250624_Presentatie_wind_NMU AdM
Tekst van het document
BEELDVORMENDE SESSIE CULEMBORG 26 JUNI 2025
Windmolens & natuur
OVER ONS
Natuur en Milieufederaties •
Voorspoedige energietransitie
•
Lusten en lasten eerlijk verdeeld
•
Met oog voor natuur en landschap
2
WINDMOLENS & NATUUR
Programma •
Wat zijn de risico’s?
•
Wat kun je doen?
•
•
Mitigatie
•
Compensatie
•
Natuurontwikkeling op afstand
•
Positieve impuls op locatie
Materiaal na einde levensduur
3
WAT ZIJN DE RISICO’S
Vogels en vleermuizen
1. Directe sterfte
2. Indirecte sterfte
4
WAT ZIJN DE RISICO’S
Vogels en vleermuizen 50.000 vogelslachtoffers per jaar = 1. Directe sterfte •
Aanvaringen met de wieken of de mast (vleermuizen, vogels en insecten)
Ongeveer 20 vogelslachtoffers per jaar per windmolen
2. Indirecte sterfte
• Verlies van leefgebied • Hoogspanningsmasten: Barrierevorming 500.000 tot 1 miljoen per jaar Katten: 18 miljoen per jaar Verkeer: 194 miljoen (Europa)
Meer informatie
5
WAT ZIJN DE RISICO’S
Vogels en vleermuizen
Kanttekening: moderne windturbines > 5 MW
+/- 24 vleermuisslachtoffers per windmolen (2,5 MW)
1. Directe sterfte • •
Aanvaringen met de wieken of de mast (vleermuizen, vogels en insecten) Barotrauma (drukgolf door draaiende wieken, vleermuizen)
2. Indirecte sterfte
• Verlies van leefgebied • Barrierevorming
Bij kleiner aantal windturbines met groot vermogen minder slachtoffers Meer informatie
Meer informatie
6
WAT ZIJN DE RISICO’S
Vogels en vleermuizen 2. Indirecte sterfte •
•
Verlies van leefgebied (vogels en vleermuizen) Barrièrevorming (vogels en vleermuizen)
Nysted offshore windpark, Denemarken Link naar onderzoek
7
WAT ZIJN DE RISICO’S
Meest kwetsbare soorten 1. Directe sterfte
2. Indirecte sterfte
Verschillende vleermuissoorten, roofvogels en uilen, leeuweriken, ooievaars, kieviten, plevieren, div. insecten
Bijv. weidevogels • Door verlies van leefgebied: blijven weg van (hoog) opgaande structuren • Houden van een open landschap • (Ook kans op directe sterfte bij hoge baltsvluchten)
Seizoenstrek • Vogels, vleermuizen in voor- en najaar • Hoger risico ‘s nachts en bij slecht weer
Hoe hoger de windmolen, hoe meer vogels er onderdoor vliegen.
8
WINDMOLENS & NATUUR
Behalve locatiekeuze zijn er geen generieke
Wat kun je doen?
maatregelen. Maatwerk per locatie. Goed ecologisch onderzoek = de basis
1.
Locatie: Kies deze verstandig
2.
Mitigatie: Zoveel mogelijk voorkomen van vogel- en vleermuisslachtoffers
3.
Compensatie: Aanleggen en onderhouden compensatiegebieden (verplicht vanuit omgevingswet)
4. Natuurontwikkeling: op afstand van het windpark 5. Positieve impuls: natuurontwikkeling onder de windmolens
9
WAT KUN JE DOEN
Verstandige locatiekeuze Kies locaties waar al veel verstoring aanwezig is. •
Langs snelwegen/spoorwegen
•
Bedrijventerreinen
Natuurorganisaties:
•
Niet in (en direct bij) natuurgebieden
•
Zo veel mogelijk ontzien; • Belangrijke trekroutes • Bossen • Omgeving van bosranden en bomenlanen
Knooppunt Deil – windpark Deil Geluidskaart RIVM
10
Natuur versterken en beschermen op een windpark Stop aanleg kabels tijdens broedseizoen
Geen bouwwerkzaamheden tijdens broedseizoen
Bijenorchis verplaatsen tijdens bouw
Vlot voor broedende visdief
foto: Marcel Klootwijk
Rode nachtverlichting alleen aan bij vliegverkeer Ecologiefonds voor versterking natuurgebieden in de omgeving
Detectiesysteem voor vleermuizen (microfoon)
Detectiesysteem voor vogels (camera)
Windpark Krammer, prov. Zeeland 11 foto: Windpark Krammer
Stilstandvoorziening op basis van trek vogels en vleermuizen • Periodieke stilstand voor seizoenstrek in het voor- en najaar • Stilstand voor dagelijkse trek • Model voor voorspelling moet nauwkeurig zijn • Bij dagelijkse trek meer opbrengstverlies Detectiesysteem – camera/radar • Wanneer de doelsoort zich in een risicozone begeeft schakelt de windmolen uit. • Nadeel: prijzig (wel dekking vanuit basisbedragen SDE++ subsidie) • Voorbeeld: Cameradetectie voor de Zeearend in Windpark Zeewolde
Stilstandvoorziening op basis van weer • Warme zomernacht, weinig wind • Insecten gaan hoger vliegen • Vleermuizen gaan hoger voedsel zoeken > ter hoogte van gondel • Windmolens zo programmeren dat ze stil staan bij deze specifieke weersomstandigheden. • Zeer effectief; 80 – 90% minder slachtoffers, <1% productieverlies • Bron: Ecologische analyse plan-MER (p.12)
Detectiesysteem - microfoon • Detectiesysteem zonder camera, maar met microfoon voor vleermuizen. • Windmolen of windmolens schakelen uit als vleermuis in de wieken terecht zou komen. • Nadeel: prijzig (wel dekking vanuit basisbedragen SDE++ subsidie)
Acoustic deterrant • Verjagen van vleermuizen via geluid (niet hoorbaar voor mensen). • Over effectiviteit is weinig bekend. • Onderzoek wordt opgezet in Flevoland • Hiervoor worden nog financiers gezocht.
Naderingsdetectie • Rode lampen ‘s nachts als waarschuwing voor vliegverkeer gaan alleen korte tijd aan als er laag vliegende helikopters of vliegtuigen naderen. • Voorkomt niet alleen lichthinder voor dieren, maar ook voor mensen.
Verhogen zichtbaarheid via zwarte wiek • Op basis van Noors onderzoek • Nu ook in Nederland onderzocht in de Eemshaven. • Tussentijdse conclusie: heeft weinig effect. • Wat is het effect op mensen? Waarschijnlijk storend om steeds bewegende zwarte wiek te zien. • Onderzoek loopt nog wel. • Meer lezen
WAT KUN JE DOEN
Natuurontwikkeling op afstand • Windpark Deil – Betuwewind • Tijdens bouw: extra damwand • Weidegrond staat nu onder water = plasdras • Grutto’s, tureluurs, bergeenden, slobeenden… • + stilstandsvoorziening in trekperiode en bij zonsop- en ondergang kon worden opgeheven
Meer lezen, nieuwe plasdras windpark Deil
14
WAT KUN JE DOEN
Positieve impuls (onder windmolen) • (Kleinschalige) natuur • Gemiddeld 0,1-0,2 ha grond permanent in gebruik, tijdelijk meer dan 1 ha nodig
(bouwfase) • Zo min mogelijk door de molen bedreigde soorten aantrekken • Goede afspraken met omliggende grondgebruikers van belang
15
WAT KUN JE DOEN
Voorbeeld 1: patrijzenakker (+ haag) • Patrijs loopt geen risico door windmolen • Meerjarige vogelakker met diverse lage soorten kruiden en granen • Aangevuld met 2 meter hoge, breed uitlopende, gemengde haag aan de rand van het perceel • Streekeigen beplanting: doornige struweelvormers, besdragende struiken en fruitsoorten • Paraplugroei
16
WAT KUN JE DOEN
Voorbeeld 2: voederhaag • Geschikt voor agrarische toepassing in veehouderij
• Geeft schaduw en aanvulling van rantsoen met takken en bladeren die veel mineralen bevatten • Bevorderd algemene biodiversiteit
17
MATERIAAL NA EINDE LEVENSDUUR
Recycling? Ja, voor 85-90% (staal, beton, ijzer, gietijzer en koper) Wieken = composiet + laagje epoxyhars, nog geen goede oplossing. •
In Europa: niet begraven. In de VS gebeurt dit wel in de woestijn.
•
Nu: in de shredder (later verwerkt in cement, stoeptegels) of verbrand
•
Er zijn initiatieven om windmolenwieken te recyclen (TNO/ Vestas) , volledig circulaire wieken zijn nog ver weg.
•
Kies nu liever voor stilste windmolentypes
Meer informatie
18
MATERIAAL NA EINDE LEVENSDUUR
Foto: Vattenfall/ Jorrit Lousberg
19
Heeft u vragen? Neem gerust contact op!