661077202-JS-2614, Gemeente Culemborg, accountantsverslag 2023
Tekst van het document
Gemeente Culemborg Accountantsverslag controle 2023
Aan het college van burgemeester en wethouders van de Gemeente Culemborg Postbus 136 4100 AC CULEMBORG
Papendorpseweg 75-79 3528 BJ UTRECHT telefoon (088) 236 7000 e-mail Audit@flynth.nl
kenmerk
behandeld door
datum
661077202/JS/2614
J. Smit RA
19 september 2024
onderwerp
Accountantsverslag 2023 Geachte leden van de raad, Hierbij ontvangt u ons accountantsverslag over het boekjaar 2023. Dit verslag bevat de belangrijkste uitkomsten van de door ons uitgevoerde werkzaamheden, waarvan wij vinden dat die voor u relevant zijn voor een goed begrip van de jaarrekening 2023 en voor het beoordelen van de financiële positie van de gemeente Culemborg. De jaarrekening is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college. In overeenstemming met uw opdracht hebben wij de jaarrekening 2023 gecontroleerd. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2023 van de gemeente Culemborg.
Wij hebben deze rapportage op 2 september 2024 met uw audit commissie besproken, en hebben daarbij ook uw vragen beantwoord. De inhoud van dit accountantsverslag is door ons afgestemd met de ambtelijke organisatie. De bevindingen en beschouwingen in dit verslag komen voort uit onze controlewerkzaamheden. Het verslag van bevindingen is, zoals hiervoor reeds verwoord, bedoeld om u te ondersteunen in uw beoordeling van de jaarrekening 2023. Wij wijzen u erop dat uw controlerende taak uiteraard verder gaat dan uitsluitend het financieel getinte perspectief vanuit de accountantscontrole. Wij bedanken de medewerkers van de gemeente voor de prettige samenwerking en zijn vanzelfsprekend graag bereid een nadere toelichting te verstrekken. Met vriendelijke groet, Flynth Audit B.V. Digitaal ondertekend door Jelle Smit
J. Smit RA Flynth Audit B.V. is lid van BKR International. Bankrekeningnummer IBAN NL67 RABO 0106 6642 20 - BIC: RABONL2U. Handelsregister 09063021. www.flynth.nl Dienstverlening vindt plaats onder algemene voorwaarden, op aanvraag verkrijgbaar en gedeponeerd bij de KvK in Arnhem.
2
Inleiding In het kader van de door de gemeenteraad aan ons verstrekte opdracht voor de controle van de jaarrekening 2023 van de gemeente Culemborg brengen wij u hierbij verslag uit van onze belangrijkste bevindingen naar aanleiding van onze controlewerkzaamheden die wij onlangs hebben uitgevoerd. Dit accountantsverslag is bedoeld om u te ondersteunen in uw beoordeling van de jaarrekening 2023. Wij wijzen u erop dat uw controlerende taak uiteraard verder gaat dan uitsluitend het financieel getinte perspectief vanuit de accountantscontrole. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening van uw gemeente.
Inleiding
Onze werkzaamheden zijn erop gericht een oordeel te kunnen geven over de jaarrekening 2023 van de gemeente Culemborg en niet primair op het opsporen van fraudes of onregelmatigheden in uw organisatie. De bevindingen in deze brief zijn daarom beperkt tot de punten die voortvloeien uit de controle van de jaarrekening.
Samenvatting
Wij hebben de concept versie van deze rapportage besproken tijdens de bijeenkomst op 2 september 2024 met uw audit commissie, en hebben daarbij ook uw vragen beantwoord. De inhoud van dit accountantsverslag is door ons afgestemd met de ambtelijke organisatie.
Jaarrekening
Jaarverslag
Structuur rapportage
Significante risico’s
Hoofdstuk 1
Bestuurlijke samenvatting
Hoofdstuk 2
Jaarrekening
Hoofdstuk 3
Jaarverslag
Hoofdstuk 4
Significante risico’s
Hoofdstuk 5
Interne beheersing
Hoofdstuk 6
Externe ontwikkelingen
Interne beheersing
Externe ontwikkelingen
Bijlagen
Bijlage A
(Gecorrigeerde) bevindingen
Bijlage B
SiSa – Fouten en onzekerheden 2023
Bijlage C
Onafhankelijkheid
Bijlage D
Onze communicatie met u
661077202/JS/2614
1. Bestuurlijke samenvatting
Onze belangrijkste conclusies Controleverklaring
Wij hebben de accountantscontrole van de jaarrekening 2023 van de gemeente Culemborg afgerond. Wij verstrekken een controleverklaring met beperking voor de getrouwheid. Daarnaast nemen wij een verplicht toelichtende paragraaf op vanwege de door het college gerapporteerde onrechtmatigheden. Voorbehoud bij onze controleverklaring is dat de jaarrekening ongewijzigd wordt vastgesteld door de raad. Verder hebben we geen indicaties van fraude en/of niet-naleving van wet- en regelgeving. De voor fouten en onzekerheden gehanteerde materialiteit bedraagt € 1.060.000, respectievelijk afgerond € 3,2 miljoen. De bevindingen in onze rapportage zijn opgenomen vanaf € 50.000.
Inleiding
Samenvatting
In bijlage A1 hebben we de ongecorrigeerde controleverschillen opgenomen. De fouten bedragen gesaldeerd € 1.771.000. De onzekerheden zijn € 2,0 miljoen. Jaarrekening
Reikwijdte van de controle
Grondslagen en verantwoording conform BBV
Schattingen
In de opdrachtbevestiging heeft u ons de opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2023. De reikwijdte van onze controle staat hierin omschreven. Gedurende het verloop van de controle over boekjaar 2023 is op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. Tijdens de uitvoering hebben zich geen wijzigingen van materieel belang in de reikwijdte voorgedaan. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2023 voldoende voor de doelstelling van de controle van de gemeente Culemborg. De accountantscontrole omvat onder meer een onderzoek naar de toepassing van de grondslagen in de jaarrekening. Naar onze mening zijn de door het college gekozen grondslagen voor waardering en resultaatbepaling aanvaardbaar, conform wet- en regelgeving en consistent toegepast. In het boekjaar 2023 zijn geen wijzigingen doorgevoerd in de keuze of de toepassing van de belangrijkste verslaggevingsgrondslagen in het BBV en relevante notities uitgebracht door de Commissie BBV. Schattingen op basis waarvan een aantal jaarrekeningposten worden bepaald zijn gebaseerd op inzichten van het management. Wij hebben de belangrijkste gehanteerde factoren en veronderstellingen beoordeeld. Wij hebben vastgesteld dat de schattingen en veronderstellingen aanvaardbaar zijn in het kader van de jaarrekening als geheel.
Jaarverslag
Significante risico’s
Interne beheersing
Externe ontwikkelingen
Bijlagen
Analyse vermogen en resultaat
Het gerealiseerde resultaat (inclusief de mutaties in de reserves) bedraagt circa € 3,0 miljoen positief versus een begroot resultaat (na wijziging) van € 0,8 miljoen negatief. Voor een nadere toelichting hierop verwijzen wij u naar de analyse in de jaarstukken 2023 zoals die is opgenomen in het hoofdstuk financiële resultaten en analyses per programma. In hoofdstuk 3 van dit verslag gaan wij nader in op het resultaat en de ontwikkeling van het (weerstands)vermogen.
661077202/JS/2614
Kernpunten van onze jaarrekeningcontrole (1/3) Grondexploitaties
Door uw gemeente is de exploitatieberekening van de grondexploitaties ten behoeve van de jaarrekening 2023 geactualiseerd. Wij hebben vastgesteld dat na meerdere doorgevoerde correcties de waardering zoals opgenomen in de jaarrekening aanvaardbaar is. Wel onderkennen wij nog verschillende verbeteracties die komend jaar noodzakelijk zijn. Inleiding
De waarde van de bouwgronden in exploitatie is € 8,4 miljoen. Hierop is een voorziening voor het verlies van de exploitaties is getroffen van € 5,1 miljoen. Samenvatting
Het verloop van de bouwgronden in exploitatie is als volgt: Verloopoverzicht bouwgronden in exploitatie
Bedrag * €1.000
Boekwaarde per 1 januari 2023
€ 1.427
Vermeerderingen
€ 319
Verminderingen
€ 252
Boekwaarde voor resultaat
€ 1.494
Winstneming
€ 182 -/-
Afsluiten Spoorzone west
€ 764 +
Afsluiten Sprokkelenburg
€ 1.476 +
Boekwaarde per 31 december 2023
€ 3.552
Verliesvoorziening mutatie
€ 312 -/-
Stand per 31 december 2023
€ 3.240
Jaarrekening
Jaarverslag
Significante risico’s
Interne beheersing
Externe ontwikkelingen
Bijlagen
Onze conclusie is dat wij niet voor alle schattingen, die door het college bij de actualisatie van de exploitatieberekening zijn gedaan, voldoende geschikte controle informatie hebben ontvangen. Dit heeft geleid tot onzekerheden in de controle. In hoofdstuk 4 gaan wij nader in op de controle alsmede de uitkomsten daarvan inzake de grondexploitaties.
661077202/JS/2614
Kernpunten van onze jaarrekeningcontrole (2/3)
Voorzieningen
Sociaal domein
Bij het opstellen van de jaarrekening moet het college belangrijke schattingen, beoordelingen en aannames toepassen en toelichten. Wij hebben de belangrijkste schattingen, beoordelingen en aannames van het college beoordeeld en zijn tot de conclusie gekomen dat deze zijn gebaseerd op passende bewijsstukken en gebaseerd zijn op gebalanceerde overwegingen. Voor de kosten voor Jeugdhulp en WMO steunt u in belangrijke mate op de controleverklaring en financiële productieverantwoordingen van zorgaanbieders. Voor de gemaakte kosten waaraan geen productieverantwoording ten grondslag ligt hebben wij de gemeente gewezen op de SDO-notitie die is opgesteld op welke wijze er voldoende zekerheid kan worden verkregen over de prestatielevering van de zorg. In deze notitie is aangegeven dat het om een combinatie van werkzaamheden dient te gaan. De gemeente heeft er voor gekozen om geen aanvullende werkzaamheden te verrichten om de prestatielevering vast te stellen. Op grond hiervan onderkennen wij een onzekerheid van € 1,1 miljoen inzake de prestatielevering WMO/ Jeugd.
Inleiding
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarverslag
Rechtmatigheidsverantwoording
661077202/JS/2614
In de jaarrekening 2023 neemt het college voor het eerst een rechtmatigheidsverantwoording op. Deze rechtmatigheidsverantwoording ziet toe op het begrotings-, het voorwaarden- en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium. De rapportagegrens voor de rechtmatigheidsverantwoording bedraagt € 106.500.
Significante risico’s
Ten aanzien van het voorwaardencriterium dient uw organisatie onder andere te voldoen aan de EUaanbestedingsregels zoals opgenomen in uw normenkader. De verbijzonderde interne controle (VIC) heeft vastgesteld dat sprake is van onrechtmatigheden ten aanzien van de EU-aanbestedingsregels.
Interne beheersing
In de rechtmatigheidsverantwoording heeft u een onrechtmatigheid ten aanzien van de aanbestedingsregels opgenomen van in totaal € 1.139.000.
Externe ontwikkelingen
Uit onze werkzaamheden voor de rechtmatigheidsverantwoording zijn geen andere bevindingen gebleken dan die in de rechtmatigheidsverantwoording zijn opgenomen. De opgenomen toelichting van het college voldoet. Verder achten we de werkzaamheden van het college toereikend om tot een oordeel te komen.
Bijlagen
Kernpunten van onze jaarrekeningcontrole (3/3) Single Information Single Audit (SiSa)
Frauderisicoanalyse
In de jaarrekening wordt verantwoording afgelegd voor ontvangen specifieke uitkeringen en gerelateerde bestedingen door middel van de SiSa-bijlage. Het Rijk en provincies maken in toenemende mate gebruik van deze specifieke uitkeringen. Ook in 2023 is het aantal regelingen weer toegenomen. Het afzonderlijk verantwoorden van deze specifieke regelingen zorgt voor de ambtelijke medewerkers voor een verzwaring van de administratieve lasten en voor een verhoging van onze controlekosten. De controledruk neemt zowel voor de ambtelijke organisatie als voor ons als accountant toe. De gemeente Culemborg heeft een frauderisicoanalyse in concept opgesteld. Dit is een goede ontwikkeling om de interne beheersing verder vorm te geven. De analyse is uitgevoerd volgens de fraude driehoek (druk, gelegenheid en rationalisatie), waardoor de afweging heeft plaatsgevonden aan de hand van de juiste aspecten.
Inleiding
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarverslag
Significante risico’s
Interne beheersing
Externe ontwikkelingen
Bijlagen
661077202/JS/2614
2. Jaarrekening
Jaarrekening – Rechtmatigheidsverantwoording (1/5) Definitie rechtmatigheid
Verantwoordingsen rapportagegrens
Het juridische begrip rechtmatigheid heeft betrekking op alle geldende wet- en regelgeving. Rechtmatigheid is het handelen in overeenstemming met de wet- en regelgeving. Het begrip rechtmatigheid in het kader van de rechtmatigheidsverantwoording is een minder omvattend begrip. Hierbij bestaat er een duidelijke relatie met het financieel beheer. Er moet immers worden verantwoord dat baten, lasten en balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. Het gaat om de financiële beheersingshandelingen. De verantwoordingsgrens valt binnen een bandbreedte van 0% en 3% van de totale lasten van de gemeente, inclusief toevoegingen aan de reserves. Voor zowel de fouten als voor onduidelijkheden afzonderlijk geldt hetzelfde percentage, waarbij fouten en onduidelijkheden niet bij elkaar opgeteld worden.
Inleiding
Samenvatting
Jaarrekening
We hebben vastgesteld dat in de financiële verordening de verantwoordingsgrens is opgenomen ter hoogte van 3%. In de financiële verordening heeft u verder een rapportagegrens opgenomen van 5% van de verantwoordingsgrens. De verantwoordingsgrens komt uit op € 3,2 miljoen en vanaf € 106.500 vindt rapportage plaats in de paragraaf bedrijfsvoering. Het besluit accountantscontrole decentrale overheden hanteert voor onze controle een percentage van 1% voor fouten, waardoor uw verantwoording een lagere zekerheid verschaft dan onze controle. Normen en toetsingskader
Het normenkader voor de rechtmatigheidsverantwoording betreft uw inventarisatie van de voor de verantwoording relevante regelgeving. Het normenkader heeft u geactualiseerd op basis van wijzigingen in wet- en regelgeving en is vastgesteld op 7 maart 2024. Uw inventarisatie van regelgeving bestaat uit externe en interne regelgeving. We constateren dat u de actualisatie nauwkeurig heeft uit gevoerd en het normenkader aansluit op de geldende externe en interne regelgeving. Het operationaliseren van het normenkader is een taak van het college en wordt vastgelegd in een toetsingskader. In het toetsingskader is per wet/regeling/verordening vastgelegd welke artikelen relevant zijn voor de toetsing. Uw college heeft ervoor gekozen geen separaat toetsingskader vast te stellen, maar dit te verwerken in de werkprogramma’s van de verbijzonderde interne controle (VIC). Uit het oogpunt van transparantie adviseren wij een toetsingskader op te stellen of nadrukkelijker in werkprogramma’s een directe relatie te leggen tussen het normenkader de uitgevoerde interne controlewerkzaamheden.
661077202/JS/2614
Jaarverslag
Significante risico’s
Interne beheersing
Externe ontwikkelingen
Bijlagen
Jaarrekening - Rechtmatigheidsverantwoording (2/5) Begrotingscriterium
Bij de rechtmatigheidsverantwoording vormt het begrotingscriterium een belangrijk toetsingscriterium. Financiële beheershandelingen die ten grondslag liggen aan de baten en lasten, alsmede de balansposten, dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en hiermee samenhangende programma’s (begrotingscriterium). Inleiding
Uitgangspunt is het niveau waarop de gemeenteraad de budgetten in de begroting en bij investeringen geautoriseerd heeft. Dit in lijn met de door u vastgestelde financiële verordening. De toe te passen normen voor het begrotingscriterium zijn op hoofdlijnen door de wetgever bepaald (artikel 189, 190 en 191 van de Gemeentewet). De gemeenteraad heeft deze normen nader ingevuld en geconcretiseerd in de financiële verordening. Uw raad heeft het begrotingscriterium geconcretiseerd door de volgende criteria: • De begrotingsrechtmatigheid wordt beoordeeld op het niveau waarop de begroting door de raad is geautoriseerd. • Bij investeringsprojecten wordt de begrotingsrechtmatigheid beoordeeld op het niveau van het totaal gevoteerde kredietbedrag. Een overschrijding van het jaarbudget, passend binnen het totaal bedrag van het krediet, wordt daarmee als rechtmatig beschouwd. • Uitgangspunt is dat iedere afwijking van de begroting als onrechtmatig wordt beschouwd. Afwijkingen worden als acceptabel aangemerkt in de volgende situaties: • er is sprake van een overschrijding waarbij direct gerelateerde inkomsten de overschrijding compenseren; • er is sprake van een overschrijding op een open-einde regeling; • de overschrijding is geautoriseerd door middel van de vaststelling van een tussentijdse rapportage.
• Begrotingsonrechtmatigheden die passen binnen het bestaande beleid van de raad, worden opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording maar worden niet nader toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering.
Jaarrekening
Dit houdt in dat de financiële beheersingshandelingen dienen te passen binnen de begroting, waarbij het juiste programma, de juiste investering, het toereikend zijn van het begrotingsbedrag en het begrotingsjaar van belang zijn.
Bijlagen
Als blijkt dat de gerealiseerde bedragen hoger zijn dan de, ook na de laatste begrotingswijziging, geraamde bedragen dan kan sprake zijn van onrechtmatige uitgaven (begrotingsonrechtmatigheid). Deze lasten zijn dan namelijk buiten het budgetrecht van de gemeenteraad tot stand gekomen. In deze paragraaf gaan wij in op het begrotingscriterium en de verschillende onderwerpen die het begrotingscriterium raken. 661077202/JS/2614
Samenvatting
Jaarverslag
Significante risico’s
Interne beheersing
Externe ontwikkelingen
Jaarrekening - Rechtmatigheidsverantwoording (3/5) Begrotingsrechtmatig heid - programma’s
In het kader van begrotingsrechtmatigheid wordt onderscheid gemaakt naar bruto afwijkingen en formeel onrechtmatige afwijkingen. De bruto afwijkingen vloeien hoofdzakelijk voort uit onderschrijding van lasten en baten en overschrijding van baten ten opzichte van de begroting. Inleiding
De weging van het rechtmatigheidsoordeel vindt plaats op basis van de bruto afwijkingen zonder rekening te houden met de nadere ‘spelregels’ die met de gemeenteraad in de financiële verordening zijn afgesproken. Op basis van het standpunt van de Commissie BBV komt volgens de kadernota rechtmatigheid 2023 de bruto begrotingsafwijking boven de verantwoordingsgrens uit en zijn volgens dit standpunt van de Commissie BBV de verantwoorde baten, lasten en balansmutaties niet rechtmatig tot stand gekomen. Uit uw paragraaf bedrijfsvoering blijkt dat de afwijkingen van de begroting een totale omvang hebben van € 22,9 miljoen. De begrotingsafwijkingen overschrijden ook de verantwoordingsgrens waardoor het college niet rechtmatig heeft gehandeld in 2023. We constateren wel dat de gemeenteraad de afwijkingen vanuit het begrotingscriterium op € 155.000 na acceptabel acht.
661077202/JS/2614
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarverslag
Significante risico’s
Tevens is er sprake van een kredietonrechtmatigheid (investeringen) van € 231.000. Ten aanzien van de verwerving van het zwembad heeft het college de opdracht gekregen om conform het 4e scenario het zwembad te verwerven en de raad te informeren over de voortgang. Wij hebben vastgesteld dat hieraan is voldaan maar ook dat er door de raad aan de opdracht die aan het college is gegeven geen bedrag (krediet) is gekoppeld. Wij geven de raad ter overweging mee om dit in de toekomst wel te doen om zo eventuele verrassingen te voorkomen. Doordat het college heeft gehandeld in overeenstemming met de opdracht van de raad kunnen wij ons er mee verenigen dat hier geen sprake is van een kredietonrechtmatigheid.
Interne beheersing
Wij hebben vastgesteld dat de verantwoording van gemeente Culemborg in overeenstemming is met de voorschriften van de Commissie BBV. Uit de door ons uitgevoerde werkzaamheden om de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording te toetsen zijn we niet tot een ander oordeel gekomen dan het college.
Bijlagen
Externe ontwikkelingen
Jaarrekening - Rechtmatigheidsverantwoording (4/5) Misbruik en Oneigenlijk (M&O) gebruik criterium
De rechtmatigheidseis betreft ook de toetsing op juistheid en volledigheid van de gegevens, die door de belanghebbenden zijn verstrekt om het voldoen aan voorwaarden aan te tonen. Dit ter voorkoming en bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving (M&O-criterium). Om misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsgelden te voorkomen, zijn functionerende beheersmaatregelen nodig. Het gaat er bij het M&O-criterium om dat in de organisatie effectieve maatregelen zijn getroffen om misbruik te voorkomen, dan wel op te sporen, en dat vigerende wet- en regelgeving duidelijk is, aangepast is aan actuele omstandigheden en te handhaven is. Om dit te bewerkstellingen is een mix van maatregelen nodig. Uw college heeft middels het opstellen van de notitie voorkoming van Misbruik en Oneigenlijk (M&O) gebruik Gemeente Culemborg 2023 invulling gegeven aan het opstellen van algemene uitgangspunten en de filosofie van de organisatie met betrekking tot het voorkomen van misbruik en oneigenlijk gebruik. We hebben uw werkzaamheden vanuit de verbijzonderde interne controle (VIC) met betrekking tot het M&O criterium beoordeeld. We constateren dat de uitgevoerde werkzaamheden toereikend zijn om tot een oordeel te komen voor de rechtmatigheidsverantwoording.
Voorwaardencriterium
Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheersingshandelingen. De eisen/voorwaarden zijn afkomstig uit diverse wet- en regelgeving en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur.
Inleiding
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarverslag
Significante risico’s
Interne beheersing
In de hierna volgende paragrafen worden de voorwaarden met de hoogste impact / risico binnen de jaarrekening nader toegelicht. Voorwaardencriterium - Aanbestedingswet
De regels over aanbesteden staan in de Aanbestedingswet 2012 en het Aanbestedingsbesluit. Om de rechtmatigheid van de aanbestedingen vast te stellen heeft u een analyse uitgevoerd op de verstrekte inkoopopdrachten over een periode van vier jaar. In de analyse heeft u beoordeeld of de opdrachten tijdig en conform de Europese aanbestedingsregels zijn aanbesteed. Voor de aanbestede opdrachten is beoordeeld of de realisatie van de inkoopopdracht aansluit op de aanbesteding. Wij constateren dat er voldoende aandacht binnen de organisatie is voor het naleven van de Europese aanbestedingsregels. Er zijn afwijkingen van de Europese aanbestedingsrichtlijnen geconstateerd ter grootte van in totaal € 1.139.000. Dit bedrag aan onrechtmatigheden is meegenomen in de door het college opgestelde rechtmatigheidsverantwoording ten behoeve van het boekjaar 2023.
661077202/JS/2614
Externe ontwikkelingen
Bijlagen
Jaarrekening - Rechtmatigheidsverantwoording (5/5) Voorwaarde criterium Juistheid kosten zorgaanbieders
De gemeenten ontvangen facturen van zorgaanbieders voor de levering van zorg aan burgers vanuit maatschappelijke ondersteuning en jeugdzorg. De gemeenten kunnen niet altijd vaststellen: • Of er niet te veel of een andere soort zorg is gefactureerd dan is toegekend door de gemeente. • Dat de prestaties (geleverde zorg) op de factuur feitelijk ook zijn geleverd. • Of de kosten en verplichtingen volledig zijn. Om de rechtmatigheid van de lasten vast te stellen heeft de verbijzonderde interne controle werkzaamheden uitgevoerd om de rechtmatigheid van de transacties vast te stellen. De belangrijkste werkzaamheden daarbij zijn: • Aansluiting van lasten op de productieverantwoordingen. • Vaststellen wat het oordeel en controleprotocol is van de ontvangen controleverklaring bij de productieverantwoording en welke impact dat heeft op de betrouwbaarheid van de productieverantwoording. Dit betreffen aspecten die samen vallen met getrouwe beeld en daardoor niet doorwerken naar de rechtmatigheidsverantwoording. Uit de werkzaamheden van de verbijzonderde interne controle blijken geen bevindingen. In het kader van de prestatielevering van de zorgfacturen dient de gemeente een combinatie van werkzaamheden uit te voeren. De verantwoordelijkheid van het vaststellen hiervan ligt bij de gemeente. Doordat de gemeente deze evaluatie niet heeft ingericht ontstaat een onzekerheid in de getrouwheid.
Inleiding
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarverslag
Significante risico’s
Interne beheersing
Externe ontwikkelingen
Bijlagen
661077202/JS/2614
Jaarrekening – Grondexploitaties (1/3) Algemeen
Rente
Bij het opstellen van de jaarrekening moet het college belangrijke boekhoudkundige schattingen, beoordelingen en aannames toepassen en toelichten. Wij hebben de belangrijkste schattingen, beoordelingen en aannames van het college beoordeeld en zijn tot de conclusie dat deze niet in alle gevallen zijn gebaseerd op passende bewijsstukken en uitgebalanceerde overwegingen. Dit leidt er toe dat wij niet ten aanzien van alle gedane schattingen over voldoende geschikte controle informatie beschikken. In dit kader verwijzen wij naar de onzekerheden bij Lanxmeer. Bij aanvang van de controle heeft de gemeente aangegeven dat het rentepercentage waarmee binnen de grondexploitaties wordt gerekend onjuist was. In de paragraaf grondbeleid was wel al uitgegaan van het juiste percentage maar in de jaarrekening zelf niet. Dit betekent dat er in de jaarstukken zelf alsmede in de aangeleverde controle informatie inconsistenties zitten. Dit bemoeilijkt de controle. Het van belang dat de gemeente in het afsluitproces controles inbouwt waarmee wordt gewaarborgd dat de informatie in de jaarstukken alsmede de aangeleverde controle informatie consistent is. De impact van de aanpassing van de rente heeft geleid tot een correctie van € 348.000
Pavijen
Lanxmeer
661077202/JS/2614
De looptijd van het project is verlengd van 2026 naar 2031. Reden van de verlenging zijn de problemen op het stroomnet voor nieuwe aansluitingen. Gemeente is hierover in gesprek met de netbeheerder. Door de aanpassing van de looptijd zijn de totale te verwachten kosten/ opbrengsten aangepast welke van invloed is op de POC (winst) berekening. Hierdoor is de eerder verantwoorde tussentijdse winst voor € 182.000 teruggenomen. Aandachtspunt dat wij onderkennen is de ontwikkelingen rondom het stroomnetwerk zichtbaar te blijven volgen en de impact daarvan jaarlijks te betrekken in de actualisatie van de grondexploitatie. Voor de nog te realiseren opbrengsten is gebruik gemaakt van een extern taxatierapport van begin 2023. Voor de jaarrekeningcontrole 2023 is dit nog voldoende actueel. Het is van belang dat de gemeente jaarlijks vaststelt of het taxatierapport nog voldoende actueel is of dat actualisatie nodig is. Het is van belang dat aan grondexploitaties en de daarvoor gemaakte schattingen ten aanzien van de nog te realiseren kosten/ opbrengsten actuele inschattingen en adequate onderbouwingen ten grondslag liggen. In het accountantsverslag 2022 hebben wij hier aandacht voor gevraagd. Wij constateren dat hier onvoldoende invulling aan is gegeven.
Dit leidt tot een onzekerheid van € 525.000 bestaande uit een raming saneren grond die sinds 2012 niet is geactualiseerd en een stelpost inzake kavel 8C. De onzekerheid ontstaat doordat wij onvoldoende geschikte controle informatie hebben ontvangen.
Inleiding
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarverslag
Significante risico’s
Interne beheersing
Externe ontwikkelingen
Bijlagen
Jaarrekening – Grondexploitaties (2/3) Sprokkelenburg
Pand Haven
Tussentijdse winstnemingen
Verliesvoorziening
661077202/JS/2614
De grondexploitatie Sprokkelenburg is in de jaarrekening 2023 afgesloten. Het afsluiten van deze grondexploitatie is toegestaan onder het BBV omdat de nog te realiseren kosten betrekking heeft op een beperkt aantal activiteiten, in dit geval de aanleg van een brug. Aandachtspunt die wij wel onderkennen is dat gemeente waarborgt dat de interne spelregels zoals opgenomen in de nota grondbeleid worden nageleefd. In deze nota is opgenomen dat alleen de raad kan beslissen tot sluiten van een grondexploitatie. Op basis van het BBV geldt vervolgens dan wel dat het raadsbesluit in het boekjaar zelf moet zijn genomen. Wij kunnen ons verenigen met het afsluiten van de grondexploitatie waarbij de bepalingen van het BBV in dit geval prevaleren boven de nota van de gemeente.
Inleiding
Naar aanleiding van de controle is er een presentatiecorrectie doorgevoerd waarbij de nog te maken kosten van de grondexploitatie, deze is er immers niet meer na het sluiten, naar de voorzieningen zijn gecorrigeerd.
Jaarrekening
De gemeente had onder voorraden een pand in de haven verantwoord. Pand wordt onder voorraden verantwoord omdat het doel en voornemen van de gemeente ook is om het pand te verkopen. Initieel had de gemeente het pand op basis van een taxatie afgewaardeerd naar € 165.000. Op 2 april 2024 is er een raadsbesluit genomen en is besloten het pand voor € 77.000 te verkopen. Dit betekent dat er sprake is van een gebeurtenis na balansdatum. Op grond hiervan heeft er in de definitieve jaarrekening een aanvullende afwaardering van € 88.000 plaatsgevonden. Het BBV schrijft voor dat winst bij grondexploitaties tussentijds genomen dienen te worden op basis van de Percentage-of-Completion (POC) methode. In 2023 is zichtbaar dat per saldo € 0,5 miljoen aan winst is geboekt. Deze winst komt volledig door het afsluiten van de grondexploitatie Spoorzone West. Wij hebben vastgesteld dat deze tussentijdse winstneming in overeenstemming met het BBV is verantwoord. De verliesvoorziening is gebaseerd op de netto contante waarde. Op basis van de actualisatie van de grondexploitaties alsmede afsluiten van de grondexploitatie is de voorziening voor verlies afgenomen met € 1,3 miljoen. De mutatie komt voornamelijk door het afsluiten van de grondexploitatie Spoorzone West.
Samenvatting
Jaarverslag
Significante risico’s
Interne beheersing
Externe ontwikkelingen
Bijlagen
Jaarrekening – Grondexploitaties (3/3) Gehanteerde parameters
De gemeente heeft evenals in voorgaande jaren een exploitatieopzet opgesteld die inzicht geeft in de nog te maken kosten en te realiseren opbrengsten. Wij hebben de parameters en uitgangspunten van de grondexploitatie gecontroleerd. De volgende parameters zijn hierbij door de gemeente gehanteerd: • De indexatie van de kosten is ingeschat op 1,5% voor 2024 en voor de jaren daarna op 2%. • De opbrengsten zijn bepaald op basis van residuele grondwaarde berekeningen alsmede taxaties. Voor 2024 en verder is rekening gehouden met een indexatie van 2%. De rente is vastgesteld op 1,52% wat past binnen de bandbreedte van de verslaggevingsgrondslagen ten opzichte van de werkelijk gewogen rente. Wij hebben vastgesteld dat de parameters voor de grondexploitatie evenwichtig zijn bepaald.
Inleiding
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarverslag
Significante risico’s
Interne beheersing
Externe ontwikkelingen
Bijlagen
661077202/JS/2614
Jaarrekening – Schattingen Algemeen
Belangrijk schattingen
Bij het opstellen van de jaarrekening moet het college belangrijke boekhoudkundige schattingen beoordelingen en aannames toepassen en toelichten. Wij hebben de belangrijkste schattingen, beoordelingen en aannames van het college beoordeeld en zijn tot de conclusie gekomen dat deze zijn gebaseerd op passende bewijsstukken en goed uitgebalanceerde overwegingen. Onderstaande tabel bevat een overzicht van onze bevindingen met betrekking tot die schattingen en oordelen. Mate van Subjectivitei t
Waardering van grond en gebouwen inclusief afschrijvingen
Waardering grondexploitatie
Gemiddeld
Inleiding
Onze beoordeling 2022
Toelichting
2023
Samenvatting De afschrijvingstermijnen zijn vergelijkbaar met voorgaand jaar en de termijnen die wij bij andere gemeenten zien. Er zijn geen indicaties dat de afschrijvingstermijnen niet zijn afgestemd op de economische levensduur van de activa.
Jaarrekening
De grondexploitatie wordt jaarlijks geactualiseerd en op een consistente wijze gewaardeerd. Aan de exploitatieopzet liggen berekeningen en onderbouwingen ten grondslag waarbij op een conservatieve wijze wordt rekening gehouden met toekomstige kosten en opbrengsten.
Jaarverslag
Hoog Wij hebben bevindingen ten aanzien van de onderbouwingen van de toekomstige kosten alsmede een opgenomen stelpost. De saldi in de voorzieningen worden jaarlijks geactualiseerd en op een consistente wijze berekend. Aan de voorzieningen liggen toereikende berekeningen en onderbouwingen ten grondslag.
Voorzieningen
Gemiddeld
Het oordeel optimistisch heeft betrekking op de voorziening egalisatie baggeronderhoud. De voorziening is hoger dan op basis van het huidige plan naar verwachting nodig is.
Interne beheersing
Externe ontwikkelingen
Waardering van deelnemingen en uitzettingen (Financiële Vaste Activa)
Gemiddeld
Er zijn geen indicaties dat een afwaardering van de boekwaarde van een deelneming of uitzetting noodzakelijk is.
Waardering debiteuren
Gemiddeld
Minimaal jaarlijks wordt de voorziening voor dubieuze debiteuren geactualiseerd. Wij kunnen ons vinden in de wijze waarop de voorziening voor de diverse soorten vorderingen bepaald is.
= controleverschil
661077202/JS/2614
Significante risico’s
= Optimistisch
= Evenwichtig
= Voorzichtig
Bijlagen
Jaarrekening – Sociaal Domein Algemeen
Het college is verantwoordelijk voor het opstellen van de jaarrekening, maar voor het sociaal domein is sprake van afhankelijkheid van andere partijen. De Sociale Verzekeringsbank (SVB) voert het proces betaling aan cliënt uit en zorgaanbieders leveren productieverantwoordingen aan voor in het boekjaar geleverde zorg. Om verantwoording af te kunnen leggen over de lasten die samenhangen met het sociaal domein, is de gemeente daarom afhankelijk van het verkrijgen van betrouwbare verantwoordingsinformatie van andere partijen. In 2023 zijn de lasten sociaal domein toegenomen ten opzichte van 2022 (Jeugd met € 1,2 miljoen en Wmo met € 0,8 miljoen).
Productieverantwoordingen
Uw gemeente heeft voor de financiële verantwoording van de Jeugdzorg en WMO een aansluiting gemaakt tussen de financiële administratie en zorgadministratie op basis van het berichtenverkeer. Tot slot is er aansluiting gezocht met de ontvangen productieverantwoordingen van de zorgleveranciers. Uit de gemaakte aansluitingen en de hieruit volgende balansposities komen geen bevindingen. De productieverantwoordingen worden voorzien van een controleverklaring. Op het moment dat de controleverklaring een goedkeurend oordeel heeft, hebben wij voldoende zekerheid over de getrouwheid van deze kosten WMO en Jeugdzorg inclusief prestatieverklaring.
Lasten 2023
Jeugdhulp
WMO
€ 8,7 miljoen
€ 7,2 miljoen
Besteding met productieverantwoording en goedkeurende controleverklaring
€ 7,2
€ 5,0 miljoen
Besteding zonder productieverantwoording en goedkeurende controleverklaring
€ 0,8 miljoen
€ 0,2 miljoen
Verschil van € 2,0 miljoen bij WMO bestaat voor € 1,1 miljoen uit hulpmiddelen/ woningaanpassingen. Hiervoor onderkennen wij geen risico t.a.v. de prestatieleververing. Daarnaast heeft € 0,8 miljoen betrekking op de omvang van vluchtelingen. Deze bestedingen zijn op een andere wijze betrokken in de controle. Per saldo resteert er een onzekerheid van € 326.500 inclusief PGB (€ 119.000) waarvan de levering van de prestatie niet is vastgesteld. Verschil van € 0,7 miljoen bij jeugd bestaat uit kosten voor de jeugdbescherming. Hiervan is de prestatie op een andere manier vastgesteld. Om de onzekerheden weg te nemen is het van belang dat de gemeente voldoende invulling geeft aan de SDO-notitie die is opgesteld op welke wijze er voldoende zekerheid kan worden verkregen over de prestatielevering van de zorg. 661077202/JS/2614
Inleiding
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarverslag
Significante risico’s
Interne beheersing
Externe ontwikkelingen
Bijlagen
Jaarrekening – Nadere toelichting Wijziging in overige wet- en regelgeving
In de jaarrekening 2023 zijn geen stelsel- en/of schattingswijzigingen verwerkt. De gemeente heeft de jaarrekening opgesteld volgens de verslaggevingsvereisten van het besluit begroting en verantwoording (BBV).
Bevestiging van het college
Wij hebben het college ter confirmatie een schriftelijke bevestigingen gevraagd aangaande haar verantwoordelijkheden inzake de financiële verslaggeving.
Reikwijdte van de controle
Er zijn geen beperkingen geweest bij de uitvoering van onze controle. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door de medewerkers en het college de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad. Gemeente en accountant verschillen van inzicht over verwerkingswijze van een mutaties in het eigen vermogen. De gemeente is van mening dat er alleen sprake is van een rechtmatigheidsfout. De accountant is van mening dat er sprake is van een getrouwheidsfout.
Wet Normering Topinkomens (WNT)
Inleiding
Samenvatting
Jaarrekening
Wij hebben de WNT-verantwoording gecontroleerd en vastgesteld dat deze, na doorgevoerde correctie, juist is verantwoord in de jaarrekening. Wij wijzen u erop dat een wettelijke verplichting is om de jaarstukken openbaar te maken. Openbaarmaking kan gebeuren door het plaatsen van uw jaarstukken op uw website. Wij hebben geconstateerd dat uw jaarstukken over voorgaand jaar openbaar zijn gemaakt.
Jaarverslag
Significante risico’s
Binnen de WNT gelden specifieke regels voor de samenloop van uitvoerende topfuncties bij verschillende WNT-instellingen. In overeenstemming met het controleprotocol WNT hebben wij geen controlewerkzaamheden uitgevoerd op de naleving van deze anticumulatieregeling. Dit is net als in voorgaande jaren in de controleverklaring tot uitdrukking gebracht. Proces van de controle
Wij hebben een goed maar intensief controleproces gehad met de organisatie. Op diverse aspecten bleek de aangeleverde controle informatie niet diepgaand genoeg en/of volledig. Dit heeft tot een vertraging geleid in het controletraject. Bij meerdere posten in de jaarrekening hebben we de nodige afstemming gehad met de organisatie ten aanzien van de geconstateerde bevindingen. Het is van belang dat de organisatie aan de voorkant (complexe) vraagstukken onderkent en zichtbaar toetst aan het BBV wat de voorgeschreven verwerkingswijze dient te zijn. Deze toetsing wordt dan bij voorkeur op voorhand met de accountant afgestemd zodat deze vraagstukken niet tijdens het controleproces moeten worden opgepakt wat van invloed is op het controleproces. Wij gaan met de organisatie evalueren op welke wijze de controle efficiënter kan worden uitgevoerd. Belangrijk aandachtspunt is dat de controledocumentatie navolgbaar is alsmede dat de ontvangen informatie is onderbouwd met objectieve controle informatie zoals bijvoorbeeld overeenkomsten, facturen of beschikkingen.
661077202/JS/2614
Interne beheersing
Externe ontwikkelingen
Bijlagen
Jaarrekening – Nadere toelichting Proces Verbijzonderde Interne Controle (VIC)
De VIC heeft een belangrijke rol in de totstandkoming van de rechtmatigheidsverantwoording. Daarnaast voert de VIC een interne controleplan uit, gericht op de verschillende processen binnen de gemeente. In de boardletter hebben wij reeds aandachtspunten aangegeven ten aanzien van de uitvoering van de verbijzonderde interne controle. Het is van belang dat volgend jaar verder invulling gegeven wordt aan: • Het adequaat scopen (zijn alle materiele stromen betrokken in de werkzaamheden en wordt alle wet- en regelgeving zoals opgenomen in het normenkader ondervangen) van de interne controlewerkzaamheden, waarbij zowel getrouwheids- als rechtmatigheidsaspecten in voldoende mate worden afgedekt. • Het adequaat documenteren en onderbouwen van de uitgevoerde werkzaamheden en getrokken conclusies. • Het evalueren van de uitgevoerde werkzaamheden, het rapporteren over bevindingen en het trekken van conclusies over de uitgevoerde werkzaamheden. • Het evalueren van de consequenties van bevindingen voor de uitgevoerde werkzaamheden. • Het opnemen van alle rechtmatigheidsaspecten in de evaluatie van werkzaamheden. • Duidelijke afspraken tussen de uitvoeringsorganisatie (BVOWB) en de gemeente wie waarvoor verantwoordelijk is en welk tijdspad hierbij hoort.
Inleiding
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarverslag
Significante risico’s
Immateriële vaste activa
De gemeente heeft voorbereidingskosten gemaakt voor de toekomstige ontwikkeling van het stationsgebied. De ontwikkeling van dit gebied bestaat uit eigen gronden (nog te openen grondexploitatie) en gronden van derden (gemeente heeft een faciliterende rol). Het BBV schrijft voor dat de (voorbereidings)kosten die worden gemaakt voor eigen gronden en faciliterende gronden op verschillende wijze in de jaarrekening verwerkt dienen te worden. Voor het faciliterende gedeelte geldt dat er een vordering ontstaat. In de definitieve versie van de jaarrekening is dit op een juiste wijze verwerkt. Het verloopoverzicht van de immateriële vaste activa was de ontvangen bijdrage van derden gesaldeerd met de investeringen gepresenteerd in plaats van los van elkaar. In de definitieve jaarrekening is de benodigde presentatiecorrectie verwerkt.
661077202/JS/2614
Interne beheersing
Externe ontwikkelingen
Bijlagen
Jaarrekening – Nadere toelichting Materiele vaste activa
Financiële vaste activa
Uitzettingen < 1 jaar
661077202/JS/2614
Voldoen aan het BBV: • In de financiële verordening van de gemeente is opgenomen dat de afschrijving voor economisch nut met heffing wordt afgeschreven op basis van een annuïtaire berekening. Dit is niet opgenomen als waarderingsgrondslag. • De gemeente heeft een spaarvoorziening voor vervangingsinvesteringen riolering. In het boekjaar hebben er vervangingsinvesteringen plaatsgevonden waar een bijdrage vanuit de voorziening tegenover staat. In de jaarrekening waren deze transacties gesaldeerd en daarmee als nihil verwerkt. Hiermee wordt er niet voldaan aan de voorwaarden van het BBV. De investeringen en bijdragen van derden dienen separaat van elkaar in de jaarrekening gepresenteerd worden. In de definitieve versie van de jaarrekening is dit op een juiste wijze verwerkt. De gemeente heeft gelden uitgezet bij de SVN voor het verstrekken van startersleningen. Onderdeel hiervan is ook een rekeningcourant positie met de SVN. Deze post is kortlopend en dient derhalve niet als financiële vast actief te worden gepresenteerd in de jaarrekening. De gemeente heeft in de definitieve jaarrekening de benodigde presentatiecorrecties, rekeningcourant met SVN betrof zowel een vordering als een schuld, doorgevoerd.
Vanuit het BBV gelden er een aantal voorschriften op welke wijze posten/ transactie verwerkt dienen te worden alsmede welke toelichting er in de jaarrekening opgenomen dient te worden. Naar aanleiding van de uitgevoerde werkzaamheden hebben wij de volgende bevindingen welke in de definitieve versie van de jaarrekening zijn gecorrigeerd: • Toelichting van de gevormde voorzieningen wegens oninbaarheid ontbrak. • In de rubricering van de debiteuren onderkennen wij de volgende bevindingen: • onderscheid reguliere debiteuren en debiteuren openbare lichamen is niet juist gemaakt. Hierdoor onderkennen wij een controleverschil in de presentatie van € 110.000; • de gemeente boekt nu een debiteurenpositie zodra de beschikking wordt ontvangen. Resterende te ontvangen subsidie blijft openstaan in de debiteuren en hier tegenover wordt een schuld geboekt waardoor er per saldo sprake is van balansophoging; • Afrekening algemene uitkering is een schuld en daarmee ten onrechte onder de vorderingen gepresenteerd omvang € 360.000.
Inleiding
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarverslag
Significante risico’s
Interne beheersing
Externe ontwikkelingen
Bijlagen
Jaarrekening – Nadere toelichting Overlopende activa
Faciliterende grondexploitaties
Eigen vermogen
Bij de controle van de overlopende activa hebben wij de volgende bevindingen geconstateerd: • De voorschotbedragen die ontstaan door voorfinanciering op uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel moet er een verloopoverzicht per uitkering worden opgenomen in de jaarrekening. In de definitieve jaarrekening wordt voldaan aan deze voorschriften vanuit het BBV. • De gemeente heeft waarborgsommen ontvangen. Formeel dienen deze onder de financiële vaste activa te worden verantwoord. Onderdeel van de overlopende activa zijn ook de faciliterende grondexploitaties. Wij hebben vastgesteld dat de administratieve verwerking en de onderbouwingen op punten verbeterd kunnen worden. In dit kader geven wij de volgende aandachtspunten mee: • Gemeente heeft aangegeven dat voor 1 complex het een eigen grondexploitatie wordt. Dit betekent dat de voorbereidingskosten als immaterieel actief verantwoord moeten worden. Gezien omvang hebben wij geen controleverschil onderkend. • Niet voor alle faciliterende projecten is een overeenkomst te achterhalen alsmede is er niet in alle gevallen een kostendekkende vergoeding afgesproken. Dit laatste kan en mag en kan een keuze van de gemeente zijn. Hierbij is het wel van belang dat de gemeente zich hier op voorhand voldoende van bewust is van wat de omvang van de kosten zijn die voor rekening van de gemeente komen.
• Voor sommige projecten duurt het lang totdat de gemeente tot een overeenkomst komt. Hierbij is het van belang dat de gemeente zichtbaar vaststelt en documenteert waarom de bedragen (de door de gemeente gemaakte kosten) naar verwachting inbaar zijn. Bij de controle van het eigen vermogen hebben wij de volgende bevindingen geconstateerd: • Bij de najaarsrapportage was besloten om € 274.000 te onttrekken aan de reserve sociaal domein. Dit was niet mogelijk doordat in een eerder besluit al was besloten om € 444.000 te onttrekken aan de reserve. Het resterende saldo was onvoldoende om het bedrag waartoe in de najaarsrapportage was besloten te onttrekken. Uiteindelijk is het resterend saldo onttrokken omdat een reserve niet negatief kan zijn. In dit kader vragen wij de aandacht om de interne beheersing aan te scherpen ten einde te voorkomen dat er voorstellen worden gedaan die niet mogelijk zijn. • Bij de resultaatbestemming van de jaarrekening 2022 heeft de gemeente besloten om € 2,6 miljoen toe te voegen aan de reserve resultaatbestemming om de activiteiten die in 2022 niet zijn uitgevoerd in 2023 en verder als nog uit te kunnen voeren. Feitelijk hevelt de gemeente een stuk budget over van 2022 naar 2023. Bij de controle van de verminderingen hebben wij vastgesteld dat er gelden in mindering worden gebracht waarvan de activiteiten (nog) niet hebben plaatsgevonden.
Het BBV schrijft voor dat mutaties in de reserves alleen zijn toegestaan als hier een raadsbesluit in het boekjaar zelf aan ten grondslag ligt. Het raadsbesluit is dat gelden ingezet moeten worden voor taken uit 2022 die niet zijn uitgevoerd en die in 2023 en verder alsnog moeten worden uitgevoerd.
661077202/JS/2614
Inleiding
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarverslag
Significante risico’s
Interne beheersing
Externe ontwikkelingen
Bijlagen
Jaarrekening – Nadere toelichting Eigen vermogen (vervolg)
Voorzieningen
Netto vlottende schulden
Totdat de raad een ander besluit heeft genomen dienen de gelden conform het laatste raadsbesluit in de reserve beschikbaar te blijven. Wij hebben bij de controle vastgesteld dat de raad geen ander besluit heeft genomen, dat de activiteiten waarvoor de gelden zijn bestemd niet zijn uitgevoerd. Op grond hiervan is er ten onrechte € 1,7 miljoen onttrokken aan de reserve. Hiervoor hebben wij een controleverschil voor de getrouwheid onderkend. Naar aanleiding van de controle van de voorzieningen hebben wij de volgende bevindingen: • De voorziening verlofsparen was onjuist berekend. Hierdoor was de voorziening initieel € 73.000 te hoog. Dit is in de definitieve jaarrekening aangepast. • De gemeente heeft besloten om het tarief voor riolering niet te verhogen en hiervoor de egalisatie voorziening in te zetten. In het verloopoverzicht was dit als vrijval gepresenteerd terwijl dit een aanwending is ter dekking van het tekort. In de definitieve jaarrekening is dit op een juiste wijze opgenomen in het verloopoverzicht. • Voor de egalisatievoorzieningen beschoeiing watergangen en baggeronderhoud hebben we na rapportage van de bevindingen aanvullende documentatie ontvangen. Met deze documentatie zijn eerder gerapporteerde fouten weggenomen.
Wel is het van belang dat de gemeente komend jaar een financiële vertaling maakt van de opgestelde onderhoudsplannen en deze vertaling afzet tegen de gevormde voorzieningen. Naar aanleiding van de controle van de netto vlottende schulden hebben wij de volgende bevinding: • De gemeente heeft grote inspanningen moeten leveren om voor oude verplichtingen vast te kunnen stellen of deze nog terecht zijn verantwoord. Uiteindelijk resteert er een bedrag van € 158.000 uit 2020 en eerder waarvan de gemeente niet heeft kunnen vaststellen of deze verplichtingen nog terecht zijn. Voorzichtigheidshalve kunnen wij ons er mee verenigen om de verplichting te laten staan. Wel is het van belang dat de gemeente komend jaar ook dit bedrag nader uitzoekt. Daarnaast adviseren wij de gemeente het financiële proces te verbeteren ten einde in de toekomst op elk moment doch tenminste ten behoeve van het opstellen van de jaarrekening kan aantonen dat de verplichtingen terecht zijn verantwoord.
Inleiding
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarverslag
Significante risico’s
Interne beheersing
Externe ontwikkelingen
Bijlagen
661077202/JS/2614
Jaarrekening – Nadere toelichting Niet uit de balans blijkende verplichtingen
De Commissie BBV heeft geadviseerd om een norm te hanteren voor welke niet uit de balans blijkende verplichtingen wel/ niet wordt toegelicht. Een voorbeeld van een passende norm is het toelichten van de overeenkomsten die Europees zijn aanbesteed. Wij hebben vastgesteld dat gemeente Culemborg geen duidelijke norm heeft. In de jaarrekening is nu opgenomen “diverse EU-contracten en andere doorlopende contracten”. Wij adviseren college en raad om duidelijke afspraken over wat de norm voor deze toelichting dient te zijn. Vervolgens is het zaak dat de administratie zo is ingericht dat deze informatie eenvoudig te achterhalen is. De gemeente stond garant voor de lening die stichting zwembad Culemborg had afgesloten voor het zwembad. Het zwembad alsmede de lening is in 2023 overgegaan naar de gemeente waardoor de stichting geen lening meer heeft en er ook geen sprake meer is van een garantstelling.
Inleiding
Samenvatting
Jaarrekening
Huuropbrengsten
In 2023 heeft de gemeente huurovereenkomsten gesloten voor panden die zijn aangekocht t.b.v. de stationsomgeving. Onderdeel van de gesloten overeenkomsten is dat er een waarborgsom betaald is. Deze waarborgsommen zijn ten onrechte als opbrengst verantwoord omdat desbetreffende bedragen na afloop van de huurovereenkomst terugbetaald moeten worden. Hierdoor onderkennen wij een controleverschil van € 158.000. Tevens vragen wij de aandacht voor een adequate verhuuradministratie. Deze wordt momenteel extracomptabel bijgehouden. Om de volledigheid te waarborgen wordt er bij voorkeur een relatie gelegd met de vaste activa alsmede is de verhuuradministratie onderdeel van de financiële administratie.
Jaarverslag
Significante risico’s
Interne beheersing
Overige opbrengsten
Bij het controleren van de overige opbrengsten hebben wij vastgesteld dat er verschillende opbrengsten uit voorgaande jaren niet aan het juiste boekjaar zijn toegerekend. Bij het verantwoorden van baten geldt weliswaar het voorzichtigheidsprincipe wat betekent dat baten pas verantwoord mogen worden als deze voldoende zeker zijn. Het is van belang dat gemeente Culemborg zich inspant om tijdig over informatie van derden te beschikken om de baten aan het juiste boekjaar toe te kunnen rekenen.
Externe ontwikkelingen
Bijlagen
661077202/JS/2614
Jaarrekening – Nadere toelichting Inkopen prestatielevering en prijs
De controle van de inkopen is gegevensgericht uitgevoerd. Vanuit deze controle zijn door de VIC verschillende bevindingen geconstateerd ten aanzien van de prestatielevering alsmede ten aanzien van het toerekenen van de kosten aan de juiste periode. Wij hebben deze bevindingen geëvalueerd en geëxtrapoleerd naar de gehele massa. Het evalueren van de bevindingen vanuit de VIC en vervolgens extrapoleren van de bevindingen is een complex en tijdrovende exercitie geweest. Veel van de bevindingen van de VIC kunnen wij onderschrijven en net als hun vragen wij de aandacht om de onderbouwing van de uitgevoerde controles in het proces beter (zichtbaarder) te onderbouwen. Binnen de Bedrijfsvoeringsorganisatie is er weliswaar beleid aanwezig op welke wijze de prestatielevering gecontroleerd dient te worden. Conclusie is, en in dat kader verwijzen wij ook naar de bevindingen in de managementletter, dat dit beleid onvoldoende wordt nageleefd.
Inleiding
Samenvatting
Jaarrekening
De uitkomst van deze evaluatie en extrapolatie heeft geleid tot de volgende bevindingen: • Een fout inzake de afgrenzing van € 50.000. Dit zijn kosten 2024 die ten onrechte aan 2023 zijn toegerekend. • Onzekerheid inzake de prestatielevering van € 302.000. Hierbij geldt dat we onvoldoende zekerheid hebben verkregen dat de kosten die bij de gemeente in rekening zijn gebracht ook daadwerkelijk zijn geleverd.
Jaarverslag
Significante risico’s
Ook ten aanzien van de onderbouwing van de prijzen is het lastig geweest om vast te stellen of deze op een marktconforme wijze tot stand zijn gekomen omdat de afspraken niet altijd schriftelijk zijn vastgelegd. Wij adviseren de prijzen altijd schriftelijk vast te leggen om discussie achteraf te voorkomen. Voor komend jaar vragen wij de aandacht van de organisatie om de steekproeven op homogene (zelfde soort facturen) massa te bepalen en de werkzaamheden met voldoende diepgang uit te voeren inclusief analyse, evaluatie en extrapolatie van de geconstateerde bevindingen. Tevens vragen wij de aandacht voor de wijze waarop de VIC de werkzaamheden heeft uitgevoerd en adviseren wij de gemeente samen met BVOWB de afstemming te hebben op welke wijze de werkzaamheden uitgevoerd moeten worden. Verbonden partijen
661077202/JS/2614
Tijdens de controle hebben wij vastgesteld dat de gemeente voor verschillende partijen niet de juiste informatie heeft opgenomen in de paragraaf verbonden partijen. Daarnaast vragen wij de aandacht dat de gemeente er voor zorgt dat zij tijdig over de juiste informatie beschikt van de verbonden partijen ten einde desbetreffende informatie in de jaarrekening te kunnen verwerken.
Interne beheersing
Externe ontwikkelingen
Bijlagen
Jaarrekening – Nadere toelichting Subsidies
SISA
Wij constateren gedurende de controle van de verstrekte subsidies dat de gemeente niet altijd evalueert of een subsidie aan voorwaarden gebonden is en of aan deze voorwaarden wordt voldaan. Dit is van belang voor het vaststellen van de subsidie en voor de wijze van verwerking in de jaarstukken. Daarnaast is het tijdig vaststellen van verstrekte subsidies een aandachtspunt. Hiermee bedoelen wij dat veel van de over 2022 verstrekte subsidies (nog) niet zijn vastgesteld en afgerekend. Naar aanleiding van de SISA controle hebben wij verschillende bevindingen gehad alsmede zijn er verschillende correcties doorgevoerd. De belangrijkste bevindingen zijn: - Kosten toerekenen aan indicatoren waar bestedingen jaar T is voorgeschreven maar de bestedingen/ kosten niet in jaar T zijn gemaakt. - Verloopoverzicht ontvangen voorschotbedragen met een specifiek bestedingsdoel ontvangsten opnemen die niet zijn ontvangen. Het is van belang dat de gemeente de verschillende indicatoren conform de invulwijzer SISA invult. De gemeente had nu bestedingen uit voorgaande jaren opgenomen. Dit is zonder voorafgaande afstemming met het ministerie niet toegestaan. Impact hiervan is dat de gemeente mogelijk minder gelden vanuit de specifieke uitkeringen krijgen dan wat mogelijk was.
Inleiding
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarverslag
Significante risico’s
Interne beheersing
Externe ontwikkelingen
Bijlagen
661077202/JS/2614
3. Jaarverslag
Jaarverslag – Kwaliteit toelichting Jaarverslag voldoet aan eisen BBV
Kwaliteit paragrafen
In het BBV zijn diverse eisen opgenomen voor de vorm en inhoud van het jaarverslag. Wij hebben vastgesteld dat uw jaarverslag voldoet aan de eisen die het BBV hieraan stelt.
In het BBV zijn diverse eigen opgenomen voor de mate van toelichting in de paragrafen. Wij hebben vastgesteld dat de toelichting in de paragrafen voldoet aan de vereisten vanuit het BBV.
Inleiding
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarverslag
Verenigbaarheid jaarrekening en jaarverslag
Informatiewaarde
Wij zijn verplicht vast te stellen of wij op grond van de tijdens de controle verkregen informatie onjuistheden of tegenstrijdigheden hebben geconstateerd tussen de jaarrekening en het jaarverslag die gebruikers van de jaarstukken zouden kunnen beïnvloeden. Dit is naar onze mening niet het geval.
We hebben de informatiewaarde van uw jaarrekening gebaseerd op de inzichtelijkheid, concreetheid en kwaliteit van de analyses vanuit perspectief van de gemeenteraad. De inzichtelijkheid is toereikend en geeft de gebruiker voldoende inzicht in de ontwikkelingen, gerealiseerde prestaties en de oorzaken van de afwijkingen.
Significante risico’s
Interne beheersing
Externe ontwikkelingen
Bijlagen
661077202/JS/2614
Jaarverslag - Kengetallen Relatie tussen kengetallen
De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien. Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden verkregen van de financiële positie van uw organisatie. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van uw financiële positie. De analyse van de weerstandsratio en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol is vastgesteld of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat.
Weerstandsvermogen
In de paragraaf weerstandsvermogen heeft het college een overzicht opgenomen van de weerstandscapaciteit. Het weerstandsvermogen bedraagt volgens deze paragraaf € 9,9 miljoen (2022: € 13,8 miljoen).
In de paragraaf weerstandsvermogen zijn de relevante risico’s benoemd. Uw organisatie heeft op basis van interne berekeningen het totale bedrag aan gewogen risico’s waaraan de organisatie is blootgesteld bepaald op maximaal € 9,4 miljoen (2022: € 5,9 miljoen). In de paragraaf weerstandsvermogen is een specificatie van de onderkende risico’s opgenomen. Solvabiliteit
Het solvabiliteitsratio bedraagt ultimo 2023 26% (2022: 29%). Voor de solvabiliteit geldt dat hoe hoger dit percentage is, hoe beter uw organisatie in staat is om haar verplichtingen op lange termijn te voldoen. De netto schuldquote bedraagt 69% (2022: 66,5%). De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van uw organisatie ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Zowel de solvabiliteit als de netto schuldquote laten ten opzichte van voorgaand jaar laten een negatieve ontwikkeling zien. In combinatie met de weerstandsratio zijn dit indicaties dat de financiële positie van de gemeente onder druk staat.
Structurele exploitatieruimte
661077202/JS/2614
Voor de beoordeling van de financiële positie van uw organisatie is het van belang te beoordelen of de structurele baten en lasten in verhouding tot elkaar zijn. Een positief kengetal betekent dat de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten en uw organisatie daardoor incidentele kosten kan permitteren. Op basis van de jaarrekening 2023 is dit kengetal nihil. Dit onderschrijft bovenstaande onderkende indicaties.
Inleiding
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarverslag
Significante risico’s
Interne beheersing
Externe ontwikkelingen
Bijlagen
4. Significante risico’s
Jaarrekening – Significante risico’s In onze controleaanpak hebben wij een aantal significante risico’s onderkend voor de controle van de jaarrekening van uw gemeente. Hieronder gaan wij nader in op deze significante risico’s en zetten wij in hoofdlijnen uiteen welke werkzaamheden wij hebben verricht om deze significante risico’s te mitigeren.
Omschrijving risico Het significante risico met betrekking tot het doorbreken van interne beheersing door het management voor de waardering van de grondexploitatie.
Aanpak management Gegeven de aard van het risico waarbij interne beheersing wordt doorbroken kan dit risico niet worden gemitigeerd door middel van interne beheersing.