250626 Raadsessie Culemborg RES participatie LE energiegemeenschappen
Tekst van het document
RES, participatie, lokaal eigendom en energiegemeenschappen Beeldvormende avond windenergie Culemborg
26 juni 2025 Els Holsappel
Thematrekker Lokaal Eigendom / Energiegemeenschappen/Energierechtvaardigheid NP RES
Even voorstellen
• Els Holsappel • Thematrekker Lokaal Eigendom / Energiegemeenschappen / Energierechtvaardigheid • Nationaal Programma Regionale Energiestrategie • Ondersteuning 30 RES-regio’s • Accounthouders en thematrekkers • Kennis ontwikkelen en delen; procesondersteuning; de Expertpool • Agenderen van knelpunten en kansen • Opdrachtgevers: KGG, VRO, VNG, IPO, UvW • Samenwerking met Netbeheer Nederland
6/27/2025
2
Klimaatakkoord RES
RES
6/27/2025
3
Regionale Energiestrategie • 30 energieregio’s • 35 TWh in 2030, ambitie 55 TWh • RES is samenwerkingsproces tussen overheden, maatschappelijke partners en samenleving om de Regionale Energiestrategie (RES) vorm te geven, op initiatief van decentrale overheden (VNG en IPO) • RES is een document met • ambities m.b.t. duurzame elektriciteit op land (zon en wind) tot 2030 met doorkijk naar 2050 • vraag & aanbod van bovenlokale warmtebronnen • Vastgesteld door raden, Staten, ab’s
• Opdrachtgevers: VNG, IPO, UvW, KGG, VRO • NP RES is sinds 2019 ondersteuningsprogramma voor regio’s • 1 juni 2020: concept-RES, 1 juli 2021: RES 1.0 6/27/2025
4
RES 1.0 Rivierenland
• Bod RES Rivierenland: 1,2 TWh • 191 hectare zon op dak • 249 hectare zonnevelden • 49 windturbines
6/27/2025
5
Participatie • Zorgvuldig en transparant proces met omwonenden • Vooraf heldere kaders voor participatie: • Welke invloed hebben omwonenden? • Welke bewoners hebben welke invloed? • Kan iedereen meepraten of klankbordgroep / Omgevingsadviesraad? • Gebiedsproces of grondposities leidend? • Vereisten gebiedsfonds? • Vereisten lokaal eigendom?
• Uitgangspunten of principes bepalen met het gebied • Heldere terugkoppeling wat er met de uitkomst van gesprekken is gedaan en waarom • Afspraken nakomen 6/27/2025
6
Tekst lokaal eigendom Klimaatakkoord
“Om de projecten voor de bouw en exploitatie van hernieuwbaar op land in de energietransitie te laten slagen, gaan in gebieden met mogelijkheden en ambities voor hernieuwbare opwekking, partijen gelijkwaardig samenwerken in de ontwikkeling, bouw en exploitatie. Dit vertaalt zich in evenwichtige eigendomsverdeling in een gebied waarbij gestreefd wordt naar 50% eigendom van de productie van de lokale omgeving (bewoners en bedrijven). Investeren in een zon –en/of windproject is ondernemerschap. Dat vergt ook mee-investeren en risico lopen. Het streven voor de eigendomsverhouding is een algemeen streven voor 2030. Er is lokaal ruimte om hier vanwege lokale project-gerelateerde redenen van af te wijken.” 6/27/2025
7
Definitie lokaal eigendom
• Lokaal eigendom = het eigendom van lokale partijen • Lokaal = partijen gevestigd in de lokale omgeving van het project • Eigendom = het juridische en economische eigendom (juridische eigendom is doorslaggevend) • Kan collectief, maar ook individueel
Conform Monitor Financiële Participatie Hernieuwbare Energie op Land
6/27/2025
8
Definitie lokaal eigendom
Bewonerscollectieven Publiek (gemeenten, en lokale partners waterschappen etc.
Lokale bedrijven
Monitor Financiële Participatie Hernieuwbare Energie op Land
6/27/2025
9
Van lokaal eigendom naar energiegemeenschappen
KGG: visie op energiegemeenschappen
6/27/2025
10
Energiewet: 1 januari 2026
Energiegemeenschap: “Een juridische entiteit die ten behoeve van haar leden, vennoten of aandeelhouders activiteiten op de energiemarkt verricht en als hoofddoel heeft het bieden van milieuvoordelen of economische of sociale voordelen aan haar leden, vennoten of aandeelhouders of aan de plaatselijke gebieden waar ze werkzaam is, en niet is gericht op het maken van winst”
6/27/2025
11
Energiegemeenschap Energiegemeenschap legt in haar statuten vast:
• Open vrijwillige deelname • Het recht om de energiegemeenschap te verlaten • Feitelijke zeggenschap bij de leden (natuurlijke personen, kleine bedrijven of lokale autoriteiten) Een energiegemeenschap met opwekinstallaties, kan in statuten vastleggen dat:
• Leden alleen natuurlijke personen, lokale autoriteiten, kleine bedrijven of middelgrote bedrijven zijn • De feitelijke zeggenschap bij leden ligt die nabij de opwekinstallatie gevestigd zijn
6/27/2025
12
Energiewet Energie delen • Iedereen met eigen opwekinstallatie of lid van energiegemeenschap • Beide bij dezelfde energieleverancier en die energie delen aanbiedt
6/27/2025
13
Belang lokaal eigendom neemt toe Geïntegreerd energiesysteem / decentrale energiesysteem
Opwek solitair / Klimaatakkoord
• Grootschalige opwek zon en wind • Streven naar 50% lokaal eigendom
Draagvlak
• •
Sturen op vraag en aanbod bij elkaar en gelijktijdigheid Local4Local / energiegemeenschappen
Lokaal eigenaarschap / zeggenschap (ook over de stroom) 6/27/2025
14
Vragen of sparren?
Els Holsappel • Thematrekker Lokaal Eigendom / Energiegemeenschappen/ Energierechtvaardigheid • e.holsappel@npres.nl • 06 11 30 33 05
6/27/2025
15