1 Voorjaarsrapportage 2026 - 2593855
Tekst van het document
Voorjaarsrapportage 2026 1 Voorjaarsrapportage 2026 Voorjaarsrapportage 2026 2 Inhoudsopgave Inhoudsopgave ...........................................................................................................................2 Voorwoord .................................................................................................................................3 Financieel perspectief ................................................................................................................5 Ontwikkelingen, ambities, voornemens en ombuigingen .........................................................6 Programma 1. Bestuur en ondersteuning ..............................................................................7 Programma 2. Veiligheid ........................................................................................................9 Programma 3. Verkeer, Vervoer en Waterstaat ...................................................................10 Programma 4. Econonomie ..................................................................................................11 Programma 5. Onderwijs ......................................................................................................12 Programma 6. Sport, Cultuur en Recreatie ..........................................................................14 Programma 7.
Sociaal domein en Gezondheid ....................................................................16 Programma 8. Duurzaamheid ..............................................................................................20 Programma 9. Wonen, Stedelijke vernieuwing en Ruimte ..................................................22 Programma 99. Financiering en Algemene dekkingsmiddelen ............................................24 Ombuigingen ............................................................................................................................26 Bijlagen .....................................................................................................................................36 Budgetneutrale wijzigingen ..................................................................................................36 Baten en Lasten per taakveld ...............................................................................................42 Voorjaarsrapportage 2026 3 Voorwoord Hierbij bieden wij u de Voorjaarsrapportage 2026 aan. Dit is de eerste formele tussenrapportage die behoort bij de begroting 2026. In deze rapportage informeren wij u over de voortgang van het lopende begrotingsjaar en de ontwikkelingen sinds de vaststelling van de begroting. Concreet geeft deze rapportage inzicht in de ontwikkelingen in de periode november 2025 tot en met april 2026.
Deze voorjaarsrapportage heeft een beleidsarm karakter. In lijn met het gebruikelijke uitgangspunt bevat de voorjaarsrapportage geen nieuwe beleidsvoornemens, maar richt deze zich op de voortgang van bestaand beleid, eerder genomen besluiten, autonome ontwikkelingen en technische bijstellingen. Ten tijde van het opstellen van deze rapportage was er bovendien nog geen nieuw college van burgemeester en wethouders aangetreden. Om die reden is extra kritisch beoordeeld welke ontwikkelingen zijn opgenomen en is ervoor gezorgd dat uitsluitend wordt gerapporteerd over reeds vastgestelde kaders. Nieuwe beleidskeuzes worden nadrukkelijk overgelaten aan het nieuwe bestuur. 2026 is een bijzonder jaar. Met de gemeenteraadsverkiezingen en de vorming van een nieuw college markeert dit jaar een bestuurlijke overgang. Tegelijkertijd gaat het werk voor de stad onverminderd door. We blijven binnen de kaders zoals deze zijn vastgesteld door de raad investeren in Culemborg en werken verder aan belangrijke opgaven op het gebied van wonen, zorg en duurzaamheid. In deze rapportage zien we op een aantal terreinen relevante ontwikkelingen. Binnen het sociaal domein valt op dat de uitgaven voor jeugdzorg zich gunstiger ontwikkelen dan eerder geraamd. Dit maakt het mogelijk om de begroting neerwaarts bij te stellen.
Deze ontwikkeling past binnen de ingezette beweging om de uitgaven en beschikbare middelen op termijn beter met elkaar in balans te brengen. Tegelijkertijd blijft voorzichtigheid geboden, omdat de Jeugdwet een open-einderegeling is en de vraag naar zorg kan fluctueren. Voor de Wmo geldt dat de uitgaven zich op dit moment stabiel ontwikkelen. De demografische ontwikkeling, met een groeiend aandeel oudere inwoners, maakt echter dat de druk op deze voorzieningen naar verwachting de komende jaren zal toenemen. Dit vraagt om blijvende alertheid en tijdige sturing. Daarnaast zijn in deze rapportage de financiële gevolgen verwerkt van het door uw raad vastgestelde besluit over de uitbreidingsopgave in Culemborg West op het gebied van onderwijs. Hiermee wordt uitvoering gegeven aan een belangrijke investering in onderwijshuisvesting en de verdere ontwikkeling van dit gebied. Voorjaarsrapportage 2026 4 Ook wordt verder gewerkt aan de voorbereiding van de opvang van vluchtelingen, die naar verwachting begin 2027 operationeel zal zijn. De in 2025 ontvangen middelen worden deels in 2026 ingezet voor de verdere planvorming en voorbereiding. Hiermee geven we invulling aan onze maatschappelijke verantwoordelijkheid. Deze voorjaarsrapportage wordt gelijktijdig behandeld met de jaarstukken 2025.
Waar in de jaarstukken wordt teruggekeken en verantwoording wordt afgelegd over het afgelopen jaar, richt deze rapportage zich op de actualiteit van 2026 en de noodzakelijke bijstellingen. In samenhang geven beide documenten een compleet beeld van de financiële positie en de bestuurlijke voortgang van de gemeente. De wereldwijde en nationale context blijft onzeker en dynamisch. Internationale spanningen, geopolitieke ontwikkelingen en economische schommelingen werken door op lokaal niveau. Ook onzekerheden rond rijksbeleid en het gemeentefonds blijven een belangrijke factor. Op dit moment is niet volledig te overzien wat de concrete financiële effecten hiervan zullen zijn voor onze gemeente. Het is niet uitgesloten dat deze ontwikkelingen in de loop van 2026 leiden tot extra lasten of bijstellingen. Wij blijven deze ontwikkelingen nauwgezet volgen en informeren uw raad wanneer daar aanleiding toe is. Tegelijkertijd blijven wij werken aan een solide financiële basis. De afgelopen jaren zijn belangrijke stappen gezet om de financiële positie van de gemeente te versterken. Deze lijn zetten we in 2026 voort, zodat ook het nieuwe bestuur kan bouwen op een robuuste uitgangspositie in een tijd van blijvende onzekerheden en grote opgaven.
Leeswijzer De voorjaarsrapportage start met een financieel perspectief voor 2026, waarin de effecten van de in deze rapportage opgenomen ontwikkelingen worden samengevat. Vervolgens worden per programma de inhoudelijke en financiële mutaties toegelicht. Daarbij gaat het om eerder genomen besluiten, ontwikkelingen binnen bestaand beleid, wijzigingen vanuit het gemeentefonds en technische aanpassingen. In de bijlagen zijn onder meer het overzicht van budgetneutrale wijzigingen en het overzicht van baten en lasten per taakveld opgenomen. Financieel perspectief Samenvattend financieel overzicht Onderstaande tabel geeft de ontwikkeling van het begrotingssaldo inclusief de Voorjaarsrapportage 2026 weer. (bedragen x € 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Primitieve Begroting | 0 | 1.637 | 1.431 | 2.590 Voorjaarsrapportage 2026 | 719 | -599 | -554 | -625 Eerder genomen besluiten | 0 | -40 | -39 | -39 Ombuigingen | 639 | -364 | -240 | -240 Bestaand beleid | 16 | -109 | -122 | -131 Gemeentefonds | 65 | -86 | -152 | -215 Technische wijzigingen | 0 | 0 | 0 | 0 Saldo inclusief Voorjaarsrapportage 2026 | 719 | 1.037 | 878 | 1.965 Mutaties per programma Onderstaande tabel geeft de wijzigingen op de begroting uit deze Voorjaarsrapportage 2026 per programma weer. De individuele mutaties worden per programma toegelicht. (bedragen x € 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 01.
Bestuur en Ondersteuning | -123 | -227 | -276 | -285 02. Veiligheid | -9 | -9 | -8 | -5 03. Verkeer, Vervoer en Waterstaat | 0 | -4 | -4 | -4 04. Economie | -63 | -66 | -63 | -63 05. Onderwijs | -94 | -93 | -92 | -92 06. Sport, Cultuur en Recreatie | -5 | -37 | -37 | -37 07. Sociaal domein en Gezondheid | 831 | 64 | 170 | 170 08. Duurzaamheid | -964 | 0 | 0 | 0 09. Wonen, Stedelijke vernieuwing en Ruimte | 4 | -299 | -175 | -175 99. Financiering en Algemene dekkingsmiddelen | 1.143 | 72 | -68 | -133 Saldo Voorjaarsrapportage 2026 | 719 | -599 | -554 | -625 Voorjaarsrapportage 2026 | 5 Voorjaarsrapportage 2026 6 Ontwikkelingen, ambities, voornemens en ombuigingen Programma 1. Bestuur en ondersteuning Ontwikkelingen per programma Onderstaande tabel geeft een overzicht van de aanpassingen uit de Voorjaarsrapportage 2026 weer.
(bedragen x € 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Bestaand beleid | -66 | -86 | -101 | -110 BO-1 Verzekering Arbeidsongeschiktheid | -28 | -28 | -28 | -28 Raadsleden BO-2 Aanpassing Fractiebudgetten conform | -19 | -19 | -19 | -19 nieuwe verordening 2025 BO-3 Bijdrage Bedrijfsvoeringsorganisatie | -4 | -34 | -50 | -59 West Betuwe (BWB) conform 2e VGR 2025 BO-4 Huldiging Olympisch kampioenen | -10 | 0 | 0 | 0 BO-5 Overige kleine budgetaanpassingen | -5 | -5 | -5 | -5 (lager dan € 10.000) Technische wijzigingen | -58 | -141 | -175 | -175 Totaal ontwikkelingen Voorjaarsrapportage | -123 | -227 | -276 | -285 2026 BO-1 Verzekering Arbeidsongeschiktheid Raadsleden Sinds de wijziging van artikel 3.1.9 van het 'Rechtspositiebesluit decentrale politieke ambtsdragers' op 9 januari 2025, is de keuzevrijheid van de raad komen te vervallen. Het toekennen van een vergoeding voor de verzekering tegen arbeidsongeschiktheid, ouderdom en overlijden is voortaan een verplichting in plaats van een optie. BO-2 Aanpassing Fractiebudgetten conform nieuwe verordening 2025 De fractiebudgetten worden aangepast volgens de nieuwe verordening van 2025. Middelen die aan het einde van het jaar niet zijn uitgegeven, worden via de jaarrekening als resultaatbestemming toegevoegd aan de reserve fractiebudgetten. Deze reserve blijft beschikbaar tot het einde van de huidige raadsperioden.
BO-3 Bijdrage Bedrijfsvoeringsorganisatie West Betuwe (BWB) conform 2e VGR 2025 De financiële bijdrage aan de BWB wordt in lijn gebracht met de meest recente gegevens uit de 2e Voortgangsrapportage 2025. Hiermee sluit het budget aan op de actuele ramingen. BO-4 Huldiging Olympisch kampioenen Op vrijdag 20 maart 2026 heeft gemeente Culemborg een korte, feestelijke en officiële huldiging georganiseerd voor shorttracksters uit Culemborg, naar aanleiding van hun prestaties tijdens de Olympische Winterspelen 2026 in Milaan om hiermee erkenning te geven aan hun sportieve prestaties en inwoners de mogelijkheid te bieden om hierbij aanwezig te zijn. Voorjaarsrapportage 2026 | 7 BO-5 Overige kleine budgetaanpassingen (lager dan € 10.000) Onder deze post valt het aanpassen van de exploitatie van het stadskantoor. Samenvattend financieel overzicht Onderstaande tabel geeft het perspectief voor het programma 1. Bestuur en Ondersteuning weer voor het begrotingsjaar 2026, inclusief de mutaties uit deze Voorjaarsrapportage 2026.
(bedragen x € 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Primitieve Begroting | -15.491 | -15.719 | -15.653 | -15.616 Voorjaarsrapportage 2026 | -123 | -227 | -276 | -285 Bestaand beleid | -66 | -86 | -101 | -110 Technische wijzigingen | -58 | -141 | -175 | -175 Saldo inclusief Voorjaarsrapportage 2026 | -15.614 | -15.946 | -15.929 | -15.901 Investeringen (bedragen x € 1.000) | Investeringskredieten Er zijn geen nieuwe investeringen in dit programma Voorjaarsrapportage 2026 | 8 Programma 2. Veiligheid Ontwikkelingen per programma Onderstaande tabel geeft een overzicht van de aanpassingen uit de Voorjaarsrapportage 2026 weer. (bedragen x € 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Gemeentefonds | -4 | -4 | -3 | 0 VE-1 Overige kleine budgetaanpassingen (lager | -4 | -4 | -3 | 0 dan € 10.000) Technische wijzigingen | -5 | -5 | -5 | -5 Totaal ontwikkelingen Voorjaarsrapportage | -9 | -9 | -8 | -5 2026 VE-1 Overige kleine budgetaanpassingen (lager dan € 10.000) Onder deze post valt het begroten van de extra middelen voor de Versterking Omgevingsveiligheid die in de decembercirculaire 2025 ter beschikking zijn gesteld. Samenvattend financieel overzicht Onderstaande tabel geeft het perspectief voor het programma 2. Veiligheid weer voor het begrotingsjaar 2026, inclusief de mutaties uit deze Voorjaarsrapportage 2026.
(bedragen x € 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Primitieve Begroting | -4.068 | -4.064 | -4.081 | -4.080 Voorjaarsrapportage 2026 | -9 | -9 | -8 | -5 Gemeentefonds | -4 | -4 | -3 | 0 Technische wijzigingen | -5 | -5 | -5 | -5 Saldo inclusief Voorjaarsrapportage 2026 | -4.077 | -4.073 | -4.089 | -4.085 Investeringen (bedragen x € 1.000) | Investeringskredieten Er zijn geen nieuwe investeringen in dit programma. Voorjaarsrapportage 2026 | 9 Programma 3. Verkeer, Vervoer en Waterstaat Ontwikkelingen per programma Onderstaande tabel geeft een overzicht van de aanpassingen uit de Voorjaarsrapportage 2026 weer. (bedragen x € 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Eerder genomen besluiten | 0 | -4 | -4 | -4 VVW-1 Overige kleine budgetaanpassingen | 0 | -4 | -4 | -4 (lager dan € 10.000) Technische wijzigingen | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal ontwikkelingen Voorjaarsrapportage | 0 | -4 | -4 | -4 2026 VVW-1 Overige kleine budgetaanpassingen Onder deze post valt de toegerekende rente voor het krediet aankoop percelen Dr. Hockesingen1/ Zanddijk 116. Samenvattend financieel overzicht Onderstaande tabel geeft het perspectief voor het programma 3. Verkeer, Vervoer en Waterstaat weer voor het begrotingsjaar 2026, inclusief de mutaties uit deze Voorjaarsrapportage 2026.
(bedragen x € 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Primitieve Begroting | -4.083 | -4.049 | -4.192 | -4.171 Voorjaarsrapportage 2026 | 0 | -4 | -4 | -4 Eerder genomen besluiten | 0 | -4 | -4 | -4 Technische wijzigingen | 0 | 0 | 0 | 0 Saldo inclusief Voorjaarsrapportage 2026 | -4.083 | -4.053 | -4.196 | -4.175 Investeringen (bedragen x € 1.000) | Investeringskredieten Dr. Hockesingel | 840 Dr. Hockesingel Dit is het door de raad beschikbaar gestelde krediet van € 840.000, de toegerekende rente is in de begroting verwerkt onder VVW-1. Voorjaarsrapportage 2026 | 10 Programma 4. Econonomie Ontwikkelingen per programma Onderstaande tabel geeft een overzicht van de aanpassingen uit de Voorjaarsrapportage 2026 weer. (bedragen x € 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Bestaand beleid | -3 | -3 | 0 | 0 EC-1 Overige kleine budgetaanpassingen (lager | -3 | -3 | 0 | 0 dan € 10.000) Technische wijzigingen | -60 | -63 | -63 | -63 Totaal ontwikkelingen Voorjaarsrapportage | -63 | -66 | -63 | -63 2026 EC-1 Overige kleine budgetaanpassingen Onder deze post valt het aanpassen van het budget van de parkmanager Pavijen aan de reële uitgaven. Samenvattend financieel overzicht Onderstaande tabel geeft het perspectief voor het programma 4. Economie weer voor het begrotingsjaar 2026, inclusief de mutaties uit deze Voorjaarsrapportage 2026.
(bedragen x € 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Primitieve Begroting | -847 | -847 | -847 | -847 Voorjaarsrapportage 2026 | -63 | -66 | -63 | -63 Bestaand beleid | -3 | -3 | 0 | 0 Technische wijzigingen | -60 | -63 | -63 | -63 Saldo inclusief Voorjaarsrapportage 2026 | -910 | -913 | -910 | -910 Investeringen (bedragen x € 1.000) | Investeringskredieten Er zijn geen nieuwe investeringen in dit programma. Voorjaarsrapportage 2026 | 11 Programma 5. Onderwijs Ontwikkelingen per programma Onderstaande tabel geeft een overzicht van de aanpassingen uit de Voorjaarsrapportage 2026 weer. (bedragen x € 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Eerder genomen besluiten | 0 | -36 | -35 | -35 OW-1 Uitbreidingsopgave West | 0 | -36 | -35 | -35 Ombuigingen | -40 | -40 | -40 | -40 OW-2 Leerlingenvervoer | -40 | -40 | -40 | -40 Bestaand beleid | -43 | -17 | -17 | -17 OW-3 Implementatie uitbesteden | -31 | -6 | -6 | -6 leerlingenvervoer Culemborg OW-4 Gymvervoer primair onderwijs | -16 | -16 | -16 | -16 OW-5 Overige kleine budgetaanpassingen | 5 | 5 | 5 | 5 (lager dan € 10.000) Technische wijzigingen | -11 | 0 | 0 | 0 Totaal ontwikkelingen Voorjaarsrapportage | -94 | -93 | -92 | -92 2026 OW-1 Uitbreidingsopgave West In de raadsvergadering van 11 december 2025 hebt u ingestemd met het raadsvoorstel uitbreidingsopgave West (GZDGCB2256378/2279438).
In deze voorjaarsrapportage 2026 vindt u de financiële verwerking van dit raadsvoorstel conform het aangenomen amendement A1. De reserve onderwijshuisvesting wordt voor € 573.405 gebruikt ter dekking van de afschrijvingen van de investeringen. Primair worden de afschrijvingen met een looptijd van 10 jaar gedekt. Het restant wordt aangewend voor de afschrijvingen van het krediet met een looptijd van 36 jaar. De rekenrente wordt conform het BBV aan de exploitatie toegerekend. OW-2 Leerlingenvervoer In de kadernota 2025 is deze post af geraamd naar het bedrag dat Regio Rivierenland voor zijn rekening neemt nl. € 580.000. Naast leerlingenvervoer via Regio Rivierenland kunnen ook particulieren rechtstreeks in aanmerking komen voor een vergoeding leerlingenvervoer. Met dit laatste onderdeel was per abuis geen rekening gehouden. Met deze wijziging wordt dit hersteld. OW-3 Implementatie uitbesteden leerlingenvervoer Culemborg Gemeenten hebben een zorgplicht om jeugdigen die niet zelfstandig naar (speciaal-) onderwijs kunnen reizen te ondersteunen. In verband met het verkleinen van kwetsbaarheid Voorjaarsrapportage 2026 | 12 en het vergroten van efficiëntie en continuïteit is gekozen om de taak leerlingenvervoer te outsourcen naar externe partij Forseti. Voor de outsourcing van deze activiteit wordt de verminderde eigen werkzaamheden in de formatie aangepast.
OW-4 Gymvervoer primair onderwijs Op basis van de verordening onderwijshuisvesting en de actuele leerlingaantallen heeft een school recht op een voorziening voor bewegingsonderwijs. Gezien de afstand van maximaal 1 km tot een geschikte gymvoorziening wordt dit hierboven in de praktijk ingevuld via leerlingenvervoer, mede ter beperking van reistijd en ter ondersteuning van het onderwijs. OW-5 Overige kleine budgetaanpassingen (lager dan € 10.000) Onder deze post valt het aanpassen van de exploitatie van de Brede School West. Samenvattend financieel overzicht Onderstaande tabel geeft het perspectief voor het programma 5. Onderwijs weer voor het begrotingsjaar 2026, inclusief de mutaties uit deze Voorjaarsrapportage 2026. (bedragen x € 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Primitieve Begroting | -3.517 | -3.597 | -4.515 | -4.371 Voorjaarsrapportage 2026 | -94 | -93 | -92 | -92 Eerder genomen besluiten | 0 | -36 | -35 | -35 Ombuigingen | -40 | -40 | -40 | -40 Bestaand beleid | -43 | -17 | -17 | -17 Technische wijzigingen | -11 | 0 | 0 | 0 Saldo inclusief Voorjaarsrapportage 2026 | -3.611 | -3.689 | -4.607 | -4.463 Investeringen (bedragen x € 1.000) | Investeringskredieten Inrichting en verhuizing scholen West | 228 Optoppen Brede School West | 1.065 Dit zijn de kredieten die horen bij OW-1 Uitbreidingsopgave West Voorjaarsrapportage 2026 | 13 Kan Programma 6.
Sport, Cultuur en Recreatie Ontwikkelingen per programma Onderstaande tabel geeft een overzicht van de aanpassingen uit de Voorjaarsrapportage 2026 weer. (bedragen x € 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Bestaand beleid | 38 | 9 | 9 | 9 SCR-1 Hogere specifieke uitkering rijk Sport | 29 | 0 | 0 | 0 2026 (SPUK Sport) SCR-2 Overige kleine budgetaanpassingen | 9 | 9 | 9 | 9 (lager dan € 10.000) Gemeentefonds | -26 | -26 | -26 | -26 SCR-3 Septembercirculaire 2025: | -26 | -26 | -26 | -26 Overheidsbrede Dienstverlening Technische wijzigingen | -17 | -20 | -20 | -20 Totaal ontwikkelingen Voorjaarsrapportage | -5 | -37 | -37 | -37 2026 SCR-1 Hogere specifieke uitkering rijk Sport 2026 (SPUK Sport) De gemeente ontvangt een hogere uitkering SPUK gebaseerd op een nieuwe herberekening voor het exploitatie deel van de begroting. Dit leidt tot een incidenteel hogere bijdrage in 2026, dit heeft een voordelig effect op de gemeentelijke begroting. SCR-2 Overige kleine budgetaanpassingen (lager dan € 10.000) Onder deze post valt het aanpassen van de exploitaties van: | Fort 't Spoel | De Fransche School | Zwembad Waterlinie SCR-3 Septembercirculaire 2025: Overheidsbrede Dienstverlening De Specifieke Uitkering Informatiepunten Digitale Overheid (IDO) wordt vanaf 2026 omgezet naar de decentrale-uitkering Overheidsbrede Dienstverlening.
Via deze decentrale-uitkering worden gemeenten gefaciliteerd om laagdrempelige en empathische ondersteuning te bieden bij regelzaken met de digitale overheid en om hun regierol in het lokale netwerk in te vullen. Hiervoor is vanaf 2026 een structureel bedrag beschikbaar. Voor Culemborg is dit een structureel bedrag van € 26.000. Deze inkomst maakt onderdeel uit van FAD-2 ontvangsten gemeentefonds binnen het programma Financiering en Algemene dekkingsmiddelen. Met deze mutatie worden de middelen binnen het juiste programma begroot. Voorjaarsrapportage 2026 | 14 Samenvattend financieel overzicht Onderstaande tabel geeft het perspectief voor het programma 6. Sport, Cultuur en Onderwijs weer voor het begrotingsjaar 2026, inclusief de mutaties uit deze Voorjaarsrapportage 2026. (bedragen x € 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Primitieve Begroting | -5.631 | -4.736 | -4.756 | -4.782 Voorjaarsrapportage 2026 | -5 | -37 | -37 | -37 Bestaand beleid | 38 | 9 | 9 | 9 Gemeentefonds | -26 | -26 | -26 | -26 Technische wijzigingen | -17 | -20 | -20 | -20 Saldo inclusief Voorjaarsrapportage 2026 | -5.636 | -4.773 | -4.793 | -4.819 Investeringen (bedragen x € 1.000) | Investeringskredieten Er zijn geen nieuwe investeringen in dit programma. Voorjaarsrapportage 2026 | 15 Programma 7.
Sociaal domein en Gezondheid Ontwikkelingen per programma Onderstaande tabel geeft een overzicht van de aanpassingen uit de Voorjaarsrapportage 2026 weer. (bedragen x € 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Ombuigingen | 679 | 0 | 0 | 0 SDG-1 Bijstelling budget Jeugdhulp n.a.v. | 679 | 0 | 0 | 0 realisatie 2025 Bestaand beleid | 80 | -13 | -13 | -13 SDG-2 Bijstelling budget Wet Maatschappelijke | 92 | 0 | 0 | 0 Ondersteuning (WMO) SDG-3 Energielasten Bonvie | -10 | -10 | -10 | -10 ontmoetingsruimte SDG-4 Overige kleine budgetaanpassingen | -2 | -3 | -3 | -3 (lager dan € 10.000) Gemeentefonds | -99 | -90 | -17 | -17 SDG-5 Septembercirculaire 2025: Participatie | -64 | -69 | 0 | 0 SDG-6 Septembercirculaire 2025: Wet | -15 | -16 | -16 | -16 integrale suïcidepreventie SDG-7 Septembercirculaire 2025: | -20 | -5 | -1 | -1 Implementatie Participatiewet in balans Technische wijzigingen | 171 | 167 | 200 | 200 Totaal ontwikkelingen Voorjaarsrapportage | 831 | 64 | 170 | 170 2026 SDG-1 Bijstelling budget Jeugdhulp na aanleiding van realisatie 2025 De realisatie van 2025 en de eerste signalen uit 2026 geven aanleiding de budgetten voor Jeugd neerwaarts bij te stellen. De totale begroting voor zorgtrajecten daalt van € 10,7 miljoen naar € 9,8 miljoen (een verlaging van € 0,9 miljoen).
Deze bijstelling past binnen de doelstelling van de hervormingsagenda: de uitgaven en de beschikbare middelen in 2028 (begroot 8,4 miljoen) met elkaar in balans brengen. De bijstelling is een stap in die richting; verdere sturing blijft noodzakelijk. De Jeugdwet is een open-einderegeling. Dat betekent dat de begroting indicatief van aard is: als de vraag naar zorg toeneemt, kunnen de werkelijke kosten de begroting overschrijden. De daling is voornamelijk bij jeugdhulp ambulant (daling € 607.000 op begroting van € 6.800.000). De daling is met name zichtbaar in het aantal verwijzingen door medici en in het aantal gestapelde zorgtrajecten. Daarnaast is de resterende zorg minder uitgebreid. De jeugdhulp met verblijf is een daling te zien van € 248.000 ( begroot € 2,6 miljoen). Jeugdhulp met verblijf omvat zorg voor jeugdigen die, tijdelijk of langdurig, niet thuis kunnen wonen. Dat kan gaan om pleegzorg, een gezinshuis of een residentiële woongroep. Soms is sprake van een uithuisplaatsing in het kader van een kinderbeschermingsmaatregel, soms Voorjaarsrapportage 2026 | 16 Voorjaarsrapportage 2026 17 verblijft een jongere op vrijwillige basis buiten het eigen gezin. In alle gevallen gaat het om een ingrijpende en doorgaans kostbare vorm van hulp, waarbij het gezin en de thuissituatie zoveel mogelijk betrokken blijven.
Vanaf 2023 is het aantal jeugdigen in verblijf in Culemborg gedaald. Daarnaast is er een lichte daling bij de PGB’s (€ 58.000) SDG-2 Bijstelling budget Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) Algemeen uitgaven zijn stabieler dan bij de Jeugdwet, er zijn minder wettelijke verwijzers en de kosten per cliënt zijn minder variabel, maar de demografische ontwikkeling geeft reden tot alertheid. Het aandeel 65-, 75- en 85-plussers in Culemborg groeit naar verwachting door tot minimaal 2040. Juist deze groepen maken het meest gebruik van Wmo-voorzieningen. Daar staat een mogelijke verzachtende factor tegenover: de afschaffing van het abonnementstarief. De invoering ervan leidde tot een structurele stijging van het gebruik met meer dan 7% per jaar. Het omgekeerde effect bij afschaffing wordt echter niet verwacht. Bovendien is de inwerkingtreding opnieuw uitgesteld en zijn de kaders en tarieven nog niet bekend. De afschaffing is daarmee vooralsnog geen grond om de begroting neerwaarts bij te stellen. Per saldo wordt voor 2026 een bescheiden stijging van de Wmo-uitgaven voorzien, met name in de categorieën die het sterkst samenhangen met vergrijzing. Deze stijging is echter minder dan waar eerder rekening mee werd gehouden waardoor de begroting per saldo incidenteel neerwaarts wordt bijgesteld voor 2026.
Specifiek Woningaanpassingen Woningaanpassingen stellen inwoners in staat langer zelfstandig thuis te wonen, bijvoorbeeld door het plaatsen van een traplift, het aanpassen van een badkamer of het verwijderen van drempelbarrières. De afgelopen jaren laat de realisatie een schommelend beeld zien, maar de gemiddelde jaarlijkse uitgaven liggen structureel boven de begroting. Om de begroting realistischer te maken wordt deze met € 57.300 verhoogd naar € 275.000. Vervoer- en hulpmiddelen (6660200) Onder vervoer- en hulpmiddelen vallen voorzieningen zoals (elektrische) rolstoelen, scootmobielen en het bijbehorende onderhoud en herstel. Deze voorzieningen ondersteunen inwoners bij hun mobiliteit en zelfredzaamheid. Vanaf 2023 is een daling van de lasten zichtbaar. Verwacht wordt niet dat deze daling structureel doorzet; de vergrijzende bevolking zal de vraag naar mobiliteitshulpmiddelen op termijn doen toenemen. De begroting wordt incidenteel met € 200.400 verlaagd naar € 500.000. Hulp bij het huishouden Hulp bij het huishouden ondersteunt inwoners die door fysieke of cognitieve beperkingen niet zelfstandig hun huishouden kunnen voeren. Het is de meest gebruikte Wmo- Voorjaarsrapportage 2026 18 voorziening, en het gebruik is na de invoering van het abonnementstarief sterk gestegen.
De kosten nemen jaarlijks toe, voornamelijk in de hogere leeftijdscategorieën, maar vooralsnog in een lager tempo dan waar de begroting op was gebaseerd. Daarom wordt de begroting incidenteel met € 90.400 verlaagd naar € 3.456.800. Dagbesteding Dagbesteding biedt structuur, zinvolle activiteiten en sociale contacten aan inwoners die door een beperking of kwetsbaarheid niet volledig zelfstandig kunnen participeren. Het gaat om begeleiding in groepsverband, gericht op het behouden of vergroten van zelfredzaamheid. In 2025 is de begroting herzien, maar gebleken is dat de toegewezen middelen onvoldoende zijn om de werkelijke vraag te dekken. De begroting wordt met € 141.900 verhoogd naar € 450.000. SDG-3 Energielasten Bonvie ontmoetingsruimte In 2025 is een afrekening van de energielasten van Kleurrijk Wonen ontvangen. Hieruit bleek dat de energielasten van Bonvie te laag waren geraamd, waardoor is een structurele bijstelling van de begroting noodzakelijk. SDG-4 Kleine budgetaanpassingen (lager dan € 10.000) Onder deze post vallen: Tijdelijke vluchtelingenopvang (kosten neutraal) Gastouder toezicht € 2.000 in 2026 en € 3.000 in 2027-2029 SDG-5 Septembercirculaire 2025: Participatie In de periode 2025-2027 is er in totaal € 110 miljoen euro beschikbaar gesteld om de werking van loonkostensubsidie (LKS) bij beschut werk te verbeteren.
Voor werknemers met een indicatie beschut werk zal een vaste vergoeding voor gemiste loonkosten worden ingevoerd. Deze maatregel vraagt een wetswijziging die naar verwachting pas in 2028 in werking zal treden. Tot het moment dat de wetswijziging is gerealiseerd worden extra middelen toegevoegd aan integratie-uitkering participatie. Voor Culemborg betreft dit een bedrag tussen de € 63.000 - € 69.000 per jaar in de periode tot en met 2027. SDG-6 Septembercirculaire 2025: Wet integrale suïcidepreventie Op 1 januari 2026 treedt de Wet integrale suïcidepreventie in werking. Gemeenten worden op grond van deze wet geacht suïcidepreventie in hun gezondheidsbeleid op te nemen en uit te voeren. Vanaf 2026 ontvangen we hiervoor structurele middelen. SDG-7 Septembercirculaire 2025: Implementatie Participatiewet in balans Het wetsvoorstel Participatiewet in Balans is een initiatief om de Participatiewet te vereenvoudigen en te verbeteren, met name door meer maatwerk, versoepeling van regels en een menselijkere aanpak. Voor de onderwerpen genoemd bij SDG-5 tot en met SDG-7 heeft de gemeente gelden ontvangen in de septembercirculaire 2025. Deze inkomsten maken onderdeel uit van FAD-2. Met deze mutaties worden de middelen binnen het juiste programma begroot. Samenvattend financieel overzicht Onderstaande tabel geeft het perspectief voor het programma 7.
Sociaal Domein en Gezondheid weer voor het begrotingsjaar 2026, inclusief de mutaties uit deze Voorjaarsrapportage 2026. (bedragen x € 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Primitieve Begroting | -41.297 | -40.197 | -38.355 | -38.482 Voorjaarsrapportage 2026 | 831 | 64 | 170 | 170 Ombuigingen | 679 | 0 | 0 | 0 Bestaand beleid | 80 | -13 | -13 | -13 Gemeentefonds | -99 | -90 | -17 | -17 Technische wijzigingen | 171 | 167 | 200 | 200 Saldo inclusief Voorjaarsrapportage 2026 | -40.466 | -40.133 | -38.185 | -38.312 Investeringen (bedragen x € 1.000) | Investeringskredieten Bouw- en woonrijp maken Bellweg 2 | 549 Woonunits Bellweg 2 | 5.748 Verbouwing- en Inrichting Kantoorpand Bellweg | 2.228 Kredieten tijdelijke vluchtelingenopvang Vanaf 2025 zijn de voorbereidingen voor de tijdelijke opvang vluchtelingen gestart. Deze tijdelijke opvang opent naar verwachting in het eerste kwartaal 2027. In 2025 heeft de gemeente een voorschot van het COA ontvangen voor o.a. plankosten. De kosten zijn in 2025 niet geheel uitgegeven en worden in 2026 ingezet. Dit restantbedrag van € 2,4 miljoen wordt nu in deze voorjaarsrapportage budgetneutraal verwerkt (onderdeel van SDG-4). Daarnaast worden kredieten van in totaal € 8,5 miljoen voor bouw- en woonrijp maken, de aanschaf van woonunits en de verbouwing van het kantoorpand aangevraagd.
De kapitaallasten (afschrijving in 7 jaar) van deze kredieten worden gedekt uit de dagvergoedingen die de gemeente de komende jaren van de COA ontvangt, per saldo verloopt dit kosten neutraal. Voorjaarsrapportage 2026 | 19 Voorjaarsrapportage 2026 20 Programma 8. Duurzaamheid Ontwikkelingen per programma Onderstaande tabel geeft een overzicht van de aanpassingen uit de Voorjaarsrapportage 2026 weer. (bedragen x € 1.000) 2026 2027 2028 2029 Gemeentefonds -964 0 0 0 DH-1 Septembercirculaire 2025: Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE gelden) -964 0 0 0 Technische wijzigingen 0 0 0 0 Totaal ontwikkelingen Voorjaarsrapportage 2026 -964 0 0 0 DH-1 Septembercirculaire 2025: Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE gelden) In de septembercirculaire 2025 heeft de gemeente de Rijksmiddelen voor capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) ontvangen in de vorm van een Decentrale Uitkering. Dit was eerder een specifieke uitkering. Het college stelt voor om deze gelden in zijn volledigheid in te zetten voor het behalen van de duurzaamheidsdoelstellingen binnen het programma ‘Duurzaamheid en programma in wording ‘Energiesysteem’. De uitkering wordt, conform doelstelling, deels ingezet om vaste formatie te dekken die werkt aan duurzaamheid.
Daarnaast worden uit het budget onderzoeken en projecten gefinancierd die we inzetten om duurzaamheid te versterken en de effecten van netcongestie te beperken. Voorbeelden daarvan zijn het onderzoek naar het warmtenet voor het stationskwartier, de impactanalyse netcongestie en het opstellen van het programma energiesystemen, de samenwerking met de warmtenetten en het kader zon op land. Deze inkomst maakt onderdeel uit van FAD-2 ontvangsten gemeentefonds binnen het programma Financiering en Algemene dekkingsmiddelen. Met deze mutatie worden de middelen binnen het juiste programma begroot. Samenvattend financieel overzicht Onderstaande tabel geeft het perspectief voor het programma 8. Duurzaamheid weer voor het begrotingsjaar 2026, inclusief de mutaties uit deze Voorjaarsrapportage 2026. (bedragen x € 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Primitieve Begroting | 1.664 | 1.514 | 1.502 | 1.478 Voorjaarsrapportage 2026 | -964 | 0 | 0 | 0 Gemeentefonds | -964 | 0 | 0 | 0 Technische wijzigingen | 0 | 0 | 0 | 0 Saldo inclusief Voorjaarsrapportage 2026 | 700 | 1.514 | 1.502 | 1.478 Investeringen (bedragen x € 1.000) | Investeringskredieten Er zijn geen nieuwe investeringen in dit programma. Voorjaarsrapportage 2026 | 21 Programma 9.
Wonen, Stedelijke vernieuwing en Ruimte Ontwikkelingen per programma Onderstaande tabel geeft een overzicht van de aanpassingen uit de Voorjaarsrapportage 2026 weer. (bedragen x € 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Ombuigingen | 0 | -324 | -200 | -200 WSR-1 Niet realiseren | 0 | -200 | -200 | -200 dereguleringsmogelijkheden Omgevingswet WSR-2 Kinderboerderij | 0 | -124 | 0 | 0 Technische wijzigingen | 4 | 25 | 25 | 25 Totaal ontwikkelingen Voorjaarsrapportage | 4 | -299 | -175 | -175 2026 WSR-1 Niet realiseren dereguleringsmogelijkheden Omgevingswet Tijdens de inventarisatie voor ombuigingen is deregulering onder de Omgevingswet gezien als mogelijkheid om uitgave te beperken. Na verder onderzoek is duidelijk geworden dat aan deze uitgave inkomsten in de vorm van leges verbonden zitten. Dit houdt in dat er geen financieel voordeel zal ontstaan wanneer we dereguleren. Om die reden is deze ombuiging niet haalbaar. Bij het opstellen van het Omgevingsplan wordt er nog steeds gekeken naar mogelijkheden voor deregulering. WRS-2 Kinderboerderij Deze ombuiging kan in 2027 niet worden gerealiseerd. In het hoofdstuk stand van zaken ombuigingen vindt u hier meer informatie over. Naar verwachting wordt eind 2026 een besluit gevraagd over het verzelfstandigen van de kinderboerderij. Samenvattend financieel overzicht Onderstaande tabel geeft het perspectief voor het programma 9.
Wonen, stedelijke vernieuwing en Ruimte weer voor het begrotingsjaar 2026, inclusief de mutaties uit deze Voorjaarsrapportage 2026. (bedragen x € 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Primitieve Begroting | -6.358 | -5.796 | -5.644 | -5.647 Voorjaarsrapportage 2026 | 4 | -299 | -175 | -175 Ombuigingen | 0 | -324 | -200 | -200 Technische wijzigingen | 4 | 25 | 25 | 25 Saldo inclusief Voorjaarsrapportage 2026 | -6.354 | -6.095 | -5.819 | -5.822 Voorjaarsrapportage 2026 | 22 Voorjaarsrapportage 2026 23 Investeringen (bedragen x € 1.000) Investeringskredieten Er zijn geen nieuwe investeringen in dit programma. Programma 99. Financiering en Algemene dekkingsmiddelen Ontwikkelingen per programma Onderstaande tabel geeft een overzicht van de aanpassingen uit de Voorjaarsrapportage 2026 weer. (bedragen x € 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Bestaand beleid | 9 | 0 | 0 | 0 FAD-1 Overige kleine budgetaanpassingen | 9 | 0 | 0 | 0 (lager dan € 10.000) Gemeentefonds | 1.158 | 34 | -106 | -172 FAD-2 Ontvangensten gemeentefonds | 1.158 | 34 | -106 | -172 Technische wijzigingen | -24 | 38 | 38 | 38 Totaal ontwikkelingen Voorjaarsrapportage | 1.143 | 72 | -68 | -133 2026 FAD-1 Overige kleine budgetaanpassingen (lager dan € 10.000) Onder deze post valt het bijstellen van de huuropbrengsten van 't Jach 32. FAD-2 Ontvangsten gemeentefonds Het Gemeentefonds is onze belangrijkste inkomstenbron.
We ontvangen in principe jaarlijks drie keer van de Rijksoverheid informatie over de gemeentefondsuitkeringen: een meicirculaire met een vertaling van diens Voorjaarsnota, een septembercirculaire met een vertaling van diens Miljoenennota en een decembercirculaire die het uitkeringsjaar zoveel mogelijk afrondt. Bij de behandeling van de Programmabegroting 2026-2029 in november 2025 hebben we de raad met een informatienotitie op de hoogte gebracht van de effecten van de septembercirculaire 2025 op de gemeentebegroting. In januari 2026 is die gevolgd door een informatienotitie over de decembercirculaire 2025. De daadwerkelijke verwerking van deze circulaires in de begroting voor het lopende jaar vindt zoals gebruikelijk plaats in de voorjaarsrapportage. Voorjaarsrapportage 2026 | 24 Samenvattend financieel overzicht Onderstaande tabel geeft het perspectief voor het programma 99. Financiering en Algemene dekkingsmiddelen weer voor het begrotingsjaar 2026, inclusief de mutaties uit deze Voorjaarsrapportage 2026.
(bedragen x € 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Primitieve Begroting | 79.627 | 79.125 | 77.971 | 79.107 Voorjaarsrapportage 2026 | 1.143 | 72 | -68 | -133 Bestaand beleid | 9 | 0 | 0 | 0 Gemeentefonds | 1.158 | 34 | -106 | -172 Technische wijzigingen | -24 | 38 | 38 | 38 Saldo inclusief Voorjaarsrapportage 2026 | 80.770 | 79.197 | 77.904 | 78.973 Investeringen (bedragen x € 1.000) | Investeringskredieten Er zijn geen nieuwe investeringen in dit programma. Voorjaarsrapportage 2026 | 25 Voorjaarsrapportage 2026 26 Ombuigingen In de Kadernota 2025-2028 hebben raad en college verschillende ombuigingsmaatregelen genomen om evenwicht te bereiken tussen inkomsten en uitgaven. In totaal omvat het pakket wat de raad heeft vastgesteld ruim € 2,5 miljoen in 2026, oplopend naar bijna € 3,5 miljoen structureel vanaf 2027. Om de raad inzicht te geven in stand van zaken van de ombuigingen hebben we op de volgende pagina’s de ombuigingen verdeeld in 3 categorieën. – in uitvoering, gerealiseerd of eerder afgeraamd. Daarbij zijn de ombuigingen geclusterd naar het programma waarin de bijbehorende budgetten zijn opgenomen. A.
| Ombuigingen in uitvoering Stand van zaken ombuigingen | Begroot effect (bedragen x € 1.000) Ombuiging | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | Stand van zaken Programma 3 Verkeer en Vervoer Zowel voor de omzetting als voor de uitbreiding van het gebied betaald parkeren moet het Vergunninghouders- | Aanwijzingsbesluit betaald- en parkeergebied omzetten | - | 58 | 58 | 58 vergunninghoudersparkeerplaatsen worden gewijzigd naar betaald parkeren | en geactualiseerd. Daarnaast vordert de planvorming gebied | voor het Stationskwartier waaronder invoering van parkeerregulering. Deze onderwerpen worden in 2026 projectmatig aangepakt. Gebied voor betaald | - | 32 | 32 | 32 Zie hierboven. parkeren uitbreiden Ombuigingsopdracht: | ** | ** | ** | ** Aanpak Ovonde Programma 6 Sport, cultuur en recreatie Er gaat sport breed bekeken worden welke lange termijn tekorten er op ons afkomen en welke maatregelen dat vraagt. Dat betekent dat deze Buitensporttarief verhogen | 14 | 14 | 14 | 14 specifieke tariefsverhoging van de baan is maar dat het gesprek over de betaalbaarheid en financiering van de sport de komende jaren nog komt. Programma 7 Sociaal domein en gezondheid Deze ombuiging is gerealiseerd voor 2025 en 2026 en naar verwachting ook voor 2027. Voor 2028 e.v.
is nog Invoeren maatregelen | niet aan te geven of het gehele bedrag gerealiseerd Hervormingsagenda Jeugd | 1.400 | 1.400 | 1.400 | wordt, mede doordat de piek in 2028 ligt en sterk afhankelijk is van het verloop/ ontwikkelingen in de jaren daarvoor en compensatie jeugdmiddelen van het rijk. Voorjaarsrapportage 2026 | 27 Programma 9 Wonen, stedelijke vernieuwing en ruimte Naar aanleiding van de uitvoering van het beleid, waarbij als uitgangspunt geldt dat er binnen 3–5 minuten lopen altijd een speelplek met toestellen beschikbaar is, blijven speelplekken behouden of Heroriëntatie op | worden deze gefaseerd uitgefaseerd. In dat kader zijn speelvoorzieningen | 15 | 15 | 15 we begonnen met het verwijderen van speeltoestellen met een verhoogd risico op onveiligheid. Voor de speelvoorzieningen die behouden blijven, zijn inspecties en onderhoud aan de speeltoestellen noodzakelijk om de veiligheid te waarborgen. Met ingang van 1 juli 2026 zal de prijs van snippergroen met €25,- per m2 verhoogd worden naar € 175,- per m2. Gezien het huidige groenbeleid, met de wens voor veel openbaar groen, en met oog op Prijs snippergroen verhogen | 4 | 4 | 4 | 4 flexibiliteit voor toekomstige inrichting (t.b.v. bijvoorbeeld trafohuisjes of wadi’s) wordt er nauwelijks snippergroen meer verkocht. Daar staat echter tegenover dat het vestigen van opstelrechten t.b.v.
trafohuisjes van Liander eenmalig € 250,- per m2 oplevert. Het college ziet brede steun voor behoud van kinderboerderij De Heuvel op de huidige locatie en voor verzelfstandiging. Voorwaarde is een sterk, toekomstbestendig bestuur. Inmiddels hebben inwoners zich gemeld en werken werkgroepen aan o.a. vastgoed, inkomsten, activiteiten en een businessplan. Het proces vraagt zorgvuldigheid, omdat inwoners dit Ombuigingsopdracht: | vrijwillig doen en omdat de gemeente Heroriëntatie Plantage en de | 124 | 124 verantwoordelijkheid draagt voor personeel en kinderboerderij* | overdracht. Ook de Plantage, de volière (Vlinderstrook) en begrazing worden meegenomen in een duurzame totaaloplossing. Duidelijk is dat het eerder gereserveerde bedrag van €124.000 ook in 2027 nodig is, omdat taken en verantwoordelijkheden dan nog niet volledig kunnen worden overgedragen. Het is daarom niet realistisch om deze middelen in 2027 te laten vervallen. Programma 99 Financiering en Algemene dekkingsmiddelen Voorjaarsrapportage 2026 | 28 Voorjaarsrapportage 2026 29 Ombuigingsopdracht: Vastgoed 42 42 42 42 In de Kadernota 2025-2028 is een aantal vastgoedobjecten opgenomen, waarvan onderzocht dient te worden of afstoten, kosten beperken of opbrengsten verhogen mogelijk is. Het betreft een taakstelling van €42.000 structurele lastenbesparing (exploitatie en onderhoud) per jaar vanaf 2026.
Momenteel loopt er een grootschalig, integraal onderzoek waarin het gemeentelijk vastgoed per object onder de loep genomen wordt en een advies volgt voor afstoten, behouden of het optimaliseren van de exploitatie. Voor wat betreft de lastenbesparing van € 42.000 wordt gepoogd die vanaf 2026 te realiseren vanuit een aantal van de volgende objecten: Molen de Hoop, kleedkamers, MFA Eendenkooi en/of MFA Achter de Poort. ** De mogelijke opbrengst voor de begroting is voor deze opdrachten nog niet in te schatten B. | Gerealiseerde ombuigingen Stand van zaken ombuigingen | Begroot effect (bedragen x € 1.000) Ombuiging | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Stand van zaken Programma 1 Bestuur en dienstverlening De Gemeenschappelijke Regelingen hebben in hun begrotingen voor 2026 het uitgangspunt verwerkt van 1,5% korting op de gemeentelijke bijdragen in de begrotingsjaren 2026 en 2027, Ombuigingsopdracht: Besparen | ten opzichte van de begroting 2025. Daardoor op bijdragen | ** | ** | ** | ** heeft Culemborg voor 2026 in totaal € 20.000 bij Gemeenschappelijke Regelingen | hoeven ramen voor 2026, fors minder dan de indexatie en groei van de afgelopen jaren. De korting loopt op naar een 3,0% lagere gemeentelijke bijdrage vanaf 2028. De raad is over de details hiervan in juni 2025 geïnformeerd met een informatienotitie.
Deze budgetten zijn verlaagd tot het bedrag dat Besparing op kantoor- en andere | 85 | 85 | 85 | 85 er structureel op wordt uitgegeven. Daarnaast is bedrijfsvoeringskosten | het automatiseringsbudget verlaagd, waarmee deze ombuiging gerealiseerd is. Per 1 januari 2026 wordt het contract voor de Stopzetten van huur | kunstuitleen in het Stadskantoor beëindigd. kunstwerken Stadskantoor | 4 | 4 | 4 | 4 Daarmee is er geen financiële verplichting meer en wordt dit bedrag vanaf deze datum tot nul gereduceerd. In 2024 is het contract met de initiatiefnemers De Engel aan de (ondernemers in | van De Engel van rechtswege beëindigd en niet de) stad schenken | 14 | 14 | 14 | 14 verlengd. Daarmee zijn er vanaf het jaar 2025 geen financiële verplichtingen meer voor dit project. Programma 2 Veiligheid In 2025 heeft er zowel een beleidsmatige als operationele evaluatie plaatsgevonden. Als Ombuigingsopdracht: | ** | ** | ** | ** gevolg hiervan zijn er drie camera's verwijderd, Verminderen cameratoezicht | twee verplaatst en er is een nieuwe camera geplaatst. Dit heeft echter weinig tot geen financiële consequenties. Programma 3 Verkeer en Vervoer Verhogen tarief parkeervergunningen, zodat ze in | 80 | 80 | 80 | 80 Deze ombuiging is in 2025 ingevoerd.
lijn liggen met buurgemeenten Kosten ontheffingen autoluwe | Het kostendekkende tarief is per 1 januari 2025 binnenstad kostendekkend | 50 | 50 | 50 | 50 ingevoerd. berekenen Voorjaarsrapportage 2026 | 30 Stand van zaken ombuigingen | Begroot effect (bedragen x € 1.000) Ombuiging | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | Stand van zaken Programma 4 Economie Gerealiseerd. De taken van de Heroriëntatie op bijdrage | 17 | 17 | 17 | 17 | binnenstadsregisseur zijn bekeken. Door de binnenstadsregisseur | stuurgroep Binnenstad zijn veranderingen van taken vastgesteld. Het budget is leidend. Stoppen met website Culemborg | De website is uit de lucht. In beperkte mate is Klopt | 26 | 26 | 26 | 26 informatie te vinden via de website van bureau toerisme www.uitinderegio/culemborg. De matchmakers activiteiten zijn gestopt. Stoppen met Matchmaker | 8 | 8 | 8 | 8 Hierdoor kan de leegstand minder goed worden gemonitord. Er zijn hierover goede afspraken gemaakt met de Toeristenbelasting fort | gemeente Vijfheerenlanden. Aan het eind van Everdingen innen | 5 | 5 | 5 | 5 het toeristische seizoen 2025 wordt helder of het begrootte effect ook daadwerkelijk wordt gerealiseerd. Toeristenbelasting verhogen | 20 | 20 | 20 | 20 | Deze ombuiging is geeffectueerd. Programma 5 Onderwijs Aframen onderbesteding op | De aframing is geeffectueerd vanaf de begroting budget voor lokaal | 75 | 75 | 75 | 75 | 2025.
onderwijsbeleid Subsidie aan stichting Lies en Pakket Bibliotheek Jeugd & | Deze ombuigingen zijn per 2025 gerealiseerd, Onderwijs bekostigen vanuit de | 150 | 193 | 193 | 193 eerder dan geraamd en dat leidt incidenteel tot specifieke uitkering voor | een voordeel in 2025. onderwijsachterstandenbeleid Niet verlenen subsidie HUB | De subsidie wordt volgens het schema Rivierenland | 5 | 10 | 20 | 20 | afgebouwd waarbij de volledige besparing per 2028 gerealiseerd wordt. Programma 6 Sport, cultuur en recreatie Budget voor archeologiebeleid | 5 | 5 | 5 | 5 Het budget is met ingang van 1 januari 2025 verlagen | structureel verlaagd. Reactief monumentenbeleid | 5 | 5 | 5 | 5 Het budget is met ingang van 1 januari 2025 voeren | structureel verlaagd. Stopzetten incidentele subsidie | - | - | - | - Deze ombuiging is gerealiseerd voor 2025. Theater de Fransche School Verlagen subsidie Lek Art / | 6 | 6 | 6 | 6 De verlaging van de subsidie is gerealiseerd per Kunstroute | 2025. Verlagen subsidie Cultuurfonds | De subsidie wordt volgens het schema Culemborg | 17 | 20 | 20 | 20 | afgebouwd waarbij de volledige besparing per 2027 gerealiseerd wordt. Verlagen subsidie Kunst Educatie | De subsidie wordt volgens het schema Culemborg (KEC) | 25 | 30 | 30 | 30 | afgebouwd waarbij de volledige besparing per 2027 gerealiseerd wordt.
Niet vervangen toplaag derde | 18 | 18 | 18 | 18 | Deze ombuiging is gerealiseerd per 2026. hockeyveld Voorjaarsrapportage 2026 | 31 Stand van zaken ombuigingen | Begroot effect (bedragen x € 1.000) Ombuiging | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Stand van zaken Programma 7 Sociaal domein en gezondheid Wisselen van | 4 | 4 | 4 | 4 Deze ombuiging is gerealiseerd met een nieuw vroegsignaleringsprogramma | contract per 2025. Schrappen budget “Bijdrage overheden subsidieregeling” | 16 | 16 | 16 | 16 Deze ombuiging is gerealiseerd per 2025. voor 24-uursplekken De gemeentelijke belevingsmonitor wordt eens Verlagen budget Gemeentelijke | per twee jaar uitgevoerd. belevingsmonitor | - | 30 | - | 30 De laatste monitor is uitgevoerd in 2024. Het tweejaarlijkse uitvoeringsbudget is geschrapt per 2025. Per 1 september 2025 is de nieuwe subsidieregeling bewonersinitiatieven ingegaan. Het Buurtpanel en het Initiatievenloket zijn Heroriëntatie op het | hiermee komen te vervallen. De budgetten van initiatievenloket en het | 13 | 13 | 13 | 13 deze loketten zijn samengevoegd. Leden van het buurtpanel | Buurtpanel zijn nu de Adviesgroep Bewonersinitiatieven. Bewonersinitiatieven kunnen nu financiering aanvragen via: www.culemborg.nl/idee Het Buurt Bestuurt budget heet nu het Heroriëntatie op Buurt Bestuurt | 12 | 12 | 12 | 12 Wijkactiebudget. De ombuiging is gerealiseerd in 2025.
Subsidie voor maatschappelijke | De subsidie wordt volgens het schema stages stoppen | 7 | 15 | 30 | 30 afgebouwd waarbij de volledige besparing per 2028 gerealiseerd wordt. Niet verlenen subsidie aan | Linawijs heeft geen subsidieaanvraag ingediend Linawijs | 40 | 80 | 120 | 120 voor 2026, zodat deze bezuiniging reeds per 2026 volledig gerealiseerd is Onafhankelijke cliëntondersteuning beleggen bij | 2 | 2 | 2 | 2 Deze ombuiging is gerealiseerd per 2026. één partner De subsidie wordt volgens het schema Afbouw subsidie JobHulp | 9 | 18 | 35 | 35 afgebouwd waarbij de volledige besparing per 2028 gerealiseerd wordt. Deze ombuiging is gerealiseerd voor 2025 en 2026. Voor 2026 is bovenop de bestaande ombuiging van 700 nog een bedrag van 679 gerealiseerd (zie SDG-1). Ook voor 2027 Invoeren maatregelen | 700 | verwachten we de 1400 ombuiging te realiseren. Hervormingsagenda Jeugd | Voor 2028 e.v. is nog niet aan te geven of het gehele bedrag gerealiseerd wordt, mede doordat de piek in 2028 ligt en sterk afhankelijk is van het verloop/ ontwikkelingen in de jaren daarvoor en compensatie jeugdmiddelen van het rijk. Programma 9 Wonen, stedelijke vernieuwing en ruimte Minder toezicht op de uitvoering | 20 | - | - | - Deze ombuiging is gerealiseerd.
van civiele werken Parijsch Voorjaarsrapportage 2026 | 32 Stand van zaken ombuigingen | Begroot effect (bedragen x € 1.000) Ombuiging | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Stand van zaken Heroriëntatie bloembakken en | 7 | 7 | 7 | 7 Deze ombuiging is gerealiseerd. hanging baskets binnenstad Reclame-uitingen meer toestaan | We gaan deze ombuiging dit jaar niet halen in de openbare ruimte | 5 | 5 | 5 | 5 omdat hier door gebrek aan capaciteit niet op is ingezet. Rotondes als reclameobject in | Het onderhoud van de rotondes is dmv adoptie beheer uitgeven | 10 | 10 | 10 | 10 buiten de gemeente georganiseerd waardoor deze ombuiging per 2026 wordt gerealiseerd. Met ingang van het jaar 2025 verhalen we via de Gemeentelijke kosten in de | legesverordening Culemborg 100% van de te legesverordening rond de | 55 | 55 | 55 | 55 verhalen kosten. Een verdere verhoging is niet Omgevingswet verhogen | toegestaan. Met deze laatste aanpassing stijgen de verwachte inkomsten door leges met € 200.000 per jaar. Bermen minder vaak maaien | 15 | 15 | 15 | 15 Deze ombuiging is gerealiseerd. Naar beneden bijstellen kwaliteitsniveau openbare | 20 | 20 | 20 | 20 Deze ombuiging is gerealiseerd. ruimte Programma 99 Financiering en Algemene dekkingsmiddelen Parkeertarieven verhogen | 60 | 60 | 60 | 60 Deze ombuiging is doorgevoerd. Hondenbelasting verhogen | 20 | 20 | 20 | 20 Deze ombuiging is doorgevoerd.
Eenmalige boventrendmatige | 342 | 342 | 342 | 342 Deze ombuiging is doorgevoerd. verhoging ozb ** De mogelijke opbrengst voor de begroting is voor deze opdrachten nog niet in te schatten Voorjaarsrapportage 2026 | 33 C. | Niet gerealiseerde ombuigingen Stand van zaken ombuigingen | Begroot effect (bedragen x € 1.000) Ombuiging | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Stand van zaken Programma 5 Onderwijs In de Begroting 2025-2028 is besloten deze ombuiging te verlagen van € 70.000 naar € 40.000, omdat het aantal leerlingen dat er Aframen onderbesteding op | 70 | 70 | 70 | 70 gebruik van maakt en de afstand naar scholen budget voor leerlingenvervoer | steeg ten opzichte van de kadernota waarin de ombuiging was opgenomen. Deze stijging blijft zich doorzetten, waardoor de realisatie niet gerealiseerd kan worden. In de NJR 2025 is dit gemeld en meerjarig verwerkt: De ombuiging ‘bijdrage regiogemeenten aan het schoolmaatschappelijk werk (SMW)’ van € 40.000 blijkt niet haalbaar. Er zijn gesprekken gevoerd met de regiogemeenten over het bijdragen aan de kosten voor SMW, omdat een aanzienlijk deel van de leerlingen die gebruik maken van SMW van buiten Culemborg Bijdrage van buurgemeenten | komt.
De regiogemeenten hebben aangegeven aan het schoolmaatschappelijk | 40 | 40 | 40 | 40 dat dit onwenselijk is omdat er ook leerlingen uit werk voortgezet onderwijs | Culemborg gebruik maken van het SMW in de regiogemeenten. Consequentie is dat de regiogemeenten ook een bijdrage zullen vragen voor Culemborgse leerlingen die elders naar het voortgezet onderwijs en hoger onderwijs gaan (vooral mbo in Tiel en West-Betuwe) en gebruik maken van SMW. Dit zorgt voor extra werk en zal naar verwachting weinig opleveren. Dit is destijds aangegeven als risico. Programma 8 Duurzaamheid Deze ombuiging is gerealiseerd; in de Begroting Motie wasbare luiers niet | 10 | - | - | - 2025-2028 was al opgenomen dat deze uitvoeren | ombuiging uiteindelijk geen effect op de begroting had. In de Begroting 2025-2028 is besloten deze Onderzoeken mogelijkheden | ombuiging te schrappen, omdat deze niet vergroten aandeel zwerfafval in | 93 | 93 | 93 | 93 realistisch bleek. De gemeente rekent op dit afvalstoffenheffing | moment al een kostendekkend bedrag door, het is niet toegestaan dat te verhogen.
Programma 9 Wonen, stedelijke vernieuwing en ruimte Voorjaarsrapportage 2026 | 34 Stand van zaken ombuigingen | Begroot effect (bedragen x € 1.000) Ombuiging | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Stand van zaken Wegens zwangerschapsverlof was er dit jaar niet Handhaven illegaal in gebruik | voldoende capaciteit om te handhaven op genomen gronden en verhuren | 10 | 10 | 10 | 10 illegaal in gebruik genomen groenstroken. van groenstroken | Daardoor wordt deze ombuiging in 2025 niet gerealiseerd. In deze najaarsrapportage is hiervoor een raming opgenomen. Heroriëntatie op | 15 | Afgeraamd in de begroting 2026 speelvoorzieningen Tijdens de inventarisatie voor ombuigingen is deregulering onder de Omgevingswet gezien als mogelijkheid om uitgave te beperken. Na verder onderzoek is duidelijk geworden dat aan deze Onderzoek | uitgave inkomsten in de vorm van leges dereguleringsmogelijkheden | - | 200 | 200 | 200 | verbonden zitten. Dit houdt in dat er geen Omgevingsplan | financieel voordeel zal ontstaan wanneer we dereguleren. Om die reden is deze ombuiging niet haalbaar. Bij het opstellen van het Omgevingsplan wordt er nog steeds gekeken naar mogelijkheden voor deregulering. Het college ziet brede steun voor behoud van kinderboerderij De Heuvel op de huidige locatie en voor verzelfstandiging. Voorwaarde is een sterk, toekomstbestendig bestuur.
Inmiddels hebben inwoners zich gemeld en werken werkgroepen aan o.a. vastgoed, inkomsten, activiteiten en een businessplan. Ombuigingsopdracht: | Het proces vraagt zorgvuldigheid, omdat Heroriëntatie Plantage en de | 124 | inwoners dit vrijwillig doen en omdat de kinderboerderij* | gemeente verantwoordelijkheid draagt voor personeel en overdracht. Ook de Plantage, de volière (Vlinderstrook) en begrazing worden meegenomen in een duurzame totaaloplossing. Duidelijk is dat het eerder gereserveerde bedrag van €124.000 ook in 2027 nodig is, omdat taken en verantwoordelijkheden dan nog niet volledig kunnen worden overgedragen. Het is daarom niet realistisch om deze middelen in 2027 te laten vervallen. Voorjaarsrapportage 2026 | 35 Bijlagen Budgetneutrale wijzigingen Hieronder presenteren we alle begrotingswijzigingen die geen invloed hebben op het begrotingssaldo, maar wel leiden tot een wijziging van de geautoriseerde baten en lasten in de vastgestelde programmabegroting 2026-2029. De wijzigingen kunnen verdeeld worden in 3 categorieën: 1. De lasten zijn opgenomen in een ander programma en dienen voor de juiste verantwoording overgeheveld te worden naar de juiste programma. 2. Er zijn extra middelen ontvangen ter dekking van extra lasten. De toename van de totale lasten en baten worden 3. Er worden lasten begroot die gedekt worden uit de daarvoor bestemde reserve.
Hieronder presenteren we alle begrotingswijzigingen die geen invloed hebben op het begrotingssaldo, maar wel leiden tot een wijziging van de geautoriseerde baten en lasten in de vastgestelde programmabegroting 2026-2029. De wijzigingen kunnen verdeeld worden in 3 categorieën: 1. De lasten zijn opgenomen in een ander programma en dienen voor de juiste verantwoording overgeheveld te worden naar de juiste programma. 2. Er zijn extra middelen ontvangen ter dekking van extra lasten. De toename van de totale lasten en baten worden 3. Er worden lasten begroot die gedekt worden uit de daarvoor bestemde reserve. (bedragen x € 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Technische wijzigingen Beeindiging Detachering 01. Bestuur en Ondersteuning | Lasten | 49 | 49 | 49 | 49 | 49 01. Bestuur en Ondersteuning | Baten | -49 | -49 | -49 | -49 | -49 Een medewerker werd gedetacheerd. Deze detachering is ten einde gekomen. De begroten inkomsten en de formatie worden budgetneutraal uit de begroting gehaald. Budgetoverheveling – motie RSF (biodiversiteit) 04. Economie | Lasten | -30 | -30 | -30 | -30 | -30 09. Wonen, Stedelijke vernieuwing en | Lasten | 30 | 30 | 30 | 30 | 30 Ruimte In de motie RSF zijn middelen gereserveerd voor biodiversiteit. Deze doelstelling is belegd binnen het project Vergroenen van Pavijen, onderdeel van het bredere programma Toekomstbestendig Pavijen.
Om deze reden hevelen we gereserveerde middelen ten behoeve van de uitvoering over naar dit project. Voorjaarsrapportage 2026 | 36 Budgetten Werkzaak Rivierenland 2026 e.v. synchroniseren 07. Sociaal domein en Gezondheid | Lasten | -776 | -462 | -309 | -309 | -309 07. Sociaal domein en Gezondheid | Baten | 776 | 462 | 309 | 309 | 309 Jaarlijks wordt de goedgekeurde meerjarenbegroting van Werkzaak Rivierenland een op een doorvertaald naar de gemeente begroting. Cdoke middelen restant 2025 (K28) 08. Duurzaamheid | Lasten | -701 | 0 | 0 | 0 | 0 08. Duurzaamheid | Baten | 701 | 0 | 0 | 0 | 0 Via het Rijk zijn de CDOKE gelden beschikbaar gesteld aan gemeenten waaruit loonkosten betaald kunnen worden voor de inzet op duurzaamheidsthema’s. Daarnaast mag 10% van het bedrag gebruikt worden voor niet-personele kosten. In de gemeente Culemborg gebruiken we de CDOKE gelden voor inzet op de energietransitie, de energie en warmte oplossing voor het Stationskwartier en ondersteuning op netcongestie. Daarnaast worden de gelden gebruikt voor een communicatiemedewerker en is er een bedrag vanuit de CDOKE gelden toegekend aan het warmte initiatief WarmMolenDijkzicht. Civiel technisch projectleider 09. Wonen, Stedelijke vernieuwing en | Lasten | -110 | -110 | -110 | -110 | -110 Ruimte 09.
Wonen, Stedelijke vernieuwing en | Baten | 110 | 110 | 110 | 110 | 110 Ruimte Om de toenemende vervangings- en ontwikkelopgaven in de openbare ruimte tijdig en kwalitatief te kunnen uitvoeren, is uitbreiding met één extra projectleider civiele techniek noodzakelijk. De huidige capaciteit (één fte) is onvoldoende om de groeiende projectportefeuille te dragen. De inzet van een extra projectleider versterkt de uitvoeringskracht, vermindert de afhankelijkheid van externe inhuur en zorgt voor continuïteit in projecten. De kosten worden gedekt binnen de projectbudgetten, waardoor geen aanvullende structurele middelen nodig zijn. Cultuur met Kwaliteit (CmK) baten en lasten toevoegen. 06. Sport, Cultuur en Recreatie | Lasten | -59 | -31 | -31 | 0 | 0 06. Sport, Cultuur en Recreatie | Baten | 59 | 31 | 31 | 0 | 0 Over de periode 2025 tot en met 2028 zijn de ontvangesten per jaar € 31.290. De beschikbare middelen voor CmK voor de periode 2025 tot en 2028 worden aan einde periode afgerekend. De niet ingezette middelen 2025 worden doorgezet naar 2026. Zowel de baten als de lasten worden gemuteerd met dit bedrag. Herrubriceren onderdelen sportbeleid 06. Sport, Cultuur en Recreatie | Lasten | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 06. Sport, Cultuur en Recreatie | Baten | -4 | -4 | -4 | -4 | -4 Binnen Sportbeleid staan een niet gebruikte restant post doeluitkeringen begroot.