250311 Sheets technische sessie raad 20 maart 2025
Tekst van het document
Financiële positie en financiële conditie
Technische sessie Kadernota, gemeenteraad 20 maart 2025 Mischa Peters, Rachid Amidouche en Martine Kooiker
20-3-2025
Gemeente Culemborg
1
Van harte welkom!
• In meerjarenoperatie al stappen gezet voor: • opvangen ravijnjaar • ruimte voor grote investeringen • grote opgaves • Tot nu toe: • Spoor 1 – ‘laaghangend fruit’ • Spoor 2 – realistisch ramen, keuzes in ambities en ombuigingen (oplopend van 2,5 miljoen in 2025 naar 4,5 miljoen vanaf 2028) • Nu volgende stap – met nogal wat onzekerheden 2
Effect ravijnjaar voor Culemborg
Accres Gemeentefonds totaal in miljoen euro
2025
2026
2027
2028
Cumulatief accres o.b.v. trap op trap af
8.298
10.809
12.650
14.775
Cumulatief accres Voorjaarsnota 2024 o.b.v. BBPsystematiek
7.624
7.273
8.942
10.625
924
924
924
Toevoeging 1 miljard euro Voorjaarsnota 2024 Verschil oude en nieuwe systematiek
-674
-2.612
-2.784
-3.226
Effect op Culemborg al verwerkt in meerjarenbegroting
-1.0
-3.9
-4.2
-4.8
3
In deze technische sessie
• Terugblik: wat is onze ambitie? • Financieel perspectief • Financiële conditie • Conclusies • Proces richting kadernota en begroting
4
Terugblik: wat is onze ambitie?
Duurzaam financieel gezonde gemeente
20-3-2025
Gemeente Culemborg
5
Meerjarenoperatie richting duurzaam financieel gezonde gemeente Wat betekent duurzaam financieel gezond? Culemborg is in staat om: • op lange termijn • haar taken en verantwoordelijkheden uit te voeren • zonder daarbij in financiële problemen te komen. Wat doen we om financieel gezond te zijn? Bestuurlijke besluitvorming in gemeente Culemborg is: • een continu proces • gericht op het aanpassen aan veranderende omstandigheden en • met als strategie de financiën op lange termijn gezond te houden.
6
Kenmerken van een duurzaam financieel gezonde gemeente 1. Financiën in balans Evenwicht tussen inkomsten en uitgaven, geen begrotingstekorten. 2. Aandacht voor schuldbeheer Op een verstandige manier leningen aangaan en schuldenlast beheersbaar. 3. Stabiliteit en veerkracht in het financiële beleid Voldoende reserves om onverwachte uitgaven of financiële tegenvallers op te vangen. 4. Transparantie en verantwoording Transparant over haar financiële beleid en legt verantwoording af aan de burgers. 5. Effectief en efficiënt beheer van middelen Kritisch kijken naar de besteding van middelen en zoeken naar manieren om kosten te beheersen zonder de kwaliteit van dienstverlening aan de burgers aan te tasten.
7
Vanavond vooral 1. Financiën in balans Evenwicht tussen inkomsten en uitgaven, geen begrotingstekorten. 2. Aandacht voor schuldbeheer Op een verstandige manier leningen aangaan en schuldenlast beheersbaar. 3. Stabiliteit en veerkracht in het financiële beleid Voldoende reserves om onverwachte uitgaven of financiële tegenvallers op te vangen. 4. Transparantie en verantwoording Transparant over haar financiële beleid en legt verantwoording af aan de burgers. 5. Effectief en efficiënt beheer van middelen Kritisch kijken naar de besteding van middelen en zoeken naar manieren om kosten te beheersen zonder de kwaliteit van dienstverlening aan de burgers aan te tasten.
8
Onze financieel perspectief voor de kadernota - voor zover nu bekend Technische sessie kadernota 20 maart 2025
20-3-2025
Gemeente Culemborg
9
Actueel financieel perspectief (1) X 1.000 euro
2025
2026
2027
2028
2029
6
-1.437
256
916
-155
Septembercirculaire 2024
101
132
116
87
81
Decembercirculaire 2024
21
0
74
144
216
Laatst gepresenteerd saldo
128
-1.305
446
1.147
142
Ontwikkelingen tot nu toe
2025
2026
2027
2028
2029
Motie uitstel huurverhoging buitensport
-14
0
0
0
0
Latere start en oplevering KWC (indicatief)
0
134
670
-159
1.672
115
1.171
1.116
988
1.814
Financieel perspectief vastgestelde begroting 2025-2028
Saldo inclusief lopende besluiten
10
Actueel financieel perspectief (2)
Bekende nieuwe ontwikkelingen X 1.000 euro
2025
2026
2027
2028
2029
Uitkomst deskundigencommissie Jeugd
1.035
1.035
1.035
1.035
1.035
Herrekening deskundigencommissie 2023 en 2024
1.014
Loon- en prijsontwikkelingen
-100
-125
-125
-125
-125
Saldo incl. actuele ontwikkelingen
2.064
-261
2.026
1.898
2.724
Nog niet bekend (maar zo nodig wel te verwerken): Doorrekening Voorjaarsnota Rijk, onontkoombare ontwikkelingen in huidig beleid, IHP-businesscases basisscholen, eventuele tegenvallers in ombuigingen
11
Stand van onze reserves
Stand 31-122022
Resultaat 2022
6.276
2.443
0
4.697
-813
Reserve bovenwijkse voorzieningen
473
0
Reserve internationale samenwerking
179
Reserve buurtbudgetten
100
Reserve grondexploitatie Reserve gvvp
Omschrijving Reserves Algemene reserve Reserve precariobelasting
Vermeerderingen
Verminderingen
Stand 31-122023
Stand 31-122024
Stand 31-122025
Stand 31-122026
Stand 31-122027
772
7.947
7.592
7.592
7.592
7.592
Volledig vrij beschikbaar
0
1.380
2.504
2.485
2.485
2.485
2.485
Deels vrij beschikbaar
2.150
0
2.623
2.623
2.623
2.623
2.623
Niet vrij beschikbaar
0
0
50
129
117
36
24
12
0
30
33
97
93
90
87
83
9.814
202
0
151
9.865
9.368
9.368
9.368
9.368
1.316
0
0
25
1.291
1.175
1.175
1.175
1.175
Reserve Flexibele arbeidsvoorwaarden
24
0
0
0
24
24
24
24
24
Reserve Parkeercompensatiefonds
54
0
0
20
34
235
235
235
235
Reserve flexibiliteit en mobiliteit
73
0
0
0
73
73
73
73
73
Reserve Sociaal domein
568
0
0
568
-0
Reserve resultaatbestemming
78
2.579
0
2.579
78
78
8.609
0
20
707
7.922
7.183
Reserve kapitaallasten
-
-
-
-
-
-
-
6.614
6.044
5.516
Reserve Onderhoud wegen
-
0
0
0
-
-
-
-
-
Reserve reorganisatie
219
350
0
219
350
-
-
-
-
Reserve Energietransitie
242
1.049
55
1.236
871
653
452
251
Totaal Reserves Jaarresultaat Totaal eigen vermogen
32.723
5.811
2.200
6.560
34.173
31.917
30.968
30.182
29.437
5.811
-5.811
2.959
-
2.959
38.534
0
5.159
6.560
37.132
31.917
30.968
30.182
29.437
12
Verruimde mogelijkheid voor inzet van reserves • Vanaf 2024: reserves en overschotten inzetten voor het dekken van structurele lasten. • Resultaat van overleg tussen de fondsbeheerders, de VNG, het IPO en de financieel toezichthouders. • Bedoeld voor oplossen actuele knelpunten, geen oplossing voor structurele tekorten (vanaf 2026). • Vrij besteedbare deel voor Culemborg circa € 10 miljoen. • Gemeenten mogen 10% inzetten voor structurele lasten: circa € 1 miljoen voor Culemborg • Voorwaarde solvabiliteit groter of gelijk aan 20%. • Solvabiliteit Culemborg in 2025 25%, maar aflopend naar 20%. Biedt voor Culemborg dus geen oplossing richting duurzaam financieel gezond, waar incidentele reserves bedoeld zijn voor incidentele tegenvallers 13
Onze financiële conditie
Technische sessie kadernota 20 maart 2025
20-3-2025
Gemeente Culemborg
14
Twee openbare bronnen
• waarstaatjegemeente.nl, dashboard gemeentefinanciën • jaarlijkse VNG-Monitor financiële conditie gemeenten
15
Waarstaatjegemeente.nl – 1. Exploitatieresultaat • Geeft weer hoeveel % we overhouden (optelsom van incidentele en structurele baten en lasten, gedeeld door de baten)
Vrijval precariogelden, winstneming grexen Hart van Nieuwstad en Sprokkelenburg
• Culemborg: -1,4% winstneming Pavijen
Corona
Inzet reserve sociaal domein
• VNG-monitor: rood • Constateringen: • van 2016 t/m 2018 vermogenspositie versterkt met meevallers • afgelopen 4 jaar niet gespaard, wel eigen vermogen ingezet
16
Waarstaatjegemeente.nl – 2. Netto investeringsquote • Zijn de investeringen voldoende voor het behoud van een aanvaardbaar voorzieningenniveau? • Culemborg: 3,7% • VNG-monitor: groen
Carrier, zwembad
Gispen, investeringsagenda
• Constatering: • investeringsvolume stijgt • vooral door zwembad en aankoop strategische gronden Stationskwartier 17
Waarstaatjegemeente.nl – 3. Netto schuldquote • De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de baten. • Culemborg: 55,6% overname zwembad Gispen
lage rente
• VNG-monitor: groen (boven 90% oranje en boven 130% rood) • Constateringen: • Investeringsvolume stijgt en dus financieringsbehoefte ook.
18
Waarstaatjegemeente.nl – 4. Solvabiliteit • De solvabiliteitsratio wordt gedefinieerd als het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal • Culemborg: 25,8% • VNG-monitor: groen
Corona winstneming Vrijval Pavijen precariogelden, winstneming grexen Hart van Nieuwstad en Sprokkelenburg
• Constateringen: • We investeren wel, maar sparen niet • Solvabiliteit is verslechterd 1 19
Waarstaatjegemeente.nl – 5. Woonlasten – lokale heffingen • Gemiddeld betaalde ozb o.b.v. gemiddelde WOZ-waarde + Reiniging + Riool • Constateringen: • woonlasten hoger dan landelijk gemiddelde • verschillen worden wel kleiner • hebben niet geleid tot verbeteren van vermogenspositie
20
VNG-monitor Financiële conditie gemeenten eind 2023: 5,5
eind 2024: 7
21
Vooruit kijkend (financiële kengetallen in de Begroting 2025-2028)
22
Conclusies
Technische sessie kadernota 20 maart 2025
20-3-2025
Gemeente Culemborg
23
Wat zijn onze aandachtspunten?
1
Exploitatie • Meerjarig negatief exploitatieresultaat. • Vermogenspositie wordt daarmee ieder jaar steeds iets lager.
2
Investeringen en schulden • Netto investeringsquote stijgt, daarmee ook de financieringsbehoefte. • Liquiditeitsplanning en financieringsbehoefte vragen extra aandacht
3
Sparen • Afgelopen jaren niet gespaard, maar buffers ingezet • Bij gelijkblijvend eigen vermogen verslechtert de solvabiliteit
24
Conclusie: meerjarenoperatie blijft nodig (1)
• Met drie slagen om de arm v.w.b. de financiële positie: • de inventarisaties en berekeningen lopen nog; • de berekening van het effect van de commissie Van Ark is nog niet definitief; • er zijn nog geen harde toezeggingen van het Rijk. • Situatie verbetert iets op korte termijn – áls het Rijk over de brug komt • Maar 2026 heeft nog wel een negatief saldo
25
Conclusie: meerjarenoperatie blijft nodig (2)
• Situatie op lange termijn – ook na deze begrotingsperiode – vraagt onverminderd aandacht en actie: • investeringsvolume neemt verder toe • daarvoor zijn buffers nodig: • begrotingsoverschotten om reserves te versterken voor solide toekomstige investeringen • terughoudendheid bij financiële meevallers
26
Proces richting kadernota en begroting Technische sessie kadernota 20 maart 2025
20-3-2025
Gemeente Culemborg
27
Kenmerken kadernota 2026-2029 • Bevat uitgangspunten voor de begroting en een actueel saldo • Nog geen definitieve keuzes, omdat belangrijke informatie vanuit het Rijk daarvoor te laat komt; • Wel mogelijke strategieën / scenario’s, bijvoorbeeld: • Rijk komt wel over de brug met voldoende extra middelen • Rijk komt niet over de brug met voldoende extra middelen • bestuurlijk ongehoorzaam; niet alle jaren sluitende begroting? • voorbereiden om ombuigingen bij de begroting? • Zoals gebruikelijk rond half juni informatienotitie over de meicirculaire 28
Tijdlijn gemeenteraad Kadernota 2026-2029
23/01
20/03
16/06
19/06
03/07
*
En verder richting Begroting 2026-2029
16/06
19/06
03/07
*
13/10
16/10
06/11
31