van wordt gemaakt. De snelheden die gehaald worden met de e-bike zijn hoger dan met een normale fiets. De gevolgen van ongevallen zijn dan ook groter. In Culemborg wordt de e-bike erg veel gebruikt door jongeren die naar school fietsen.

28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

12

Daarnaast is in de afgelopen jaren het gebruik van de smartphone in het verkeer (met name tijdens het fietsen) toegenomen. Verkeersdeelnemers zijn zich hierdoor minder bewust van hun omgeving, wat de verkeersveiligheid negatief beïnvloedt. Cijfers hierover zijn (nog) niet beschikbaar, evenals de verdeling tussen ouderen en jongeren en de precieze gevolgen ten aanzien van verkeersveiligheid. Weinig mensen geven na een ongeval eerlijk aan dat ze afgeleid waren door hun smartphone. Educatie en communicatie zijn belangrijke middelen om gebruikers bewust te maken van de risico’s van gebruik van de e-bike en smartphone in het verkeer. Naast educatie is handhaving ook nodig, immers is het sinds 2019 verboden om gebruik te maken van smartphones op de fiets.

2.4

Externe veiligheid

In de gemeente Culemborg is een aantal externe risico’s aanwezig met betrekking tot de veiligheid. Het is verstandig om rekening te houden met deze risico’s bij het bepalen van de verkeersstructuur binnen een gemeente. Deze risico’s zijn beoordeeld, maar leveren geen knelpunten op voor het GVVP Culemborg. Zodoende wordt er hier niet verder op deze risico’s ingegaan.

28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

13

3

Beleidskaders en ontwikkelingen

In het kader van beleid en ontwikkelingen in en rondom de gemeente Culemborg zijn de vigerende plannen doorgenomen. Uit deze plannen zijn de relevante stukken in de onderstaande paragrafen opgenomen.

3.1

Nationale en regionale beleidskaders

Nota Mobiliteit (2004) Het nationale verkeer- en vervoersbeleid is vastgelegd in de nota Mobiliteit (Ministerie van Verkeer en Waterstaat en VROM 2004), waarin de doelen en kaders voor het verkeer- en vervoersbeleid tot 2020 worden beschreven. Het gaat er vanuit dat mobiliteit, zowel van personen als van goederen, een voorwaarde is voor economische en sociale ontwikkeling. Het landelijk beleid is niet meer per definitie gericht op het tegengaan van de groei van de automobiliteit, maar eerder op het aanbieden van aantrekkelijke alternatieven. Het hoofddoel is het verbeteren van de betrouwbaarheid van het verkeerssysteem op het gebied van verkeersveiligheid en leefbaarheid. Het Rijk propageert en stimuleert daarom het selectief aanbieden van verschillende soorten bereikbaarheid, afhankelijk van behoefte, plaats en tijd. De verantwoordelijkheid, de middelen en de bevoegdheden voor dit beleid worden op een steeds decentraler niveau neergelegd. Dat geldt zowel voor de aanleg van infrastructuur en het openbaar vervoer als ook voor bijvoorbeeld een regionaal afgestemd parkeer- en fietsbeleid. Het verkeersveiligheidsbeleid blijft gericht op het terugdringen van het aantal verkeersdoden en – gewonden, met een ambitieuze doelstelling van maximaal 750 doden en 12.250 gewonden in 2020.

Nu de wegencategorisering conform Duurzaam Veilig ver gevorderd is, komt de nadruk meer op de inrichting conform Duurzaam Veilig en educatie en handhaving te liggen. Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (2012) In 2012 is de nationale Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte vastgesteld. In deze Structuurvisie wordt ingezet op een concurrerend, bereikbaar, leefbaar en veilig Nederland. Daarbij wordt veel aandacht besteed aan de bereikbaarheid van stedelijke regio’s met topsectoren. De spoorlijn Culemborg-Utrecht wordt in structuurvisie aangeduid als internationaal spoorwegennet. Het gebied ligt bovendien in een gebied aangeduid als 'Stedelijke regio's met topsectoren'. Dit zijn regio's die een rol spelen bij de nationale doelstelling de ruimtelijk-economische structuur in heel Nederland te versterken. De nieuwe omgevingswet De omgevingswet heeft enige gevolgen voor het huidige en toekomstige beleid van de gemeente. De gemeente kan de omgevingswet gebruiken om onder andere burgers te laten participeren in verscheidene besluiten. Het is dan van belang dat de burger aan de voorkant wordt meegenomen bij de besluitvorming. De omgevingswet ziet toe op een fysiek gezonde leefomgeving. De verkeersstructuur kan hier een bijdrage aan leveren.

De omgevingswet is toe te passen op onder andere de mogelijk toekomstige ontwikkelingen, bijvoorbeeld bij de herinrichting van wegen en de inbreiding van woningbouw. De maatregelen omtrent de omgevingswet gelden voor alle geplande maatregelen na het ingaan van de omgevingswet begin 2022 (de invoering van de wet is recent uitgesteld), maar ook daarvoor kan de gemeente ervoor kiezen om de burger meer te laten participeren in projecten. Omgevingsvisie Gaaf Gelderland (2018) Gedeputeerde Staten hebben op 30 oktober 2018 de reactienota Omgevingsvisie Gaaf Gelderland en Gelderse Omgevingsverordening vastgesteld. De provincie wil de komende jaren werken aan een gezond, veilig, schoon en welvarend Gelderland. Bij het uitvoeren van de taken ligt de focus op een duurzaam, verbonden en economisch krachtig Gelderland. Met behulp van 7 ambities geeft de provincie richting aan de thema’s Energietransitie, 28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

14

Klimaatadaptatie, Circulaire economie, Biodiversiteit, Bereikbaarheid, Economisch vestigingsklimaat en Woon- en leefklimaat. Voor bereikbaarheid zijn de volgende ambities geformuleerd: • In 2050 is de groei van de mobiliteit op een slimme manier opgevangen en verplaatsen mensen in Gelderland zich veilig, snel, betaalbaar en klimaatneutraal. Snel en veilig internet fungeert daarbij als alternatief voor fysieke verplaatsingen. • In 2050 is het netwerk voor goederenvervoer in Gelderland toegankelijk, duurzaam en klimaatneutraal. • In 2030 is al het busvervoer zonder uitstoot en is 35% van het totaal aantal verplaatsingen met de fiets. Visie voor een bereikbaar Gelderland (2020) In de mobiliteitsvisie kiest de provincie Gelderland ervoor om te werken aan de belangrijkste bereikbaarheidsopgaven. Hiervoor ligt de focus op de stedelijke netwerken en het ontlasten van het wegennetwerk in deze gebieden. Er wordt geanticipeerd op de groei van het aantal verplaatsingen, de klimaatopgave en de noodzaak om de verkeersveiligheid te verbeteren. Daarom wordt er met meer focus aan de volgende bouwstenen gewerkt: 1. Realiseren van hoogwaardige hubs op de juiste locaties; 2. Inzetten op fietsen op korte afstanden; 3. Optimaliseren van capaciteit op langere afstanden; 4. Verder versterken van het goederenvervoer; 5. Bevorderen van de verkeersveiligheid.

Ruimtelijke strategische visie – Regio rivierenland 2016 De gemeenten in Regio Rivierenland hebben in 2016 een ambitiedocument vastgesteld en daarin gekozen voor drie economische speerpunten: ‘Agribusiness’, ‘Economie en Logistiek’ en ‘Recreatie en Toerisme’. Het doel van de Ruimtelijke strategische visie is om concrete handvatten te geven aan gemeenten voor de ruimtelijke vertaling van de drie economische speerpunten in hun eigen ruimtelijke beleid. De visie levert input voor de Regionale Mobiliteitsagenda, die in een parallel spoor in ontwikkeling is bij de portefeuillehouders Mobiliteit van de gemeenten in Regio Rivierenland. Deze visie heeft voor de gemeente Culemborg de volgende belangrijkste effecten: • Uitbouwen van de sterke woon- en werkrelaties met de randstad. • Uitbouwen van de functie van het bedrijventerrein op de kennisas A2 door een combinatie van herstructurering en (enige) uitbreiding. • Uitbouwen van de recreatieve kansen van de Nieuwe Hollandse Waterlinie (NHW). • Versterken OV-bereikbaarheid. NS-station als poort (met voorzieningen en fietsverbindingen). Uitvoeringsplan Mobiliteit regio Rivierenland 2019 - 2022 Na een uitgebreid proces met regionale partners en gemeenten is het Algemeen Bestuur van Regio Rivierenland op 5 december 2018 akkoord gegaan met het ‘Uitvoeringsplan Mobiliteit Regio Rivierenland 2019-2022’ en in juni 2019 is het plan vastgesteld.

Met een nieuw uitvoeringsplan mobiliteit wil de regio ervoor zorgen dat Rivierenland bereikbaar blijft, nu en in de toekomst. Door onder andere een beter fietsnetwerk, slimme verkeersoplossingen en een speciaal opgericht Mobiliteitsfonds moet de regio in beweging blijven. Spoorvisie Rivierenland 2015 - 2020 In Eigen-Wijs Rivierenland en het afgesloten regionale samenwerkingsprogramma (RSP) met de provincie Gelderland zijn afspraken gemaakt over de bereikbaarheid van Rivierenland per auto en openbaar vervoer aan de westzijde van het Amsterdam-Rijnkanaal. Hierbij zijn de stimulerende stationsomgevingen van Culemborg, Geldermalsen, Tiel en

28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

15

Zaltbommel als doelgebied benoemd. De vier betreffende gemeenten hebben de regionale regie voor deze visie op basis van hun stationsomgevingen gevoerd. De belangrijkste ambities voor Culemborg zijn: • Verhoging frequentie regionaal spoorvervoer: Geldermalsen – Culemborg – Utrecht: 6x per uur (in plaats van huidige 4x per uur vanwege de toenemende woondruk vanuit Utrecht); • Ieder station zijn eigen overstapfunctie: Culemborg als overstappunt voor regionale treinreizigers in de zuidelijke Lekzone en Tiel voor reizigers in de Waalzone; • Ontwikkeling stationsomgevingen en poorten met eigen regionale identiteit: Station Culemborg heeft een belangrijke functie in de zuidelijke Lekzone (bijv.Hollandse Waterlinie). Pilotproject stations ProRail (2020) Culemborg staat model voor 79 vergelijkbare categorie 5 stations (kleinere knooppunten met opgaven op het gebied van integrale transferveiligheid). Het Kernteam OV Toekomstbeeld 2040 Knopen en Ketens van ProRail is een onderzoek gestart naar de mogelijke aanpassingen om de transfercapaciteit (hoeveelheid reizigers die veilig verwerkt kan worden) op deze stations te verhogen. Hieruit zijn een relatief eenvoudig, gemiddeld en ingrijpend scenario voortgekomen. De gedachte is naar aanleiding van verdiepend onderzoek de ontwikkelagenda te vullen als opmaat naar de bestuurlijke tafels 2020 en de actie-agenda 2021.

Vervolgens kunnen besluit, financiering en prioritering als vervolgstappen gezet worden. Door deze scenario’s voor Culemborg nader te beschouwen, kan ProRail een bandbreedte van de kosten bepalen, zodat het Rijk een referentie heeft om middelen te reserveren voor de komende bestuursperiode. Onderzoeken Rijkswegen (A2 Deil-Vught en A15) Een goede bereikbaarheid stopt niet bij de gemeente- of regiogrens. Capaciteits- en veiligheidsproblemen op de A2 en A15 hebben effect op onderliggend wegennet. Het is een netwerk dat goed moet functioneren, zodat inwoners, werknemers en recreanten zich snel, comfortabel en veilig kunnen verplaatsen. De opgave is het verbeteren van de doorstroming op beide wegen. Oplossingen zijn niet uitsluitend gericht op het verbreden van snelwegen, maar ook op het beter benutten van de huidige infrastructuur. Daarom pakken we bereikbaarheidsvraagstukken gezamenlijk op met de regio, het Rijk, de Provincies, omliggende gemeenten en regio’s. We richten ons daarbij op verbinding naar verschillende regio’s, steden en voorzieningen om ons heen. A2 De grote hoeveelheid verkeer op de A2 tussen knooppunt Deil en knooppunt Vught zorgt voor veel files op dit traject. De files staan in beide richtingen en ontstaan zowel tijdens de ochtend- als de avondspits. De drukte op de A2 is ook 1 van de oorzaken van het hoge aantal ongevallen.

In de toekomst neemt de hoeveelheid verkeer op de A2 Deil-Vught naar verwachting toe, waardoor de file- en verkeersveiligheidsproblemen alleen maar groter worden. Om een goede keuze te maken voor de maatregelen op de A2 Deil-Vught, vindt een MIRT-verkenning plaats. De verkenning is uitgevoerd op basis van diverse onderzoeken (op het gebied van ontwerp, milieu, leefomgeving en kosten) en bijeenkomsten met bewoners, bedrijven, organisaties en overheden, en resulteert in een ‘voorkeursbeslissing’ van de minister van Infrastructuur en Waterstaat. Een MIRT-verkenning hoort bij projecten die zijn opgenomen in het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT). A15 Uit onderzoek naar de A15 is gebleken dat op het traject Deil – Ochten op de lange termijn in beide richtingen een capaciteitsprobleem ontstaat. Op dit moment vormt verkeerveiligheid op dit traject al een groot probleem. De snelheidslimiet pas niet altijd bij het wegbeeld met meerdere profielvernauwingen.

28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

16

In juni 2018 heeft de minister besloten om een MIRT-verkenning uit te voeren voor de A15. Hierbij de scope Papendrecht-Gorinchem. Het Gelderse deel valt hier buiten. Wel is in het besluit opgenomen om voor de gehele A15corridor een KTA (Korte Termijn Aanpak) uit te werken om de verkeersveiligheid en daarmee de doorstroming te verbeteren. Metropool Utrecht De verkeersinfrastructuur in de Metropoolregio Utrecht is op dit moment zwaarbelast. Om de belasting te verminderen en de mobiliteit te verduurzamen wordt ingezet op openbaar vervoer. De metropoolregio zet in op het versterken van regionale OV-hubs. De provincie Gelderland heeft in haar mobiliteitsbeleid een vergelijkbare visie. De metropoolregio Utrecht werkt samen met het Rijk aan een visie voor de lange termijn om de woningbouwopgave en de groei van bedrijvigheid op te kunnen vangen, zonder dat er extra druk op de mobiliteitssystemen komt. De regio heeft tot 2030 een opgave – en plannen - voor 67.000 woningen, en tot 2040 voor 104.000 woningen. Doelstelling is om ontwikkelingen te concentreren rondom de openbaar-vervoersassen rondom het stadscentrum van Utrecht. Culemborg ligt niet in de Metropoolregio Utrecht, maar wel op één van de assen, op zeer beperkte afstand. Ongeacht onze groei in woningen kan en zal een belangrijke rol spelen als regionale OV-hub, voor de Culemborgse bewoners en de omliggende gemeenten.

3.2

Regionale infrastructurele ontwikkelingen

Eiland van Schalkwijk Binnen het project ‘Eiland van Schalkwijk’ worden 250 woningen ontwikkeld in de gemeente Houten. Het gebied ligt in het zuiden van de regio Utrecht, omringd door de Lek, het Lekkanaal en het Amsterdam Rijnkanaal. In dit plan wordt een directe fietsverbinding voorzien tussen Schalkwijk en Houten, welke van invloed kan zijn op de fietsverbinding tussen Culemborg en Houten. Onderzoek sluipverkeer Vijfheerenlanden (2020) De gemeente Vijfheerenlanden heeft onderzoek gedaan naar het sluipverkeer in en om de gemeente. Eén van de knelpunten ligt bij de aansluiting Culemborg op de A2. Door vertraging op de A2 gaat verkeer via de aansluiting Culemborg de A2 op. De rotonde aan de westzijde van de aansluiting kan deze hoeveelheid verkeer op piekmomenten niet goed verwerken, waardoor meer vertraging ontstaat. Dan kiest verkeer voor de ongewenste sluiproutes door het achterland. Een structurele oplossing voor de vertraging op dit deel van de A2 staat voorlopig niet op de agenda, waardoor onderzocht kan worden hoe de rotonde bij de aansluiting aangepast kan worden om het verkeer in de spitsen beter te verwerken.

3.3

Lokale beleids- en afsprakenkaders

Raadsprogramma ‘ruimte voor de stad’ 2018 – 2022 Het raadsprogramma 2018-2022 ‘Ruimte voor de stad’ laat zien hoe acht fracties de komende vier jaar invulling willen geven aan deze ambities voor onze stad. De belangrijkste opgaven waarvoor Culemborg staat, zijn in dit document beschreven rondom vijf kernthema’s: Culemborg als groene stad, leefbare stad, sociale stad, zorgzame stad en ondernemende stad. De opgaven die betrekking hebben op mobiliteit zijn: • De mogelijkheden verkennen voor elektrische bevoorrading van de binnenstad; • Mobiliteitsplan uit te werken hoe verduurzaming in het verkeer kan worden gerealiseerd; • We stimuleren de komende jaren fietsen, wandelen en het gebruik van elektrische (deel) auto's;

28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

17

•

Na onderzoek aan de raad een aantal varianten voor te leggen voor aanpassing van de Vianense poort, een fietsbrug over de Lek, de toekomst van het pontveer en een fietstunnel in de omgeving van de spoorzone.

Duurzame mobiliteit (2018) Culemborg neemt diverse maatregelen om duurzame mobiliteit te stimuleren. Zo zijn de huidige (vergunde) locaties van de laadpalen in beeld gebracht. Het aantal laadpalen zal naar verwachting de komende jaren sterk stijgen als gevolg van de verdergaande transitie naar elektrisch vervoer. Bij de ontwikkeling van nieuwe woningen wordt er rekening mee gehouden dat duurzame mobiliteit gestimuleerd wordt.

Figuur 11: Kaart laadpalen (bron: www.oplaadpunten.nl).

Culemborg energieneutraal 2040 Onder de naam ‘Energiek Culemborg’ werken alle partijen in de gemeente samen aan duurzaamheid. De doelstelling is dat Culemborg in 2040 energieneutraal is. Verkeer is hiervoor een belangrijk onderdeel waarbij wordt ingezet op het stimuleren van duurzaam vervoer (fiets, lopen en OV), maar ook het gebruik van elektrische auto’s. Daarnaast wordt gekeken wat mogelijk is op het gebied van deelauto’s en carpoolen. Nota: Aanpak veilig fietsen Culemborg Nederland is een fietsland, fietsen is populair onder jong en oud. Jaarlijks neemt het fietsgebruik toe en uit onderzoek blijkt dat fietsen bijdraagt aan een gezonde en duurzame samenleving. Daarbij is fietsen een snelle en goedkope wijze van vervoer. Deze nota mondt uit in conclusies en aanbevelingen en in een actielijst. Deze actielijst zal jaarlijks worden geactualiseerd en bij de kadernota aan de raad worden aangeboden. De eventuele financiële consequenties zullen vervolgens in de kadernota worden verwerkt.

3.4

Lokale ruimtelijke en infrastructurele ontwikkelingen

Er zijn op dit moment geen concrete plannen voor grootschalige woningbouwlocaties. Wel zijn er een aantal lopende ontwikkelingen, die hieronder kort zijn beschreven.

28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

18

Lanxmeer In de wijk Lanxmeer zijn nog enkele locaties waar nog nieuwe woningen en/of bedrijven gerealiseerd kunnen worden. Voor deze locaties worden momenteel kavelpaspoorten ontwikkeld, waarbij een aanpassing van de parkeernorm wordt onderzocht. Hiermee kan mogelijk beter worden aangesloten op de behoefte van de bewoners en het grondgebruik te optimaliseren ten bate van leefbaarheid.

Spoorzone De gemeente Culemborg werkt samen met NS en Investment In den Eng BV, de twee grondeigenaren in het gebied, aan de herontwikkeling van de spoorzone in Culemborg. Wijziging buslijnen Lijn 146 rijdt vanaf 14 september 2019 via de Wethouder Schoutenweg en de Laan naar Parijsch. Door de routewijziging vervallen de volgende haltes in Culemborg: Vicarystraat, Jan van Riebeeckstraat, Molenwindsingel en Prijsseweg. Vanaf 14 september worden een aantal nieuwe haltes aangedaan, waaronder winkelcentrum Parijsch. Ook bedrijventerrein Pavijen is nu beter per bus bereikbaar. Sprokkelenburg In de wijk Sprokkelenburg biedt de gemeente vrije kavels aan. Zo wordt het voormalige sportpark omgetoverd tot een nieuwe woonwijk nabij het centrum van Culemborg. Parijsch Culemborg werkt aan waterrijk wonen. In en met de natuur, voorzien van alle gemakken. In de westelijke nieuwbouwwijk Parijsch vindt de komende jaren ook nog uitbreiding plaats: er komen nog zo’n 1100 woningen bij. Fietspad N833 De Rijksstraatweg tussen Buurmalsen en Culemborg (N833) wordt in 2020 aangepakt. De provinciale weg wordt smaller en krijgt vrijliggende fietspaden. Dat moet de weg vooral voor fietsers een stuk veiliger maken. Inbreiding met woningbouw Op diverse locaties binnen Culemborg vindt inbreiding plaats. Dit zijn relatief kleinschalige ontwikkelingen die een beperkt effect hebben op de infrastructuur.

Als er sprake is van grootschalige ontwikkelingen wordt onderzocht of de infrastructuur hierop moet worden aangepast.

28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

19

4

Knelpunten

4.1

Inleiding

Inwoners van Culemborg hebben tussen 16 oktober en 4 november 2018 de mogelijkheid gehad om wensen en knelpunten door te geven via een digitale kaart. Op de kaart zijn de locaties van knelpunten en wensen doorgegeven waarbij een omschrijving is toegevoegd. De punten op de kaart zijn vooral knelpunten in de ogen van de burgers van Culemborg. Nadat iedereen input heeft gegeven, zijn alle punten in diverse categorieën in te delen. De meeste opmerkingen hebben betrekking op o.a. fietsverkeer en de snelheid van gemotoriseerd verkeer. Deze en andere categorieën zijn in de volgende paragrafen opgenomen. De volgorde van de paragrafen is daarbij gebaseerd op de (aflopende) hoeveelheid knelpunten per categorie. De reacties zijn ook via een online dashboard beschikbaar2.

4.2

Fietsverkeer

Over het fietsverkeer zijn de meeste reacties gegeven. Bij de opmerkingen over het fietsverkeer valt op dat er veel knelpunten op de Prijsseweg worden ingevuld. Deze weg wordt door veel mensen gezien als te smal voor de grote hoeveelheid verkeer. Een ander knelpunt dat naar voren is gekomen is dat de voorrangsregels voor fietsers verschillen op de ovonde en de rotonde Stationssingel/ Spoorstraat. In Figuur 12 zijn alle reacties over fietsverkeer weergegeven.

Figuur 12: Reacties over fietsverkeer.

2

Link: https://rhk.maps.arcgis.com/apps/opsdashboard/index.html#/a55151b6e6b14ee7a0c05c65272134f0

28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

20

4.3

Snelheid

Bij het onderwerp snelheid wordt op diverse wegen als knelpunt gesignaleerd dat autoverkeer er te hard rijdt. Deze knelpunten zijn voornamelijk op de gebiedsontsluitingswegen ingevuld. Dit is zichtbaar in Figuur 13.

Figuur 13: Reacties over snelheid van het verkeer.

28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

21

4.4

Rotonde

Het verkeersplein Tunnelweg wordt door veel reageerders als knelpunt gesignaleerd. Ook bij rotondes zien mensen risico’s voor de verkeersveiligheid. Bij diverse kruispunten is ingevuld dat dit nu een knelpunt is en wordt een rotonde als oplossing genoemd. Dit is bijvoorbeeld op het kruispunt Otto van Reesweg en Jan van Riebeeckstraat gedaan. In Figuur 14 is zichtbaar bij welke kruispunten een melding is ingevuld.

Figuur 14: Reacties over rotondes.

28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

22

4.5

Voetgangers

Bij de opmerkingen over voetgangers zijn met name knelpunten over de oversteken ingediend. Daarnaast wordt gemeld dat de trottoirs op sommige delen ontbreken (bijvoorbeeld bij de Prijsseweg) of te smal zijn, zeker als er ook fietsen op worden geparkeerd. De locaties met opmerkingen over voetgangers zijn weergegeven in Figuur 15.

Figuur 15: Reacties over voetgangers.

28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

23

4.6

Parkeren

Diverse mensen hebben de wens ingevuld dat er meer parkeercapaciteit komt bij het winkelcentrum Parijsch en de sporthal Parijsch. Een andere constatering is dat diverse wegen niet geschikt zijn om langs te parkeren, maar dat dit nu wel gebeurt. Hierdoor blijft een smalle rijbaan over voor de auto’s en fietsers. Figuur 16 toont de locaties waarop de reacties met betrekking tot parkeren zijn ingevuld.

Figuur 16: Reacties over parkeren.

28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

24

4.7

Roadblock

Het roadblock op de Prijsseweg heeft voor- en tegenstanders. In ongeveer de helft van de reacties wordt gezegd dat dit een goede ingreep is; de andere helft van de respondenten geeft aan dat er juist een knelpunt ontstaat door het roadblock. Op de Wethouder Schoutenweg zijn enkele knelpunten ingevuld doordat het doorgaande verkeer niet meer via de Prijsseweg kan rijden.

Figuur 17: Reacties over het roadblock.

28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

25

4.8

Kruispunten

Op diverse kruispunten worden knelpunten voor de veiligheid en overzichtelijkheid geconstateerd. Daarnaast wordt een aantal keer de wens geuit om bepaalde kruispunten te verbeteren. Op de kaart in Figuur 18 is zichtbaar over welke kruispunten reacties zijn ingediend.

Figuur 18: Reacties over kruispunten.

28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

26

4.9

Verkeerslichten

Over verkeerslichten zijn weinig opmerkingen ingediend. Op een aantal punten wordt geconstateerd dat de verkeerslichten goed werken voor de veiligheid en doorstroming. Bij de knelpunten die ingevuld zijn willen de indieners graag dat er een verkeersregelinstallatie (VRI) op het kruispunt komt. De kruispunten waarbij reacties zijn geplaatst zijn weergegeven in Figuur 19.

Figuur 19: Reacties over verkeerslichten.

28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

27

4.10

Lucht/ geluid

Over lucht en geluid zijn enkele opmerkingen ingediend. Daarbij worden met name knelpunten over geluidsoverlast gemeld. De locaties waarbij reacties zijn geplaatst zijn weergegeven in Figuur 20.

Figuur 20: Reacties over lucht/ geluid.

28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

28

4.11

Overige

De opmerkingen die niet aan een categorie konden worden gekoppeld zijn op deze kaart weergegeven. Het gaat hierbij om diverse wensen en knelpunten die mensen zien om het verkeer veiliger te maken, maar ook opmerkingen over openbaar vervoer. In Figuur 21 is zichtbaar bij welke wegen de opmerkingen zijn gemaakt.

Figuur 21: Overige reacties.

28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

29

4.12

Samenvatting

Op basis van zowel de knelpunten uit de subjectieve bronnen (enquête) als ook de aandachtspunten uit objectieve bronnen (o.a. de geregistreerde ongevallen uit hoofdstuk 2) is een samenvatting opgesteld van de grootste aandachtspunten. Een samenvatting van de aandachtspunten is in onderstaande figuur opgenomen. Punten • Ovonde Spoorzone • Vianense Poort • "oude Rotondes" Rijksstraatweg - voldoen niet • Kruispunt Weidsteeg/ Oostersingel • Blokker (afsluiting in Prijsseweg voor gemotoriseerd verkeer) • Parkeren Parijsch/Sporthal • Parkeren Centrum • Schoolzone bredeschool oost • Schoolroutes schoolfietsverkeer Lanxmeer Lijnen • • • • •

Verkeersveiligheid Langzaamverkeer/ gemotoriseerd verkeer oost/west (Wethouder Schoutenweg / Wiedesteeg) Verkeersveiligheid Langzaamverkeer/ gemotoriseerd verkeer oost/west (Prijsseweg) Verkeersveiligheid centrumgebied (langzaam verkeer) Verkeersveiligheid Otto van Reesweg Verkeersveiligheid Zijderupsvlinderlaan

Figuur 22: Knelpuntenkaart gemeente Culemborg. 28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

30

5

Trends en ontwikkelingen in relatie tot verkeer

Er ligt een uitdaging voor de mobiliteit in de gemeente Culemborg. Het GVVP biedt een visie op de toekomstige situatie en geeft hiervoor kaders. Om een beeld van de toekomst te kunnen schetsen, maken we gebruik van trends en ontwikkelingen die we momenteel zien (aankomen) en die van invloed zijn op het verkeer. Denk daarbij aan de veranderde bevolkingssamenstelling, de groeiende aandacht voor het klimaat en energie en de technologische ontwikkelingen die razendsnel gaan. Deze ontwikkelingen zijn in te delen in drie trends: de Groene, Blauwe en de Grijze trend.

5.1

Groene trend 5.1.1

Energietransitie

Door de energietransitie neemt het gebruik van alternatieven voor de motor op fossiele brandstof toe. Het aantal elektrische en aardgasvoertuigen stijgt, ook in de gemeente Culemborg, en het aantal elektrische laadpalen in de openbare ruimte neemt toe. De verwachting is dat deze trend doorzet en de komende jaren de elektrische auto steeds nadrukkelijker aanwezig zal zijn. Ook is het een trend dat mensen steeds meer bereid zijn om duurzamere keuzes te maken (bijvoorbeeld de keuze om niet het vliegtuig te kiezen door vliegschaamte). Ontwikkelingen rond andere duurzame brandstoffen (zoals waterstof) kunnen gevolgd worden.

5.1.2

De deelmobiliteit

Het bezit van auto’s in Nederland neemt af, men kiest voor de meest efficiënte verplaatsing en het belang van het bezit van een voertuig wordt van ondergeschikt belang. Ook vinden mensen de verplaatsing belangrijker dan de vervoerswijzekeuze (o.a. Mobility as a Service, oftewel MaaS, richt zich hierop). Deze ontwikkeling speelt zich momenteel vaak af bij jongeren (ook bij bijvoorbeeld de SWAP-fietsen met het blauwe voorwiel). Vaak kiezen mensen met kinderen toch vrij snel weer voor een auto in eigen eigendom. De vraag is of deze trend zich doorzet én hoe deze trend zich ontwikkelt binnen de gemeente Culemborg. Het aanbod van deelmobiliteit is afhankelijk van het aanbod en de vraag en is vooralsnog in Nederland vooral terug te vinden in de grotere steden. Met name in de kleine kernen en het buitengebied is de afhankelijkheid van een eigen voertuig groot om naar het werk te kunnen reizen. Ouderen zijn minder op gezette tijden afhankelijk van een auto, maar zijn vaak al jaren gewend een eigen auto te hebben, waardoor het lastig is om over te stappen op autodelen.

28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

31

5.1.3

Duurzaamheid

Het gebruik van duurzame voertuigen neemt toe. Zeker in het OV wordt dit doorgevoerd waar steeds meer met elektrische bussen gereden wordt. Voorbeelden hiervan zijn elektrische voertuigen (auto’s, fietsen, steps). De fiets als vervoerwijze wordt ook steeds belangrijker, zoals bij de bezorging van pakketjes. Ook kiezen steeds meer grotere gemeenten ervoor bepaalde type vervuilende voertuigen niet meer toe te staan in het centrum (o.a. Utrecht, Amsterdam, Rotterdam en Den Haag kennen een milieuzone). Daarnaast ontstaat ook door de huidige discussie rondom de stikstofwetgeving (PAS) steeds vaker een discussie over de keuze tussen milieu en duurzaamheid en het toestaan van ontwikkelingen. Ook in de gemeente Culemborg wordt de fiets een steeds belangrijkere vervoerswijze, dit blijkt uit een toename van het bezit van een e-bike. Het is de vraag of andere elektrische voertuigen, zoals de elektrische step eenzelfde soort opkomst gaan hebben, waardoor aanpassing aan de infrastructuur gewenst zijn. Om de verkeersveiligheid te borgen is het wenselijk voldoende ruimte te maken voor de fietsers.

28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

32

5.2

Blauwe trend 5.2.1

Nieuwe voertuigen

Het aantal verschillende voertuigen op met name de (brom)fietspaden is de afgelopen jaren sterk toegenomen. Onder andere door de komst van de speed pedelec, de e-bike en de toename van het gebruik van o.a. de bakfiets neemt de diversiteit in massa, snelheid en breedte op de fietspaden toe. Daarnaast komen er steeds meer verschillende type voertuigen op de markt. De RDW heeft in de zomer van 2019 reeds een zevental nieuwe voertuigen goedgekeurt, waaronder een elektrische step en een overdekte elektrische driewieler. Ook binnen de gemeente Culemborg zijn deze verschillende voertuigen aanwezig en zullen meer gebruikt gaan worden. De weg- en fietsinfrastructuur binnen de gemeente moet geschikt zijn om deze diverse soorten aan voertuigen veilig een plaats te bieden.

5.2.2

Data en digitalisering.

Door het verzamelen van data en toepassingsgericht gebruik hiervan wordt ook het gedrag van mobiliteit gestuurd. Waar vroeger de route bepaald werd op basis van de routeborden langs de weg, gebruiken veel mensen nu live verkeersinformatie onderweg, waardoor soms ongewenste routes worden genomen om een file te ontwijken. Door de digitalisering laat de samenleving meer eigenaarschap zien en vraagt ruimte voor nieuwe initiatieven, bijvoorbeeld om nieuwe mobiliteitsdiensten aan te bieden. Voorbeeld hiervan is de taxidienst Uber. Door betere technologie in voertuigen en meer data kunnen we met Culemborg op een nog betere en slimmere manier reizen. Voor de gemeente Culemborg betekent dit vooralsnog niet dat er directe actie nodig is, want de wens om een eigen auto te bezitten zal voorlopig groot blijven. Wel kan het gebruikt worden om meer maatwerk in het openbaar vervoer te organiseren.

28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

33

5.2.3

Autonome en coöperatieve voertuigen

De technologie in auto’s neemt toe. We gaan steeds meer richting autonome voertuigen en coöperatieve voertuigen. Deze ontwikkeling zal op het gebied van de auto allereerst een groot effect hebben op de stroomwegen. Op deze wegen zal de herkenbaarheid van belijning en bebording steeds belangrijker worden. Er zijn al gemeenten die hoog op deze ontwikkeling inzetten en kiezen voor zelfsturende voertuigen als alternatief voor openbaar vervoer. Voor de gemeente Culemborg is het belangrijk om deze technologieën in de gaten te houden en te zorgen voor een goede kwaliteit van de infrastructuur. Denk hierbij aan duidelijke bebording en belijningen op de belangrijkste gebiedsontsluitingswegen. Voertuigen worden steeds geavanceerder en kunnen nu al met elkaar en ook met de verkeerslichten communiceren. Deze mogelijkheden zullen zich in de toekomst uitbreiden (onder andere middels de i-VRI). Ook op gemeentelijke wegen en kruispunten zal dit in de toekomst effect hebben.

5.3

Grijze trend 5.3.1

Vergrijzing

Het aantal ouderen binnen de gemeente neemt toe (vergrijzing) en deze ouderen worden ook mobieler (per oudere neemt het aantal verplaatsingen toe). Met name het aantal fietsbewegingen onder ouderen stijgt, waardoor het bijvoorbeeld belangrijk is dat er voldoende breedte is op de fietspaden. Voor de gemeente Culemborg betekent dit dat de fietspaden vergevingsgezind aangelegd moeten worden, dit houdt in dat er ruimte is voor foutcorrectie en dat obstakels verwijderd of afgeschermd worden. In 2018 en 2019 zijn er in het kader van deze trend al diverse paaltjes verwijderd binnen de gemeente.

28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

34

5.3.2

Mondigheid

Onder andere vanuit de Omgevingswet krijgen burgers steeds meer invloed toebedeeld in het proces om te komen tot besluitvorming. Dit heeft vooral effect bij de totstandkoming van mogelijke verkeersmaatregelen. Belangrijk hierbij is dat een gemeente vooraf een duidelijke structuur heeft voor de inbreng van bewoners en in dit proces ook duidelijk is wat de positie is van de mening van de burgers in een specifieke situatie (participatieladder).

5.4

Conclusie trends en ontwikkelingen

De belangrijkste ontwikkelingen waar de gemeente Culemborg op in kan spelen zijn de groene en grijze trend: • De belangrijkste aandachtspunten van de grijze trend zijn de hogere leeftijd van de bevolking. Bij de inrichting van de wegen kan hier op ingespeeld worden door voldoende ruimte te maken voor de verschillende type gebruikers. • De energietransitie zet door en het duurzaamheidsdenken neemt toe, elektrische voertuigen en nieuwe voertuigen (veelal gerelateerd aan de fiets) worden steeds belangrijker en zullen een plaats moeten krijgen. • Nieuwe mobiliteitsdiensten bieden vervoer op maat, deze diensten zullen zich snel ontwikkelingen en impact hebben op vervoersgedrag.

28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

35

6

Evaluatie gevoerd beleid

Culemborg heeft geen actueel vastgesteld verkeer- en vervoersplan. Wel is in 2003 een kadernota opgesteld 3 met daarin de kaders voor een nieuw beleid. De intentie van de kadernota was om een startnota te zijn voor het opstellen van 6 verschillende deelnota’s: 1. Inrichting van de hoofdwegen; 2. Sturend parkeerbeleid; 3. Stedelijk openbaar vervoer; 4. Culemborg Fietsstad; 5. Stationslocatie als verkeersknooppunt; 6. Verkeerseducatie en meetplan. Van deze deelnota’s zijn alleen de eerste vier op enige wijze terug te vinden in een beleidsdocument. Hieronder zijn deze beschreven. Opgemerkt dient te worden dat deze documenten veelal niet het uitwerkingsniveau kennen (met omschreven maatregelen en planning) zoals aangegeven in de kadernota. Ook ontbreekt in veel documenten de onderlinge samenhang tussen de verschillende onderwerpen. Dit is mogelijk één van de redenen dat het verder uitwerken van het beleid middels aparte deelnota´s niet succesvol is gebleken. Vandaar dat bij het opstellen van het dit GVVP gekeken wordt naar het hele mobiliteitssysteem en de onderlinge samenhang tussen alle vervoerswijzen.

6.1

Inrichting van de hoofdwegen

In 2008 is de deelnota opgesteld van het de hoofdwegen (deelnota 1). Genaamd: Nota gebiedsontsluitingswegen 4. Behalve keuzes op het gebied van de ontsluitingsstructuur van de auto zijn er in deze nota ook keuzes gemaakt op het gebied van fietsverkeer en voetganger (aparte besluitenlijst). Echter zijn er in dat document alleen de kaders bepaald. Nadere invulling voor het toekomstig wensbeeld in deze nota ontbreekt. Onder verdere invulling wordt verstaan: mogelijke kosten en verdere uitwerking van de plannen.

6.2

Sturend parkeerbeleid

Parkeernota In 2008 is de parkeernota5 opgesteld (deelnota 2), hierin is uitgebreid ingegaan op de situatie van het autoparkeren in Culemborg. In het document staat beschreven dat in de toekomst mogelijk knelpunten ontstaan op het gebied van autoparkeren in Culemborg. In dit document zijn de volgende maatregelen beschreven: • Parkeerregulering uit te breiden als dat nodig is (Nieuwstad, Buitenhof, Achter ‘Zand); • Niet beknibbelen op parkeervoorzieningen bij nieuwe woningen; • Monitoren parkeersituatie winkelcentra Chopinplein en Parijsch; • Uitbreiding capaciteit auto parkeren station Culemborg; • Inzetten op fiets en openbaar vervoer; • Parkeerverwijssysteem voor auto’s.

3

Startnota GVVP, Kaders voor het toekomstig Culemborgs verkeersbeleid - maart 2003 Nota gebiedsontsluitingswegen, Op weg naar structuur en samenhang – april 2008 5 Parkeernota – maart 2008 4

28 september 2020

BG1274TPRP1901220859

36

Beleid deelauto In een apart document is door de gemeente aangegeven hoe om te gaan met de deelauto in Culemborg6. Ook zijn er specifiek locaties aangegeven waar de deelauto wordt gefaciliteerd. Dit is een uitwerking van de parkeernota met betrekking tot dit onderwerp.

6.3

Stedelijk openbaar vervoer

Spoorvisie Rivierenlanden Het document geeft een visie van het spoorvervoer in de regio Rivierenlanden 7. Hierin wordt als doel gesteld het spoorvervoer van reizigers te verbeteren en te laten groeien (beter materiaal, minder overstaptijd, meer optijd rijden, verhogen frequentie). Specifiek voor Culemborg wordt benoemd dat ook hier gestreefd wordt de frequentie en het gebruik te doen stijgen. Tevens wordt Culemborg benoemd als stationsomgeving die verder ontwikkeld dient te worden. Dit met de volgende omschrijving: “Station Culemborg heeft een belangrijke functie in de zuidelijke Lekzone (bijv. Hollandse Waterlinie)” Verdere uitwerking van mogelijke maatregelen staan niet omschreven.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Culemborg&id=e68f9afc-f25b-46df-80d4-759bc794b546