CConstaterende datCulemborg
Koppel je AI →
Document · PDF

661077202-JS-2613, Gemeente Culemborg, jaarrekening 2023, incl. controleverklaring

Raadsvergadering 19 september 2024, gemeente CulemborgBij agendapunt: Jaarrekening 2023 (uitgesteld op 4/7)28.504 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 4

94

Door goede juridische bijstand wordt de schade voor de gemeente zo laag mogelijk gehouden. Wettelijke aansprakelijkheid is verzekerd, maar we hebben wel een eigen risico van € 2.500,- per zaak voor vermogensschade en overige aansprakelijkstellingen. 2 Hogere prijsstijgingen dan de indexering van de begroting We zien de afgelopen jaren dat de prijzen op bijna alle beleidsterreinen sneller stijgen dan de compensatie die Culemborg in het Gemeentefonds krijgt. Prijsstijgingen van 10 procent of meer zijn geen uitzondering meer. Deze prijsstijgingen doen zich over de hele linie voor; van sociaal domein tot onderhoud openbare ruimte en van investeringen tot accountantskosten. Ook de verbonden partijen hebben hier mee te maken. We zien dat hun begrotingen ook sneller groeien. Richting de verbonden partijen proberen we gezamenlijk met de andere deelnemende gemeenten grip te krijgen. Bij (grote) investeringen maken we meer gebruik van een integrale benadering en een vroegtijdige betrokkenheid van de financieel adviseurs. We sturen door nog meer vooraf risico’s in kaart te brengen en af te wegen. Dit doen we op alle gebieden van inkoop tot fiscaliteiten. Ook blijven we investeren in de inkoopfunctie. Het nieuwe inkoopbeleid is vastgesteld en we gaan door met contractmanagement en starten met een inkoopkalender. 3 Hogere waarde afdracht wethouderspensioenen a.g.v.

nieuw Financieel toetsingskader (nFTK) Voor het Appa-fonds worden de regels voor pensioenfondsen volgens het nieuw Financieel toetsingskader (nFTK) toegepast. Deze nFTK-methode is de methode die al gebruikt wordt bij collectieve waardeoverdrachten. De berekening van de pensioenvoorziening op basis van nFTK komt € 1,1 miljoen hoger uit. Bij de komst van een APPA-fonds en overdracht naar het ABP komt deze hogere waarde afdracht ten laste van de gemeente. We zouden daar nu al een voorziening voor kunnen vormen, maar kiezen er voor alsnog voor om het in de lijst met risico’s opnemen. 4 Datalekken, hacking en ransomware Als gemeente werken we met persoonsgegevens. Dit betekent risico op fouten, gegevensverlies en het inzien van gegevens door onbevoegden. Wanneer gevoelige informatie in verkeerde handen terecht komt, kan de schade voor zowel inwoners en ondernemers als voor de gemeente groot zijn. Uit een recent onderzoek van IBM blijkt dat een datalek gemiddeld € 4miljoen kost. Dit komt vrijwel overeen met de totale schade van € 4,2 miljoen door een datalek bij gemeente Hof van Twente. Gemeente Culemborg investeert via BWB constant is een veilige IT-omgeving. Daarnaast is er ook een continue awareness-programma ook aandacht voor de menselijke factor.

5 Niet kunnen invullen van openstaande vacatures bij Culemborg Door de nog steeds krappe arbeidsmarkt moet gemeente Culemborg steeds vaker kiezen voor inhuur. Niet alleen gemeente Culemborg heeft hier mee te maken, maar dit geldt voor alle gemeenten en zelfs voor de hele publieke sector. De inhuurmarkt is daarom ook krap met als gevolg nog steeds stijgende tarieven. Als een vacature te lang niet ingevuld wordt en we kunnen geen inhuur vinden zien we dat de zittende collega’s steeds verder belast worden. We hebben gemerkt dat de aanhoudende (te) hoge belasting zich vertaalt in niet uitgevoerde werkzaamheden en het risico op verzuim verhoogt. We houden daarom rekening houden met een tijdelijke verdubbeling van de loonkosten van een vacature (het beschikbare vacaturegeld én de extra kosten van inhuur ten opzichte van de

95

loonkosten). Als verhoogde werkdruk tot verzuim leidt, stijgt het verzuimpercentage en neemt de inhuurbehoefte verder toe. Gemeente Culemborg investeert daarom in een goede, gezonde en prettige werkomgeving, werft actief en stuurt scherp op het inhuurbudget. 6 Onverwachte volumegroei en impact multiproblematiek De kosten van Wmo en Jeugdzorg blijven stijgen. Voor een deel komt dit door indexaties en CAOstijgingen, maar voor een ander deel valt op dat er een blijvende stijging van de vraag is in beide en dat de kosten van Jeugdzorgaanvragen extreem kunnen variëren. We zetten als gemeente in op goede beoordelingen bij aanvragen en maken afspraken maken om ervoor te zorgen dat financiering van de residentiële zorg wordt gefinancierd vanuit de meest voorliggende wet. Gemeenten ontvangen van het Rijk een gebundelde uitkering (BUIG) voor het bekostigen van de uitkeringen en zijn zelf verantwoordelijk voor het beleid. De uitvoering van deze regelingen wordt gedaan door de GR Werkzaak. Via bestuursrapportages worden we periodiek geïnformeerd. Hetzelfde geldt voor de Participatiewet. De uitvoering hiervan gebeurt ook door de Werkzaak. De financiële consequenties van geïdentificeerde risico's worden in eerste instantie binnen de bestaande budgetten van het programma sociaal domein opgevangen.

Sinds 1 januari 2019 kunnen gemeenten, sportverenigingen en sportstichtingen de btw die hen in rekening wordt gebracht voor investeringen in sport niet meer in aftrek brengen. Als compensatie is er de Specifieke Regeling Uitkering Sport (SPUK) gekomen. De SPUK heeft een uitkeringsplafond, waardoor het mogelijk is dat de som van alle gemeentelijke aanvragen tezamen groter is dan het jaarlijkse uitkeringsplafond. Op dat moment wordt het bedrag naar rato verdeeld en ontvangt iedere gemeente een percentage van de oorspronkelijke aanvraag. 7 Verontreinigde grond, dumpen drugsafval, onverwacht onderhoud en vandalismeschade De gemeente loopt risico bij calamiteiten waarbij bodemverontreiniging ontstaat of wanneer anderen verontreinigingen ontdekken. Denk bijvoorbeeld aan het dumpen van drugsafval in 2017. De gemeente moet dit direct opruimen en de kosten zijn voor de afvoer van het afval zijn, ondanks verhaalmogelijkheden, hoog. Een tweede voorbeeld is aanleg van kabels- en leidingen. Als een verontreiniging wordt gevonden, bijvoorbeeld asbest in de grond, is de gemeente is verantwoordelijk om direct te saneren. De afgelopen jaren is door bezuinigingen op groot onderhoud, de gevolgen van Corona en de beperkte capaciteit bij aannemers, een mogelijke achterstand in onderhoud wegen en beschoeiingen ontstaan.

Dit kan leiden tot onverwacht groot onderhoud, bijvoorbeeld na vorstschade of het inzakken van een beschoeiing. Voor groot onderhoud wegen en groot onderhoud beschoeiingen zijn voorzieningen beschikbaar, maar daarop is in de laatste jaren bezuinigd. Door temporiseren van groot onderhoud en het uitvoeren van meer klein onderhoud houden we onze kapitaalgoederen zo veel mogelijk op niveau Ieder jaar zien we vandalismeschade aan de sportaccommodaties. De kosten zijn van tevoren niet in te schatten of te begroten. Vandaar dat vandalismeschade als risico is opgenomen. We investeren in beheersmaatregelen als hekwerken, cameratoezicht en extra controle en toezicht op accommodaties. 8 Uitblijvende (terug)betaling Gemeente Culemborg geeft heel beperkt leningen aan derden. Het gaat dan om het doorlenen aan bijvoorbeeld KleurrijkWonen, CV Parijsch en de Gelderlandfabriek. We zijn terughoudendheid bij het 96

aangaan van nieuwe leningen. KleurrijkWonen trekt tegenwoordig zelf vaste geldleningen aan en de laatste lening aan Parijsch eindigt op 3 november 2025. De lening aan de Gelderlandfabriek is vergelijkbaar met CV Parijsch (wel andere looptijd). De gemeente volgt bij iedereen de (financiële) voortgang om zicht te houden op de terugbetaling. Voor de verstrekking van duurzaamheidsleningen voor energieneutrale en aardgasvrije woningen is een revolverend Duurzaamheidsfonds gevormd. Vanuit dit fonds worden leningen verstrekt en de aflossingen van de leningen vloeien weer terug in het fonds. Hierdoor kunnen we het budget opnieuw (revolverend) inzetten. Voorafgaand aan de verstrekking van de duurzaamheidslening voert de SVn een kredietwaardigheidsbeoordeling uit. Hierdoor wordt voorkomen dat het budget wordt aan woningeigenaren wordt gegeven die het niet kunnen terug te betalen. De gemeente staat garant voor diverse partijen, bijvoorbeeld voor de Stichting Accommodatiebedrijf Culemborg. De gemeente staat hier bijvoorbeeld garant voor de lening van € 4,2 miljoen voor de bouw van de Brede School Culemborg Oost. Als een partij niet aan de aflossing- of betalingsverplichtingen voldoet, wordt beroep gedaan op de gemeente. We zijn terughoudend bij het aangaan van nieuwe garanties. Verder neemt in de tijd de hoofdsom waar de gemeente garant voor staat af, door aflossingen.

9 Rampen en (sociale) calamiteiten van een buitengewone impact De gemeente en de veiligheidsregio zijn op veelvoorkomende crises (op basis van het regionaal risicoprofiel) voorbereid, maar niet op elk denkbaar onheil. Er zijn niet alleen maar klassieke fysieke rampen zoals branden, maar ook gebeurtenissen met een sociale component. Denk hierbij openbare orde problemen, ziekten of maatschappelijke onrust. Voor incidenten van "normaal" formaat zijn we als gemeente samen met de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid voorbereid en zijn rampenplannen beschikbaar. Er is een beperkt budget beschikbaar om een crisis van “normaal” formaat op te vangen. 10 Totaal van de overige risico's met een gering bedrag of een lage kans van optreden Naast de hierboven genoemde risico’s is er ook nog een categorie onvoorziene- of restrisico’s in de uitvoering. Dit zijn risico’s hebben elk een lagere kans of een lagere financiële consequentie. Ze zijn zeer uiteenlopend, van fiscaliteiten tot arbeidsongeschiktheid en van leegstand tot het wegvallen van leveranciers. We sturen in de verschillende programma’s van het programmaplan op deze risico’s. Daar waar deze risico’s met bedrijfsvoering te maken hebben, pakken we ze zo veel mogelijk binnen BWB, samen met gemeente Tiel en West-Betuwe op.

11 Realisatie ombuigingen begrotingstekort 26 en 27 Bij de presentaties aan de gemeenteraad op 8 februari 2024 is het financieel perspectief gepresenteerd. Dit laat, na verwerking van de december circulaire 2023, in 2026 een tekort van € 1.430.000 zien en in 2027 een tekort van € 20.000. We zijn gestart met een ombuigingstraject, Spoor 2. Er bestaat een risico dat het totaal van de ombuigingen niet tijdig gerealiseerd wordt. Dit risico neemt met het verstrijken van de tijd af.

12 Partijen waarin de gemeente een bestuurlijk-, een financieel- én een opdrachtgeversbelang heeft De gemeenschappelijke regelingen brengen in de paragraaf Weerstandsvermogen van hun begroting en jaarrekening hun eigen risico's in beeld. Ze wegen ze en geven aan in hoe zij die met eigen weerstandscapaciteit afdekken. Het restrisicobedrag komt, wanneer dit risico zich voordoet, voor

97

rekening van de deelnemende gemeenten. We nemen daarom ons aandeel in de restrisico's van de gezamenlijke GR-en in onze risicotabel op. 4. Weerstandsvermogen Door de beschikbare weerstandscapaciteit af te zetten de benodigde weerstandscapaciteit bepalen we het weerstandsvermogen. De beschikbare weerstandscapaciteit is per 31-12-2023 € 9,8 mln. Het totaal van de risico’s ligt (afgerond) tussen € 6,1 mln (minimaal risicoprofiel) en € 9,4 mln (maximaal risicoprofiel). Dit geeft de volgende ratio’s: Bij een minimaal risicoprofiel is de ratio: Beschikbare weerstandscapaciteit / Impact = 9,8 mln / 6,1 mln = 1,6 Bij een maximaal risicoprofiel is de ratio: Beschikbare weerstandscapaciteit / Impact = 9,8 mln / 9,4 mln = 1,0 Om het weerstandsvermogen te kunnen beoordelen moet worden vastgesteld welke ratio de gemeente nastreeft. Hierbij wordt gebruik gemaakt van onderstaande waarderingstabel.

Deze waardering is in samenwerking met de Universiteit van Twente tot stand gekomen en wordt door veel gemeenten als norm gehanteerd: Beoordeling weerstandsvermogen Ratio weerstandsvermogen Betekenis > 2,0 Uitstekend 1,4 < - < 2,0 Ruim voldoende 1,0 < - < 1,4 Voldoende 0,8 < - < 1,0 Matig 0,6 < - < 0,8 Onvoldoende < 0,6 Ruim onvoldoende Conclusie De ratio van 1,0 voor het maximaal risicoprofiel betekent dat het weerstandsvermogen van de gemeente Culemborg, op basis van bovenstaande tabel, voldoende is om de financiële impact van de maximale risico’s te kunnen dragen. De ratio van 1,6 voor het minimaal risicoprofiel geeft een nog veel gunstiger beeld, omdat de risico's ook veel lager worden ingeschat. Belangrijk: 1. De ratio voor het maximaal risicoprofiel loopt terug en heeft nu de ondergrens van voldoende bereikt. 2. De nu beschreven risico’s en de beschikbare weerstandscapaciteit zijn een momentopname. Nieuwe projecten, economische ontwikkelingen en investeringsbeslissingen hebben een grote invloed op het risicoprofiel. Het weerstandsvermogen kan hierdoor veranderen. 3. Het inschatten van risico's brengt altijd een bepaalde mate van subjectiviteit met zich meebrengt. Het berekende weerstandsvermogen is geen absolute grootheid.

het is een indicator voor de risico's die de gemeente loopt, de mate waarin zij maatregelen treft en over vermogen beschikt om tegenvallers op te vangen. 5. Kengetallen

98

Kengetallen zijn getallen die de verhouding uitdrukken tussen bepaalde onderdelen van de begroting of de balans en kunnen helpen bij de beoordeling van de (ontwikkeling van de) financiële positie. In deze paragraaf nemen we vijf - vanuit het BBV verplichte - kengetallen op.

Kengetallen

Jaarrekening 2022

Begroting 2023

Jaarrekening 2023

Netto schuldquote

66,54%

65%

69%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

49,23%

47%

57%

Solvabiliteitsratio

29,32%

31%

26%

Structurele exploitatieruimte

1,34%

1,13%

0,022%

Grondexploitatie

8,57%

7,4%

7,7%

Belastingcapaciteit

107%

118%

102,6%

Netto schuldquote De netto schuld quote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen . De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten op de exploitatie. De netto schuldquote geeft aan of de gemeente investeringsruimte heeft. In 2023 heeft de gemeente Culemborg nieuwe leningen aangetrokken waardoor schuldquote is gestegen. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Om inzicht te verkrijgen in hoeverre sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in als exclusief doorgeleende gelden weergegeven (netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen). Op die manier wordt in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. De wijze waarop de netto schuldquote gecorrigeerd voor de doorgeleende gelden wordt berekend is gelijk aan de netto schuldquote, met dien verstande dat bij de financiële activa ook alle verstrekte leningen worden opgenomen (betreft met name doorgeleende gelden aan woningbouwcorporaties) Een netto schuldquote van minder dan 100% wordt als voldoende beschouwd. In Culemborg is dit het geval.

Solvabiliteitsratio Dit cijfer drukt het eigen vermogen uit als percentage van het totale vermogen en geeft daarmee inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger dit percentage, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van de gemeente. Dit cijfer geeft dus een soort toekomstvisie weer. De maat voor een voldoende solvabiliteit is solvabiliteitsratio groter dan 20% Structurele exploitatieruimte Dit cijfer helpt mee om te beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten

99

daarvoor nodig is. Wanneer dit cijfer negatief is, betekent het dat het structurele deel van de begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door de totale baten en uitgedrukt in een percentage. De ontwikkeling van het percentage geeft een daling van de structurele ruimte weer.

Grondexploitatie Dit cijfer geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten. De boekwaarde van de voorraden grond moet worden terugverdiend bij de verkoop. Kenmerkend voor grondexploitaties is dat de looptijd meerdere jaren is. Naarmate de inkomsten verder in de toekomst liggen, brengt dit meer rentekosten en risico’s met zich mee. Een grondexploitatie van 10% of hoger wordt beschouwd als kwetsbaar. De score van Culemborg valt binnen de 10% en heeft dus weinig risico. Belastingcapaciteit Dit cijfer geeft inzicht in hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde in het voorgaande jaar. Als dit percentage laag ligt, betekent het dat de gemeente meer inkomsten uit belastingen zou kunnen verwerven. Of dit wel of niet gebeurt is een beleidskeuze. Culemborg zit net iets boven het landelijk gemiddelde woonlasten en dat blijkt ook uit het kengetal.

100

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Culemborg&id=35ec3ebd-4d1e-4eb4-8932-a11cc6cad2d9