1 Voorjaarsrapportage 2026 - 2593855
Tekst van het document
Voorjaarsrapportage 2026
Voorjaarsrapportage 2026
1
Inhoudsopgave Inhoudsopgave...........................................................................................................................2 Voorwoord .................................................................................................................................3 Financieel perspectief ................................................................................................................5 Ontwikkelingen, ambities, voornemens en ombuigingen .........................................................6 Programma 1. Bestuur en ondersteuning ..............................................................................7 Programma 2. Veiligheid ........................................................................................................9 Programma 3. Verkeer, Vervoer en Waterstaat...................................................................10 Programma 4. Econonomie ..................................................................................................11 Programma 5. Onderwijs......................................................................................................12 Programma 6. Sport, Cultuur en Recreatie ..........................................................................14 Programma 7. Sociaal domein en Gezondheid ....................................................................16 Programma 8.
Duurzaamheid ..............................................................................................20 Programma 9. Wonen, Stedelijke vernieuwing en Ruimte ..................................................22 Programma 99. Financiering en Algemene dekkingsmiddelen ............................................24 Ombuigingen ............................................................................................................................26 Bijlagen.....................................................................................................................................36 Budgetneutrale wijzigingen ..................................................................................................36 Baten en Lasten per taakveld ...............................................................................................42
Voorjaarsrapportage 2026
2
Voorwoord Hierbij bieden wij u de Voorjaarsrapportage 2026 aan. Dit is de eerste formele tussenrapportage die behoort bij de begroting 2026. In deze rapportage informeren wij u over de voortgang van het lopende begrotingsjaar en de ontwikkelingen sinds de vaststelling van de begroting. Concreet geeft deze rapportage inzicht in de ontwikkelingen in de periode november 2025 tot en met april 2026. Deze voorjaarsrapportage heeft een beleidsarm karakter. In lijn met het gebruikelijke uitgangspunt bevat de voorjaarsrapportage geen nieuwe beleidsvoornemens, maar richt deze zich op de voortgang van bestaand beleid, eerder genomen besluiten, autonome ontwikkelingen en technische bijstellingen. Ten tijde van het opstellen van deze rapportage was er bovendien nog geen nieuw college van burgemeester en wethouders aangetreden. Om die reden is extra kritisch beoordeeld welke ontwikkelingen zijn opgenomen en is ervoor gezorgd dat uitsluitend wordt gerapporteerd over reeds vastgestelde kaders. Nieuwe beleidskeuzes worden nadrukkelijk overgelaten aan het nieuwe bestuur. 2026 is een bijzonder jaar. Met de gemeenteraadsverkiezingen en de vorming van een nieuw college markeert dit jaar een bestuurlijke overgang. Tegelijkertijd gaat het werk voor de stad onverminderd door.
We blijven binnen de kaders zoals deze zijn vastgesteld door de raad investeren in Culemborg en werken verder aan belangrijke opgaven op het gebied van wonen, zorg en duurzaamheid. In deze rapportage zien we op een aantal terreinen relevante ontwikkelingen. Binnen het sociaal domein valt op dat de uitgaven voor jeugdzorg zich gunstiger ontwikkelen dan eerder geraamd. Dit maakt het mogelijk om de begroting neerwaarts bij te stellen. Deze ontwikkeling past binnen de ingezette beweging om de uitgaven en beschikbare middelen op termijn beter met elkaar in balans te brengen. Tegelijkertijd blijft voorzichtigheid geboden, omdat de Jeugdwet een open-einderegeling is en de vraag naar zorg kan fluctueren. Voor de Wmo geldt dat de uitgaven zich op dit moment stabiel ontwikkelen. De demografische ontwikkeling, met een groeiend aandeel oudere inwoners, maakt echter dat de druk op deze voorzieningen naar verwachting de komende jaren zal toenemen. Dit vraagt om blijvende alertheid en tijdige sturing. Daarnaast zijn in deze rapportage de financiële gevolgen verwerkt van het door uw raad vastgestelde besluit over de uitbreidingsopgave in Culemborg West op het gebied van onderwijs. Hiermee wordt uitvoering gegeven aan een belangrijke investering in onderwijshuisvesting en de verdere ontwikkeling van dit gebied.
Voorjaarsrapportage 2026
3
Ook wordt verder gewerkt aan de voorbereiding van de opvang van vluchtelingen, die naar verwachting begin 2027 operationeel zal zijn. De in 2025 ontvangen middelen worden deels in 2026 ingezet voor de verdere planvorming en voorbereiding. Hiermee geven we invulling aan onze maatschappelijke verantwoordelijkheid. Deze voorjaarsrapportage wordt gelijktijdig behandeld met de jaarstukken 2025. Waar in de jaarstukken wordt teruggekeken en verantwoording wordt afgelegd over het afgelopen jaar, richt deze rapportage zich op de actualiteit van 2026 en de noodzakelijke bijstellingen. In samenhang geven beide documenten een compleet beeld van de financiële positie en de bestuurlijke voortgang van de gemeente. De wereldwijde en nationale context blijft onzeker en dynamisch. Internationale spanningen, geopolitieke ontwikkelingen en economische schommelingen werken door op lokaal niveau. Ook onzekerheden rond rijksbeleid en het gemeentefonds blijven een belangrijke factor. Op dit moment is niet volledig te overzien wat de concrete financiële effecten hiervan zullen zijn voor onze gemeente. Het is niet uitgesloten dat deze ontwikkelingen in de loop van 2026 leiden tot extra lasten of bijstellingen. Wij blijven deze ontwikkelingen nauwgezet volgen en informeren uw raad wanneer daar aanleiding toe is. Tegelijkertijd blijven wij werken aan een solide financiële basis.
De afgelopen jaren zijn belangrijke stappen gezet om de financiële positie van de gemeente te versterken. Deze lijn zetten we in 2026 voort, zodat ook het nieuwe bestuur kan bouwen op een robuuste uitgangspositie in een tijd van blijvende onzekerheden en grote opgaven.
Leeswijzer De voorjaarsrapportage start met een financieel perspectief voor 2026, waarin de effecten van de in deze rapportage opgenomen ontwikkelingen worden samengevat. Vervolgens worden per programma de inhoudelijke en financiële mutaties toegelicht. Daarbij gaat het om eerder genomen besluiten, ontwikkelingen binnen bestaand beleid, wijzigingen vanuit het gemeentefonds en technische aanpassingen. In de bijlagen zijn onder meer het overzicht van budgetneutrale wijzigingen en het overzicht van baten en lasten per taakveld opgenomen.
Voorjaarsrapportage 2026
4
Financieel perspectief Samenvattend financieel overzicht Onderstaande tabel geeft de ontwikkeling van het begrotingssaldo inclusief de Voorjaarsrapportage 2026 weer. (bedragen x € 1.000)
2026
2027
2028
2029
Primitieve Begroting
0
1.637
1.431
2.590
Voorjaarsrapportage 2026
719
-599
-554
-625
Eerder genomen besluiten
0
-40
-39
-39
Ombuigingen
639
-364
-240
-240
Bestaand beleid
16
-109
-122
-131
Gemeentefonds
65
-86
-152
-215
Technische wijzigingen
0
0
0
0
719
1.037
878
1.965
Saldo inclusief Voorjaarsrapportage 2026
Mutaties per programma Onderstaande tabel geeft de wijzigingen op de begroting uit deze Voorjaarsrapportage 2026 per programma weer. De individuele mutaties worden per programma toegelicht. (bedragen x € 1.000)
2026
2027
2028
2029
01. Bestuur en Ondersteuning
-123
-227
-276
-285
02. Veiligheid
-9
-9
-8
-5
03. Verkeer, Vervoer en Waterstaat
0
-4
-4
-4
04. Economie
-63
-66
-63
-63
05. Onderwijs
-94
-93
-92
-92
06. Sport, Cultuur en Recreatie
-5
-37
-37
-37
07. Sociaal domein en Gezondheid
831
64
170
170
08. Duurzaamheid
-964
0
0
0
4
-299
-175
-175
1.143
72
-68
-133
719
-599
-554
-625
09. Wonen, Stedelijke vernieuwing en Ruimte 99. Financiering en Algemene dekkingsmiddelen Saldo Voorjaarsrapportage 2026
Voorjaarsrapportage 2026
5
Ontwikkelingen, ambities, voornemens en ombuigingen
Voorjaarsrapportage 2026
6
Programma 1. Bestuur en ondersteuning Ontwikkelingen per programma Onderstaande tabel geeft een overzicht van de aanpassingen uit de Voorjaarsrapportage 2026 weer. (bedragen x € 1.000)
2026
2027
2028
2029
-66
-86
-101
-110
-28
-28
-28
-28
-19
-19
-19
-19
-4
-34
-50
-59
BO-4 Huldiging Olympisch kampioenen
-10
0
0
0
BO-5 Overige kleine budgetaanpassingen (lager dan € 10.000)
-5
-5
-5
-5
Technische wijzigingen
-58
-141
-175
-175
Totaal ontwikkelingen Voorjaarsrapportage 2026
-123
-227
-276
-285
Bestaand beleid BO-1 Verzekering Arbeidsongeschiktheid Raadsleden BO-2 Aanpassing Fractiebudgetten conform nieuwe verordening 2025 BO-3 Bijdrage Bedrijfsvoeringsorganisatie West Betuwe (BWB) conform 2e VGR 2025
BO-1 Verzekering Arbeidsongeschiktheid Raadsleden Sinds de wijziging van artikel 3.1.9 van het 'Rechtspositiebesluit decentrale politieke ambtsdragers' op 9 januari 2025, is de keuzevrijheid van de raad komen te vervallen. Het toekennen van een vergoeding voor de verzekering tegen arbeidsongeschiktheid, ouderdom en overlijden is voortaan een verplichting in plaats van een optie. BO-2 Aanpassing Fractiebudgetten conform nieuwe verordening 2025 De fractiebudgetten worden aangepast volgens de nieuwe verordening van 2025. Middelen die aan het einde van het jaar niet zijn uitgegeven, worden via de jaarrekening als resultaatbestemming toegevoegd aan de reserve fractiebudgetten. Deze reserve blijft beschikbaar tot het einde van de huidige raadsperioden. BO-3 Bijdrage Bedrijfsvoeringsorganisatie West Betuwe (BWB) conform 2e VGR 2025 De financiële bijdrage aan de BWB wordt in lijn gebracht met de meest recente gegevens uit de 2e Voortgangsrapportage 2025. Hiermee sluit het budget aan op de actuele ramingen.
BO-4 Huldiging Olympisch kampioenen Op vrijdag 20 maart 2026 heeft gemeente Culemborg een korte, feestelijke en officiële huldiging georganiseerd voor shorttracksters uit Culemborg, naar aanleiding van hun prestaties tijdens de Olympische Winterspelen 2026 in Milaan om hiermee erkenning te geven aan hun sportieve prestaties en inwoners de mogelijkheid te bieden om hierbij aanwezig te zijn.
Voorjaarsrapportage 2026
7
BO-5 Overige kleine budgetaanpassingen (lager dan € 10.000) Onder deze post valt het aanpassen van de exploitatie van het stadskantoor.
Samenvattend financieel overzicht Onderstaande tabel geeft het perspectief voor het programma 1. Bestuur en Ondersteuning weer voor het begrotingsjaar 2026, inclusief de mutaties uit deze Voorjaarsrapportage 2026. (bedragen x € 1.000)
2026
2027
2028
2029
Primitieve Begroting
-15.491
-15.719
-15.653
-15.616
Voorjaarsrapportage 2026
-123
-227
-276
-285
Bestaand beleid Technische wijzigingen
-66 -58
-86 -141
-101 -175
-110 -175
-15.614
-15.946
-15.929
-15.901
Saldo inclusief Voorjaarsrapportage 2026
Investeringen (bedragen x € 1.000)
Investeringskredieten
Er zijn geen nieuwe investeringen in dit programma
Voorjaarsrapportage 2026
8
Programma 2. Veiligheid Ontwikkelingen per programma Onderstaande tabel geeft een overzicht van de aanpassingen uit de Voorjaarsrapportage 2026 weer. (bedragen x € 1.000)
2026
2027
2028
2029
Gemeentefonds
-4
-4
-3
0
VE-1 Overige kleine budgetaanpassingen (lager dan € 10.000)
-4
-4
-3
0
Technische wijzigingen
-5
-5
-5
-5
Totaal ontwikkelingen Voorjaarsrapportage 2026
-9
-9
-8
-5
VE-1 Overige kleine budgetaanpassingen (lager dan € 10.000) Onder deze post valt het begroten van de extra middelen voor de Versterking Omgevingsveiligheid die in de decembercirculaire 2025 ter beschikking zijn gesteld.
Samenvattend financieel overzicht Onderstaande tabel geeft het perspectief voor het programma 2. Veiligheid weer voor het begrotingsjaar 2026, inclusief de mutaties uit deze Voorjaarsrapportage 2026. (bedragen x € 1.000)
2026
2027
2028
2029
Primitieve Begroting
-4.068
-4.064
-4.081
-4.080
Voorjaarsrapportage 2026
-9
-9
-8
-5
Gemeentefonds Technische wijzigingen
-4 -5
-4 -5
-3 -5
0 -5
-4.077
-4.073
-4.089
-4.085
Saldo inclusief Voorjaarsrapportage 2026
Investeringen (bedragen x € 1.000)
Investeringskredieten
Er zijn geen nieuwe investeringen in dit programma.
Voorjaarsrapportage 2026
9
Programma 3. Verkeer, Vervoer en Waterstaat Ontwikkelingen per programma Onderstaande tabel geeft een overzicht van de aanpassingen uit de Voorjaarsrapportage 2026 weer. (bedragen x € 1.000)
2026
2027
2028
2029
Eerder genomen besluiten
0
-4
-4
-4
VVW-1 Overige kleine budgetaanpassingen (lager dan € 10.000)
0
-4
-4
-4
Technische wijzigingen
0
0
0
0
Totaal ontwikkelingen Voorjaarsrapportage 2026
0
-4
-4
-4
VVW-1 Overige kleine budgetaanpassingen Onder deze post valt de toegerekende rente voor het krediet aankoop percelen Dr. Hockesingen1/ Zanddijk 116.
Samenvattend financieel overzicht Onderstaande tabel geeft het perspectief voor het programma 3. Verkeer, Vervoer en Waterstaat weer voor het begrotingsjaar 2026, inclusief de mutaties uit deze Voorjaarsrapportage 2026. (bedragen x € 1.000)
2026
2027
2028
2029
Primitieve Begroting
-4.083
-4.049
-4.192
-4.171
Voorjaarsrapportage 2026
0
-4
-4
-4
Eerder genomen besluiten Technische wijzigingen
0 0
-4 0
-4 0
-4 0
-4.083
-4.053
-4.196
-4.175
Saldo inclusief Voorjaarsrapportage 2026
Investeringen (bedragen x € 1.000)
Investeringskredieten
Dr. Hockesingel
840
Dr. Hockesingel Dit is het door de raad beschikbaar gestelde krediet van € 840.000, de toegerekende rente is in de begroting verwerkt onder VVW-1.
Voorjaarsrapportage 2026
10
Programma 4. Econonomie Ontwikkelingen per programma Onderstaande tabel geeft een overzicht van de aanpassingen uit de Voorjaarsrapportage 2026 weer. (bedragen x € 1.000)
2026
2027
2028
2029
Bestaand beleid
-3
-3
0
0
EC-1 Overige kleine budgetaanpassingen (lager dan € 10.000)
-3
-3
0
0
Technische wijzigingen
-60
-63
-63
-63
Totaal ontwikkelingen Voorjaarsrapportage 2026
-63
-66
-63
-63
EC-1 Overige kleine budgetaanpassingen Onder deze post valt het aanpassen van het budget van de parkmanager Pavijen aan de reële uitgaven.
Samenvattend financieel overzicht Onderstaande tabel geeft het perspectief voor het programma 4. Economie weer voor het begrotingsjaar 2026, inclusief de mutaties uit deze Voorjaarsrapportage 2026. (bedragen x € 1.000)
2026
2027
2028
2029
Primitieve Begroting
-847
-847
-847
-847
Voorjaarsrapportage 2026
-63
-66
-63
-63
Bestaand beleid Technische wijzigingen
-3 -60
-3 -63
0 -63
0 -63
Saldo inclusief Voorjaarsrapportage 2026
-910
-913
-910
-910
Investeringen (bedragen x € 1.000)
Investeringskredieten
Er zijn geen nieuwe investeringen in dit programma.
Voorjaarsrapportage 2026
11
Programma 5. Onderwijs Ontwikkelingen per programma Onderstaande tabel geeft een overzicht van de aanpassingen uit de Voorjaarsrapportage 2026 weer. (bedragen x € 1.000)
2026
2027
2028
2029
Eerder genomen besluiten
0
-36
-35
-35
OW-1 Uitbreidingsopgave West
0
-36
-35
-35
Ombuigingen
-40
-40
-40
-40
OW-2 Leerlingenvervoer
-40
-40
-40
-40
Bestaand beleid
-43
-17
-17
-17
OW-3 Implementatie uitbesteden leerlingenvervoer Culemborg
-31
-6
-6
-6
OW-4 Gymvervoer primair onderwijs
-16
-16
-16
-16
5
5
5
5
Technische wijzigingen
-11
0
0
0
Totaal ontwikkelingen Voorjaarsrapportage 2026
-94
-93
-92
-92
OW-5 Overige kleine budgetaanpassingen (lager dan € 10.000)
OW-1 Uitbreidingsopgave West In de raadsvergadering van 11 december 2025 hebt u ingestemd met het raadsvoorstel uitbreidingsopgave West (GZDGCB2256378/2279438). In deze voorjaarsrapportage 2026 vindt u de financiële verwerking van dit raadsvoorstel conform het aangenomen amendement A1. De reserve onderwijshuisvesting wordt voor € 573.405 gebruikt ter dekking van de afschrijvingen van de investeringen. Primair worden de afschrijvingen met een looptijd van 10 jaar gedekt. Het restant wordt aangewend voor de afschrijvingen van het krediet met een looptijd van 36 jaar. De rekenrente wordt conform het BBV aan de exploitatie toegerekend. OW-2 Leerlingenvervoer In de kadernota 2025 is deze post af geraamd naar het bedrag dat Regio Rivierenland voor zijn rekening neemt nl. € 580.000. Naast leerlingenvervoer via Regio Rivierenland kunnen ook particulieren rechtstreeks in aanmerking komen voor een vergoeding leerlingenvervoer. Met dit laatste onderdeel was per abuis geen rekening gehouden. Met deze wijziging wordt dit hersteld. OW-3 Implementatie uitbesteden leerlingenvervoer Culemborg Gemeenten hebben een zorgplicht om jeugdigen die niet zelfstandig naar (speciaal-) onderwijs kunnen reizen te ondersteunen. In verband met het verkleinen van kwetsbaarheid
Voorjaarsrapportage 2026
12
en het vergroten van efficiëntie en continuïteit is gekozen om de taak leerlingenvervoer te outsourcen naar externe partij Forseti. Voor de outsourcing van deze activiteit wordt de verminderde eigen werkzaamheden in de formatie aangepast. OW-4 Gymvervoer primair onderwijs Op basis van de verordening onderwijshuisvesting en de actuele leerlingaantallen heeft een school recht op een voorziening voor bewegingsonderwijs. Gezien de afstand van maximaal 1 km tot een geschikte gymvoorziening wordt dit hierboven in de praktijk ingevuld via leerlingenvervoer, mede ter beperking van reistijd en ter ondersteuning van het onderwijs. OW-5 Overige kleine budgetaanpassingen (lager dan € 10.000) Onder deze post valt het aanpassen van de exploitatie van de Brede School West.
Samenvattend financieel overzicht Onderstaande tabel geeft het perspectief voor het programma 5. Onderwijs weer voor het begrotingsjaar 2026, inclusief de mutaties uit deze Voorjaarsrapportage 2026. (bedragen x € 1.000)
2026
2027
2028
2029
Primitieve Begroting
-3.517
-3.597
-4.515
-4.371
Voorjaarsrapportage 2026
-94
-93
-92
-92
Eerder genomen besluiten Ombuigingen Bestaand beleid Technische wijzigingen
0 -40 -43 -11
-36 -40 -17 0
-35 -40 -17 0
-35 -40 -17 0
-3.611
-3.689
-4.607
-4.463
Saldo inclusief Voorjaarsrapportage 2026
Investeringen (bedragen x € 1.000)
Investeringskredieten
Inrichting en verhuizing scholen West
228
Optoppen Brede School West
1.065
Dit zijn de kredieten die horen bij OW-1 Uitbreidingsopgave West
Voorjaarsrapportage 2026
13
Kan Programma 6. Sport, Cultuur en Recreatie Ontwikkelingen per programma Onderstaande tabel geeft een overzicht van de aanpassingen uit de Voorjaarsrapportage 2026 weer. (bedragen x € 1.000)
2026
2027
2028
2029
38
9
9
9
29
0
0
0
9
9
9
9
Gemeentefonds
-26
-26
-26
-26
SCR-3 Septembercirculaire 2025: Overheidsbrede Dienstverlening
-26
-26
-26
-26
Technische wijzigingen
-17
-20
-20
-20
Totaal ontwikkelingen Voorjaarsrapportage 2026
-5
-37
-37
-37
Bestaand beleid SCR-1 Hogere specifieke uitkering rijk Sport 2026 (SPUK Sport) SCR-2 Overige kleine budgetaanpassingen (lager dan € 10.000)
SCR-1 Hogere specifieke uitkering rijk Sport 2026 (SPUK Sport) De gemeente ontvangt een hogere uitkering SPUK gebaseerd op een nieuwe herberekening voor het exploitatie deel van de begroting. Dit leidt tot een incidenteel hogere bijdrage in 2026, dit heeft een voordelig effect op de gemeentelijke begroting. SCR-2 Overige kleine budgetaanpassingen (lager dan € 10.000) Onder deze post valt het aanpassen van de exploitaties van: Fort 't Spoel De Fransche School Zwembad Waterlinie SCR-3 Septembercirculaire 2025: Overheidsbrede Dienstverlening De Specifieke Uitkering Informatiepunten Digitale Overheid (IDO) wordt vanaf 2026 omgezet naar de decentrale-uitkering Overheidsbrede Dienstverlening. Via deze decentrale-uitkering worden gemeenten gefaciliteerd om laagdrempelige en empathische ondersteuning te bieden bij regelzaken met de digitale overheid en om hun regierol in het lokale netwerk in te vullen. Hiervoor is vanaf 2026 een structureel bedrag beschikbaar. Voor Culemborg is dit een structureel bedrag van € 26.000. Deze inkomst maakt onderdeel uit van FAD-2 ontvangsten gemeentefonds binnen het programma Financiering en Algemene dekkingsmiddelen. Met deze mutatie worden de middelen binnen het juiste programma begroot.
Voorjaarsrapportage 2026
14
Samenvattend financieel overzicht Onderstaande tabel geeft het perspectief voor het programma 6. Sport, Cultuur en Onderwijs weer voor het begrotingsjaar 2026, inclusief de mutaties uit deze Voorjaarsrapportage 2026. (bedragen x € 1.000)
2026
2027
2028
2029
Primitieve Begroting
-5.631
-4.736
-4.756
-4.782
Voorjaarsrapportage 2026
-5
-37
-37
-37
Bestaand beleid Gemeentefonds Technische wijzigingen
38 -26 -17
9 -26 -20
9 -26 -20
9 -26 -20
-5.636
-4.773
-4.793
-4.819
Saldo inclusief Voorjaarsrapportage 2026
Investeringen (bedragen x € 1.000)
Investeringskredieten
Er zijn geen nieuwe investeringen in dit programma.
Voorjaarsrapportage 2026
15
Programma 7. Sociaal domein en Gezondheid Ontwikkelingen per programma Onderstaande tabel geeft een overzicht van de aanpassingen uit de Voorjaarsrapportage 2026 weer. (bedragen x € 1.000)
2026
2027
2028
2029
Ombuigingen
679
0
0
0
SDG-1 Bijstelling budget Jeugdhulp n.a.v. realisatie 2025
679
0
0
0
Bestaand beleid
80
-13
-13
-13
SDG-2 Bijstelling budget Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) SDG-3 Energielasten Bonvie ontmoetingsruimte SDG-4 Overige kleine budgetaanpassingen (lager dan € 10.000)
92
0
0
0
-10
-10
-10
-10
-2
-3
-3
-3
Gemeentefonds
-99
-90
-17
-17
SDG-5 Septembercirculaire 2025: Participatie
-64
-69
0
0
-15
-16
-16
-16
-20
-5
-1
-1
Technische wijzigingen
171
167
200
200
Totaal ontwikkelingen Voorjaarsrapportage 2026
831
64
170
170
SDG-6 Septembercirculaire 2025: Wet integrale suïcidepreventie SDG-7 Septembercirculaire 2025: Implementatie Participatiewet in balans
SDG-1 Bijstelling budget Jeugdhulp na aanleiding van realisatie 2025 De realisatie van 2025 en de eerste signalen uit 2026 geven aanleiding de budgetten voor Jeugd neerwaarts bij te stellen. De totale begroting voor zorgtrajecten daalt van € 10,7 miljoen naar € 9,8 miljoen (een verlaging van € 0,9 miljoen). Deze bijstelling past binnen de doelstelling van de hervormingsagenda: de uitgaven en de beschikbare middelen in 2028 (begroot 8,4 miljoen) met elkaar in balans brengen. De bijstelling is een stap in die richting; verdere sturing blijft noodzakelijk. De Jeugdwet is een open-einderegeling. Dat betekent dat de begroting indicatief van aard is: als de vraag naar zorg toeneemt, kunnen de werkelijke kosten de begroting overschrijden. De daling is voornamelijk bij jeugdhulp ambulant (daling € 607.000 op begroting van € 6.800.000). De daling is met name zichtbaar in het aantal verwijzingen door medici en in het aantal gestapelde zorgtrajecten. Daarnaast is de resterende zorg minder uitgebreid. De jeugdhulp met verblijf is een daling te zien van € 248.000 ( begroot € 2,6 miljoen). Jeugdhulp met verblijf omvat zorg voor jeugdigen die, tijdelijk of langdurig, niet thuis kunnen wonen. Dat kan gaan om pleegzorg, een gezinshuis of een residentiële woongroep. Soms is sprake van een uithuisplaatsing in het kader van een kinderbeschermingsmaatregel, soms
Voorjaarsrapportage 2026
16
verblijft een jongere op vrijwillige basis buiten het eigen gezin. In alle gevallen gaat het om een ingrijpende en doorgaans kostbare vorm van hulp, waarbij het gezin en de thuissituatie zoveel mogelijk betrokken blijven. Vanaf 2023 is het aantal jeugdigen in verblijf in Culemborg gedaald. Daarnaast is er een lichte daling bij de PGB’s (€ 58.000) SDG-2 Bijstelling budget Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) Algemeen uitgaven zijn stabieler dan bij de Jeugdwet, er zijn minder wettelijke verwijzers en de kosten per cliënt zijn minder variabel, maar de demografische ontwikkeling geeft reden tot alertheid. Het aandeel 65-, 75- en 85-plussers in Culemborg groeit naar verwachting door tot minimaal 2040. Juist deze groepen maken het meest gebruik van Wmo-voorzieningen. Daar staat een mogelijke verzachtende factor tegenover: de afschaffing van het abonnementstarief. De invoering ervan leidde tot een structurele stijging van het gebruik met meer dan 7% per jaar. Het omgekeerde effect bij afschaffing wordt echter niet verwacht. Bovendien is de inwerkingtreding opnieuw uitgesteld en zijn de kaders en tarieven nog niet bekend. De afschaffing is daarmee vooralsnog geen grond om de begroting neerwaarts bij te stellen. Per saldo wordt voor 2026 een bescheiden stijging van de Wmo-uitgaven voorzien, met name in de categorieën die het sterkst samenhangen met vergrijzing.
Deze stijging is echter minder dan waar eerder rekening mee werd gehouden waardoor de begroting per saldo incidenteel neerwaarts wordt bijgesteld voor 2026. Specifiek Woningaanpassingen Woningaanpassingen stellen inwoners in staat langer zelfstandig thuis te wonen, bijvoorbeeld door het plaatsen van een traplift, het aanpassen van een badkamer of het verwijderen van drempelbarrières. De afgelopen jaren laat de realisatie een schommelend beeld zien, maar de gemiddelde jaarlijkse uitgaven liggen structureel boven de begroting. Om de begroting realistischer te maken wordt deze met € 57.300 verhoogd naar € 275.000. Vervoer- en hulpmiddelen (6660200) Onder vervoer- en hulpmiddelen vallen voorzieningen zoals (elektrische) rolstoelen, scootmobielen en het bijbehorende onderhoud en herstel. Deze voorzieningen ondersteunen inwoners bij hun mobiliteit en zelfredzaamheid. Vanaf 2023 is een daling van de lasten zichtbaar. Verwacht wordt niet dat deze daling structureel doorzet; de vergrijzende bevolking zal de vraag naar mobiliteitshulpmiddelen op termijn doen toenemen. De begroting wordt incidenteel met € 200.400 verlaagd naar € 500.000. Hulp bij het huishouden Hulp bij het huishouden ondersteunt inwoners die door fysieke of cognitieve beperkingen niet zelfstandig hun huishouden kunnen voeren. Het is de meest gebruikte Wmo-
Voorjaarsrapportage 2026
17
voorziening, en het gebruik is na de invoering van het abonnementstarief sterk gestegen. De kosten nemen jaarlijks toe, voornamelijk in de hogere leeftijdscategorieën, maar vooralsnog in een lager tempo dan waar de begroting op was gebaseerd. Daarom wordt de begroting incidenteel met € 90.400 verlaagd naar € 3.456.800. Dagbesteding Dagbesteding biedt structuur, zinvolle activiteiten en sociale contacten aan inwoners die door een beperking of kwetsbaarheid niet volledig zelfstandig kunnen participeren. Het gaat om begeleiding in groepsverband, gericht op het behouden of vergroten van zelfredzaamheid. In 2025 is de begroting herzien, maar gebleken is dat de toegewezen middelen onvoldoende zijn om de werkelijke vraag te dekken. De begroting wordt met € 141.900 verhoogd naar € 450.000. SDG-3 Energielasten Bonvie ontmoetingsruimte In 2025 is een afrekening van de energielasten van Kleurrijk Wonen ontvangen. Hieruit bleek dat de energielasten van Bonvie te laag waren geraamd, waardoor is een structurele bijstelling van de begroting noodzakelijk.
SDG-4 Kleine budgetaanpassingen (lager dan € 10.000) Onder deze post vallen: Tijdelijke vluchtelingenopvang (kosten neutraal) Gastouder toezicht € 2.000 in 2026 en € 3.000 in 2027-2029 SDG-5 Septembercirculaire 2025: Participatie In de periode 2025-2027 is er in totaal € 110 miljoen euro beschikbaar gesteld om de werking van loonkostensubsidie (LKS) bij beschut werk te verbeteren. Voor werknemers met een indicatie beschut werk zal een vaste vergoeding voor gemiste loonkosten worden ingevoerd. Deze maatregel vraagt een wetswijziging die naar verwachting pas in 2028 in werking zal treden. Tot het moment dat de wetswijziging is gerealiseerd worden extra middelen toegevoegd aan integratie-uitkering participatie. Voor Culemborg betreft dit een bedrag tussen de € 63.000 - € 69.000 per jaar in de periode tot en met 2027. SDG-6 Septembercirculaire 2025: Wet integrale suïcidepreventie Op 1 januari 2026 treedt de Wet integrale suïcidepreventie in werking. Gemeenten worden op grond van deze wet geacht suïcidepreventie in hun gezondheidsbeleid op te nemen en uit te voeren. Vanaf 2026 ontvangen we hiervoor structurele middelen.
SDG-7 Septembercirculaire 2025: Implementatie Participatiewet in balans Het wetsvoorstel Participatiewet in Balans is een initiatief om de Participatiewet te vereenvoudigen en te verbeteren, met name door meer maatwerk, versoepeling van regels en een menselijkere aanpak.
Voorjaarsrapportage 2026
18
Voor de onderwerpen genoemd bij SDG-5 tot en met SDG-7 heeft de gemeente gelden ontvangen in de septembercirculaire 2025. Deze inkomsten maken onderdeel uit van FAD-2. Met deze mutaties worden de middelen binnen het juiste programma begroot.
Samenvattend financieel overzicht Onderstaande tabel geeft het perspectief voor het programma 7. Sociaal Domein en Gezondheid weer voor het begrotingsjaar 2026, inclusief de mutaties uit deze Voorjaarsrapportage 2026. (bedragen x € 1.000)
2026
2027
2028
2029
Primitieve Begroting
-41.297
-40.197
-38.355
-38.482
Voorjaarsrapportage 2026
831
64
170
170
Ombuigingen Bestaand beleid Gemeentefonds Technische wijzigingen
679 80 -99 171
0 -13 -90 167
0 -13 -17 200
0 -13 -17 200
-40.466
-40.133
-38.185
-38.312
Saldo inclusief Voorjaarsrapportage 2026
Investeringen (bedragen x € 1.000)
Investeringskredieten
Bouw- en woonrijp maken Bellweg 2
549
Woonunits Bellweg 2
5.748
Verbouwing- en Inrichting Kantoorpand Bellweg
2.228
Kredieten tijdelijke vluchtelingenopvang Vanaf 2025 zijn de voorbereidingen voor de tijdelijke opvang vluchtelingen gestart. Deze tijdelijke opvang opent naar verwachting in het eerste kwartaal 2027. In 2025 heeft de gemeente een voorschot van het COA ontvangen voor o.a. plankosten. De kosten zijn in 2025 niet geheel uitgegeven en worden in 2026 ingezet. Dit restantbedrag van € 2,4 miljoen wordt nu in deze voorjaarsrapportage budgetneutraal verwerkt (onderdeel van SDG-4). Daarnaast worden kredieten van in totaal € 8,5 miljoen voor bouw- en woonrijp maken, de aanschaf van woonunits en de verbouwing van het kantoorpand aangevraagd. De kapitaallasten (afschrijving in 7 jaar) van deze kredieten worden gedekt uit de dagvergoedingen die de gemeente de komende jaren van de COA ontvangt, per saldo verloopt dit kosten neutraal.
Voorjaarsrapportage 2026
19
Programma 8. Duurzaamheid Ontwikkelingen per programma Onderstaande tabel geeft een overzicht van de aanpassingen uit de Voorjaarsrapportage 2026 weer. (bedragen x € 1.000)
2026
2027
2028
2029
Gemeentefonds
-964
0
0
0
DH-1 Septembercirculaire 2025: Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE gelden)
-964
0
0
0
0
0
0
0
-964
0
0
0
Technische wijzigingen Totaal ontwikkelingen Voorjaarsrapportage 2026
DH-1 Septembercirculaire 2025: Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE gelden) In de septembercirculaire 2025 heeft de gemeente de Rijksmiddelen voor capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) ontvangen in de vorm van een Decentrale Uitkering. Dit was eerder een specifieke uitkering. Het college stelt voor om deze gelden in zijn volledigheid in te zetten voor het behalen van de duurzaamheidsdoelstellingen binnen het programma ‘Duurzaamheid en programma in wording ‘Energiesysteem’. De uitkering wordt, conform doelstelling, deels ingezet om vaste formatie te dekken die werkt aan duurzaamheid. Daarnaast worden uit het budget onderzoeken en projecten gefinancierd die we inzetten om duurzaamheid te versterken en de effecten van netcongestie te beperken. Voorbeelden daarvan zijn het onderzoek naar het warmtenet voor het stationskwartier, de impactanalyse netcongestie en het opstellen van het programma energiesystemen, de samenwerking met de warmtenetten en het kader zon op land. Deze inkomst maakt onderdeel uit van FAD-2 ontvangsten gemeentefonds binnen het programma Financiering en Algemene dekkingsmiddelen. Met deze mutatie worden de middelen binnen het juiste programma begroot.
Voorjaarsrapportage 2026
20
Samenvattend financieel overzicht Onderstaande tabel geeft het perspectief voor het programma 8. Duurzaamheid weer voor het begrotingsjaar 2026, inclusief de mutaties uit deze Voorjaarsrapportage 2026. (bedragen x € 1.000)
2026
2027
2028
2029
Primitieve Begroting
1.664
1.514
1.502
1.478
Voorjaarsrapportage 2026
-964
0
0
0
Gemeentefonds Technische wijzigingen
-964 0
0 0
0 0
0 0
Saldo inclusief Voorjaarsrapportage 2026
700
1.514
1.502
1.478
Investeringen (bedragen x € 1.000)
Investeringskredieten
Er zijn geen nieuwe investeringen in dit programma.
Voorjaarsrapportage 2026
21
Programma 9. Wonen, Stedelijke vernieuwing en Ruimte Ontwikkelingen per programma Onderstaande tabel geeft een overzicht van de aanpassingen uit de Voorjaarsrapportage 2026 weer. (bedragen x € 1.000)
2026
2027
2028
2029
Ombuigingen
0
-324
-200
-200
WSR-1 Niet realiseren dereguleringsmogelijkheden Omgevingswet
0
-200
-200
-200
WSR-2 Kinderboerderij
0
-124
0
0
Technische wijzigingen
4
25
25
25
Totaal ontwikkelingen Voorjaarsrapportage 2026
4
-299
-175
-175
WSR-1 Niet realiseren dereguleringsmogelijkheden Omgevingswet Tijdens de inventarisatie voor ombuigingen is deregulering onder de Omgevingswet gezien als mogelijkheid om uitgave te beperken. Na verder onderzoek is duidelijk geworden dat aan deze uitgave inkomsten in de vorm van leges verbonden zitten. Dit houdt in dat er geen financieel voordeel zal ontstaan wanneer we dereguleren. Om die reden is deze ombuiging niet haalbaar. Bij het opstellen van het Omgevingsplan wordt er nog steeds gekeken naar mogelijkheden voor deregulering. WRS-2 Kinderboerderij Deze ombuiging kan in 2027 niet worden gerealiseerd. In het hoofdstuk stand van zaken ombuigingen vindt u hier meer informatie over. Naar verwachting wordt eind 2026 een besluit gevraagd over het verzelfstandigen van de kinderboerderij.
Samenvattend financieel overzicht Onderstaande tabel geeft het perspectief voor het programma 9. Wonen, stedelijke vernieuwing en Ruimte weer voor het begrotingsjaar 2026, inclusief de mutaties uit deze Voorjaarsrapportage 2026. (bedragen x € 1.000)
2026
2027
2028
2029
Primitieve Begroting
-6.358
-5.796
-5.644
-5.647
Voorjaarsrapportage 2026
4
-299
-175
-175
Ombuigingen Technische wijzigingen
0 4
-324 25
-200 25
-200 25
-6.354
-6.095
-5.819
-5.822
Saldo inclusief Voorjaarsrapportage 2026
Voorjaarsrapportage 2026
22
Investeringen (bedragen x € 1.000)
Investeringskredieten
Er zijn geen nieuwe investeringen in dit programma.
Voorjaarsrapportage 2026
23
Programma 99. Financiering en Algemene dekkingsmiddelen Ontwikkelingen per programma Onderstaande tabel geeft een overzicht van de aanpassingen uit de Voorjaarsrapportage 2026 weer. (bedragen x € 1.000)
2026
2027
2028
2029
Bestaand beleid
9
0
0
0
FAD-1 Overige kleine budgetaanpassingen (lager dan € 10.000)
9
0
0
0
Gemeentefonds
1.158
34
-106
-172
FAD-2 Ontvangensten gemeentefonds
1.158
34
-106
-172
-24
38
38
38
1.143
72
-68
-133
Technische wijzigingen Totaal ontwikkelingen Voorjaarsrapportage 2026
FAD-1 Overige kleine budgetaanpassingen (lager dan € 10.000) Onder deze post valt het bijstellen van de huuropbrengsten van 't Jach 32. FAD-2 Ontvangsten gemeentefonds Het Gemeentefonds is onze belangrijkste inkomstenbron. We ontvangen in principe jaarlijks drie keer van de Rijksoverheid informatie over de gemeentefondsuitkeringen: een meicirculaire met een vertaling van diens Voorjaarsnota, een septembercirculaire met een vertaling van diens Miljoenennota en een decembercirculaire die het uitkeringsjaar zoveel mogelijk afrondt. Bij de behandeling van de Programmabegroting 2026-2029 in november 2025 hebben we de raad met een informatienotitie op de hoogte gebracht van de effecten van de septembercirculaire 2025 op de gemeentebegroting. In januari 2026 is die gevolgd door een informatienotitie over de decembercirculaire 2025. De daadwerkelijke verwerking van deze circulaires in de begroting voor het lopende jaar vindt zoals gebruikelijk plaats in de voorjaarsrapportage.
Voorjaarsrapportage 2026
24
Samenvattend financieel overzicht Onderstaande tabel geeft het perspectief voor het programma 99. Financiering en Algemene dekkingsmiddelen weer voor het begrotingsjaar 2026, inclusief de mutaties uit deze Voorjaarsrapportage 2026. (bedragen x € 1.000)
2026
2027
2028
2029
Primitieve Begroting
79.627
79.125
77.971
79.107
Voorjaarsrapportage 2026
1.143
72
-68
-133
Bestaand beleid Gemeentefonds Technische wijzigingen
9 1.158 -24
0 34 38
0 -106 38
0 -172 38
Saldo inclusief Voorjaarsrapportage 2026
80.770
79.197
77.904
78.973
Investeringen (bedragen x € 1.000)
Investeringskredieten
Er zijn geen nieuwe investeringen in dit programma.
Voorjaarsrapportage 2026
25
Ombuigingen In de Kadernota 2025-2028 hebben raad en college verschillende ombuigingsmaatregelen genomen om evenwicht te bereiken tussen inkomsten en uitgaven. In totaal omvat het pakket wat de raad heeft vastgesteld ruim € 2,5 miljoen in 2026, oplopend naar bijna € 3,5 miljoen structureel vanaf 2027. Om de raad inzicht te geven in stand van zaken van de ombuigingen hebben we op de volgende pagina’s de ombuigingen verdeeld in 3 categorieën. – in uitvoering, gerealiseerd of eerder afgeraamd. Daarbij zijn de ombuigingen geclusterd naar het programma waarin de bijbehorende budgetten zijn opgenomen.
Voorjaarsrapportage 2026
26
A. Ombuigingen in uitvoering Stand van zaken ombuigingen (bedragen x € 1.000) Ombuiging
Begroot effect 2026
2027 2028 2029 Stand van zaken
Programma 3 Verkeer en Vervoer Vergunninghoudersparkeergebied omzetten naar betaald parkeren gebied Gebied voor betaald parkeren uitbreiden Ombuigingsopdracht: Aanpak Ovonde Programma 6 Sport, cultuur en recreatie
Buitensporttarief verhogen
-
58
58
Zowel voor de omzetting als voor de uitbreiding van het gebied betaald parkeren moet het Aanwijzingsbesluit betaald- en vergunninghoudersparkeerplaatsen worden gewijzigd 58 en geactualiseerd. Daarnaast vordert de planvorming voor het Stationskwartier waaronder invoering van parkeerregulering. Deze onderwerpen worden in 2026 projectmatig aangepakt.
-
32
32
32 Zie hierboven.
**
**
**
**
14
14
14
Er gaat sport breed bekeken worden welke lange termijn tekorten er op ons afkomen en welke maatregelen dat vraagt. Dat betekent dat deze 14 specifieke tariefsverhoging van de baan is maar dat het gesprek over de betaalbaarheid en financiering van de sport de komende jaren nog komt.
Programma 7 Sociaal domein en gezondheid
Invoeren maatregelen Hervormingsagenda Jeugd
Voorjaarsrapportage 2026
Deze ombuiging is gerealiseerd voor 2025 en 2026 en naar verwachting ook voor 2027. Voor 2028 e.v. is nog niet aan te geven of het gehele bedrag gerealiseerd 1.400 1.400 1.400 wordt, mede doordat de piek in 2028 ligt en sterk afhankelijk is van het verloop/ ontwikkelingen in de jaren daarvoor en compensatie jeugdmiddelen van het rijk.
27
Programma 9 Wonen, stedelijke vernieuwing en ruimte
Heroriëntatie op speelvoorzieningen
Prijs snippergroen verhogen
15
4
4
15
4
Naar aanleiding van de uitvoering van het beleid, waarbij als uitgangspunt geldt dat er binnen 3–5 minuten lopen altijd een speelplek met toestellen beschikbaar is, blijven speelplekken behouden of worden deze gefaseerd uitgefaseerd. In dat kader zijn 15 we begonnen met het verwijderen van speeltoestellen met een verhoogd risico op onveiligheid. Voor de speelvoorzieningen die behouden blijven, zijn inspecties en onderhoud aan de speeltoestellen noodzakelijk om de veiligheid te waarborgen. Met ingang van 1 juli 2026 zal de prijs van snippergroen met €25,- per m2 verhoogd worden naar € 175,- per m2. Gezien het huidige groenbeleid, met de wens voor veel openbaar groen, en met oog op flexibiliteit voor toekomstige inrichting (t.b.v. 4 bijvoorbeeld trafohuisjes of wadi’s) wordt er nauwelijks snippergroen meer verkocht. Daar staat echter tegenover dat het vestigen van opstelrechten t.b.v. trafohuisjes van Liander eenmalig € 250,- per m2 oplevert. Het college ziet brede steun voor behoud van kinderboerderij De Heuvel op de huidige locatie en voor verzelfstandiging. Voorwaarde is een sterk, toekomstbestendig bestuur. Inmiddels hebben
Ombuigingsopdracht: Heroriëntatie Plantage en de kinderboerderij*
124
inwoners zich gemeld en werken werkgroepen aan o.a. vastgoed, inkomsten, activiteiten en een businessplan. Het proces vraagt zorgvuldigheid, omdat inwoners dit vrijwillig doen en omdat de gemeente 124 verantwoordelijkheid draagt voor personeel en overdracht. Ook de Plantage, de volière (Vlinderstrook) en begrazing worden meegenomen in een duurzame totaaloplossing. Duidelijk is dat het eerder gereserveerde bedrag van €124.000 ook in 2027 nodig is, omdat taken en verantwoordelijkheden dan nog niet volledig kunnen worden overgedragen. Het is daarom niet realistisch
Programma 99 Financiering en Algemene dekkingsmiddelen
Voorjaarsrapportage 2026
om deze middelen in 2027 te laten vervallen.
28
Ombuigingsopdracht: Vastgoed
42
42
42
In de Kadernota 2025-2028 is een aantal vastgoedobjecten opgenomen, waarvan onderzocht dient te worden of afstoten, kosten beperken of opbrengsten verhogen mogelijk is. Het betreft een taakstelling van €42.000 structurele lastenbesparing (exploitatie en onderhoud) per jaar vanaf 2026. Momenteel loopt er een grootschalig, integraal onderzoek waarin het gemeentelijk vastgoed per 42 object onder de loep genomen wordt en een advies volgt voor afstoten, behouden of het optimaliseren van de exploitatie. Voor wat betreft de lastenbesparing van € 42.000 wordt gepoogd die vanaf 2026 te realiseren vanuit een aantal van de volgende objecten: Molen de Hoop, kleedkamers, MFA Eendenkooi en/of MFA Achter de Poort.
** De mogelijke opbrengst voor de begroting is voor deze opdrachten nog niet in te schatten
Voorjaarsrapportage 2026
29
B. Gerealiseerde ombuigingen Stand van zaken ombuigingen (bedragen x € 1.000) Ombuiging
Begroot effect 2026 2027 2028 2029 Stand van zaken
Programma 1 Bestuur en dienstverlening
Ombuigingsopdracht: Besparen op bijdragen Gemeenschappelijke Regelingen
**
**
**
Besparing op kantoor- en andere bedrijfsvoeringskosten
85
85
85
Stopzetten van huur kunstwerken Stadskantoor
4
4
4
De Engel aan de (ondernemers in de) stad schenken
14
14
14
De Gemeenschappelijke Regelingen hebben in hun begrotingen voor 2026 het uitgangspunt verwerkt van 1,5% korting op de gemeentelijke bijdragen in de begrotingsjaren 2026 en 2027, ten opzichte van de begroting 2025. Daardoor heeft Culemborg voor 2026 in totaal € 20.000 bij ** hoeven ramen voor 2026, fors minder dan de indexatie en groei van de afgelopen jaren. De korting loopt op naar een 3,0% lagere gemeentelijke bijdrage vanaf 2028. De raad is over de details hiervan in juni 2025 geïnformeerd met een informatienotitie. Deze budgetten zijn verlaagd tot het bedrag dat er structureel op wordt uitgegeven. Daarnaast is 85 het automatiseringsbudget verlaagd, waarmee deze ombuiging gerealiseerd is. Per 1 januari 2026 wordt het contract voor de kunstuitleen in het Stadskantoor beëindigd. 4 Daarmee is er geen financiële verplichting meer en wordt dit bedrag vanaf deze datum tot nul gereduceerd. In 2024 is het contract met de initiatiefnemers van De Engel van rechtswege beëindigd en niet 14 verlengd. Daarmee zijn er vanaf het jaar 2025 geen financiële verplichtingen meer voor dit project.
Programma 2 Veiligheid
Ombuigingsopdracht: Verminderen cameratoezicht Programma 3 Verkeer en Vervoer Verhogen tarief parkeervergunningen, zodat ze in lijn liggen met buurgemeenten Kosten ontheffingen autoluwe binnenstad kostendekkend berekenen
Voorjaarsrapportage 2026
**
**
**
In 2025 heeft er zowel een beleidsmatige als operationele evaluatie plaatsgevonden. Als gevolg hiervan zijn er drie camera's verwijderd, ** twee verplaatst en er is een nieuwe camera geplaatst. Dit heeft echter weinig tot geen financiële consequenties.
80
80
80
80 Deze ombuiging is in 2025 ingevoerd.
50
50
50
50
Het kostendekkende tarief is per 1 januari 2025 ingevoerd.
30
Stand van zaken ombuigingen (bedragen x € 1.000) Ombuiging
Begroot effect 2026 2027 2028 2029 Stand van zaken
Programma 4 Economie Gerealiseerd. De taken van de binnenstadsregisseur zijn bekeken. Door de 17 stuurgroep Binnenstad zijn veranderingen van taken vastgesteld. Het budget is leidend. De website is uit de lucht. In beperkte mate is 26 informatie te vinden via de website van bureau toerisme www.uitinderegio/culemborg. De matchmakers activiteiten zijn gestopt. 8 Hierdoor kan de leegstand minder goed worden gemonitord. Er zijn hierover goede afspraken gemaakt met de gemeente Vijfheerenlanden. Aan het eind van 5 het toeristische seizoen 2025 wordt helder of het begrootte effect ook daadwerkelijk wordt gerealiseerd.
Heroriëntatie op bijdrage binnenstadsregisseur
17
17
17
Stoppen met website Culemborg Klopt
26
26
26
Stoppen met Matchmaker
8
8
8
Toeristenbelasting fort Everdingen innen
5
5
5
Toeristenbelasting verhogen
20
20
20
20 Deze ombuiging is geeffectueerd.
75
75
75
75
150
193
193
Deze ombuigingen zijn per 2025 gerealiseerd, 193 eerder dan geraamd en dat leidt incidenteel tot een voordeel in 2025.
5
10
20
De subsidie wordt volgens het schema 20 afgebouwd waarbij de volledige besparing per 2028 gerealiseerd wordt.
5
5
5
5
5
5
5
-
-
-
6
6
6
Verlagen subsidie Cultuurfonds Culemborg
17
20
20
Verlagen subsidie Kunst Educatie Culemborg (KEC)
25
30
30
Niet vervangen toplaag derde hockeyveld
18
18
18
Programma 5 Onderwijs Aframen onderbesteding op budget voor lokaal onderwijsbeleid Subsidie aan stichting Lies en Pakket Bibliotheek Jeugd & Onderwijs bekostigen vanuit de specifieke uitkering voor onderwijsachterstandenbeleid Niet verlenen subsidie HUB Rivierenland Programma 6 Sport, cultuur en recreatie Budget voor archeologiebeleid verlagen Reactief monumentenbeleid voeren Stopzetten incidentele subsidie Theater de Fransche School Verlagen subsidie Lek Art / Kunstroute
Voorjaarsrapportage 2026
De aframing is geeffectueerd vanaf de begroting 2025.
Het budget is met ingang van 1 januari 2025 structureel verlaagd. Het budget is met ingang van 1 januari 2025 5 structureel verlaagd. - Deze ombuiging is gerealiseerd voor 2025. De verlaging van de subsidie is gerealiseerd per 2025. De subsidie wordt volgens het schema 20 afgebouwd waarbij de volledige besparing per 2027 gerealiseerd wordt. De subsidie wordt volgens het schema 30 afgebouwd waarbij de volledige besparing per 2027 gerealiseerd wordt. 6
18 Deze ombuiging is gerealiseerd per 2026.
31
Stand van zaken ombuigingen (bedragen x € 1.000) Ombuiging Programma 7 Sociaal domein en gezondheid Wisselen van vroegsignaleringsprogramma Schrappen budget “Bijdrage overheden subsidieregeling” voor 24-uursplekken Verlagen budget Gemeentelijke belevingsmonitor
Begroot effect 2026 2027 2028 2029 Stand van zaken
4
4
4
16
16
16
16 Deze ombuiging is gerealiseerd per 2025.
-
30
-
Heroriëntatie op het initiatievenloket en het buurtpanel
13
13
13
Heroriëntatie op Buurt Bestuurt
12
12
12
Subsidie voor maatschappelijke stages stoppen
7
15
30
Niet verlenen subsidie aan Linawijs
40
80
120
Onafhankelijke cliëntondersteuning beleggen bij één partner
2
2
2
Afbouw subsidie JobHulp
9
18
35
Invoeren maatregelen Hervormingsagenda Jeugd
700
Programma 9 Wonen, stedelijke vernieuwing en ruimte Minder toezicht op de uitvoering 20 van civiele werken Parijsch
Voorjaarsrapportage 2026
Deze ombuiging is gerealiseerd met een nieuw contract per 2025.
4
-
De gemeentelijke belevingsmonitor wordt eens per twee jaar uitgevoerd. 30 De laatste monitor is uitgevoerd in 2024. Het tweejaarlijkse uitvoeringsbudget is geschrapt per 2025. Per 1 september 2025 is de nieuwe subsidieregeling bewonersinitiatieven ingegaan. Het Buurtpanel en het Initiatievenloket zijn hiermee komen te vervallen. De budgetten van 13 deze loketten zijn samengevoegd. Leden van het Buurtpanel zijn nu de Adviesgroep Bewonersinitiatieven. Bewonersinitiatieven kunnen nu financiering aanvragen via: www.culemborg.nl/idee Het Buurt Bestuurt budget heet nu het 12 Wijkactiebudget. De ombuiging is gerealiseerd in 2025. De subsidie wordt volgens het schema 30 afgebouwd waarbij de volledige besparing per 2028 gerealiseerd wordt. Linawijs heeft geen subsidieaanvraag ingediend 120 voor 2026, zodat deze bezuiniging reeds per 2026 volledig gerealiseerd is 2 Deze ombuiging is gerealiseerd per 2026. De subsidie wordt volgens het schema 35 afgebouwd waarbij de volledige besparing per 2028 gerealiseerd wordt. Deze ombuiging is gerealiseerd voor 2025 en 2026. Voor 2026 is bovenop de bestaande ombuiging van 700 nog een bedrag van 679 gerealiseerd (zie SDG-1). Ook voor 2027 verwachten we de 1400 ombuiging te realiseren. Voor 2028 e.v.
is nog niet aan te geven of het gehele bedrag gerealiseerd wordt, mede doordat de piek in 2028 ligt en sterk afhankelijk is van het verloop/ ontwikkelingen in de jaren daarvoor en compensatie jeugdmiddelen van het rijk.
- Deze ombuiging is gerealiseerd.
32
Stand van zaken ombuigingen (bedragen x € 1.000) Ombuiging
Begroot effect 2026 2027 2028 2029 Stand van zaken
Heroriëntatie bloembakken en hanging baskets binnenstad
7
7
7
Reclame-uitingen meer toestaan in de openbare ruimte
5
5
5
Rotondes als reclameobject in beheer uitgeven
10
10
10
Gemeentelijke kosten in de legesverordening rond de Omgevingswet verhogen
55
55
55
Bermen minder vaak maaien
15
15
15
15 Deze ombuiging is gerealiseerd.
20
20
20 Deze ombuiging is gerealiseerd.
Naar beneden bijstellen kwaliteitsniveau openbare 20 ruimte Programma 99 Financiering en Algemene dekkingsmiddelen
7 Deze ombuiging is gerealiseerd. We gaan deze ombuiging dit jaar niet halen 5 omdat hier door gebrek aan capaciteit niet op is ingezet. Het onderhoud van de rotondes is dmv adoptie 10 buiten de gemeente georganiseerd waardoor deze ombuiging per 2026 wordt gerealiseerd. Met ingang van het jaar 2025 verhalen we via de legesverordening Culemborg 100% van de te verhalen kosten. Een verdere verhoging is niet 55 toegestaan. Met deze laatste aanpassing stijgen de verwachte inkomsten door leges met € 200.000 per jaar.
Parkeertarieven verhogen
60
60
60
60 Deze ombuiging is doorgevoerd.
Hondenbelasting verhogen
20
20
20
20 Deze ombuiging is doorgevoerd.
Eenmalige boventrendmatige verhoging ozb
342
342
342
342 Deze ombuiging is doorgevoerd.
** De mogelijke opbrengst voor de begroting is voor deze opdrachten nog niet in te schatten
Voorjaarsrapportage 2026
33
C. Niet gerealiseerde ombuigingen Stand van zaken ombuigingen (bedragen x € 1.000) Ombuiging
Begroot effect 2026 2027 2028 2029 Stand van zaken
Programma 5 Onderwijs
Aframen onderbesteding op budget voor leerlingenvervoer
70
70
70
Bijdrage van buurgemeenten aan het schoolmaatschappelijk werk voortgezet onderwijs
40
40
40
70
In de Begroting 2025-2028 is besloten deze ombuiging te verlagen van € 70.000 naar € 40.000, omdat het aantal leerlingen dat er gebruik van maakt en de afstand naar scholen
steeg ten opzichte van de kadernota waarin de ombuiging was opgenomen. Deze stijging blijft zich doorzetten, waardoor de realisatie niet gerealiseerd kan worden. In de NJR 2025 is dit gemeld en meerjarig verwerkt: De ombuiging ‘bijdrage regiogemeenten aan het schoolmaatschappelijk werk (SMW)’ van € 40.000 blijkt niet haalbaar. Er zijn gesprekken gevoerd met de regiogemeenten over het bijdragen aan de kosten voor SMW, omdat een aanzienlijk deel van de leerlingen die gebruik maken van SMW van buiten Culemborg komt. De regiogemeenten hebben aangegeven dat dit onwenselijk is omdat er ook leerlingen uit 40 Culemborg gebruik maken van het SMW in de regiogemeenten. Consequentie is dat de regiogemeenten ook een bijdrage zullen vragen voor Culemborgse leerlingen die elders naar het voortgezet onderwijs en hoger onderwijs gaan (vooral mbo in Tiel en West-Betuwe) en gebruik maken van SMW. Dit zorgt voor extra werk en zal naar verwachting weinig opleveren. Dit is destijds aangegeven als risico.
Programma 8 Duurzaamheid Motie wasbare luiers niet uitvoeren
10
-
-
Onderzoeken mogelijkheden vergroten aandeel zwerfafval in afvalstoffenheffing
93
93
93
Programma 9 Wonen, stedelijke vernieuwing en ruimte
Voorjaarsrapportage 2026
Deze ombuiging is gerealiseerd; in de Begroting 2025-2028 was al opgenomen dat deze ombuiging uiteindelijk geen effect op de begroting had. In de Begroting 2025-2028 is besloten deze ombuiging te schrappen, omdat deze niet 93 realistisch bleek. De gemeente rekent op dit moment al een kostendekkend bedrag door, het is niet toegestaan dat te verhogen.
34
Stand van zaken ombuigingen (bedragen x € 1.000) Ombuiging
Begroot effect 2026 2027 2028 2029 Stand van zaken
Handhaven illegaal in gebruik genomen gronden en verhuren van groenstroken
10
Heroriëntatie op speelvoorzieningen
15
Onderzoek dereguleringsmogelijkheden Omgevingsplan
-
10
10
Wegens zwangerschapsverlof was er dit jaar niet voldoende capaciteit om te handhaven op illegaal in gebruik genomen groenstroken. 10 Daardoor wordt deze ombuiging in 2025 niet gerealiseerd. In deze najaarsrapportage is hiervoor een raming opgenomen. Afgeraamd in de begroting 2026
200
200
Tijdens de inventarisatie voor ombuigingen is deregulering onder de Omgevingswet gezien als mogelijkheid om uitgave te beperken. Na verder onderzoek is duidelijk geworden dat aan deze uitgave inkomsten in de vorm van leges 200 verbonden zitten. Dit houdt in dat er geen financieel voordeel zal ontstaan wanneer we dereguleren. Om die reden is deze ombuiging niet haalbaar. Bij het opstellen van het Omgevingsplan wordt er nog steeds gekeken naar mogelijkheden voor deregulering. Het college ziet brede steun voor behoud van kinderboerderij De Heuvel op de huidige locatie en voor verzelfstandiging. Voorwaarde is een sterk, toekomstbestendig bestuur. Inmiddels
Ombuigingsopdracht: Heroriëntatie Plantage en de kinderboerderij*
124
hebben inwoners zich gemeld en werken werkgroepen aan o.a. vastgoed, inkomsten, activiteiten en een businessplan. Het proces vraagt zorgvuldigheid, omdat inwoners dit vrijwillig doen en omdat de gemeente verantwoordelijkheid draagt voor personeel en overdracht. Ook de Plantage, de volière (Vlinderstrook) en begrazing worden meegenomen in een duurzame totaaloplossing. Duidelijk is dat het eerder gereserveerde bedrag van €124.000 ook in 2027 nodig is, omdat taken en verantwoordelijkheden dan nog niet volledig kunnen worden overgedragen. Het is daarom niet realistisch om deze middelen in 2027 te laten vervallen.
Voorjaarsrapportage 2026
35
Bijlagen Budgetneutrale wijzigingen Hieronder presenteren we alle begrotingswijzigingen die geen invloed hebben op het begrotingssaldo, maar wel leiden tot een wijziging van de geautoriseerde baten en lasten in de vastgestelde programmabegroting 2026-2029. De wijzigingen kunnen verdeeld worden in 3 categorieën: 1. De lasten zijn opgenomen in een ander programma en dienen voor de juiste verantwoording overgeheveld te worden naar de juiste programma. 2. Er zijn extra middelen ontvangen ter dekking van extra lasten. De toename van de totale lasten en baten worden 3. Er worden lasten begroot die gedekt worden uit de daarvoor bestemde reserve. Hieronder presenteren we alle begrotingswijzigingen die geen invloed hebben op het begrotingssaldo, maar wel leiden tot een wijziging van de geautoriseerde baten en lasten in de vastgestelde programmabegroting 2026-2029. De wijzigingen kunnen verdeeld worden in 3 categorieën: 1. De lasten zijn opgenomen in een ander programma en dienen voor de juiste verantwoording overgeheveld te worden naar de juiste programma. 2. Er zijn extra middelen ontvangen ter dekking van extra lasten. De toename van de totale lasten en baten worden 3. Er worden lasten begroot die gedekt worden uit de daarvoor bestemde reserve. (bedragen x € 1.000)
2026
2027
2028
2029
2030
49
49
49
49
49
-49
-49
-49
-49
-49
Technische wijzigingen Beeindiging Detachering 01. Bestuur en Ondersteuning
Lasten
01. Bestuur en Ondersteuning
Baten
Een medewerker werd gedetacheerd. Deze detachering is ten einde gekomen. De begroten inkomsten en de formatie worden budgetneutraal uit de begroting gehaald. Budgetoverheveling – motie RSF (biodiversiteit) 04. Economie
Lasten
09. Wonen, Stedelijke vernieuwing en Ruimte
Lasten
-30
-30
-30
-30
-30
30
30
30
30
30
In de motie RSF zijn middelen gereserveerd voor biodiversiteit. Deze doelstelling is belegd binnen het project Vergroenen van Pavijen, onderdeel van het bredere programma Toekomstbestendig Pavijen. Om deze reden hevelen we gereserveerde middelen ten behoeve van de uitvoering over naar dit project.
Voorjaarsrapportage 2026
36
Budgetten Werkzaak Rivierenland 2026 e.v. synchroniseren 07. Sociaal domein en Gezondheid
Lasten
07. Sociaal domein en Gezondheid
Baten
-776
-462
-309
-309
-309
776
462
309
309
309
Jaarlijks wordt de goedgekeurde meerjarenbegroting van Werkzaak Rivierenland een op een doorvertaald naar de gemeente begroting. Cdoke middelen restant 2025 (K28) 08. Duurzaamheid
Lasten
08. Duurzaamheid
Baten
-701
0
0
0
0
701
0
0
0
0
Via het Rijk zijn de CDOKE gelden beschikbaar gesteld aan gemeenten waaruit loonkosten betaald kunnen worden voor de inzet op duurzaamheidsthema’s. Daarnaast mag 10% van het bedrag gebruikt worden voor niet-personele kosten. In de gemeente Culemborg gebruiken we de CDOKE gelden voor inzet op de energietransitie, de energie en warmte oplossing voor het Stationskwartier en ondersteuning op netcongestie. Daarnaast worden de gelden gebruikt voor een communicatiemedewerker en is er een bedrag vanuit de CDOKE gelden toegekend aan het warmte initiatief WarmMolenDijkzicht. Civiel technisch projectleider 09. Wonen, Stedelijke vernieuwing en Ruimte 09. Wonen, Stedelijke vernieuwing en Ruimte
Lasten Baten
-110
-110
-110
-110
-110
110
110
110
110
110
Om de toenemende vervangings- en ontwikkelopgaven in de openbare ruimte tijdig en kwalitatief te kunnen uitvoeren, is uitbreiding met één extra projectleider civiele techniek noodzakelijk. De huidige capaciteit (één fte) is onvoldoende om de groeiende projectportefeuille te dragen. De inzet van een extra projectleider versterkt de uitvoeringskracht, vermindert de afhankelijkheid van externe inhuur en zorgt voor continuïteit in projecten. De kosten worden gedekt binnen de projectbudgetten, waardoor geen aanvullende structurele middelen nodig zijn. Cultuur met Kwaliteit (CmK) baten en lasten toevoegen. 06. Sport, Cultuur en Recreatie
Lasten
06. Sport, Cultuur en Recreatie
Baten
-59
-31
-31
0
0
59
31
31
0
0
Over de periode 2025 tot en met 2028 zijn de ontvangesten per jaar € 31.290. De beschikbare middelen voor CmK voor de periode 2025 tot en 2028 worden aan einde periode afgerekend. De niet ingezette middelen 2025 worden doorgezet naar 2026. Zowel de baten als de lasten worden gemuteerd met dit bedrag. Herrubriceren onderdelen sportbeleid 06. Sport, Cultuur en Recreatie
Lasten
06. Sport, Cultuur en Recreatie
Baten
4
4
4
4
4
-4
-4
-4
-4
-4
Binnen Sportbeleid staan een niet gebruikte restant post doeluitkeringen begroot. Deze post wordt gesaldeerd met een lasten post. Herrubricering inhuur binnen uitvoering sociaal domein
Voorjaarsrapportage 2026
37
01. Bestuur en Ondersteuning
Lasten
07. Sociaal domein en Gezondheid
Lasten
-180
-180
-213
-213
-213
180
180
213
213
213
In de exploitatie staan op diverse plekken budgetten voor inhuur . Deze inhuur middelen worden op 1 post gezet, zodat er beter op gestuurd kan worden.. Herrubricering kwalificatieplichtgelden aan uitvoering leerplicht 05. Onderwijs
Lasten
05. Onderwijs
Baten
15
34
34
34
34
-15
-34
-34
-34
-34
Vanaf 2026 stoppen de kwalificatieplichtmiddelen en is het volledige bedrag bedoeld voor inzet vanuit het Doorstroompunt. We hebben met de regio voor 2026 een afbouwjaar afgesproken voor de helft van deze middelen, waarna het volledige bedrag vanaf 2027 bij het Doorstroompunt blijft. Bij de verwerking zijn de lasten verhoogd , terwijl de baten verlaagd hadden moeten worden. Herrubricering Lokaal onderwijsbeleid 05. Onderwijs
Lasten
05. Onderwijs
Baten
1
1
1
1
1
-1
-1
-1
-1
-1
Binnen lokaal onderwijs staat een niet gebruikte restpost inhuur. Deze wordt gesaldeerd met de lasten. Herrubricering subsidies voornamelijk door indexering 04. Economie
Lasten
05. Onderwijs
Lasten
06. Sport, Cultuur en Recreatie
Lasten
07. Sociaal domein en Gezondheid
Lasten
3
0
0
0
0
-11
0
0
0
0
3
0
0
0
0
5
0
0
0
0
Sommige subsidies stonden niet op juiste post en de indexering moest nog goed verdeeld worden over de verschillende subsidies. Huishoudelijke geweld en Kindermishandeling ( HGKM) 07. Sociaal domein en Gezondheid
Lasten
07. Sociaal domein en Gezondheid
Baten
-31
0
0
0
0
31
0
0
0
0
Huiselijk geweld en kindermishandeling ( HGKM) is een belangrijke zorg die gemeenten in hun beleid en uitvoering opnemen. Ze zetten zich in om huiselijk geweld en kindermishandeling te voorkomen, signaleren en te behandelen. Vanuit 2025 mogen de overgebleven middelen van € 31.000 ingezet worden in 2026. Zowel de lasten als de baten worden gelijk gemuteerd. Inzet bestemmingsreserve onderzoekskosten grote opgaven. 01. Bestuur en Ondersteuning
Lasten
09. Wonen, Stedelijke vernieuwing en Ruimte
Lasten
Voorjaarsrapportage 2026
-159
0
0
0
0
-21
0
0
0
0
38
99. Financiering en Algemene dekkingsmiddelen 01. Bestuur en Ondersteuning
Lasten Baten
-63
0
0
0
0
242
0
0
0
0
Bij jaarrekening 2024 is een budget voor onderzoek grote opgaven ingesteld. Dit budget is in 2025 niet volledig uitgegeven. In 2026 zal het restant van de middelen worden ingezet voor onderzoeken naar buitendienst, vastgoedbeheer en sport, stadskantoor en kinderboerderij. Keurmerk Veilig Ondernemen 02. Veiligheid