20260521 Opvang vluchtelingen nieuwe raad
Tekst van het document
Opvang vluchtelingen Culemborg 21 mei 2026 Anne Nijenhuis
21-5-2026
Gemeente Culemborg
1
Vogelvlucht 1
Algemeen: • Wat is een vluchteling? • Landelijk, Coa, provincie • Regio Rivierenland • Culemborg • Besluitvorming raad
2
Vogelvlucht 2
Culemborg: •
Duurzame gemeentelijke opvang; Meedoen vanaf dag één
•
Informatieverstrekking raad
•
Tussentijdse opvang Bellweg
•
Rollen Culemborg
•
Participatie
•
Lange termijn opvang
•
Komende periode
3
Wat is een vluchteling?
Wettelijk zijn te onderscheiden: Opvangen: • Asielzoekers (vluchtelingen in procedure) • Ontheemden (Oekraïners)
Huisvesten: • Statushouders (erkende vluchtelingen). Culemborg: Vluchteling 4
Landelijk
• Landelijke wetgeving: • Vreemdelingenwet: hoofdwet voor toelating van vreemdelingen. • Spreidingswet: verplicht gemeenten opvang asielzoekers en Amv’rs te realiseren, • Huisvestingswet: verplicht de gemeenten statushouders een woning te bieden. • Richtlijn Tijdelijke Bescherming en Tijdelijke opvang ontheemden Oekraïne: geen verplichting.
• Migratiepact: Europese regelgeving vertaald in vreemdelingenwet (effecten op de asielketen onzeker).
5
Asielketen • IND: beoordelen en beslissen • Centraal Orgaan opvang Asielzoekers: opvang en begeleiding • Dienst toezicht en vertrek: regie op terugkeer en vertrek
• Duur procedure ongeveer 2 jaar
6
COA • Centraal Orgaan opvang Asielzoekers: opvang en begeleiding • onderdak bieden aan asielzoekers • hen begeleiden naar een toekomst in Nederland of daarbuiten • opvanglocaties verwerven en beheren • de veiligheid en leefbaarheid in de opvanglocaties • asielzoekers voorzien van noodzakelijke middelen
7
Provincie • Taken provincie: • Coördineert aantallen opvangplekken naar regio’s. • Faciliteren regio’s door (sub-)regionale overleggen (Provinciale Regietafel). • Voert het Interbestuurlijk toezicht uit: • handhaving Spreidingswet en huisvesting statushouders; • als gemeente niet voldoet: onder actief interbestuurlijk toezicht. Provincie neemt de taak over.
8
Regio en aantallen
9
Regio
• Regio Rivierenland: • In de regio overleggen hoe verdeling plaatsvindt: elke gemeente beslist hier zelf over. • Samenwerking in de regio gaat moeizaam: betekent veel kleine opvanglocaties. • Wel opvang Oekraïners, nauwelijks opvang asielzoekers.
10
Culemborg, voldoet? Niet:
• Voldoet nu niet aan spreidingswet: aangeschreven door ministerie: verzoek om informatie • Culemborg heeft nauwelijks opvang ontheemden (Oekraïners)
Wel: • Voldoet aan huisvestingsopgave statushouders: hervestigde vluchtelingen (door VN geselecteerd)
• Eind op weg met de realisatie Bellweg
11
Culemborg
• Spreidingswet: Duurzame Gemeentelijke Opvang (DGO), eigen regie • Financiering door COA • Verantwoordelijkheid COA, • Gemeente voert taken in mandaat uit.
12
COA en Culemborg Namens het COA: bestuursovereenkomst, oktober 2025
• onderdak bieden aan asielzoekers: Culemborg • opvanglocatie verwerven en beheren: Culemborg • de veiligheid en leefbaarheid in de opvanglocatie handhaven: Culemborg/COA • hen begeleiden naar een toekomst in Nederland of daarbuiten: Culemborg/COA • asielzoekers voorzien van noodzakelijke middelen: COA
13
Besluitvorming raad 1. Beeldvormende raad (februari 2024)
2. Startnotitie vastgesteld (mei 2024): • Opdracht voldoen aan taakstelling • Opdracht lange termijn opvang • Eerlijke verdeling over de stad • Samenwerking regio • Onderdeel van de stad • Kansen voor iedereen • Kostenneutraal
14
Besluitvorming Raad
Besluit locatie Bellweg 2 (september 2024):
Opdracht aan college: • Uitwerking en realisatie • Culemborgse methode Einstein
Unaniem besluit
15
Onderhandeling
• 2024-2025: Onderhandelingen met het COA • Juli 2025: Akkoord met ministerie over financiering • Oktober 2025: Bestuurs Akkoord COA
• Vanaf Q3 2025: aan de slag realisatie Bellweg 2
16
Vragen?
17
Duurzame gemeentelijke opvang
Opvang in eigen regie
• Een kleinschalige opvang. • Meer grip en sturing vanuit gemeente. • Betrokken samenleving.
18
'Meedoen vanaf dag één'
• Geen tijdelijke wachtplek, maar een ontwikkel- en participatieomgeving • Onderdeel uit van de lokale samenleving.
• Programma 'Meedoen vanaf dag één': o Educatie o Sociaal en Welzijn o Participatie en toeleiding naar werk
19
'Meedoen vanaf dag één'
• Buurthub: deel van activiteitenprogramma is toegankelijk voor inwoners van Culemborg • Voor en door Culemborg: samenwerking met lokale partners als ElkWelzijn
• De inrichting van de locatie ondersteunt: • rust, privacy en autonomie • Dit zijn basisvoorwaarden voor bewoners om te kunnen meedoen en zich veilig te voelen
• Aantoonbaar meer (arbeids-)participatie en rust in en om de locatie
20
Informatieverstrekking Raad (2026) Half juli Kap en bouw
Eind augustus Einde Beroepst onttr Bellweg
begin juli Bellweg onttrekken openbaarheid mei 2026 Meedoen vaststelling PvA
21 mei Info nieuwe raad
Half juni Ontwerp Bopa
Q4? Aanbestedingen
Aug/sept Besluit over start bouw (irt RvS)
begin aug Zienswijzen Bopa bekend
Begin sept Definitief Bopa
Tot half 2027? Indien beroep, behandeling RvS Half okt Einde beroepstermijn
Eind Q1 2027 opening ?
Eind juni voorjaarsnota Juli/aug Personele invulling opvang Collegebesluit Info naar raad
Juli/aug Exploitatie
raadsbesluit 21
Informatieverstrekking raad
• Via dagpost: regelmatig.
• Via raadsnotities: mijlpalen.
• Besluitvorming
22
Realisatie Tijdelijke opvang Bellweg
• Bellweg 2 • 200 plekken • Duur opvang: circa 7 jaar (2034), tot realisatie langere termijn opvang.
• Voorgenomen start bouw: begin 2027 • Voorgenomen eerste opvang: 2027
23
Tussentijdse vluchtelingenopvang Bellweg
24
Tussentijdse vluchtelingenopvang Bellweg
25
Rollen gemeente
• Initiatiefnemer, organisator en exploitant (deels vanwege wettelijke taak (spreidingswet), maar vooral ook intrinsieke wens om bij te dragen aan een grote maatschappelijke opgave); Maar ook:
• Bevoegd gezag voor het verlenen van de omgevingsvergunning (bouwen en afwijken van de omgevingsplanregels); Dubbele pet vereist: Interne scheiding verantwoordelijkheden, transparantie en een zichtbare integrale belangenafweging wat leidt tot een juridisch houdbaar besluit;
26
procedures ➢ Onttrekking Bellweg aan de openbaarheid (bevoegdheid gemeenteraad (25 juni 2026)) ➢ Omgevingsvergunning (bopa) (bevoegdheid college) ➢ ODR ➢ ETFAL ➢ Aanvraag o ontwerp-besluit (planning 2 of 9 juni 2026) ▪ Zienswijzeperiode (zes weken) ➢ definitief besluit incl. nota van beantwoording zienswijzen (naar verwachting sept 2026) o mogelijkheid tot beroep (rechtbank) ▪ Mogelijkheid tot hoger beroep bij de Raad van State
27
Participatie • Meewerken: maatschappelijke partners Uitvoeringsplan Meedoen vanaf dag één
• Meedenken: omliggende bedrijven/ inwoners/ sociale partijen Inloopavonden ontwerp gebouw en omgeving ( sept 2025) Klankbordgroep (vanaf juni 2026)
• Meeweten: buurt en stad Inloopavonden ontwerp-besluit Bopa (eind juni) Telefoon, bezoek, brieven, persberichten Website, goed benaderbaar 28
Participatie, beheersmaatregelen
• Minder grote berichtgeving • Inloopavonden goed overdacht: kleine groepen, niet plenair, vooraf aanmelden • Veiligheid omgeving belangrijk aandachtspunt • In overleg met team Veiligheid en Opvang en politie
29
Lange termijn opvang
• Conform besluitvorming: • Eerlijke verdeling over de stad • Samenwerking regio • Onderdeel van de stad • Kansen voor iedereen • Kostenneutraal
• Focus op samenwerking in de regio
30
Komende periode
• Onttrekking Bellweg uit de openbaarheid (juli 2026 in raad) • Langere termijn opvang (2026/2027)
31
Vragen
32